Nauki społeczne

Czym się różni szwedzki i polski dyskurs polityki? Czy szwedzcy parlamentarzyści używają nieparlamentarny wyrażeń? Czy pokrzykują na siebie nawzajem i wybuchają śmiechem? Jak na tle innych krajów wyglądają posiedzenia Sejmu? Podczas wykładu porównamy dyskursy parlamentarne w Szwecji i Polsce. Zastanowimy się również, jaki język debaty jest korzystny dla społeczeństwa.

W czasie wykładu przedstawię miłość z perspektywy psychofizjologicznej. Odpowiem na pytanie co się z nami dzieje na poziomie neuronalnym oraz fizjologicznym gdy się zakochujemy, kochamy, oraz gdy spędzamy z naszym partnerem/partnerką wiele lat. Oprócz mózgu spojrzymy również na nasze ciało, czyli na funkcjonowaniu obwodowego układu nerwowego. Zobaczymy czym charakteryzują się udane związki w odniesieniu do takich wskaźników jak rytm serca i poziom hormonów. Opowiem o tym, co badania mówią na temat skutecznego wiązania się w pary oraz utrzymania związku w dobrej kondycji. Zastanowimy się czy naszą fizjologię da się okiełznać oraz kto jest bardziej emocjonalny, a kto mniej logiczny w czasie kłótni – mężczyźni, czy kobiety? 

“Love does not consist in gazing at each other, but in looking outward together in the same direction.” ~ Antoine de Saint-Exupéry Did you know that falling in love takes one-fifth of a second or that sexual desire is more than just a basic thrive? That kissing has an immense impact on the quality of a love bond? That facial similarity between people in love increases over time? Or that it’s the little things that make the biggest difference?

But love can be still so much more. As thinking machines become increasingly part of our lives, we are also transforming definitions of what it means to be conscious, what it means to live, to die, and ultimately, what it means to love a non-human being. Advancements in deep learning allow artificial neural networks to continually train themselves and improve their skills without human intervention. They have already allowed computers to rival humans in pattern recognition, natural language and various emotional enactments. Can they also make them love?

This workshop is directed at anyone interested in the subject of love through the lens of process-oriented psychology. The workshop introduces basic techniques of how to understand and speak about love, such as a dreaming process, a method which seeks integration of conscious and subconscious desires, and creates opportunities for a conscious awareness of integrating both as a purposeful direction of a psychic transformation.

W ostatnich latach politycy i media straszą europejskie społeczeństwa zalewem uchodźców. Utrzymują, że ‘Islam zagraża naszej kulturze i wolności,’ ‘że uciekający przed śmiercią i głodem wprowadzą własne prawa religijne pozbawiając kobiety podstawowych praw’, że ‘będzie rozbój i bezrobocie’, no i że ‘będziemy umierać od sprowadzonych chorób’. Taki apokaliptyczny wizerunek popiera się milionowymi cyframi szacującymi liczbę uchodźców dobijających się do drzwi Europy. Mamy się bać i się boimy. Przekaz jest skuteczny.

Na podstawie analizy danych zgromadzonych w trakcie dwuletniego badania etnograficznego prowadzonego w obozie dla uchodźców na południu Europy, porównań dokonanych z innymi badaniami (Francja, Włochy, Grecja, UK) okazuje się, że wzbudzona celowo panika moralna jest nieuzasadniona. Tejże mocnej konkluzji towarzyszy drugie odkrycie, które ujawnia zjawisko, którego trzeba się bać. Systemy stworzone przez różne społeczeństwa i oficjalnie mające na celu pomoc i zapewnienie opieki nad uchodźcami działają w różny sposób. Brak odpowiedniej kontroli ze strony instytucji nadrzędnych (europejskich) umożliwia w niektórych miejscach korupcję i prowadzi do złego traktowania uchodźców przez ludzi i instytucje zawodowo zajmujące się ich opieką. Uchodźcy będąc bez możliwości zwrócenia się o pomoc w sytuacji nadużyć i wykorzystywania stają się ofiarą zarówno ludzi ze społeczności przyjmującej jak i organizacji przestępczych (złożonych z “lokalnych” europejskich obywateli). Uchodźcy są ludźmi żyjącymi w Limbo – pozostają oni w przestrzeni, której nie widzimy i nie chcemy widzieć – w nicości. Są oni skazani na niebyt.  Skazani przez nas – na Limbo.

Projekt HOPE wsparty finansowo przez NCN - OPUS, nr 2017/25/B/HS6/01725.

Zmiany, konflikty i kryzysy to nieodłączna część naszego życia osobistego i społecznego. Czy są nam potrzebne? Czy mogą być korzystne? Dlaczego obawiamy się zmian i często rezygnujemy w trakcie? Jak przebiegają konflikty? Od czego zależy ich dynamika i szanse na pozytywne rozwiązanie? Czy/Jak można nimi zarządzać? Jakie możemy mieć strategie radzenia sobie z sytuacjami konfliktowymi? Porozmawiamy o tym, co warto wiedzieć o zmianach i konfliktach, aby mniej się obawiać ich pojawienia się oraz minimalizować straty i maksymalizować potencjalne korzyści.

Charakter czynników kształtujących orientację seksualną jest przedmiotem wielu kontrowersji w dyskursie publicznym. Wiele z tych dyskusji toczy się w oderwaniu od aktualnego stanu wiedzy na ten temat. Tymczasem, w ciągu ostatnich trzydziestu lat zebrano liczne dowody na rzecz biologicznego charakteru różnic w zakresie orientacji. W trakcie wystąpienia opiszę trzy dominujące kierunki badań dotyczących tej problematyki – analizy podstaw genetycznych, hipotezę prenatalnego wpływu androgenów oraz efekt starszych braci i towarzyszącą mu hipotezę immunizacji. Pokażę, co już wiadomo, a co jeszcze wymaga dalszych analiz (przykładowo – nadal niewiele wiadomo na temat konkretnych genów związanych z orientacją seksualną). Wystąpienie będzie także okazją do przedstawienia Projektu Orientacja – pierwszego polskiego badania dotyczącego biologicznych podstaw orientacji seksualnej u mężczyzn. Projekt ma na celu między innymi pogłębienie wiedzy na temat zmienności genetycznej związanej z orientacją oraz ewentualnych różnic pomiędzy gejami i mężczyznami heteroseksualnymi w zakresie struktury i funkcji mózgu.

Love, one of the most compelling drives in human life, has not only been under-researched, but also viewed as a psychic, un-measurable and unruly subject, a realm envisioned by art, literature and philosophy, areas considered less relevant for science and more for pleasurable pursuit. No wonder, because when we fall in love, we enter the realm of a fairly tale and abandon rational thinking. Moreover, we believe that we have just met our soul mate and that we have been waiting exactly for that very person. Now all our dreams can finally come true… The reality, however, is often very different and our amazing relationship may suddenly end, leaving us with emptiness and disappointment.

Z publicznej dyskusji w czasie i po strajku nauczycieli wynika, że większość dyskutujących doskonale rozumie, że obecnie obowiązujący model szkoły prowadzi uczniów na manowce. Stoimy więc przed niełatwym zadaniem ruszenia z posad wielkiego, ociężałego gmachu narodowej edukacji, co wydaje się niemal niemożliwością. Mimo to warto się zastanowić, co mogłoby być tymi pierwszymi kilkoma krokami, od których zacznie się długa, wspólna podróż do lepszej edukacji publicznej. Zapraszam!

Finansowanie społecznościowe zwane też jako crowdfunding jest jednym z popularnych sposobów pozyskiwania środków na realizację przedsięwzięć. Kim są osoby wspierające crowdfunding? Kim jest owy tłum? Jakie są społeczne aspekty crowdfundingu?

Bliskie związki, a w szczególności związki romantyczne, są jednym z ważniejszych obszarów naszego funkcjonowania społecznego. Jakość relacji partnerskich niejednokrotnie wyznacza nasze priorytety życiowe i w dużym stopniu decyduje o ocenie poziomu całego życia. Dla wielu osób również istotne znaczenie ma jakość relacji rodzicielskich. Satysfakcjonujące związki mogą stać się motorem intensywnego rozwoju zarówno osobistego, jak i zawodowego. Natomiast brak porozumienia z partnerem życiowym i/lub dziećmi może przyczynić się do obniżenia jakości życia we wszystkich dziedzinach życia, włącznie z pogorszeniem zdrowia fizycznego i psychicznego. 

Celem warsztatu będzie przedstawienie psychologicznych mechanizmów powstawania, utrzymywania oraz rozpadu bliskich związków. Prowadząca omówi na czym polega i kiedy kształtuje się styl przywiązania, który w znacznej mierze wyznacza jakość bliskich związków. Każdy uczestnik będzie miał możliwość sprawdzenia swojego własnego stylu przywiązania. Zostaną również poruszone wątki dotyczące dynamiki związków intymnych oraz chemii miłości.

W czasie spotkania opowiemy o tym, jak urządzenia i aplikacje mogą nas śledzić, jakie dane są zbierane oraz co na ich podstawie można na nasz temat wywnioskować. Po wykładzie odbędzie się debata poświęcona zagrożeniom i korzyściom związanym ze zbieraniem danych o użytkownikach.

Czym styl coachingowy różni się od innych styli zarządzania? W jaki sposób można go zastosować? Jakie wyzwania stoją przed menedżerem coachem? Podczas wykładu słuchacze dowiedzą się, jaka zależność zachodzi pomiędzy wprowadzeniem tego stylu zarządzania, a poziomem zaangażowania pracowników oraz jak wspierać menadżerów, gotowych podjąć wyzwanie związane ze zmianą stylu zarządzania zespołami.

Polski dyskurs publiczny za sprawą rozmaitych czynników i procesów przeżywa niespotykaną dotąd polaryzację opinii społecznych. Podział na wrogie plemiona „prawaków” i „lewaków”, gotowych bronić swoich wizji rzeczywistości „do ostatniej kropki”, widoczny jest już nie tylko w przestrzeni medialnej, ale i w przestrzeni publicznej. Uwidacznia się on w szczególności wokół dyskusji nad tematami ‘kontrowersyjnymi’, jak aborcja, pedofilia, kryzys uchodźczy czy prawa mniejszości, zatem kwestii, w których nie da się udzielić jednoznacznej odpowiedzi, bez naruszania spójności tożsamości (Polak-katolik, postępowy Polak) oraz konsensusu wartości. Jednocześnie znaczenie zyskuje pojęcie postprawdy – swoistego naginania rzeczywistości do życzeniowej wizji świata oraz zamykania się w tzw. „bańkach informacyjnych”, do których z trudem dociera przekaz niezgodny z przekonaniami. A może jedynie... podkreślany w mediach poziom wrogości w Polsce i zjawisko przywoływania resentymentów dotyczy grup marginalnych, a w przestrzeni publicznej nic się nie zmieniło? Może to, co nazywamy polaryzacją i podziałem na plemiona jest znanym od dawna na Zachodzie zubożeniem debaty publicznej („każdy mówi, ale nikt nie słucha”) i przykładaniem mniejszej wagi do faktów niż celu, jakiemu ma służyć określony dobór mniej lub bardziej zweryfikowanych informacji (wówczas za Nietzschem możemy powiedzieć, że nie ma faktów, są jedynie interpretacje!). Podczas spotkania zaprezentowane zostaną wyniki badania dyskursu publicznego w dzielących Polaków kwestiach: m.in. przyjmowania uchodźców, dopuszczalności aborcji, penalizacji pedofilii. Staną się one punktem wyjścia do dyskusji, czy zmiany, które widzimy w dyskursie publicznym są naszym „polskim poletkiem” czy globalnym trendem, widocznym również w innych krajach.

Tematem warsztatu jest organizowanie dyskusji tak by przynosiły twórcze efekty. Jak określić temat dyskusji, by nie wskazywał z góry na to czyje stanowisko jest bardziej słuszne? Gdzie się spotkać? Jak zorganizować samo spotkanie: gdzie się spotkać, jak siedzieć? Czy ktoś powinien prowadzić dyskusję? Jaka powinna być procedura? Jakich zasad powinni przestrzegać uczestnicy?

Na mapach współczesnych miast można z łatwością znaleźć granice rozdzielające różne grupy czy kategorie społeczne, np. osoby o różnych rasach. W wielu miastach znajdziemy dzielnice bogate i biedne, „stare” i „młode”.  Taki stan rzeczy może zaistnieć nie tylko tam, gdzie jest wiele uprzedzeń i niechęci między różnymi grupami, ale też w społeczeństwie tolerancyjnym wobec odmienności.

Gra posłuży nam do znalezienia odpowiedzi na pytanie, dlaczego w tolerancyjnym społeczeństwie tworzą się getta. Bazuje ona na modelu zaproponowanym przez Thomasa Schellinga, laureata Nagrody Nobla z ekonomii, i ilustruje mechanizmy prowadzące do segregacji przestrzennej.

Gracze wcielą się w przedstawicieli 2 plemion: pomarańczowego i fioletowego, i będą szukać odpowiedniego miejsca do życia. Uczestnicy, tworząc wspólnie bardzo prostą symulację przestrzeni miejskiej, będą podejmować decyzje o przeprowadzce i obserwować, jak mało potrzeba, żeby się "odseparować" od innych.

Wprowadzeniem do prezentacji są wyniki badań podstawowych zespołu GAMESlab nad wpływem doświadczenia z grami komputerowymi na zdolności umysłowe. Efekty tych prac dały początek projektowi badawczo-rozwojowemu ESPORTSlab, któremu poświęcona będzie druga część wystąpienia. Omówione zostaną podstawowe problemy badawcze, skala realizacji oraz koncepcja planu badań.

Od czasów rozpoczęcia budowy w roku 2002 Miasteczko Wilanów wzbudza wiele kontrowersji. Z jednej strony przedstawiane jest jako wyjątkowy projekt architektoniczno-urbanistyczny, z drugiej zaś jako miejsce zamieszkania „słoików” i „lemingów”. Według krytyków Miasteczka jego mieszkańcy, ślepo podążający za trendami wyznaczanymi przez międzynarodowe korporacje, przypominają lemingi – zwierzęta, które miałyby bezmyślnie ulegać masowemu pędowi i w ten sposób popełniać zbiorowe samobójstwa. Typowy mieszkaniec Miasteczka Wilanów byłby widziany jako przedstawiciel klasy średniej, przyjezdny do Warszawy z innej miejscowości, skupiony jedynie na karierze konformistyczny pracownik wielkiej korporacji. Miasteczko Wilanów zasłynęło w mediach jako obszar o ograniczonym dostępie do przestrzeni i usług publicznych. W tym zamieszkanym przez 25 tysięcy osób osiedlu funkcjonuje tylko jedna publiczna szkoła podstawowa, nie ma publicznej przychodni internistycznej, brak również publicznego parku. Pierwsza szkoła podstawowa w Miasteczku Wilanów została otwarta w 2016 roku. Placówka planowana była na 500 uczniów, zapisało się do niej zaś 750 dzieci. Obecnie do szkoły uczęszcza prawie 1200 uczniów. Domniemywać można, że problem ten będzie narastać. Wilanów ma najwyższy z dzielnic Warszawy przyrost naturalny; wciąż powstają tam nowe inwestycje mieszkaniowe. Pomimo powyższych niedogodności w badaniach jakości życia mieszkańcy Miasteczka Wilanów deklarują wysoki poziom zadowolenia z miejsca zamieszkania. Podczas wykładu przeanalizuję fenomen Miasteczka Wilanów przez pryzmat relacji pomiędzy sferą publiczną a prywatną z odniesieniem do wybranych teorii socjologii miasta.

Szybszy obieg informacji sprawia wrażenie, że na świecie dzieje sie więcej i szybciej. Czy tak jest w rzeczywistości i jak korzystać z mediów cyfrowych z pożytkiem dla siebie - na to pytanie odpowiedzą uczestnicy dyskusji.

Dzieła literackie i filmowe z gatunku science fiction często dotykają kwestii kontaktu z „obcym” – przybyszem z innej planety, który różni się od, przeważnie ludzkich, bohaterów wyglądem, sposobami komunikacji, kulturą czy wartościami. Tym samym utwory fantastyki naukowej poruszają pytania fundamentalne dla refleksji antropologicznej – w jaki sposób możliwy jest kontakt z osobami wychowanymi w zupełnie innej kulturze, czego taki kontakt wymaga od badacza, na jaką ocenę obcej kultury badacz może sobie pozwolić i jakie kryteria takiej oceny przyjąć czy też wreszcie czy badacz ma prawo interweniować, gdy dostrzega w innej kulturze zjawiska, które on sam uważa za naganne.

W czasie zajęć zastanowimy się nad tymi kwestiami, wychodząc od analizy przykładowego utworu filmowego SF. Wspólnie obejrzymy fragmenty odcinka serialu Star Trek: Enterprise i rozważymy specyfikę kontaktu przedstawicieli różnych kultur, jego uwarunkowania kulturowe, językowe i społeczne, a zwłaszcza dylematy etyczne, które mogą wystąpić przy takim spotkaniu. Porozmawiamy również o tym, jak w książkach i filmach SF tworzone są postacie „obcych” i w czym przypominają one obrazy obcych i innych w kulturach europejskich. Zdefiniujemy także pojęcie etnocentryzmu i zastanowimy się nad tym, jak można unikać tego typu postawy w postrzeganiu innych kultur.

Technologia wirtualnej rzeczywistości (VR) rozwija się w zawrotnym tempie, znajdując szerokie zastosowanie nie tylko w rozrywce, ale także w wielu innych dziedzinach. To nowoczesne narzędzie pozwala na tworzenie symulacji złożonych wirtualnych środowisk, które do złudzenia mogą przypominać rzeczywistość. W ostatnich latach obserwuje się ciągły wzrost zainteresowania tą techniką również na polu badań naukowych. Połączenie technologii VR i dostępnych metod pomiaru aktywności układu nerwowego oraz reakcji psychofizjologicznych otwiera całkiem nowe perspektywy dla neuronauki klinicznej i społecznej. Podczas spotkania porozmawiamy o możliwościach, które niesie ze sobą mariaż VR i nauki, jak również o ograniczeniach, które temu towarzyszą. Poszukamy odpowiedzi na pojawiające się pytania: po co badamy stres społeczny? Czy VR jest odpowiednią do tego techniką? Czy poziom stresu społecznego da się obiektywnie zmierzyć? Co się dzieje z ciałem, gdy odczuwamy stres? Czy awatar zestresuje nas tak samo jak człowiek?

Wykład przedstawia wyniki badań terenowych dotyczących współczesnego buriackiego szamanizmu w Mongolii realizowanych w ramach grantu NCN Miniatura 2. Badania skupiają się nad problemami odrodzenia i instytucjonalizacji etnicznego systemu wierzeń Buriatów, jednego z ludów mongolskiego kręgu kulturowego, którzy zamieszkują współcześnie w trzech graniczących ze sobą państwach: Rosji, Mongolii i w Chinach (Mongolia Wewnętrzna). We wszystkich tych trzech krajach zachodzą procesy zmiany społecznej mające wpływ nie tylko na tryb życia Buriatów, ale także na ich kulturę i wierzenia religijne (tradycyjne religie buriackie to szamanizm i buddyzm w formie lamaistycznej).

W ramach wykładu omówione zostaną wstępne wyniki badań prowadzonych w lipcu i sierpniu 2019 roku, a więc będzie to jedna z pierwszych prezentacji tych badań. Wykład będzie nawiązywał także do wcześniejszych badań dotyczących buriackiego szamanizmu.

W ramach wykładu zaprezentowane zostaną materiały wizualne z badań terenowych, ale nie zabraknie też czasu na pytania i dyskusję. Wykład kierowany jest nie tylko do osób zainteresowanych Mongolią, różnorodnością kulturową i religijną współczesnego świata, ale także do osób, które chciałyby dowiedzieć się, w jaki sposób prowadzi się badania antropologiczne i socjologiczne.

Spotkanie będzie polegało na pokazie zdjęć miejsc pamięci z Chorwacji i Serbii związanych z polityką pamięci tych dwu państw od rozpadu Jugosławii w 1991 r. do dziś. Omawiając slajdy, prowadzący zrekonstruuje podstawowe mity historyczne z czasów średniowiecza i nowożytności oraz II wojny światowej, na których opiera się współczesna tożsamość chorwacka i serbska. Choć w obu krajach odrzucono ideę jugosłowiańską, jednak nie usunięto wszystkich symboli z okresu 1945-1991. Oznacza to, że ulice marszałka Tity, pomniki walk partyzanckich czy symbole czerwonej gwiazdy nadal można spotkać na ulicach miast. W Chorwacji i Serbii nie było ustawy dekomunizacyjnej, co istotnie odróżnia je od Polski, Ukrainy czy państw bałtyckich. Skłania to do refleksji nad odmiennością jugosłowiańskiego komunizmu od komunizmu w państwach europejskich zależnych od ZSRR. Pokaz slajdów stanowi załącznik książki "Balast czy fundament? Serbia i Chorwacja wobec własnej historii od schyłku Jugosławii do współczesności", która ukaże się z końcem 2019 r.

Stereotypowa osoba doświadczająca bezdomności to mężczyzna mieszkający na ulicy, zaniedbany, uzależniony od alkoholu, nieposiadający rodziny lub nieutrzymujący z nią kontaktu. Kobieta nie mieści się w tym wyobrażeniu ze względu na wciąż silnie obecne przekonanie o tym, że kluczową sferą życia kobiety jest dom. Tymczasem, jak pokazują badania, „kobieca” bezdomność istnieje, ale pod wieloma względami różni się od tej „męskiej”. Wśród kobiet doświadczających bezdomności są zarówno takie, które musiały opuścić swoje domy czy mieszkania z powodów finansowych czy ich faktycznej utraty (np. spalenia się domu), jak i te zmuszone uciekać z domu (samotnie lub z dziećmi) z powodu przemocy domowej. W trakcie wykładu zaprezentuję wyniki badania prowadzonego w ramach projektu badawczego „Dynamika bezdomności kobiet”, prowadzonego na Uniwersytecie Warszawskim pod kierownictwem dr Magdaleny Mostowskiej, w trakcie którego rozmawiałyśmy zarówno z praktykami (osobami prowadzącymi placówki dla kobiet, decydentami, pracownikami organizacji pozarządowych zajmujących się bezdomności etc.), jak i z kobietami będącymi w sytuacji bezdomności. Na to, kogo uznamy za osobę znajdującą się w kryzysie bezdomności, wpływa przyjęta przez nas definicja bezdomności. Podczas prezentacji wskażę specyfikę Europejskiej Definicji Bezdomności i Wykluczenia Mieszkaniowego (ETHOS), którą posługujemy się w badaniu. Opowiem również o naszych doświadczeniach z terenu oraz trudnościach (praktycznych, metodycznych, etycznych), z jakimi zetknęłyśmy się w trakcie badań.

Unia Europejska ma istotny wpływ na życie swoich obywateli, jednak rzadko kiedy dostrzegamy to i jesteśmy tego świadomi. Wykład w przystępny sposób pokazuje jaki jest ten wpływ i  w których sferach naszego codziennego życia doświadczamy go. Liczne przykłady ilustrują znaczenie regulacji unijnych dla naszych codziennych aktywności, m.in.  korzystanie z transportu publicznego i rowerowego, dostęp do Internetu, możliwość swobodnego podróżowania, pracy i edukacji w Europie, oznakowanie produktów spożywczych, ich składu i zawartości, ujednolicenie ładowarek do telefonów, ostrzeżeń na paczkach papierosów etc.