wykład

Chcemy odwiedzić n miast tak, aby przebyta przez nas trasa była jak najkrótsza. Jest to słynny problem NP-trudny, co oznacza, że najprawdopodobniej nie da się napisać programu komputerowego, który zawsze w rozsądnym czasie znajdowałby najkrótszą trasę. A jednak powstał program komputerowy, który znalazł najkrótszą trasę dla 49603 "historycznych" miejsc w USA. Czy praktyce udało się oszukać teorię? Podczas wykładu zobaczymy, że w rzeczywistości był to efekt współpracy teorii i praktyki. Dowiemy się, jak działa algorytm zastosowany we wspomnianym programie i skąd wiadomo, że znaleziona trasa jest faktycznie najkrótsza.

W ramach zajęć przybliżymy słuchaczom propozycję konstrukcji bardzo szybkiego środka transportu - Hyperloop. Przedstawimy wyniki prac dotyczące uruchomienia tego rodzaju systemu transportowego. Skupimy się na zagadnieniach aerodynamiki, które pełnią kluczową rolę w działaniu urządzenia.

Sensacyjne i niespodziewane odkrycia wciąż nowych stanowisk kopalnych oraz użycie coraz doskonalszych metod badań skamieniałości stopniowo rozjaśniają obraz tajemniczego świata początku ery paleozoicznej. W świetle nowych danych paleontologicznych szczególnego sensu nabierają próby określenia pokrewieństw organizmów na podstawie ich molekularnych podobieństw i odmienności. Okazuje się przy tym, jak niewiele śladów pozostało w anatomii i genach dzisiejszych zwierząt i roślin z pradawnych czasów formowania się podstaw ich różnorodności.

Czy roboty zastąpią ludzi? Czy mogą być sprzedawcami, nauczycielami, lekarzami, terapeutami, policjantami, mediatorami, itd? Czy powinniśmy się ich bać? Jak reagujemy na roboty o różnym wyglądzie? W czym mogą nam pomóc roboty? Czy roboty mogą rozpoznawać emocje? Czy można się z robotem zaprzyjaźnić czy też pokłócić? Co roboty mówią o naturze człowieka? Na te oraz inne pytania z obszaru HRI (Human - Robot - Interaction) odpowie spotkanie. Podczas niego uczestnicy będą również mogli zobaczyć robota na własne oczy.

Co sprawia nam trudność w odmianie nazwisk? Jakie błędy popełniamy najczęściej przy odmianie nazwisk żeńskich? Jak sobie radzić z innymi, codziennymi problemami poprawnościowymi? Na te i wiele innych pytań związanych z poprawnością językową odpowiemy podczas naszego spotkania. Wyjaśnimy i rozwiejemy wszelkie wątpliwości.

Na wykładzie przedstawione zostanie pojęcie arbitrażu, czyli sytuacji, gdy na rynku można mieć szansę zarobienia pieniędzy bez ponoszenia żadnego ryzyka. Pokazane zostanie, że brak takiej anomalii na rynku jest równoważny istnieniu nowego prawdopodobieństwa. Ponadto sluchacze dowiedzą się, dlaczego instytucje finansowe są tak chętne w zatrudnianiu matematyków.

Spośród kilku tysięcy języków używanych na świecie większość jest poważnie zagrożona wyginięciem. Od kilkudziesięciu lat podejmowane są na świecie liczne działania rewitalizacji języków, które utraciły swój zasięg i użytkowników. Przywracanie języka do domen, w których nie jest już używany, a także poszerzanie liczby użytkowników o osoby, które wcześniej się tym językiem nie posługiwały (new-speakers), jest podstawowym zadaniem rewitalizacji. Również na terenie Polski istnieją do dziś małe języki, nieuwzględnione ani w „Ustawie o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym”, ani też w „Europejskiej karcie języków regionalnych lub mniejszościowych”. Do języków tych należy m.in. mazurski i wilamowski. W naszym wystąpieniu opowiemy, czym jest rewitalizacja i jakie działania są podejmowane, aby ocalić te małe, autochtoniczne języki.

Biblioteka Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk posiada bogatą, unikatową kolekcję rękopisów cenionych pisarzy oraz ludzi nauki i kultury. Obok wersji rękopiśmiennych ich dzieł w naszych zbiorach znajduje się bardzo interesująca korespondencja. Część tej kolekcji została zgromadzona przez znanego warszawskiego bibliofila Jana Michalskiego, inne biblioteka zakupiła lub otrzymała w darze. Celem spotkania jest pokazanie obiektów zeskanowanych w ramach projektu „Otwarte Zasoby w Repozytorium Cyfrowym Instytutów Naukowych” (OZwRCIN). Można je odszukać w Internecie pod adresem http://rcin.org.pl. Dzięki temu każdy zainteresowany bez wychodzenia z domu, w sposób nieograniczony i nieodpłatny, może korzystać z rękopiśmiennego zasobu biblioteki.

Treści oraz dane udostępnione w repozytorium to materiały dawne jak również współczesne o wyjątkowym znaczeniu dla nauki i kultury. W bibliotece cyfrowej poza rękopisami użytkownik znajdzie m.in. starodruki, prace naukowe i popularnonaukowe (zgromadzone w czasopismach, seriach, książkach, materiałach archiwalnych), dokumentację badań, a także mikrofilmy, fotografie, dokumenty dźwiękowe, mapy, kartoteki. W ramach projektu zostanie zdigitalizowanych 145 992 obiektów.

Prezentacji kolekcji i projektu będzie towarzyszyć wystawa oryginalnych dokumentów oraz ich reprodukcji. Całość dopełni wizyta w pracowni digitalizacyjnej, gdzie zostaną pokazane skanery i sam proces skanowania.

W wykładzie, w sposób syntetyczny, chcę zwrócić uwagę, w jaki sposób zmiany cywilizacyjne na świecie – w tym, głównie, rozwój środków komunikacji – wpływają na kontakty między językami. Jednym z głównych, chociaż nie jedynym, skutkiem tych kontaktów jest przenikanie zapożyczeń obcojęzycznych do systemów terminologicznych języków narodowych. Wykład oparty jest na wnioskach z przeprowadzonych przeze mnie badań nad anglojęzycznymi zapożyczeniami terminologicznymi w języku rosyjskim. Na ich podstawie ustaliłam m.in., że zmiany w języku i terminologii mają głęboki i zróżnicowany charakter. Zobrazowaniu tego służy m.in. podział na kontakty inter- i intralingwalne, co pokazuje, że proces zapożyczeń może zachodzić nie tylko między językami narodowymi, ale i w obrębie jednego języka, np. z jednego języka specjalistycznego do drugiego, z języka specjalistycznego do języka ogólnoliterackiego i vice versa. Wykład jest prowadzony w formie prezentacji, zawierającej materiał przykładowy.

Wykład o wandalskich wojownikach, w trakcie którego uczestnicy dowiedzą się jakimi rodzajami broni posługiwali się dawni mieszkańcy dzisiejszej Polski, jakie techniki walki były im bliskie oraz jakim dysponowali wyposażeniem i czym charakteryzował się ich ubiór. Przybliżona zostanie wiedza o roli wojowników w społeczności kultury przeworskiej dwa tysiące lat temu, o ich pozycji politycznej i ekonomicznej. Ponadto prelegent  przedstawi wierzenia i zwyczaje wojowników w świetle znalezisk archeologicznych oraz przekazów antycznych. Spotkanie będzie wzbogacone udziałem rekonstruktora oraz możliwością zwiedzenia stałej wystawy Przedświt - Mazowieckie centrum metalurgiczne z przełomu er".

Zdolność do ruchu jest intuicyjnie odbierana jako atrybut życia. Wykład podsumuje naszą wiedzę na temat zdolności do ruchu w systemach ożywionych. Omówione zostaną fundamentalne różnice między ruchem na poziomie pojedynczych cząsteczek a ruchem na poziomie komórek i całych organizmów. Wskazane zostaną molekularne systemy ruchliwe i omówiona zostanie ich powszechność w strukturze istot żywych. Wyjaśnione zostaną ewolucyjne aspekty powstawania zdolności do ruchu całych komórek i rola, jaką w nich odgrywa regulacja i synchronizacja ruchliwości molekularnej. Po krótce omówione zostanie też, jak ruchliwość komórek przekłada się na ruchliwość organizmów.

Treningi i szkolenia VR są efektywne i znacznie tańsze niż ich tradycyjne formy. Szkolenie VR umożliwia przećwiczenie konkretnych czynności potrzebnych w pracy. W odróżnieniu od tradycyjnych instrukcji czy materiałów wideo, w VR uczestnik zdobywa nie tylko wiedzę, ale też elementarne doświadczenie. Dzięki digitalizacji zachowania może otrzymać precyzyjną informację zwrotną i ćwiczyć różne scenariusze, tworzone na bazie uprzednich doświadczeń. VR umożliwia przeniesienie uczestników w miejsca trudno dostępne lub niebezpieczne  (np. w przypadku strażaków lub górników), a także ćwiczenie umiejętności „miękkich”.

Symulacje VRLab IPPAN pozwalają na ćwiczenie np. publicznych wystąpień, gdzie ważne jest utrzymywanie kontaktu wzrokowego ze słuchaczami. Innym przykładem może być kierowana do nauczycieli symulacja, w której mogą się oni wcielić w rolę ucznia z dysleksją.  Wyniki badań dowodzą, że przyjmowanie perspektywy innej osoby prowadzi do zmiany zwyczajowego sposobu myślenia o problemach, a przez to, zmiany postaw i zachowania.

Pierwsze udokumentowane próby stosowania VR w terapii leczenia akrofobii (czyli lęku wysokości). Rozwój technologii bardzo ułatwił tworzenie tego rodzaju środowisk. Obecnie można znaleźć bardzo wiele aplikacji wspomagających leczenie fobii.

Dzięki zjawisku ucieleśnienia poprawić można nastrój i ogólny dobrostan psychiczny. Uczestnik wciela się w awatara, czyli swoją cyfrową reprezentację, a to, czego doświadcza awatar, staje się realne dla niego realne. Awatar może przyjąć dowolną formę, a uczestnicy mogą się przenosić między wirtualnymi „ciałami”. Wykorzystali to naukowcy z Barcelony tworząc symulację, w której uczestnik wchodzi w rolę terapeuty i może sam sobie udzielić porady.

Co to jest sekta destrukcyjna? Czy wiesz, w jaki sposób werbują i uzależniają swoich członków grupy o charakterze parareligijnym, paranaukowym, paramedycznym i parapsychologicznym? O tym, jak nie wpaść w sidła sekt, jak radzić sobie z nieetycznym wpływem osób trzecich opowie w trakcie wykładu socjolog i pedagog, dr Agnieszka Bukowska. Słuchacze zapoznają się z podstawowymi metodami werbunku i sposobami uzależnienia jednostki od lidera oraz od innych współwyznawców

Tlen jest jednym z najważniejszych pierwiastków na naszej planecie. Ale nie zawsze tak było. Czy wiesz, jak wyglądało życie na Ziemi przed pojawieniem się tlenu? W jaki sposób tlen doprowadził do masowego wymierania gatunków? W trakcie wykładu na wiele głosów przedstawimy charakterystykę cząsteczki tlenu i jej reaktywnych form oraz zastanowimy się, jak wpływają one na żywe organizmy. Wykażemy, jak wiele obliczy ma tlen i jego reaktywne formy, często mylnie uważane za przyjaciół, i jak pochopnie traktowane wrogo. Czy cząsteczka, która otacza nas z każdej strony i bez której nie możemy żyć, zawsze ma na nas pozytywny wpływ? 

Z publicznej dyskusji w czasie i po strajku nauczycieli wynika, że większość dyskutujących doskonale rozumie, że obecnie obowiązujący model szkoły prowadzi uczniów na manowce. Stoimy więc przed niełatwym zadaniem ruszenia z posad wielkiego, ociężałego gmachu narodowej edukacji, co wydaje się niemal niemożliwością. Mimo to warto się zastanowić, co mogłoby być tymi pierwszymi kilkoma krokami, od których zacznie się długa, wspólna podróż do lepszej edukacji publicznej. Zapraszam!

Sport osób niepełnosprawnych przeszedł w ostatnich 20 latach olbrzymią metamorfozę. Początkowo traktowany był jako forma rehabilitacji, lecz z czasem przeistoczył się w sport profesjonalny. Osoby z różnymi rodzajami niepełnosprawności mają możliwość uprawiania niemal wszystkich dyscyplin sportu, które są dostępne dla osób pełnosprawnych. Współzawodnictwo w sporcie niepełnosprawnych odbywa się na każdym możliwym poziomie: regionalnym, narodowym oraz paraolimpijskim. Technologia wspomagająca oraz rozwój metod treningowych sprawiają, iż poziom współzawodnictwa stale rośnie, a niepełnosprawni sportowcy rywalizują razem z pełnosprawnymi. Aktualnie sportowcy z niepełnosprawnością mogą rywalizować na Igrzyskach Paraolimpijskich w 22 letnich i 6 zimowych dyscyplinach sportu. Od wielu lat Igrzyska Paraolimpijskie odbywają się w tym samym roku i na tych samych obiektach co olimpijskie, ciesząc się wielkim zainteresowaniem kibiców oraz coraz większym mediów. 

W przypadku wielu osób niepełnosprawnych sport stał się ich sposobem na życie. Zawodnicy w wielu dyscyplinach mają możliwość uprawiania sportu na poziomie zawodowym na wzór sportowców pełnosprawnych. Sport to również naturalne środowisko integracji osób pełno – i niepełnosprawnych, jest jej bardzo ważnym środkiem. Niepełnosprawni sportowcy oraz ich sukcesy osiągane na zawodach najwyższej rangi motywują do podejmowania aktywności fizycznej innych niepełnosprawnych. Pokazują im, że ciężką pracą oraz wytrwałością w dążeniu do celu można osiągnąć sukces w sporcie, który może mieć realne przełożenie na sukcesy odnoszone w życiu. Dla pełnosprawnych są dowodem na to, że ograniczenia istnieją tylko w nas samych!

Zmiany klimatyczne, a ściślej zachodząca obecnie globalna destabilizacja klimatu panującego na Ziemi, rodzi pytania o zakres odpowiedzialności i powinności określonych podmiotów (m.in. państw, rządowych organizacji międzynarodowych, korporacji transnarodowych, przedstawicieli władz centralnych, regionalnych, lokalnych, wreszcie zwykłych obywateli) za zaistniały stan rzeczy oraz o wybór efektywnych strategii zapobiegawczych zachodzącym procesom. Istotne wobec tego stają się następujące zagadnienia: kto przed kim i w jaki sposób odpowiada (np. państwa bogatej Północy vs. biedne kraje Południa, wielkie korporacje versus „zwykli” obywatele itp.) oraz kto i jak powinien postępować (dotyczy to poszczególnych aktorów danej kategorii), aby skutecznie ograniczyć lub zatrzymać zachodzące w atmosferze Ziemi zjawiska? Rożne podmioty (od państw narodowych poczynając a na indywidualnych ludziach kończąc, będących w podwójnej roli: obywateli z jednej strony, a drugiej – konsumentów) w różnym stopniu przyczyniają się do zmian klimatycznych. Status formalno-prawny i potencjał danych podmiotów warunkuje w znaczącym zakresie ich ślad ekologiczny. Kwestia podziału odpowiedzialności i koniecznych do podjęcia przez danych aktorów zadań składających się strategię walki z globalnym ociepleniem nie jest jednak oczywista i wzbudza liczne kontrowersje. Omówiony zostanie aspekt moralny globalnych zmian klimatycznych (w kategoriach winy i zadośćuczynienia) oraz aspekt prakseologiczny (związany z wybieraniem adekwatnych, tj. skutecznych, strategii postępowania względem stawianych celów ekologicznych). Uwzględnione będą uwarunkowania społeczno-polit. działań aktorów danej kategorii oraz problem uznawanych przez dane podmioty norm i wartości kształtujących ich decyzje wobec pojęcia sprawiedliwości.

Spośród bogatej historii zwierząt w średniowieczu uwagę przyciągają procesy sądowe zwierząt. Pomysł, by wysuwać wobec nich roszczenia prawne i skazywać je na kary wydaje się zrazu nieprawdopodobny. A jednak od połowy XIII wieku przez kolejne trzy stulecia funkcjonowały trybunały, które orzekały w sprawach „przestępstw” popełnianych przez różnego typu zwierzęta. Liczba procesów sądowych wcale nie była tak mała i nie można zaliczyć ich do typu nieistotnych marginaliów. Skąd zatem wziął się pomysł, by pozywać przed sądy zwierzęta? Jak próbowano go uzasadnić i w oparciu o jakie argumenty go krytykowano? Jak wyglądał przebieg procesu i jakie typy procesów wyróżniano? Za co karano zwierzęta i jakie kary im wymierzano? I wreszcie, jakie „przestępstwa” były najsurowiej karane i dlaczego?

Podczas wykładu i dyskusji przyjrzymy się z socjologicznej perspektywy strajkowi nauczycieli w 2019 roku. Odpowiemy na pytania: Jakie były postulaty strajkujących nauczycielek i nauczycieli? Jak udało się zorganizować tak duży strajk? Jak przebiegał strajk? Czy i jak rząd oraz niektórzy dyrektorzy próbowali przeciwdziałać strajkowi? Przyjrzymy się reakcjom polityków i społeczeństwa. Porównamy strajk nauczycieli do innych strajków, m.in. strajku pracowników Polskich Linii Lotniczych LOT oraz strajku akademików w Wielkiej Brytanii w 2016 roku. Porozmawiamy o strategiach stosowanych przez pracownice i pracowników strajkujących w różnych zakładach pracy. Spotkanie poprowadzi doktorantka Instytutu Socjologii badająca prawo do strajku w Polsce.

Suplementy diety obciążane są wieloma grzechami: brak jest badań naukowych potwierdzających ich działanie, skład wielu preparatów nie odpowiada rzeczywistości i informacjom zawartym w ulotkach, ich reklamy są mieszaniną prawdy i fałszu. Pomimo tego, dzięki reklamom wartość rynku suplementów diety w 2019 r osiągnie 4,7 mld zł. W wykładzie spróbujemy przedstawić prawdziwe oblicze suplementacji i wyjaśnić, kiedy jest ona potrzebna.

Jak zmieniały się algorytmy, jakie treści działają w internecie.

Białka fluorescencyjne, po uprzednim wzbudzeniu, są zdolne do emisji światła o różnych długościach fali, czyli do świecenia w różnych kolorach. Ich wielka kariera rozpoczęła się niepozornie od wyizolowania na początku lat sześćdziesiątych XX w. zielonego białka fluorescencyjnego (GFP) z komórek stułbiopława Aequorea victoria. Od tego czasu została skonstruowana cała paleta różnokolorowych białek fluorescencyjnych, które stały się potężnym narzędziem w badaniach biologicznych, pozwalając zobaczyć to, co wcześniej pozostawało niewidoczne. Dziś jednym z podstawowych zastosowań białek fluorescencyjnych jest używanie ich jako świecących znaczników. Dzięki dołączeniu takiego znacznika można analizować inne (nieświecące) białka bezpośrednio w komórkach, czyli tam, gdzie normalnie funkcjonują. W 2008 r. badania nad białkami fluorescencyjnymi zostały uhonorowane Nagrodą Nobla, którą otrzymali Osamu Shimomura, Martin Chalfie i Roger Y. Tsien. Na wykładzie będzie można usłyszeć o historii tych badań, o niezwykłej budowie GFP, która warunkuje jego szczególne właściwości, oraz o zastosowaniu białek fluorescencyjnych w badaniach biologicznych na poziomie komórkowym. 

Barwny świat minerałów fascynuje człowieka od zarania jego dziejów. Podziwiamy piękne formy i barwy, szukając niezapomnianych wrażeń. Ale nie zawsze wiemy, że wystarczy zmiana oświetlenia, a nawet najpospolitsze minerały przeistaczają się w cudne lampiony. Postaramy się wyjaśnić, dlaczego minerały świecą i co jest tego przyczyną. Czy minerały o takim samym składzie zawsze będa świeciły, czy może zależy to od miejsca ich występowania, a może jeszcze od czegoś innego.

Zgodnie z art. 26 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej Rynek Wewnętrzny obejmuje obszar bez granic wewnętrznych, w którym jest zapewniony swobodny przepływ towarów, osób, usług i kapitału, zgodnie z postanowieniami Traktatów. Jednocześnie sam Traktat wskazuje sytuacje, w których swobodny przepływ może być ograniczony przez środki przyjmowane przez Państwa Członkowskie UE, na przykład ze względów porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego. Drugim źródłem ograniczeń swobód Rynku Wewnętrznego jest orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości, w tym w szczególności koncepcja wymogów koniecznych (zwanych też wymogami imperatywnymi lub nadrzędnymi). Przedmiotem wykładu będzie omówienie warunków - na podstawie konkretnych przykładów wynikających z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE, jakie muszą spełniać środki ograniczające przyjmowane przez Państwa Członkowskie, aby mogły być dopuszczalne w świetle prawa UE. Wskaże się przy tym rolę, jakie w unijnym porządku prawnym pełnią zasady niedyskryminacji i proporcjonalności.