Spotkania weekendowe

Typ Tytułsortuj malejąco Opis Dziedzina Termin
Spotkanie festiwalowe ChatGPT, BARD, ERNIE - jakie szanse i zagrożenia niesie rozwój sztucznej inteligencji?

Algorytmy i modele matematyczne, które tworzą sztuczną inteligencję są coraz większą częścią naszego życia dlatego budzą zarówno zainteresowanie jak i uzasadnione obawy. Czy sztuczna inteligencja to dla rozwoju ludzkości szansa czy zagłada? Czy jest się czego bać? Podczas wykładu dowiemy się jak możemy wykorzystać sztuczną inteligencję w codziennym życiu, poznamy jej wpływ na społeczeństwo, odkryjemy potencjalne zagrożenia i konsekwencje. 

Nauki społeczne
  • sob., 2023-09-23 14:00
Spotkanie festiwalowe 360 tysięcy tzw. emerytur groszowych – czy to znaczy, że emeryci biednieją?

Podczas wykładu opowiem o:

  • reformie systemu emerytalnego, która doprowadziła do powstania zjawiska „emerytur groszowych” – niższych od najniższej emerytury,
  • dynamice tego zjawiska,
  • metodologicznych trudnościach związanych z jego badaniem,
  • wynikach jakościowego badania socjologicznego, zrealizowanego w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN (z naciskiem na to, co socjologia może wnieść do wyjaśniania omawianego zjawiska),
  • mitach związanych z „emeryturami groszowymi”.
Nauki społeczne
  • sob., 2023-09-23 13:30
Spotkanie festiwalowe Aktywna aerodynamika szybkich samochodów

Konstruktorzy szybkich samochodów sportowych zauważają korzyści ze stosowania elementów aerodynamicznych podnoszących ich osiągi. W zmiennych warunkach jazdy, szybkie zakręty i jeszcze szybsze odcinki jazdy po prostej wymagają zmian własności aerodynamicznych ich nadwozi. Pojawiają się nowe konstrukcje i nowe modele o czasem zagadkowych kształtach. Zajęcia mają na celu przybliżenie podstaw procesów przepływu wpływających na zachowanie się szybkiego pojazdu.

Nauki techniczne
  • sob., 2023-09-23 10:00
Spotkanie festiwalowe Antybiotykooporność – pełzająca pandemia XXI wieku?

Lekooporność mikroorganizmów to zjawisko nabywania odporności przez wirusy, bakterii i grzyby na leki, na które wcześniej te mikroorganizmy były wrażliwe. Największą grupę stanowią bakterie oporne na antybiotyki, co powoduje, że już w niedalekiej przyszłości nie będziemy mieli czym leczyć nawet najdrobniejszych infekcji. Antybiotyki są stosowane nie tylko w medycynie, ale w dużych ilościach w weterynarii, rolnictwie i hodowlach ryb. Transmisja mikroorganizmów pomiędzy tymi środowiskami sprawia, że nabierają one oporności na kolejne antybiotyki, mutują i stają się jeszcze bardziej groźne.

Szacuje się, że w 2019 roku na całym świecie oporność na antybiotyki przyczyniła się do 1.27 miliona zgonów, a do 2050 roku ta liczba może wzrosnąć do 10 milionów rocznie. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) umieściła lekooporność mikroorganizmów na liście 10 największych zagrożeń dla zdrowia ludzi i zwierząt. Kluczem do walki z rozwojem lekooporności jest systemowe podejście (z ang. One Health) obejmujące różnorodne działania mające na celu przeciwdziałanie rozprzestrzeniania się oporności nie tylko u ludzi, ale także u zwierząt i w całym środowisku.

Jeśli nie antybiotyki, to co? Naukowcy pracują nad wieloma alternatywnymi metodami walki z bakteriami, m.in. nad enzybiotykami – bacteriobójczymi enzymami. Są to białka pochodzenia wirusowego albo bakteryjnego, które w naturalnych warunkach służą bakteriom i wirusom w normalnym cyklu rozwojowym, natomiast wytworzone i zmodyfikowane przez człowieka stają się śmiercionośną bronią w walce z bakteriami, a co najważniejsze, też tymi, które nabyły oporność na antybiotyki. Powstały już enzybiotyki przeciwko takim opornym szczepom bakterii jak gronkowiec złocisty, Pseudomonas aeruginosa, Klebsiella pneumoniae, Escherichia coli i inne. Enzybiotyki są również testowane w rolnictwie i hodowli ryb w akwakulturach oraz jako środek konserwacji żywności.

Nauki medyczne
  • sob., 2023-09-16 11:00
Spotkanie festiwalowe Bądź dziadkiem/babcią nie dziadersem! Witamy na świecie wnuki!

Spotkanie składa się z trzech części.

1. Jak dziś wygląda poród?   Opowiemy o tym, jak zmieniła się opieka okołoporodowa w porównaniu z tą sprzed kilkudziesięciu lat oraz o tym czego młodzi rodzice mogą dziś spodziewać się na sali porodowej. Zwrócimy szczególną uwagę na kwestie niefarmakologicznych metod łagodzenia bólu porodowego oraz pozycji porodowych innych niż horyzontalna („na plecach”).

2. Jak opiekować się maluchem i jego mamą?   Przyszłych dziadków zapoznamy z najnowszymi zaleceniami dotyczącymi pielęgnacji noworodków. Skupimy się na pielęgnacji kikuta pępowiny oraz skóry dziecka, omówimy zasady zapobiegania zespołowi nagłej śmierci łóżeczkowej, poruszymy także kwestię szczepień ochronnych dzieci. Zajmiemy się także opieką nad młodą mamą w połogu. Pomożemy zrozumieć zmiany hormonalne zachodzące w ciele kobiety po porodzie i związane z nimi wahania nastroju. Opowiemy o depresji poporodowej – na jakie objawy zwracać uwagę i gdzie ewentualnie szukać pomocy. Doradzimy też, jak wspierać mamy karmiące piersią.

3. Jak rozmawiać z młodymi rodzicami, żeby chcieli słuchać?   W tej części spotkania zapoznamy i poćwiczymy z uczestnikami skuteczne sposoby komunikacji z młodymi rodzicami. W jaki sposób proponować chęć pomocy ze strony dziadków, aby młodzi rodzice chcieli z niej skorzystać.

Nauki medyczne
  • sob., 2023-09-16 10:00
Spotkanie festiwalowe Barwne i pachnące rabaty kwiatowe - warsztaty z projektowania

Wprowadzeniem warsztatów będzie prezentacja, której celem jest pokazanie jak postrzegać rośliny ozdobne w kontekście materiału projektowego.  Jaka jest ich specyfika i sezonowa dynamika zmian?  Jakie są wymagania roślin? W końcu jak korzystać z walorów jakie te rośliny nam oferują?  Podczas późniejszego spaceru w parku Ogrodu Botanicznego UW  pokazanych i omówionych zostanie kilka przykładów dobrych kompozycji roślinnych.  Następnie uczestnicy warsztatów, podejmą próbę   zaprojektowania własnych  rabat zapachowych. 

Nauki biologiczne
  • sob., 2023-09-16 10:00
Spotkanie festiwalowe Betelgeuse: Will Orion lose its one member?

Orion is one of the most easily spotted constellations in the night sky. The weird dimming and brightening of one of its “member” star Betelgeuse has kept the astronomers in hopes to see a galactic star go supernova in recent times. The last observed supernova was in the 1600s. So, what makes a star explode? It’s when it runs out of nuclear fuel and collapses under its own mass or it accumulates so much mass that it exceeds a certain mass limit (ChandarShekhar Limit). In this talk, I will discuss how this happens. Is Betelgeuse really going to be a supernova and how will the sky look after it explodes? 

Nauki fizyczne
  • ndz., 2023-09-24 14:00
Spotkanie festiwalowe Co to właściwie oznacza, że E=mc²?

Choć minęło już ponad sto lat od momentu, w którym najsłynniejszy wzór fizyki został opublikowany przez Alberta Einsteina, osobom niebędącymi fizykami zrozumienie jego znaczenia wciąż przysparza wielu kłopotów. Stosowane w debacie popularnonaukowej oraz filmach fantastyczno-naukowych uproszczenia i nadinterpretacje sprawiają, że einsteinowski wzór urasta do rangi magicznego zaklęcia, z którym tylko szaleni fizycy mogą sobie poradzić. Podczas wykładu  zostanie przedstawiona próba odmitologizowania tej tajemniczej równoważności masy i energii, a wykorzystując bardzo proste rozumowanie można łatwo zrozumieć skąd się ona bierze.  Na koniec, odwołując się kilku prostych przykładów, zobaczymy, co ten wzór oznacza w praktyce.

Nauki fizyczne
  • sob., 2023-09-23 12:00
Spotkanie festiwalowe Co zostawi nam po sobie pandemia COVID-19 i jak ją zapamiętamy?

W trakcie spotkania  przedstawimy wyniki naszych badań nad społecznymi skutkami pandemii Covid-19. W ich ramach od 2020 r. przeprowadziliśmy w sumie kilkaset wywiadów dotyczących życia w  pandemii, trzykrotnie wracając do tych samych osób i rozmawiając rokrocznie tak o bieżącej sytuacji, jak i trwalszych zmianach. Pozwoliło nam to zaobserwować, jak w różnym czasie reagowaliśmy na pandemię: jak ją oswajaliśmy, jak się do niej przyzwyczajaliśmy, jak zmienialiśmy nasze nawyki,  ale też jak zapominaliśmy o zagrożeniu lub zmienialiśmy nasze zdanie na jego temat. Wspólnie zastanowimy się też nad tym, jakie wnioski płyną z tych doświadczeń, które były udziałem nas wszystkich, a także nad ich interpretacjami. Postaramy się też przewidzieć, jak będziemy opowiadać o pandemii za kilka, kilkanaście czy kilkadziesiąt lat.

Po naszym wystąpieniu planujemy dyskusję o roli i wadze osobistych doświadczeń i wspomnień na temat pandemii Covid-19, a także ich znaczeniu dla nas i całego społeczeństwa.

Nauki społeczne
  • sob., 2023-09-23 12:30
Spotkanie festiwalowe Czemu on się nie słucha?

Kupiłeś już książkę, albo znalazłeś stronę w Internecie o szkoleniu psów. Robisz wszystko, co tam napisali, a Twój pies wciąż nie jest idealny? Myślisz, że jest za głupi na szkolenie, że jemu to już nic nie pomoże. Metoda pozytywna na niego nie działa. A może jednak chodzi o coś innego? Podczas wykładu dowiesz się o najczęstszych błędach popełnianych przy szkoleniu psa i dlaczego jednak często warto udać się do specjalisty.

Nauki weterynaryjne
  • ndz., 2023-09-24 11:00
Spotkanie festiwalowe Czy da się zaprojektować lepszą przyszłość dla świata?

Przyszłości nie da się przewidzieć, ponieważ nie jest zdeterminowana i ulega ciągłym zmianom pod wpływem naszych obecnych decyzji. Dzięki temu możemy stworzyć strategię, która pozwoli nam ją kształtować. Robimy to dzięki uważnej obserwacji zmian zachodzących w badanej dziedzinie czy wokół interesującego nas zagadnienia. Znając mechanizmy tych zmian tworzymy scenariusze przyszłości, ze scenariuszy wybieramy najbardziej prawdopodobne elementy, na których zaistnieniu nam zależy. Następnie tworzymy strategię, która zwiększa prawdopodobieństwo rozwoju przyszłości w korzystnym dla nas kierunku. Brzmi egzotycznie? A przecież każdy z nas jest projektantem przyszłości, kiedy planuje wakacyjny wyjazd – na podstawie bieżących obserwacji i przeszłych doświadczeń, tworzymy scenariusz optymalnego wyjazdu i wprowadzamy działania umożliwiające jego realizację.

Nauki biologiczne
  • ndz., 2023-09-17 15:00
Spotkanie festiwalowe Czy komputery mogą myśleć?

Czy komputery mogą myśleć jak ludzie? Jeszcze nie, ale ostatnie osiągnięcia sztucznej inteligencji prowadzą do wniosku, że być może taki moment kiedyś nastąpi. Ale nawet bez sztucznej inteligencji  proste operacje komputery mogą wykonywać dużo szybciej od człowieka, i co więcej, na ogół się nie mylą (mylą się co najwyżej programiści).  Okazuje się, że dowody niektórych twierdzeń matematycznych wymagają sprawdzenie kilku, kilkudziesięciu tysięcy stosunkowo prostych przypadków. Wymagałoby to pracy dziesiątków matematyków przez dziesiątki lat, natomiast komputer może to zrobić w kilka godzin.

Podczas wykładu zostaną omówione dwa przykłady takich twierdzeń: ile kolorów potrzeba do pomalowania dowolnej mapy, tak aby państwa mające wspólną granicę nie były oznaczone tym samym kolorem oraz jak pakować pomarańcze do skrzynek, aby zmieścić ich tam jak najwięcej.  Do dowodu tych twierdzeń wykorzystano właśnie komputery.

Wykład dla młodzieży i dorosłych.

Nauki techniczne
  • sob., 2023-09-23 11:00
Spotkanie festiwalowe Czy rozumiemy Wszechświat?

Wszechświat w największych skalach obserwujemy dziś w pełnym zakresie fal elektromagnetycznych, łowimy nadlatujące z niego cząstki takie jak neutrina, a od niedawna – dzięki falom grawitacyjnym – również go „słuchamy”. Tego rodzaju obserwacje – wsparte zaawansowanym modelowaniem komputerowym i interpretowane poprzez modele teoretyczne oparte na ogólnej teorii względności Einsteina – wskazują na bardzo peryferyjną rolę ludzkości na kosmicznej scenie. Mieszkamy w pobliżu przeciętnej gwiazdy na obrzeżach przeciętnej galaktyki. Co więcej, większość kosmicznej materii jest odmienna od tej znanej z życia codziennego i laboratoriów, i ma nieznaną nam dotąd „ciemną” formę. Jakby tego było mało, zachowanie Wszechświata w największych skalach napędza niezrozumiała „ciemna energia”. Opowiem o tym, jak doszliśmy do tak zaskakujących wniosków, i pokrótce omówię obecne i planowane wielkie projekty obserwacyjne, które mają nam pomóc zrozumieć, z czego tak naprawdę zbudowany jest Wszechświat.

Nauki fizyczne
  • ndz., 2023-09-24 12:00
Spotkanie festiwalowe Człowiek i natura - jak odradza się puszcza

Kiedy w roku 1959 tworzono Kampinoski Park Narodowy, Puszcza kampinoska była jedynie pojęciem geograficznym. Teren nowopowstałego parku narodowego zamieszkiwało ponad 15 tysięcy ludzi, a na jego obszarze istniało ponad 70 wsi. Po 65 latach istnienia, w wyniku akcji planowanych wykupów liczba ludności zamieszkującej park zmniejszyła się do niecałych 2,5 tysiąca, a lasy porastają już ponad 27,5 tys. ha. powierzchni parku. W puszczańskie ostępy wróciły jelenie, rysie, wilki, bobry, bieliki, czarne bociany... Naukowcy doliczyli się tu blisko 150 zespołów roślinnych, w tym 21 leśnych. Dzięki ochronie puszcza odradza się i dziczeje.
O tym jak do tego doszło, w jaki sposób chronimy przyrodę, jakie były początki i jakie są perspektywy na przyszłość oraz czy ważna jest w puszczy obecnosć człowieka postaramy się opowiedzieć podczas spotkania.

Trasa wycieczki ma kształt pętli, dł. ok. 10,5 km.
Górki - Zamość - Rzepowa Góra - Dęboskie Góry - Cisowe - Górki

Nauki biologiczne
  • sob., 2023-09-16 09:30
Spotkanie festiwalowe Dlaczego praca zdalna zadowala rodziców?
Przeniesienie pracy do domu w czasie pandemii wiązało się z trudnymi doświadczeniami, zwłaszcza w rodzinach z dziećmi. Pomimo tego, praca w tym trybie zyskała akceptację społeczną i wiązała się z ogólną satysfakcją. Z kolei zmiany w Kodeksie Pracy dodatkowo zwiększają jej dostępność zwłaszcza dla rodziców małych dzieci.
 
Wykład zostanie poświęcony długofalowym skutkom pracy zdalnej. Towarzyszyć mu będą pytania o źródła satysfakcji z pracy zdalnej oraz jej wpływ na podział obowiązków w rodzinach pomiędzy kobietami a mężczyznami. Odpowiedzi na nie zostaną udzielone na podstawie realizowanych w IFiS PAN w latach 2020-2022 podłużnych badań jakościowych,
których uczestnicy raz w roku udzielali wywiadów poświęconych przemianom w ich życiu.
 
Badania wskazują, że za „ogólną satysfakcją” z pracy zdalnej, kryją się różne zjawiska, a kluczowe znaczenie ma fakt, „kto” w rodzinie pracuje zdalnie, kobieta, mężczyzna, czy obydwoje partnerów. Jest to bowiem związane z efektami tych zmian, które mogą prowadzić zarówno do utrwalenia nierówności w podziale pracy, niewielkich jak i odwracalnych zmian, ale również tworzenie bardziej zrównoważonych relacji w rodzinach.
Nauki społeczne
  • sob., 2023-09-16 12:00
Spotkanie festiwalowe Do tanga trzeba dwojga! – związki między roślinami, a ich zapylaczami

Uczestnicy wcielą się w rolę naukowców badających powiązania między roślinami a ich zapylaczami. Zajęcia odbędą się zarówno w specjalnie przygotowanej i odpowiednio wyposażonej pracowni oraz na terenie Ogrodu Botanicznego. W pracowni uczestnicy zdobędą niezbędną wiedzę, materiały i sprzęt potrzebny do dalszej części. Następnie wyruszą w teren, aby przeprowadzić samodzielnie obserwacje grup zapylaczy występujących w mieście. Po zakończeniu obserwacji uczestnicy będą mieli okazję zajrzeć do wnętrza kwiatów oraz odkryć jakie powiązania występują pomiędzy budową kwiatów, a ich zapylaczami.

 

Nauki biologiczne
  • sob., 2023-09-23 12:00
Spotkanie festiwalowe English through language jokes - O nauce języka angielskiego na przykładzie dowcipów językowych

Ucząc się języka angielskiego nabywamy sprawności w różnych dziedzinach: w zakresie słownictwa, struktur gramatycznych, wymowy czy pragmatyki.

W niniejszym warsztacie przyjrzymy się tym czterem obszarom poprzez pryzmat dowcipów językowych, to znaczy każdy z nich będzie zilustrowany przykładami pochodzącymi z zabawnych użyć języka. Uczestnicy będą zachęcani do wspólnego rozwiązywaniu zagadek językowych (na przykład, do wyjaśnienia reguły, która rządzi danym dowcipem). Taka wspólna analiza zabawnych form językowych pomoże nam uświadomić sobie bogactwo języka (którego się uczymy), oraz wskazać obszary, o których mogliśmy wcześniej nie myśleć (w czasie uczenia się języka). Zaproponuję uczestników także ułożenie własnego dowcipu językowego. Warsztat jest interaktywny i wymaga od uczestników znajomości języka angielskiego.

Nauki humanistyczne
  • sob., 2023-09-16 10:00
Spotkanie festiwalowe Enzymy jako miejsca działania leków

Enzymy to biologiczne katalizatory, cząsteczki, które przyspieszają przebieg reakcji metabolicznych. Działają w każdym żywym organizmie, a bez ich aktywności nie jest możliwe życie. I chociaż utrata aktywności enzymów jest przyczyną wielu chorób u ludzi, to istnieją także liczne leki, których efekt terapeutyczny wynika z hamowania aktywności specyficznych enzymów. Wykład przybliży zagadnienia związane z enzymami jako celem działania leków. Zostanie omówione pojęcie enzymu, rola fizjologiczna enzymów oraz konsekwencje utraty ich aktywności dla żywych organizmów. Słuchacze będą także mogli poznać przykłady leków, których celem działania są enzymy.

Nauki biologiczne
  • ndz., 2023-09-17 15:00
Spotkanie festiwalowe Gwiazda wśród organizmów modelowych - elegancki nicień Caenorhabditis elegans

Caenorhabditis elegans jest małym (długość do 1 mm), niepasożytniczym nicieniem żyjącym w glebie. Wiele cech nicienia przyczyniło się do tego, że został on jednym z najbardziej popularnych organizmów modelowych. Przezroczyste ciało C. elegans znacząco ułatwia obserwacje mikroskopowe wszystkich jego 959 komórek somatycznych. Jedną trzecią wszystkich komórek nicienia stanowią neurony. Nicień jest dotychczas jedynym organizmem z kompletną mapą połączeń neuronalnych. Cykl życiowy nicieni jest bardzo szybki – rozwój od jaja do dorosłego organizmu wynosi około 72 godzin. Przez kolejne 3 dni pojedynczy osobnik może złożyć do 400 jaj, co znacząco ułatwia uzyskanie dużych populacji na potrzeby badań. C. elegans był pierwszym organizmem wielokomórkowym z całkowicie odczytaną sekwencją nukleotydów w jego DNA. Genom nicieni zawiera wiele genów mających swoje odpowiedniki u człowieka. Ze względu na fakt, że mutacje w wielu z tych genów skutkują rozwojem poważnych schorzeń u ludzi, nicień jest wykorzystywany jako model wielu chorób.

Spotkanie będzie składać się z wykładu oraz części praktycznej. Uczestnicy będą mogli zapoznać się z podstawowymi wiadomościami na temat nicieni: ich budową, cyklem życiowym i fizjologią. Zaprezentowany zostanie przegląd głównych odkryć naukowych dokonanych na nicieniach i najciekawsze kierunki przyszłych badań. W trakcie zajęć praktycznych uczestnicy poznają podstawowe techniki pracy z nicieniami, przeprowadzą obserwacje nicieni przy użyciu mikroskopii fluorescencyjnej, zapoznają się z podstawami genetyki klasycznej (mendlowskiej) i metodą genotypowania za pomocą techniki łańcuchowej reakcji polimerazy PCR.

Nauki biologiczne
  • ndz., 2023-09-24 10:00
  • ndz., 2023-09-24 14:00
Spotkanie festiwalowe Humor w czasach mediów społecznościowych, sztucznej inteligencji i nieobrażania nikogo

Tradycyjnie humor komedii i dowcipów skierowany był przeciwko jakiejś grupie. Najczęściej wykorzystywano stereotypy dotyczące sąsiednich nacji (dowcipy typu „Polak, Rusek i Niemiec”) oraz grup społecznych i zawodowych (dowcipy o policjantach, programistach). Dzisiaj zmienia się nastawienie do tego rodzaju humoru i żarty kosztem innych często rażą. Pojawiły się też nowe, multimedialne kanały komunikacji oraz niesamowicie sprawne narzędzia sztucznej inteligencji, które potrafią generować teksty na zamówienie. Zapraszam do wysłuchania moich refleksji oraz do podzielenia się własnymi o tym, jak może wyglądać przyszłość humoru w kontekście tych zmian.

Nauki humanistyczne
  • sob., 2023-09-16 11:00
Spotkanie festiwalowe Hymny z tatarskich zaścianków Króla Sobieskiego
Autorska prezentacja wystawy w Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie poświęconej unikalnej i zadziwiającej kulturze Tatarów dawnej Rzeczypospolitej, którzy w swych orientalnych księgach zapisywanych pismem arabskim – kresową polszczyzną – przechowali przez stulecia swe tradycje, obrzędy i wierzenia, poszukując przy tym tego, co łączyło ich wyznanie z religią chrześcijańskich sąsiadów. W ten sposób w muzułmańskich księgach Tatarów obok średniowiecznych hymnów z Azji i arabskich wersetów z Koranu pojawiły się staropolskie fragmenty Pisma św., protestanckich polemik z czasów renesansu i średniowiecznych pieśni z katolickich kancjonałów. Wszystko to ubrane w staropolski kostium wyobrażeń i mowy kresowych zaścianków opowiadających legendy o prorokach, o pustyniach Arabii, o aniołach i dżinach na rozstajach leśnych dróg. Po raz pierwszy w historii na wystawie muzealnej zobaczyć będzie można unikalne dawne księgi Tatarów z Wileńszczyzny, Podlasia, Nowogródczyzny – i dzięki specjalistycznej prezentacji poznać ich niepowtarzalny nastrój i orientalny koloryt. Posłuchać będzie można też ostatnich ludzi, którzy potrafią je odczytywać i recytować zapisane w nich hymny ukryte od wieków pod szatą arabskich liter. Po wystawie oprowadza jej kurator dr hab. Andrzej Drozd z Wydziału Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego.
Nauki humanistyczne
  • ndz., 2023-09-24 11:00
Spotkanie festiwalowe Immunologiczne dozbrajanie – o „szczepionkach” przeciwnowotworowych

Zajęcia mają charakter popularno-naukowy. Uczestnicy zdobędą wiedzę na temat rodzajów i zasad działania „szczepionek” przeciwnowotworowych. Na zakończenie uczestnicy będą mogli wziąć udział w quizie i zdobyć certyfikat zwycięzcy.

Nauki medyczne
  • sob., 2023-09-23 14:00
Spotkanie festiwalowe Immunoterapia - układ odpornościowy w walce z nowotworem

Układ odpornościowy chroni organizm przed różnymi infekcjami, chorobami i schorzeniami. Rozpoznaje i niszczy wadliwe komórki w organizmie powodując szybki powrót do zdrowia.

Układ odpornościowy może również chronić nas przed rozwojem nowotworu lecz często jest to niemożliwe ze względu na to, że komórki nowotworowe wytwarzają sygnały, które powstrzymują komórki immunologiczne przed ich atakowaniem. Dodatkowo komórki nowotworowe ukrywają się lub uciekają przed nadzorem immunologicznym. To powoduje, że nowotwór staje się nierozpoznawalny dla układu odpornościowego.

Z tego względu oprócz standardowych terapii, jak chemioterapia czy radioterapia coraz częściej stosuje się immunoterapię. Immunoterapia jest to innowacyjna strategia leczenia nowotworów, która wykorzystuje układ odpornościowy organizmu do znajdowania i niszczenia komórek nowotworowych. Pobudza, aktywuje i wzmacnia układ odpornościowy, dzięki czemu może on w większym stopniu wyszukiwać i precyzyjnie zabijać komórki nowotworowe. Co istotne, terapia ta nie uszkadza zdrowych komórek. Immunoterapia nowotworu jest bardzo skuteczną metodą leczenia. Zdaniem ekspertów, immunoterapia staje się we współczesnej onkologii przełomem w leczeniu wielu typów nowotworów.

Nauki medyczne
  • sob., 2023-09-16 10:00
Spotkanie festiwalowe Immunoterapia nowotworów

Immunoterapia nowotworów to niezwykle obiecująca strategia walki z rakiem. U niektórych chorych immunoterapia przynosi trwałe działanie przeciwnowotworowe, w tym również u osób z zaawansowaną postacią choroby nowotworowej. Większość dostępnych obecnie immunoterapii skupia się na poprawie skuteczności naturalnych mechanizmów układu odpornościowego, zależnych od limfocytów T. Na wykładzie zostaną poruszone zagadnienia dotyczące stosowanych obecnie immunoterapii z uwzględnieniem terapii adoptywnych. Adoptywny transfer komórek jest rodzajem immunoterapii nowotworów, która wykorzystuje pobrane od pacjentów komórki cytotoksyczne (limfocyty T lub komórki NK). Komórki te poddawane są aktywacji i modyfikacjom w warunkach laboratoryjnych, mającym na celu nasilenie rozpoznawania i zabijania komórek nowotworowych. Niedawno zastosowana modyfikacja tej techniki, wykorzystująca chimeryczne receptory antygenowe (ang. chimeric antygen receptors – CARs), okazała się niezwykle skuteczną metodą leczenia pacjentów z zaawansowanymi nowotworami układu krwiotwórczego. Największą zaletą receptorów CAR jest unikatowy mechanizm rozpoznawania antygenów na komórkach nowotworowych. Jak dotąd, najlepiej przebadanym celem terapii wykorzystującej receptor CAR jest cząsteczka CD19, obecna na limfocytach B i nowotworach wywodzących się z tych komórek, takich jak chłoniaki i białaczki, a której nie ma na powierzchni żadnej innej tkanki. W badaniach klinicznych testujących skuteczność CAR anty-CD19 u pacjentów z ostrą białaczką limfoblastyczną uzyskano spektakularne efekty terapeutyczne. Terapia CAR-T jest już dostępna w Polsce, a więcej o niej opowiemy na wykładzie podczas Festiwalu Nauki.

Nauki medyczne
  • sob., 2023-09-16 14:00
Spotkanie festiwalowe Inhalacje solankowe w chorobach układu oddechowego – czy zatoki można wyleczyć solą?

Inhalacje solankowe należą do najstarszych i jednych z bardziej popularnych tradycyjnych metod leczenia chorób układu oddechowego. Jak się okazuje, ich stosowanie jest nie tylko skuteczne, ale ma również naukowe uzasadnienie. Inhalacje solankowe łagodzą bowiem objawy alergii i infekcji dróg oddechowych, hamują stan zapalny w ich obrębie, upłynniają zalegający śluz i umożliwiają jego odkrztuszanie. Tym samym łagodzą większość objawów chorób górnych i dolnych dróg oddechowych, ułatwiają oddychanie i poprawiają jakość życia pacjentów, bez względu na to czy dotyczy to zwykłego przeziębienia, zapalenia zatok, czy astmy. Są zatem idealną terapią uzupełniającą klasyczne metody leczenia, pozbawioną praktycznie skutków ubocznych. Inhalacje solankowe to nie tylko inhalatory, ale również tężnie solankowe, jaskinie solne czy choćby kąpiele w gorących źródłach mineralnych i spacery nad brzegiem morza. Czy można zatem wyleczyć zatoki solą?

Nauki medyczne
  • sob., 2023-09-16 12:00
Spotkanie festiwalowe Interpretator środowiska leśnego - przyspieszony kurs oceny lasu na podstawie zdjęć lotniczych

Zapoznanie z podstawowymi informacjami dotyczącymi oceny lasu i zasad interpretacji środowiska przyrodniczego na podstawie zdjęć lotniczych. Przykłady wykorzystania zdjęć w ocenie stanu zdrowotnego lasu oraz próba oceny zmian w czasie

Nauki rolnicze i leśne
  • sob., 2023-09-16 15:00
Spotkanie festiwalowe Jak działa pompa ciepła

W trakcie zajęć zostanie przedstawione jak wyglądają i jak działają pompy ciepła, które tak powszechnie są ostatnio wykorzystywane do ogrzewania domów i do produkcji ciepłej wody użytkowej. Na działającym urządzeniu zostanie zaprezentowane krok po kroku, jak to jest, że z jednego kWh energii elektrycznej uzyskuje się do ogrzewania aż 4 kWh ciepła. Osoby uczestniczące w pokazie prześledzą obieg czynnika roboczego w układzie zaczynając od sprężarki przez skraplacz, zawór rozprężny i parownik, dowiedzą się po co te wszystkie elementy się tam znajdują i co właściwie robią. Na koniec zostanie też zaprezentowane, gdzie oprócz domków jednorodzinnych można spotkać pompy ciepła.

Nauki techniczne
  • sob., 2023-09-23 11:00
  • sob., 2023-09-23 13:00
Spotkanie festiwalowe Jak powstaje wystawa w muzeum?

Czy na każdy temat da się zrobić wystawę? Jak dobrać odpowiednie eksponaty? Jak poprzez przedmioty opowiedzieć historię, która poruszy serca i zainspiruje? Zapraszamy na spotkanie z kuratorami wystaw Muzeum Fryderyka Chopina: Martą Tabakiernik, Łukaszem Kaczmarowskim i Marią Kominek-Karolak.

Obszar sztuki
  • ndz., 2023-09-24 13:30
Spotkanie festiwalowe Jak powstał nasz świat?

Jak powstał nasz świat - to zasadnicze pytanie zadawane było od początków naszej cywilizacji. Każda kolejna cywilizacja tworzyła własną mitologię próbując odpowiedzieć na to pytanie. W referacie omówię aktualne zrozumienie historii naszego Świata, zaczynając od tajemniczych czarnych prążków w widmach gwiazd, a także od przełomowych prac takich uczonych jak Cecylia Payne, Albert Einstein, czy też Edwin Hubble. Omówię aktualne poglądy dotyczące budowy materii i budowy otaczającego nas Świata. Mimo gwałtownego rozwoju nauki w XX i na początku XXI wieku wiele pytań nadal pozostaje bez odpowiedzi, a proponowane modele są coraz bardziej egzotyczne.   

Wykład dla wszystkich (dzieci, młodzież, dorośli)

Nauki fizyczne
  • sob., 2023-09-23 10:00
Spotkanie festiwalowe Kampinoskie wydmy - dlaczego takie cenne

Teren Kampinoskiego Parku Narodowego charakteryzuje się ułożonymi równoleżnikowo i leżącymi naprzemiennie dwoma pasami wydmowymi i dwoma pasami bagiennymi.
Kampinoskie wydmy to unikatowy kompleks wydm śródlądowych, jeden z największych i najlepiej zachowanych w Europie. Na wydmach tych można znaleźć nieduże, ale cenne płaty siedlisk przyrodniczych chronionych w ramach programu Natura 2000 z wieloma rzadkimi gatunkami roślin, porostów i zwierząt.
Postaramy się przybliżyć uczestnikom wycieczki historię powstania wydm, a także zagrożenia z którymi się spotykają oraz działania Kampinoskiego Parku Narodowego zmierzające do ich zachowania.

Czas trwania ok. 3 godz.

Trasa wycieczki ma kształt pętli dł. ok. 6,5 km.

Przebieg trasy: Parking przy Dąbrowie Leśnej– szlak niebieski – Uroczysko Łuże – szlak żółty – Nadłuże (Kamień Ułanów Jazłowieckich) – czarna ścieżka spacerowa przez Łużową Górę – Parking przy Dąbrowie Leśnej.

Nauki biologiczne
  • sob., 2023-09-23 10:00
Spotkanie festiwalowe Katastrofa klimatyczna: (nie)wiedza o klimacie i jej społeczne konsekwencje

Zarówno nauka, jak i zdrowy rozsądek wytwarzają obraz klimatu, zmiany klimatycznej i roli człowieka w tym procesie. I choć te dwa źródła poznania pozostają ze sobą w związku, to nie pokrywają się. Sprawa ma się jeszcze gorzej, gdy chcemy wprowadzić szerokie reformy, które mają powstrzymać metamorfozę Ziemi o poważnych konsekwencjach społecznych i uruchomić procesy racjonalnej adaptacji. Nauka dostarcza recept, które nakazują natychmiastową i głęboką transformację stylów życia, transportu, polityki energetycznej itd. Zdrowy rozsądek domaga się z kolei m.in. zachowania zasady sprawiedliwości w wymiarze międzynarodowym i społecznym, kalkulacji rachunku zysków i strat na poziomie realnych wspólnot politycznych oraz przestrzegania zasady politycznego realizmu. Powstające konflikty wartości wydają się nierozwiązywalne, lecz zrozumienie ich jest konieczne do skutecznego i sprawiedliwego projektowania rozwiązań politycznych.

Nauki społeczne
  • sob., 2023-09-23 16:00
Spotkanie festiwalowe Komputerowe systemy do tworzenia modeli 3D

Proces budowy maszyn, urządzeń i różnego rodzaju przedmiotów użytkowych we współczesnym świecie nierozerwalnie związany jest z projektowaniem, w czasie którego inżynierowie wykorzystują złożone systemy wspomagania komputerowego. Programy CAD (ang. Computer Aided Design) pozwalają na tworzenie w wirtualnej przestrzeni trójwymiarowej elementów o wyrafinowanych kształtach w bardzo krótkim czasie. Spasowanie poszczególnych części rzeczywistej konstrukcji, które pojawiły się na początku w głowie konstruktora, a następnie na ekranie komputera, jest idealne. Możemy tego doświadczyć oglądając sprzęty i przedmioty codziennego użytku. Ten efekt potęguje możliwość współpracy programów CAD i CAM (ang. Computer Aided Manufacturing) z maszynami do automatycznej, cyfrowo sterowanej obróbki materii. Z kolei współpraca komputerowych systemów CAD i CAE (ang. Computer Aided Engineering) pozwala na drodze obliczeń numerycznych zaprojektować urządzenie, które może być bardzo skomplikowane i odpowiedzialne, a jednocześnie będzie lekkie i bezpieczne. Systemy CAD-CAM-CAE wyparły już deskę kreślarską, ołówek, linijkę, kalkulator... Całe szczęście komputery we wszystkim nie wyręczą człowieka, gdyż człowiek nadal jest twórcą pomysłu, ale spowodowały, że inżynierowie osiągają swoje cele szybciej i w znacznie bardziej komfortowych warunkach.

Nauki techniczne
  • sob., 2023-09-23 10:00
  • sob., 2023-09-23 13:00
Spotkanie festiwalowe Królewska gra z Ur – jedna z najstarszych gier planszowych na świecie

Zapraszamy do poznania zasad i zagrania z nami w jedną z najstarszych gier planszowych na świecie, czyli w Królewską grę z Ur (znaną również jako Gra Dwudziestu Kwadratów). Nasz warsztat będzie okazją do zapoznania się z historią odkrycia gry oraz ze spektakularnymi wynikami badań wykopaliskowych prowadzonych na terenie starożytnego miasta Ur. Można też będzie dowiedzieć się jak samodzielnie zrobić planszę do tej gry oraz własnoręcznie ulepić pionki potrzebne do jej rozegrania.

W starożytności Ur było jednym z najważniejszych miast-państw Sumeru. Było to wówczas miasto portowe, położone na brzegu Eufratu.

Królewska gra z Ur została odkryta w trakcie wykopalisk prowadzonych pod kierunkiem Brytyjczyka Sir Leonarda Wolleya w latach 20 i 30. XX wieku, na terenie cmentarzyska królewskiego (obecnie w Iraku). W latach 50. XX wieku dokładnie zbadano i odczytano tabliczkę klinową ze zbiorów British Museum, spisaną przez babilońskiego skrybę Itti-Marduk-balāṭu w latach 177-176 p.n.e. zawierającą zasady tej gry.

To nieskomplikowana, lecz zapewniająca dużo emocji gra – zachęcamy do poznania jej zasad i zagrania z nami!

Nauki humanistyczne
  • sob., 2023-09-23 10:00
Spotkanie festiwalowe Labirynt filozoficzny

Pracownicy naukowi Instytutu Filozofii i Socjologii PAN uosabiają wielkich filozofów z przeszłości. Będzie można porozmawiać prywatnie z Platonem, Kartezjuszem, Heglem... Każdy z filozofów będzie przyjmował rozmówców indywidualnie lub grupowo w swoim pokoju w instytucie, na poszczególnych piętrach Pałacu Staszica. Rozmowa może dotyczyć zagadnień filozoficznych typowych dla każdego z tych filozofów, ale można też stawiać pytania, które odwiedzający uważają za ważne. Każdy z filozofów będzie mógł odpowiedzieć bezpośrednio, ale będzie też mógł zaprosić uczestników do zwrócenia się do innego filozofa. Celem jest pokazanie, że filozofia rodzi się z pytań, jest ciekawością, poszukiwaniem, odwagą, a nawet śmiałością. Labirynt jest skierowany przede wszystkim do młodych osób, ale z przyjemnością witamy i słuchamy osób w każdym wieku.

Nauki humanistyczne
  • sob., 2023-09-23 12:00
Spotkanie festiwalowe Lot ptaków i owadów

Małe rozmiary i wysoka częstotliwość ruchów skrzydeł owadów czynią je interesującym, a jednocześnie trudnym obiektem badań. Podczas wykładu zostaną przedstawione podstawy aerodynamiki lotu owadów zilustrowane animacjami wyników badań numerycznych. Czy w dobie panowania dronów możemy się czegoś nauczyć od owadów?

Nauki techniczne
  • sob., 2023-09-23 11:00
Spotkanie festiwalowe Mam supermoce – rola wątroby w organizmie

Współdziałanie układów wewnątrzwydzielniczego, nerwowego oraz immunologicznego jest podstawą do zachowania homeostazy środowiska wewnętrznego organizmu. Jednym z najważniejszych i wciąż niedocenionych narządów będących kluczowym ośrodkiem wielu procesów fizjologicznych jest wątroba. Poza szeroko opisywanym udziałem w trawieniu, wątroba reguluje objętości krwi, wspiera układ odpornościowy, kontroluje gospodarkę hormonalną, homeostazę lipidów i cholesterolu oraz rozkład związków ksenobiotycznych, w tym wielu obecnych leków. Wszystkie wymienione wyżej procesy potrzebują energii, która pozyskiwana jest w wyniku metabolizmu makroskładników odżywczych, stąd ta funkcja wątroby wydaje się najważniejsza. Co więcej, wątroba posiada zdolność do magazynowania glukozy w postaci glikogenu oraz regulacja ilości lipidów poprzez ich utlenianie lub wydzielanie i przechowywanie m.in. w tkance tłuszczowej. Dodatkowo, wątroba jest głównym organem odpowiedzialnym za metabolizm białek i aminokwasów, w tym usuwanie produktów azotowych z ich degradacji.

Pomimo wyjątkowych zdolności wątroby do regeneracji, choroby wątroby są jedną z głównych przyczyn hospitalizacji pacjentów w Polsce i stanowią globalny problem zdrowotny. Do najczęstszych przyczyn wywołujących choroby wątroby zaliczają się infekcje wirusowe, przedawkowanie leków i alkoholu, a także obciążenia onkologiczne. Niewydolność wątroby prowadzi do zaburzeń wielonarządowych obejmując od problemów z trzustką, sercem, układem mięśniowo-szkieletowym przez zmianę mikrobiomu jelitowego aż po zaburzenia pracy mózgu. Złożony mechanizm choroby wyklucza stosowanie w badaniach podstawowych prostych układów komórkowych i wymaga uwzględnienia wielu czynników patologicznych. Opracowanie potencjalnych możliwości leczenia schorzeń wymaga zrozumienia jej fizjologii i mechanizmów związanych z jej wyspecjalizowanymi funkcjami.

Nauki medyczne
  • sob., 2023-09-16 13:00
Spotkanie festiwalowe Mobilizacja diaspory: jak społeczności imigranckie organizują pomoc w czasach wojen i kryzysów?

Podczas wykładu omówiona zostanie mobilizacja ukraińskiej diaspory w Polsce w wyniku rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Ukraińska diaspora w Polsce jest heterogeniczna: składa się z dużej grupy migrantów oraz z zasymilowanej mniejszości ukraińskiej. Ukazane zostaną kluczowe zadania  diaspory w sytuacji krytycznej: jej funkcja polityczna, informacyjna, integracyjna i ekonomiczna. Prezentacja pokaże uniwersalne mechanizmy konsolidacji społeczeństwa obywatelskiego w diasporach w momentach kryzysowych.

Nauki społeczne
  • sob., 2023-09-23 12:30
Spotkanie festiwalowe Mysteries of Redshift: Unlocking the Secrets of the Expanding Universe

Redshift, a fascinating phenomenon in astronomy, has revolutionized our understanding of the cosmos. By observing the shifting of light towards longer wavelengths, scientists have been able to discern crucial information about the vastness and evolution of the universe. In this talk, I will embark on an exciting journey to explore the mysteries hidden within redshift. During the presentation, I will discuss the concept of redshift and its significance in

unraveling the secrets of our expanding universe. I will explain the fundamental principles behind redshift, including the cosmological redshift caused by the expansion of space itself. By understanding these concepts, we can decipher the age, distance, and composition of celestial objects, enabling us to construct a cosmic timeline.

Furthermore, I will discuss the crucial role of redshift in supporting the Big Bang theory and our current understanding of the origin of our universe. Through observations of distant galaxies and quasars, we can trace the cosmic expansion and infer the existence of dark matter and dark energy, two enigmatic components that dominate the universe's structure and dynamics.

Additionally, I will explore the diverse applications of redshift in cosmology, such as

measuring the rate of cosmic expansion, mapping the large-scale structure of the universe, and detecting cosmic microwave background radiation. These applications not only provide insights into the universe's past but also hold the key to predicting its future evolution. By the end of this talk, I will discuss the incredible scientific discoveries made possible by redshift measurements and the remarkable power of human curiosity.

Nauki fizyczne
  • ndz., 2023-09-24 13:00
Spotkanie festiwalowe Młodzi innowatorzy 2023

Młodzi innowatorzy’ 2023. Swoje działania w ich identyfikacji, promocji, wsparciu i rozwoju przedstawią stowarzyszenia, fundacje oraz organizacje prywatne i publiczne. Poznamy źródła inspiracji, osiągnięcia i potrzeby laureatów konkursów. Specjalna sesja poświęcona będzie możliwościom wykorzystania innowacyjnych modeli biznesowych i cyfryzacji do wspierania rozwoju talentów w warunkach współczesnych przemian.

Nauki ekonomiczne
  • sob., 2023-09-23 12:00
Spotkanie festiwalowe Na tropie dawnych bazgrołów, czyli jak odczytywać dawne zapiski. Warsztaty z paleografii

W trakcie warsztatów omówione zostaną podstawowe zagadnienia z zakresu paleografii – a więc nauki pomocniczej historii, która zajmuje się badaniem różnorakich form pisma. Zajęcia podzielone będą na części teoretyczną i praktyczną. Zaczniemy od wskazania na kilka alternatywnych form zapisu i omówienia przykładów skrótów używanych w dawnych źródłach piśmienniczych. Poza literami, skrótami i skrótowcami spojrzymy również na elementy paratekstualne oraz symbole graficzne niebędące literami. Badanie samego tekstu i metod jego zapisu uzupełnimy poprzez przedstawienie podstawowych elementów kodykologicznych. Przy tej okazji zdradzimy kilka sekretów dotyczących naszych badań. W szczególności skupimy się na informacjach, które wyczytać możemy z samego papieru. Wprowadzenie będzie okazją dla zaznajomienia uczestników z podstawowymi elementami warsztatu historyka, które wykorzystamy do odszyfrowania odręcznych zapisków sporządzonych w okresie wczesnonowożytnym. Uczestnicy będą mieli okazję zmierzyć się ze źródłami sporządzonymi w takich językach jak łacina, język staropolski i język wczesny nowoangielski. Ideą warsztatów jest połączenie metod różnych nauk pomocniczych używanych w szeroko rozumianych naukach humanistycznych w celu pokazania bogactwa informacji jakie znaleźć możemy we wczesnonowożytnych notatkach.

Nauki humanistyczne
  • sob., 2023-09-23 10:30
Spotkanie festiwalowe Na tropie sześcionogów, spacer w poszukiwaniu owadów

Spacer entomologiczny, w przypadku złych warunków pogodowych zajęcia w formie warsztatowej w sali laboratoryjnej.

Zajęcia poprzedza wykład o owadach, o tym, po co się je bada, a także o podstawowych metodach badawczych.

Nauki biologiczne
  • ndz., 2023-09-24 15:30
Spotkanie festiwalowe Nauka otwiera drzwi - zwiedzanie Obserwatorium Geofizycznego w Świdrze

Obserwatorium Geofizyczne Instytutu Geofizyki PAN w Otwocku Świdrze otwiera drzwi dla zwiedzających. W sobotę, 23 września w godzinach 11.00-14.00 pracownicy Instytutu przygotują dla miłośników nauki szereg pokazów i konkursów. Będzie można także zwiedzić wystawy poświęcone polskim badaniom polarnym i geofizycznym.

W jednym z budynków Obserwatorium, w tzw. domku modrzewiowym, przygotowano wystawę polarną, na której prezentowane są zarówno przyrządy pomiarowe stosowane do badań w Arktyce, jak i sprzęt codziennego użytku wykorzystywany przez polarników. Zwiedzaniu wystawy będą towarzyszyć fascynujące opowieści o życiu i pracy w Polskiej Stacji Polarnej Hornsund im. Stanisława Siedleckiego na Spitsbergenie.

Dodatkową atrakcją będzie zwiedzanie minimuzeum geofizycznych urządzeń pomiarowych. Odwiedzający poznają historię wybranych badań geofizycznych, w szczególności powstania pierwszego na ziemiach polskich obserwatorium magnetycznego w Świdrze, a także prowadzenia ciągłych obserwacji i pomiarów na całym świecie. Zaprezentowana zostanie wybrana aparatura pomiarowa stosowana do pomiarów pól magnetycznych i elektrycznych Ziemi, parametrów meteorologicznych i zanieczyszczeń powietrza.

Podczas wydarzenia dostępne będzie stoisko polarne, gdzie będzie można przenieść się wirtualnie na Spitsbergen - popływać pontonem czy zajrzeć do lodowej jaskini – a to wszystko dzięki nowoczesnym technologiom i goglom VR. Nie zabraknie również gier o tematyce polarnej dla starszych i młodszych wraz z nagrodami.

Nauki o Ziemi
  • sob., 2023-09-23 11:00
Spotkanie festiwalowe Nietoperze w antropogenicznych pułapkach

Zwykle nie zdajemy sobie sprawy, że zastawiamy śmiertelne pułapki. Dopiero gdy w wiadrze stojącym w piwnicy znajdziemy martwe nietoperze, uświadamiamy sobie, że większość tych zwierząt nie potrafi startować do lotu ostro do góry, ani wspinać się po gładkich powierzchniach. Gdy jakiś nocek utknie w takim pojemniku, piszczy w rozpaczy, co przywabia inne osobniki. Z tego samego powodu w pionowych kloszach lamp znajduje się czasem dziesiątki ususzonych karlików.

Większość nietoperzy, gdy wyląduje w rynnie, nie potrafi z niej wzbić się do lotu. Idą nią aż do rury spustowej. Niegdyś wyprowadzała ona wodę na powierzchnię gruntu – po niespodziewanym zjeździe zwierzęta wypadały na wolną przestrzeń. Teraz masowo trafiają do kanalizacji deszczowej lub zbiorników na deszczówkę.

Dla karlików malutkich nowym zagrożeniem są światła uruchamiane przez czujniki ruchu. Grupy tych małych nietoperzy podczas letniej migracji często zatrzymują się na dzień na klatkach schodowych z otwartymi oknami. Gdy wieczorem ruszają w dalszą podróż, startując do lotu pobudzają czujkę włączającą oświetlenie. Myśląc, że dzień powrócił, znów gdzieś zawisają czy chowają się w różnych zakamarkach. Gdy po paru minutach światło gaśnie, ponownie próbują wystartować i sytuacja się powtarza. Po kilku dniach zaczynają padać z głodu i wycieńczenia, nie rozumiejąc, co się stało, że słońce nie chce zajść…

Często wystarczy niewiele, by zapobiec nieszczęściu. W pomieszczeniach, gdzie bywają nietoperze, pojemniki stawiajmy otworem na dół. Skuteczne zabezpieczenie wszystkich rynien w domu do koszt kilkunastu złotych. Na klatkach schodowych w oknach można zawiesić moskitiery. Lepy trzeba osłaniać kratką o oczku przepuszczającym owady, ale za małym dla nietoperzy… Wystarczy wiedzieć, co stanowi zagrożenie - i mieć dobrą wolę.

Nauki biologiczne
  • sob., 2023-09-16 17:30
Spotkanie festiwalowe Nowoczesne rakiety przeciwnowotworowe - przeciwciała jako oręż w walce z nowotworami

Zajęcia mają charakter popularno-naukowy. Uczestnicy zdobędą podstawową wiedzę o immunologicznej odpowiedzi przeciwnowotworowej i nowych skutecznych lekach przeciwnowotworowych opracowanych w oparciu o zastosowanie przeciwciał. Na zakończenie uczestnicy będą mogli wziąć udział w quizie i zdobyć certyfikat zwycięzcy.

Nauki medyczne
  • sob., 2023-09-23 12:00
Spotkanie festiwalowe O czym mówić, aby wygrać? Manipulacja agendą w kampanii wyborczej

Kampania wyborcza to dla polityków czas obietnic i intensywnych starań o jak najkorzystniejszy wizerunek. Jak partie i kandydaci radzą sobie z wyborem treści prezentowanych w tym czasie? W trakcie wykładu zostanie pokazane, w jaki sposób systematycznie badać strategiczny dobór tematów kampanii wyborczej. Zostaną zaprezentowane i przeanalizowane niektóre strategie polskich partii politycznych z okresu 1991-2019 związane z wyborem podejmowanych tematów oraz stosowaniem kampanii negatywnej. Na koniec spotkania przyjrzymy się trwającej kampanii przed wyborami parlamentarnymi 2023 roku.

Nauki społeczne
  • sob., 2023-09-23 14:00
Spotkanie festiwalowe Opowieść o Linie Bögli - szwajcarskiej podróżniczce, której podróż rozpoczęła się pod Krakowem

Lina Bögli w latach 1892-1902 odbyła podróż dookoła świata - sama, bez pieniędzy. Rozpoczęła ją w Kwiatonowicach koło Gorlic. Z Brindisi popłynęła do Australii i dalej -
przez Tasmanię, Nową Zelandię, Samoa, Hawaje, Kalifornię, Wschodnie Wybrzeże Stanów Zjednoczonych, Kanadę. Gdy po dziesięciu latach wróciła do Kwiatonowic,
napisała książkę, która stała się bestsellerem w języku niemieckim, angielskim i polskim. Motorem podróży Liny była nieszczęśliwa miłość do polskiego oficera armii austro-
węgierskiej, Juliusza Bijaka.

 

Nauki humanistyczne
  • sob., 2023-09-23 11:00
Spotkanie festiwalowe Oprowadzanie po wystawie „Pomniki oporu. Sztuka wobec powstania w getcie warszawskim (1943-1956)”

Pomniki oporu to największa i jak dotąd najbardziej zróżnicowana prezentacja sztuki o powstaniu w getcie warszawskim rozpięta między wojną a początkami odwilży (1943–1956). Wybrane przez kuratorów rzeźby, pomniki, plakaty, grafiki i zdjęcia przybliżają nie tylko wielowymiarowość tematu oraz jego ogromne znaczenie towarzyszące całym pokoleniom, ale także trudności i emocje bliskie ich twórcom.

Na wystawie prezentowany jest obszerny wybór prac plastycznych, również tych do tej pory nieznanych, między innymi wielkoformatowe socrealistyczne obrazy olejne, projekty plakatów rocznicowych z lat 1945-1948, a także rysunki, fotografie, rzeźby i dzieła metaloplastyczne z epoki. Zgromadzone na ekspozycji prace pochodzą w przeważającej mierze z unikatowych zbiorów ŻIH‑u. Ich wybór poprzedziła szczegółowa kwerenda przeprowadzona przez kuratorów. Wśród artystów, których prace będzie można zobaczyć warto wymienić m.in Tadeusza Kulisiewicza, Natana Rapoporta, Alinę Szapocznikow, Henryka Hechtkopfa, Tadeusza Gronowskiego, Ignacego Witza czy Bronisława Linke. 

Obszar sztuki
  • ndz., 2023-09-24 11:00
Spotkanie festiwalowe Orientalna Sarmacja: o wschodnim stylu dawnej Rzeczypospolitej

Autorski wykład dr. hab. Andrzeja Drozda z Wydziału Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego, orientalisty i badacza kultury Orientu w dawnej Rzeczypospolitej, połączony z prezentacją wybranych eksponatów Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie. Wydarzenie poświęcone będzie obecności sztuki muzułmańskiego Wschodu w kulturze staropolskiej. Ten niezwykły fenomen ukształtował – w sposób dziś już nieuświadamiany przez wielu mieszkańców naszego kraju, i niestety coraz bardziej zapomniany – wiele głębokich skojarzeń, cały system kodu wizualnego, przy pomocy którego identyfikujemy po dziś dzień „staropolskość”, a w gruncie rzeczy „polskość”. Kod ten opiera się przecież na takich artefaktach, jak kontusz i karabela – obydwa te „całkowicie polskie” rekwizyty sprowadziliśmy z Turcji i Krymu. Tak samo zresztą, jak wiele innych, dzięki którym chcieliśmy być rozpoznawalni i odróżniać się od sąsiadów. I nie chodziło tu o paradność, urodę stroju, lecz o manifestowanie własnego poglądu na świat i życie narodu, poglądu opartego w szczególności na uznaniu państwa za rzecz wspólną – Rzeczpospolitą, a nie za rzecz własną monarchów absolutnych, jak było to w wielu państwach ówczesnej Europy. Dlatego też później, ratując się przed niewolą w czasie Sejmu Wielkiego przywdziano ten strój polski, o orientalnych korzeniach i skojarzeniach, jako polityczną manifestację oporu wobec przemocy i tyranii sąsiadów, podobnie jak i jeszcze później, w czasach zaborów. Opowieść o tych meandrach kodu polskiej tożsamości historycznej będą ilustrowały eksponaty we wnętrzach Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie – rezydencji króla-zwycięzcy spod Wiednia, ostatniego monarchy heroicznego w naszych dziejach, a zarazem miłośnika stylu Orientu i kreatora wizerunku sarmaty-wojownika. Wizerunku, który wraz ze splendorem zwycięzcy spod Wiednia usiłowali po śmierci Sobieskiego przejąć konkurenci do korony polskiej w swej europejskiej grze o trony.

 

Nauki humanistyczne
  • ndz., 2023-09-24 12:30
Spotkanie festiwalowe Orzeszkowa, złote runo i hejterzy. Sprawa „Argonautów” (1898-1899)

Wystąpienie (wykład z prezentacją) będzie poświęcone sprawie ataków na Elizę Orzeszkową spowodowanych ukazaniem się na rynku rosyjskim przekładu powieści „Argonauci” wcześniej niż książkowego wydania polskiego. W związku z tym publicyści warszawskiego „Głosu” i lwowskiego „Przeglądu Wszechpolskiego” zarzucali autorce zdradę ideałów patriotycznych na rzecz pogoni za zyskiem. Pisarka i wydawcy usiłowali tłumaczyć swój punkt widzenia obroną praw autorskich - w listach otwartych na łamach prasy oraz w prywatnej korespondencji, której niepublikowane dotąd przykłady (listy od rosyjskiego wydawcy) pokazują skomplikowane relacje między polityką, handlem i literaturą na rynku wydawniczym Królestwa Polskiego i Cesarstwa Rosyjskiego pod koniec XIX wieku.

Nauki humanistyczne
  • sob., 2023-09-30 13:00
Spotkanie festiwalowe Otyłość otyłości nierówna - czy potrafimy leczyć w sposób spersonalizowany?

Na nadwagę lub otyłość choruje obecnie ponad 60% dorosłych Polaków - czyli około 15 milionów osób. Nie jest możliwe, aby u wszystkich tych chorych przyczyny wzrostu masy ciała były identyczne. Rzeczywiście, otyłość to bardzo heterogenna choroba, a osiągnięcie sukcesu w jej leczeniu wymaga zindywidualizowanego podejścia. Czy umiemy zidentyfikować przyczynę otyłości? Czy potrafimy dobrać skuteczne leczenie?  W trakcie tego spotkania spróbujemy odpowiedzieć na te i inne trudne pytania związane z leczeniem otyłości. 

Nauki medyczne
  • sob., 2023-09-16 15:00

©2022 Festiwal Nauki