wykład

Demencja jest główną przyczyną niepełnosprawności osób starszych.  Dotyczy ok. 50 mln ludzi na świecie, a według przewidywań, w roku 2050 może osiągnąć pułap 150 mln, stając się jednym z głównych wyzwań dla społeczeństw i zdrowia publicznego.

Jak wiele jest przyczyn demencji? Dlaczego dotychczasowe próby terapii przyniosły w większości rozczarowania? Czy wystarczy pozbyć się złogów szkodliwego białka (amyloidu beta) by wyleczyć pacjenta z chorobą Alzheimera? Jakie są czynniki ryzyka demencji i czy mamy na nie wpływ? Innymi słowy, czy możemy zapobiegać demencji? 

Podczas wykładu zostaną przedstawione kamienie milowe badań nad demencją,  perspektywy terapii jej najczęstszej formy - choroby Alzheimera, oraz związane z nimi kontrowersje.  Zostaną zaprezentowane najnowsze wyniki światowych programów mających na celu prewencję demencji, m.in. Światowego Fińskiego Geriatrycznego Badania Interwencyjnego nad Zapobieganiem Zaburzeniom Poznawczym i Niepełnosprawności (ang.  WW-FINGER - The World Wide Finnish Geriatric Intervention Study to Prevent Cognitive Impairment and Disability). Programy te polegają na jednoczesnym stosowaniu odpowiedniej diety, treningu poznawczego, aktywności fizycznej i towarzyskiej oraz monitorowaniu ryzyka sercowo-naczyniowego. Ich wyniki podkreślają znaczenie holistycznego podejścia do pacjenta i wskazują, iż ok. 40% czynników ryzyka demencji jest w naszych rękach.  

Na podstawie tegorocznej Międzynarodowej Konferencji dotyczącej choroby Alzheimera, Parkinsona i schorzeń pokrewnych, w Barcelonie.

Chronimy siebie, dzieła sztuki, VIP-ów, ale również rośliny. Przed czym i przed kim? Dowiedzieć się  będzie można na naszych spotkaniach.

Na wykładzie będzie poruszony temat powstawania sił na żaglówce podczas poruszania się po wodzie gdy wieje na nią określony wiatr. Wyjaśnione zostanie powstawanie sił aerodynamicznych na żaglach oraz sił hydrodynamicznych na mieczu i opływany kadłubie żaglówki. Poruszone zostanie wpływ: prędkości wiatru pozornego, powierzchni ożaglowania, własności aerodynamicznych ożaglowania, kąta natarcia i wybrzuszenia żagla na powstającą siłę aerodynamiczną. Podczas pokazu zaprezentujemy mały tunel aerodynamiczny, w którym linie prądu płynącego powietrza są obrazowane poprzez smugi dymu. Do tunelu wkładane będą różne obiekty np. profile skrzydeł różnego typu, a także elementy o innych kształtach. Uczestnicy będą mogli obserwować, jak kształtują się linie prądu wokół profilu lotniczego, samochodu osobowego i innych kształtów. Zaprezentujemy też tunel hydrodynamiczny, w którym można zaobserwować zjawiska powstające podczas kontaktu statycznych i ruchomych obiektów z cieczą. Blok zajęć składa się z wykładu (60 min), zwiedzania laboratorium aerodynamiki (30 min) oraz pokazów (120 min).

W referacie omówię zaskakujący wpływ wiary w doskonałość świata na nasze poglądy dotyczące budowy materii i budowy otaczającego nas świata. Wytłumaczę skąd wzięło się żartobliwe stwierdzenie Keplera, że Bóg tworząc świat okazał się doskonałym matematykiem. Opowiem o wpływie przekonania o doskonałości wszechświata na prawa fizyczne.

W życiu codziennym nie zastanawiamy się skąd wziął się mistycyzm cyfry 7, liczb 10, 12 i 21, oraz dlaczego doba dzielona jest na 24 godziny, a godzina na 60 minut. W tej części wykładu wytłumaczę także dlaczego nasze zegarki mogą być odebrane jako przejaw kolonializmu.

W ostatniej części wykładu opowiem o rozważaniach czy możliwa jest ujemna energia i jak ten problem rozwiązał Dirac, a także czy podróż w czasie to fantastyka naukowa, czy też poważny problem naukowy dyskutowany w oparciu o prawa fizyki.

Czy to możliwe, że nietoperze pomimo ciemności potrafią przelecieć z domu do miejsca, gdzie mogą coś zjeść - i z powrotem do domu też? Czy da się po ciemku odnaleźć drogę, czy też trzeba iść spać w jakimś miejscu, gdzie nas świt zastał? A jeśli się jest młodym nietoperzem, który tego lata przyszedł na świat, to skąd się dowiedzieć, jak znaleźć jakaś odpowiednią jaskinię czy piwnicę, gdzie da się przetrwać zimę? Podczas naszych lekcji spróbujemy zajrzeć do wciąż tajemniczego i kryjącego wiele zagadek świata nocnych ssaków i dowiedzieć się, jak one to robią, że nie błądzą w ciemnościach. Przekonamy się także, co my, ludzie, wiemy obecnie o ich zdolności do orientacji w terenie – oraz jakich sztuczek trzeba było użyć, żeby w ogóle czegokolwiek się o tym dowiedzieć… Posłuchamy przy okazji, jak brzmią głosy nietoperzy przekształcone przez elektroniczne urządzenia, pozwalające nam usłyszeć dźwięki zbyt wysokie dla ludzkich uszu. Spróbujemy wreszcie sami odrobinę wczuć się w rolę nietoperzy i sprawdzić, jak dalibyśmy sobie radę w różnych niecodziennych (dla nas) sytuacjach.

Kino, telewizja, oraz platformy streamingowe przedstawiają coraz to nowsze produkcje inspirowane dziełami literackimi, które często stają się zarzewiem gorących dyskusji, głównie w środowiskach fanowskich literackiego pierwowzoru, co do ich zgodności lub wierności z oryginalnym tekstem. Celem wykładu/konwersatorium jest próba odpowiedzi na pytanie jakie czynniki mają wpływ na uznanie danej adaptacji za ‘dobrą’ czy ‘złą’, i czy tego rodzaju kategorie oceny są ostatecznie uzasadnione. W trakcie wykładu uczestnicy zapoznają się z formami, technikami i strategiami tworzenia adaptacji anglojęzycznych utworów literackich, poznają też strategie i rozwiązania stosowane przez twórców w celu dostosowywania dzieła literackiego do nowej formy przekazu czy oczekiwań widzów. Wykład skupi się głównie na konsekwencjach zastosowania ww. technik i strategii, ich pozytywnego jak i negatywnego wpływu na pierwotny przekaz tekstu.

Słuchacze na spotkaniu dowiedzą się: Dlaczego pożary są groźne dla ekosystemów leśnych i co może być ich przyczyną? Czy zawsze ogień w lesie jest niebezpieczny dla środowiska przyrodniczego? Jakie działania są podejmowane, aby wykryć pożar lasu? Jakie są sposoby gaszenia pożarów lasu?

Do grupy chorób pasożytniczych o zasięgu globalnym należą infekcje wywołane przez pierwotniaki jelitowe. Jednymi z najczęściej występujących pierwotniaków odpowiedzialnych za przypadki intensywnych biegunek o ciężkim przebiegu są Cryptosporidium oraz Giardia.

Dobrze przebadaną pod względem roli rezerwuarowej dla Cryptosporidium/Giardia grupą zwierząt dziko żyjących są drobne gryzonie. Ekstensywność zarażenia tymi pasożytami waha się od 53.8% do 62.3% dla Cryptosporidium i od 58.3% do 74.2% dla Giardia. W populacjach gryzoni często notuje się zarażenia gatunkami patogennymi dla ludzi. Badania nad rezerwuarem zoonotycznym i rozprzestrzenianiem się pierwotniaków z rodzaju Cryptosporidium i Giardia mają kluczowe znaczenie w szacowaniu ryzyka epidemiologicznego na terenach naturalnych oraz na obszarach zurbanizowanych.

Występujące obecnie sytuacje kryzysowe oraz rozwój pracy zdalnej otworzyły nowy rozdział w relacji pracownik – pracodawca, ale także zmieniły preferencje zamieszkania wielu Polaków. Sytuacja ta może wpłynąć na wzrost atrakcyjności mniejszych ośrodków, zwłaszcza w strefach podmiejskich dużych miast, które oferują większe bezpieczeństwo w oparciu o lokalne społeczności i bliskie sąsiedztwo środowiska przyrodniczego, umożliwiając prowadzenie aktywności w większym zakresie niż w dużym, zatłoczonym mieście.

Podczas wykładu przedstawiona zostanie analiza komfortu zamieszkania w miastach strefy podmiejskiej Warszawy wraz z oceną bezpieczeństwa i jakości zamieszkania w badanych miastach. Jako efekt końcowy wskazane zostaną możliwe działania naprawcze, tak, aby strefa podmiejska rozwijała się w sposób zrównoważony.

Spotkanie odbędzie się w wersji hybrydowej. Wykłady pracowników CAMK PAN odbędą sie w wersji online, a pokazy organizowane przez członków Polskiego Towarzystwa Miłośników astronomii zostana zorganizowane na żywo, na tarasie CAMK.

W programie przewidziana jest tradycyjna sesja pytań i odpowiedzi, zorganizowana na platformie Zoom. Szczegółowy program, wraz z instrukcjami do połączeń online, zostanie przedstawiony na stronie internetowej CAMK: www.camk.edu.pl na początku września.

Koronka irlandzka to wyjątkowa technika pochodząca z XIX wieku, która rozwinęła się podczas Wielkiego Głodu w Irlandii (1845-1850). Wprowadzona przez królową Wiktorię moda na koronki i rękodzieło pozwoliła tysiącom irlandzkich rodzin przetrwać klęskę głodu właśnie dzięki umiejętności szydełkowania. Sama królowa była zapaloną, choć niezbyt uzdolnioną dziewiarką! Misterne koronki wykonywane za pomocą szydełka i pojedynczej bawełnianej nici do dzisiaj zachwycają, a każda praca jest niepowtarzalna – stworzona z wielu elementów, łączonych ze sobą wedle uznania twórcy. Tradycyjne wzory ewoluowały, jednak nadal są wykorzystywane we współczesnym dziewiarstwie artystycznym.

Uczestnicy warsztatów poznają niezwykłą historię koronki irlandzkiej, dowiedzą się, jak dziewiarstwo stało się rozrywką wyższych klas i jak przedstawiano je w literaturze XIX-wiecznej. Po wykładzie nastąpi część praktyczna, polegająca na nauce szydełkowania prostych tradycyjnych motywów.

Celem konferencji jest wymiana informacji i doświadczeń na temat możliwości wykorzystania źródeł archiwalnych dotyczących szeroko rozumianej problematyki migracji oraz popularyzacja działań edukacyjnych w zakresie ich wykorzystania w praktyce szkolnej. Przedmiotem obrad chcemy uczynić:

– kwestie dotyczące migracji zagranicznych i wewnętrznych Polaków oraz problemy z odnalezieniem się w nowych im środowiskach (pod względem społecznym, gospodarczym, kulturowym, wyznaniowym, politycznym);

– zagadnienia związane z napływem na ziemie polskie cudzoziemców oraz ich relacje z lokalnymi społecznościami (pod względem społecznym, gospodarczym, kulturowym, wyznaniowym, politycznym);

– źródła archiwalne dotyczące procesów migracyjnych (emigracja, imigracja, migracje wewnętrzne) oraz odnajdywania się migrantów w nowych środowiskach — charakterystyka źródeł oraz możliwości ich praktycznego wykorzystania na lekcjach w szkole i nie tylko;

– edukacyjny potencjał projektów poświęconych problematyce migracji — przykłady dobrych praktyk.

Obrady konferencji odbywać się będą stacjonarnie, w siedzibie Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie (ul. Długa 7), z możliwością uczestnictwa online za pośrednictwem platformy internetowej (jak w roku ubiegłym).

Pasożyt to organizm, który czasowo lub stale korzysta z zasobów energetycznych innego organizmu. Pasożytów jest znacznie więcej niż może nam się wydawać. Podczas zajęć uczestnicy zapoznają się z fascynującym światem pasożytów i znajdą odpowiedzi na takie pytania, jak: Co gryzie mojego psa? Czemu warto myć owoce zebrane w lesie? Jak długa jest glista ludzka? Lekcja, przeprowadzona przez Koło Naukowe Parazytologii UW, będzie obejmować wstęp teoretyczny (prezentacja multimedialna) oraz część praktyczną, podczas której uczestnicy dowiedzą się jak rozpoznawać popularne pasożyty.

Pieniądz w tekstach średniowiecznych: od komentarzy do Etyki i Polityki Arystotelesa do reguły franciszkańskiej. Różne funkcje pieniądza były analizowane również w perspektywie filozoficznej — pieniądz jest zarówno miarą wartości jak i środkiem wymiany, a wówczas odrębność tych funkcji ta była dodatkowo podkreślona przez rozróżnienie między monetą a pieniądzem obrachunkowym. Czy wartość monety wynikała po prostu z wartości kruszcu, czy nie tylko? Jak problem „bezpłodności pieniądza” i lichwy wpływał na ocenę działalności prowadzących wymianę monet, wekslarzy i bankierów (których nota bene nie utożsamiano udzielającymi pożyczek pod zastaw)? Co nowego w wniosły do postrzegania pieniądza pisma Mikołaja z Oresme i Mikołaja Kopernika, koncepcje bulionizmu i idee reformacji?

W czasie lekcji dyskutowane są szanse bramkarza na obronę rzutu karnego w przypadku dwóch dyscyplin: piłki ręcznej i piłki nożnej. W czasie lekcji korzystając z prostych zjawisk fizycznych mierzy się czas reakcji oraz skoczność uczestników zajęć. W czasie zajęć wykorzystuje się podstawowe wiadomości z kinematyki (ruch jednostajnie przyśpieszony) i dynamiki (energia kinetyczna i potencjalna). Lekcja jest pomyślana jako powtórzenie materiału z I klasy gimnazjum oraz zachęta do praktycznego wykorzystania zdobytej wiedzy.

Celem warsztatów jest zapoznanie uczestników z budową i zasadą działania reaktora fuzyjnego z elektrostatyczno-inercyjnym utrzymaniem plazmy typu fuzor oraz ogólnymi zasadami prowadzania prac eksperymentalnych w laboratorium fizycznym.

Uczniowie zostaną podzieleni na podgrupy, które będą uczestniczyły w krótkiej prelekcji wyjaśniającej, czym jest plazma, na czym polega fuzja jądrowa i jak wygląda praca urządzeń utrzymujących plazmę, takich jak fuzor, tokamak czy stellerator. W następnej kolejności słuchacze przejdą do laboratoriów badawczych, gdzie zostaną przeprowadzone pokazy i zajęcia na aparaturze badawczej.

W laboratorium uczniowie zapoznają się z ogólnymi zasadami bezpieczeństwa pracy oraz budową aparatury eksperymentalnej. Następnie zostaną wprowadzeni w podstawowe zagadnienia związane z badanym zjawiskiem: problemem pomiarów próżniowych, pomiarów wysokich temperatur oraz podstawowymi zagadnieniami związanymi z przebiegiem wyładowania elektrycznego w gazie.

Uczniowie w podgrupach samodzielnie wykonają pomiary charakterystyki prądowo-napięciowej wyładowania przy różnych ciśnieniach gazu oraz pomiary temperatury katody reaktora za pomocą pirometru optycznego. Dokonają też wizualnej obserwacji charakteru wyładowania i rejestracji fotograficznej w jego charakterystycznych fazach.

Po wykonaniu pomiarów uczniowie samodzielnie przetworzą i przeanalizują wyniki pomiarów oraz sporządzą wykresy obrazujące przebieg badanych zjawisk. Dla lepszego zrozumienia procesu obróbki danych będzie on prowadzony z zastosowaniem podstawowych metod: obliczeń ręcznych oraz ręcznego wykreślania wykresów na papierze milimetrowym.

Celem wykładu jest prezentacja najważniejszych faktów dotyczących współczesnego zróżnicowania geograficznego polszczyzny i próba odpowiedzi na pytanie: dlaczego w różnych regionach Polski mówimy nieco inaczej. Podczas wykładu postaram się odpowiedzieć na pytanie o najważniejsze cechy czterech głównych dialektów języka polskiego: mazowieckiego, małopolskiego, wielkopolskiego i śląskiego. Wspólnie zastanowimy się, gdzie idzie się do szkoły, a gdzie do skoły, w których regionach Polski rozmowa to godka i dlaczego na Kurpiach psije się psiwo. Osobne miejsce poświęcę także kaszubszczyźnie i nowym dialektom mieszanym.

Zapraszamy wszystkich na wielką przygodę z Geologią. Podczas licznych warsztatów poznamy budowę Ziemi, zbudujemy jej model, nauczymy się rozpoznawać podstawowe typy skał i zajrzymy do ich wnętrza. Zobaczymy czego nie widać gołym okiem i będziemy podziwiać ciekawe skalne obrazy.

Dowiemy się czy w Polsce występują wulkany i jak je znaleźć. Zastanowimy się dlaczego wulkany wybuchają i przeprowadzimy kontrolowane wybuchy.

Sprawdzimy jak szybko mogą rosnąć kryształy i dlaczego wyglądają tak różnie. Dowiemy się gdzie w Polsce występują złoża ważnych surowców i jak się je wydobywa.

Odwiedzimy jubilera i dowiemy się jakie minerały i surowce wykorzystuje się w tej branży.

Poznamy prehistoryczne organizmy i środowiska ich życia.

Dowiemy się czym jest bursztyn, jakie ma właściwości i jak zatrzymało się w nim życie.W programie: liczne gry i zabawy, geologiczne i plastyczne warsztaty oraz stoiska edukacyjne.

Spotkanie pokazujące polszczyznę z perspektywy uczących się jej cudzoziemców. Uczestnicy poznają sposoby, techniki i chwyty stosowane w uczeniu języka polskiego obcokrajowców. Zapoznają się z przykładowymi zadaniami-ćwiczeniami (w tym. m.in. proponowanymi na egzaminach certyfikatowych), rozwiążą je i skomentują. Dzięki temu będą mieli okazję przyjrzeć się swojemu językowi ojczystemu z nieoczywistego punktu widzenia. Zwykle bowiem Polki i Polacy wiedzą, jak coś wyrazić, ale raczej nie umieją tego wyjaśnić cudzoziemcom. Na spotkaniu będzie się można dowiedzieć, jak to robić. Uczestnicy spróbują się też zmierzyć z mitem trudności języka polskiego – bo mówić po polsku każdy (i każda ) może!

Grzeczność, jako cecha człowieka dobrze wychowanego, podlega ewolucji wraz ze zmianami społeczno-ekonomicznymi, kulturowymi, a także technologicznymi. Po przyspieszonej cyfryzacji, u progu drugiej ćwiartki XXI wieku, trudno mówić o tożsamości naszych obyczajów grzecznościowych z wzorcami dobrych manier z początku ubiegłego stulecia. A jednak to wtedy ustalił się paradygmat polskiej grzeczności. Żyjemy w innych czasach, w całkiem innej rzeczywistości, a jednak kurtuazyjne zwyczaje sprzed nieco ponad wieku ochoczo podglądamy w filmach i serialach. Zaczytujemy się w książkach z rozbudowanym wątkiem historii obyczaju. Warto poświęcić tej barwnej przeszłości chwilę uwagi, by zrozumieć, skąd biorą się nasze dzisiejsze obyczaje. A może i lepiej rozpoznać własne oczekiwania i reakcje?

 - Dlaczego grzeczność pozostaje tak nieuchwytna, a dobrze wychowanego człowieka rozpoznajemy intuicyjnie, niemal od pierwszego spojrzenia?

- Czy tytułomania to uniwersalny sposób okazywania szacunku?

- Z jakiego powodu „bycie miłym” nie ma dziś najlepszego PR-u?

- Jak nasze przywiązanie do tego, co z klasą i na poziomie, wykorzystuje współczesny marketing?

 Na te i inne pytania postaram się odpowiedzieć (z pomocą publiczności) w czasie krótkiego wykładu.

Opowiem o czterystuletniej historii hipotezy Keplera, która mówi, jakie jest optymalne (najgęstsze) upakowanie jednakowych kul w przestrzeni trójwymiarowej. Początek tej historii sięga epoki wielkich odkryć geograficznych i wypraw sir Williama Rayleigha, którego asystent - Thomas Harriot, matematyk, astronom i etnograf – układał tabele, podające liczby kul armatnich w stosach o kwadratowej podstawie. W samej końcówce XX wieku, po wcześniejszych nieudanych próbach wielu różnych osób, hipotezę Keplera udowodnił Thomas Hales, matematyk z Uniwersytetu w Pittsburghu. Jego dowód wymaga wprawdzie użycia komputera do obliczeń (jakich - o tym powiem kilka słów), niemniej, został opublikowany w Annals of Mathematics i jest ogólnie akceptowany przez matematyków.

Urzekający park wokół Domu Urodzenia Fryderyka Chopina ma swoją odrębną historię. Kluczowym okresem były lata 30. XX wieku – moment wzmożonej dyskusji nad wizją parku oraz powstania modernistycznego projektu autorstwa architekta Franciszka Krzywdy-Polkowskiego. Wykład poprowadzi dr Michał Ceglarek – kustosz, główny specjalista ds. Archiwum Naukowego Muzeum Fryderyka Chopina.

Zapraszamy na wyjątkowe warsztaty – Idiomy i fałszywi przyjaciele tłumacza w języku rosyjskim – czyli „gdzie jest pies pogrzebany”. Dzięki materiałom audiowizualnym uczestnicy warsztatów poznają przykłady idiomów i powiedzeń w języku rosyjskim i polskim. Dowiedzą się np. o tym, że w Rosji jadąc bez biletu jedzie się „zajcem” (tłum. „jazda jako zając”). Często podobne znaczenie jest wyrażane za pomocą nieco innych słów, np. polskiemu „wpuszczeniu lisa do kurnika” odpowiada rosyjskie „wpuszczenie kozła do ogrodu”. Dodatkowo przedstawione zostaną homonimy, czyli fałszywi przyjaciele tłumacza, tj. słowa, które w obu językach mają brzmią tak samo/podobnie, ale mają inne znaczenia, np. „zapominać” (pol. „zapominać”, ros. „zapamiętywać”). Uczestnicy nie będą się już bać rosyjskiej „zażygałki”, rosyjska „dynia” na pewno nie przyda się na Halloween, a „but” po rosyjsku nie jest częścią garderoby.

 Nauka to jednak nie tylko przekazywane treści (chociaż te też będą ciekawe!), ale także atmosfera – przyjdźcie i poczujcie się jak w petersburskiej kawiarni – zapewniamy herbatę z samowaru, chrupiące suszki do herbaty, rosyjskie dekoracje. Oprócz treści i atmosfery ważne jest także podejście prowadzących, którzy zawsze chętnie podzielą się historiami dotyczącymi rosyjskiej kultury i realiów.

W przestrzeni publicznej trwa mniej lub bardziej intensywny spór dotyczący niektórych zagadnień bioetycznych, zwłaszcza związanych z poczęciem człowieka, jego życiem prenatalnym, a także umieraniem. Język mediów elektronicznych, a tym bardziej manifestacji, często odwołuje się do emocji, opiera na uproszczeniach i użyciu słów o niesprecyzowanym znaczeniu. Celem zajęć jest zrozumienie etycznych podstaw prowadzonego publicznie dyskursu: przede wszystkim wskazanie zasadniczych stanowisk i konsekwencji ich przyjęcia w bioetyce i poza nią. Ma ono pomóc w racjonalnym udziale uczestników w dialogu społecznym i procesie tworzenia prawa.