wykład

Przegląd najwybitniejszych projektów mebli z okresu lat 50. - 60. XX wieku i przyczyn ich funkcjonowania we współczesnej kulturze masowej.

Życie to podejmowanie wyborów, które tworzą realne konsekwencje dla tego kim będziemy i co osiągniemy. Wybory – różnego rodzaju i różnej wagi – podejmujemy od dziecka i jesteśmy do nich przyzwyczajeni, traktując je jako coś oczywistego, w czym dobrze się odnajdujemy i co zasadniczo potrafimy robić. Jednak im bardziej rutynowo podchodzimy do podejmowania różnego rodzaju wyborów, w tym mniejszym stopniu zdajemy sobie sprawę z tego co za nimi stoi i co tak faktycznie na nie wpływa. Wydawać by się mogło, że skoro ja podejmuję wybory to są one moimi świadomymi decyzjami. Niestety tak nie jest. Za podejmowanymi wyborami stoi wiele różnych uwarunkowań, które sprawiają, że pomimo tego, że my je podejmujemy, nie do końca są one naszymi, w pełni świadomymi wyborami. Dodatkowo jest również tak, że im bardziej jakiś sposób podejmowania wyborów doprowadził nas do sukcesu, tym bardziej może on się przyczynić do braku takowego w przyszłości. A zatem ważnym jest zastanowienie się nad tym jak podejmować wybory, co na nie wpływa i na co zwracać uwagę, aby mieć większy wpływ na to kim się będzie i co się osiągnie. I tym właśnie zastanowieniom będzie poświęcone spotkanie.

Radon powstający z rozpadu radu występuje w środowisku naturalnie, emituje głównie promieniowanie α i w mniejszym stopniu β. W związku z tym, że jest gazem, może wydostać się ze skorupy ziemskiej do atmosfery wchodząc w skład powietrza atmosferycznego. Radon dostaje się do organizmu człowieka głównie wraz z wdychanym powietrzem atmosferycznym. Wdychana dawka tego pierwiastka zależy między innymi od jego stężenia w powietrzu,  częstości oddechów, wentylacji płuc, powierzchni wymiany gazowej w płucach i głębokości wniknięcia do  płuc promieniotwórczych cząstek. Czy radonu powninniśmy się bać? Gdzie go znaleźć? 

Celem lekcji festiwalowej jest przybliżenie ważnych dzieł filmowych regionu Kaukazu Południowego przede wszystkim z Gruzji, i nadanie im kontekstu ułatwiającego ich odbiór, a także zaprezentowanie młodzieży wybitnych i wartościowych przykładów gruzińskiej kinematografii. Ważna jest dla nas także edukacja o tak interesującym i fascynującym regionie, jakim jest Kaukaz. Chcemy uciec od stereotypów i pokazać Gruzję od innej strony niż zazwyczaj widzą ją turyści (wśród których ten kraj staje się coraz popularniejszym kierunkiem wyjazdów), zaznajomić z produkcjami, które są trudno dostępne w Polsce. Podczas lekcji omówione będą zarówno dzieła mistrzów kina gruzińskiego, jak i obrazy współczesnych, a jeszcze dość mało znanych reżyserów. W szczególności chciałybyśmy opowiedzieć o filmach, które pokazywałyśmy podczas 5. Festiwalu Kina Gruzińskiego Gamardżoba Kino w Warszawie. W trakcie wykładu znajdą się filmy wielkich nazwisk gruzińskiej kinematografii, między innymi ostatni film Zazy Khalvashi “Drawing Lots” dokończony przez jego córkę Tamtę Khalvashi, pokazujący barwną wielokulturowość Batumi oraz najnowszy film legendarnej Lany Gogoberidze “Mother and Daughter or The Night is Never Complete”. Dodatkowo wspomnimy o mistrzach gruzińskiego kina – Otarze Ioselianim, który zmarł w zeszłym roku oraz Sergieju Paradżanowie, w setną rocznicę jego urodzin.

Do czego świat nauki może wykorzystać gry? Przeprowadzimy wspólnie eksperyment, by zrozumieć co zachowania graczy, percepcja własnych działań, a nawet reakcje organizmów mówią nam o świecie i nas samych. Opracujemy wspólnie metody badawcze i porozmawiamy o potencjale gier jako narzędzia do transformacji społeczeństw i źródle cennych informacji o człowieku.  

W drugiej połowie XIX wieku pojawiła się idea, by historycy nanosili wyniki swoich badań – a nawet bieżące spostrzeżenia – na mapy. W tym celu opracowywano mapy historyczne, które miały być tanim i łatwo dostępnym narzędziem pracy dla wszystkich zainteresowanych prezentacją swoich badań w przestrzeni. Tak zwana metoda “map gruntowych” narodziła się ponad 150 lat temu, ale jej pełna realizacja stała się możliwa w ostatnich latach, kiedy opracowano cyfrowe narzędzia do edytowania, opracowywania i publikowania map. Przejście od map drukowanych do cyfrowych wymagało zmiany narzędzi i metod, stworzenia odpowiednich standardów i rekomendacji odnośnie do jakości danych przestrzennych, stworzenia odpowiedniej infrastruktury. Przyczyniło się też do pojawienia się całkiem nowych pytań, mających na celu objaśnienie badanych zjawisk. Wszystko to razem sprawiło, że każdy, kto jest zainteresowany geografią historyczną i dawną kartografią może teraz korzystać z materiałów publikowanych w geoportalach. Przykłady takich projektów i możliwości ich wykorzystania są częścią wykładu skierowanego do uczniów szkół średnich oraz nauczycieli. Są wśród nich: Atlas Historyczny Polski, materiały kartograficzne opracowywane na zlecenie króla Stanisława Augusta Poniatowskiego czy cyfrowa edycja “Karty Dawnej Polski”, czyli mapy zredagowanej w połowie XIX wieku przez polskich emigrantów we Francji. W wystąpieniu chcielibyśmy przedstawić drogę, jaką kartografia historyczna przeszła przez ponad stulecie i jak może się przydać nam wszystkim.

Przez wiele lat naukowcy byli przekonani, że płaskie, pojedyncze warstwy atomów węgla, ułożone w strukturę podobną do plastra miodu, są jedynie wygodnym elementem teoretycznego opisu właściwości elektrycznych i optycznych kryształu grafitu. Taka swobodna warstwa, jako niestabilna wydawała się mało interesująca. Dopiero po uzyskaniu warstw grafenowych z wykorzystaniem taśmy klejącej, przyszli laureaci nagrody Nobla pokazali jak interesujące ma on właściwości. Wybuch zainteresowania grafenem otworzył zupełnie nowy obszar badań związany z innymi kryształami dwuwymiarowymi, takimi jak np. MoS2 (disiarczek molibdenu), który dotychczas był wykorzystywany jako smar odporny na wysoką temperaturę! Duża cześć tych nowych materiałów to półprzewodniki i izolatory (np. azotek boru), które wspólnie z grafenem można układać tak jak klocki Lego, uzyskując struktury kwantowe o niezwykłych właściwościach optycznych i elektrycznych. Otwiera to nowe możliwości dla nanotechnologii – w szczególności w dziedzinie elastycznej elektroniki, baterii słonecznych i wielu innych zastosowań, które postaram się przedstawić w kontekście badań prowadzonych na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego. Wykład będzie ilustrowany pokazami.

Konopie siewne (Cannabis sativa L.) wykorzystywane są przez ludzkość od starożytności. Również Polska szczyci się długą tradycją upraw tego cennego surowca. Konopie siewne znajdują zastosowanie w różnych obszarach gospodarki, m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym, kosmetycznym, włókienniczym, papierniczym i budowlanym, lecz także jako surowiec energetyczny. W ciągu kilku ostatnich dekad globalne zainteresowanie tą rośliną znacznie wzrosło. Konopie siewne mają szanse stać się jednym z kluczowym surowców dla gospodarki o obiegu zamkniętym, w tym dla biorafinerii.

Na wykładzie przedstawiona zostanie charakterystyka botaniczna konopi siewnych, obszar ich występowania oraz metody upraw, a także historia stosowania konopi siewnych, z podziałem na poszczególne części rośliny (kwiatostany, nasiona, łodygi, włókna). Dokonamy przeglądu najnowszych trendów i wyniki badań naukowych, dotyczących innowacyjnych zastosowań konopi siewnych w różnych gałęziach przemysłu. Poznamy koncepcję biorafinerii jako ważnego komponentu rozwoju gospodarki o obiegu zamkniętym oraz możliwości wykorzystania konopi siewnych jako podstawowego surowca dla biorafinerii.

Podczas wykładu odpowiemy sobie m.in. na następujące pytania: Co wspólnego mają konopie siewne z Konstytucją Stanów Zjednoczonych? Jaka jest historia upraw konopi siewnych w Polsce? Jakie są regulacje prawne w uprawie i przetwórstwie konopi siewnych? Czy udowodniono doświadczalnie działanie lecznicze konopi siewnych? Jakie są najciekawsze nowe zastosowania konopi siewnych? Czym są płyny w stanie nadkrytycznym i jaka jest ich rola w przetwórstwie konopi siewnych? Jak wyglądają perspektywy rozwoju rynku konopi siewnych w gospodarce XXI wieku, w szczególności z perspektywy Polski?

Maria Skłodowska-Curie, polska uczona wszechczasów, dwukrotna noblistka, która zajmowała się badaniami nad promieniotwórczością polonu i radu. Poznamy ciekawostki i anegdoty dotyczące Marii oraz przeanalizujemy aktualne korzyści i zagrożenia, które niesie ze sobą promieniotwórczość.

Wrażenie koloru jest wytworem naszego umysłu, ale jakże realnym. Powstanie tego wrażenia to efekt oddziaływania fali elektromagnetycznej na receptory oka. Brzmi sucho i nieprzystępnie, ale to tylko pozory. Rzeczywistość jest kolorowa, bogata i zaskakująca. W czasie popularnego wykładu uzupełnionego warsztatami będzie można na własne oczy zobaczyć(!), jak bardzo ów wytwór umysłu może nas zaskoczyć. Tym bardziej, że nie potrzeba dogłębnej znajomości optyki i fizyki, by się mądrze i twórczo bawić światłem.

Czym jest dyskryminacja w zatrudnieniu? Co może być przyczyną dyskryminacji? Jakie są konsekwencje prawne naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu? Czym jest dyskryminacja pozytywna? W trakcie wykładu podejmiemy próbę odpowiedzi na te pytania, sięgając do regulacji prawnych, orzecznictwa oraz praktyk antydyskryminacyjnych stosowanych w zakładach pracy. 

Czy czasem nie możesz się z kimś dogadać? To się zdarza każdemu. Jako ludzie komunikujemy się w różny sposób. Przyjdź na lekcję i poznaj główne „typy komunikacyjne” ludzi. Ta wiedza pomoże Ci lepiej funkcjonować na co dzień – w szkole, w życiu, wśród rówieśników.

Jak wzmocnić kompozyt?

W ogólnym sensie, cały świat jest zbudowany jest z kompozytów o wielu skalach.

Jądra atomowe zbudowane są z nukleonów, które też składają się z kwarków. Atomy, zbudowane z nukleonów i elektronów, tworzą cząsteczki budujące aminokwasy. Z aminokwasów zbudowane są białka tworzące ciała istot żywych - również nas samych. Organizmy żywe składają się z tkanek, które zbudowane są z komórek. Narządy ciała - zbudowane z różnych tkanek - łączą się w układy narządów, jak oddechowy czy trawienny. Z kolei do znakomitych naturalnych tworzyw kompozytowych należą kości i drewno.

W świecie techniki tworzone są różne kompozyty. Obwody elektryczne drukowane są na nieprzewodzącej matrycy, a przewody elektryczne pokrywane są materiałem izolacyjnym. Konstruktorzy łączą za sobą różne materiały w taki sposób, aby wspólnie posiadały pożądane właściwości i były coraz bardziej funkcjonalne. Znakomitym technicznym kompozytem jest beton. Wynaleziony w czasach starożytnych i oferujący niezwykłe możliwości budowlane, jest wciąż nie do zastąpienia. Dziś jednak musi być wzmacniany…

Młodzież i dzieci nie czytają… czytają za mało… czytają nie to, co trzeba…– czy te narzekania są znakiem naszych czasów, a dawniej było inaczej? Kiedy i dlaczego stwierdzono, że młodzi mają czytać? Kiedy i po co postanowiono pisać, wydawać, sprzedawać i promować książki i czasopisma dla młodzieży i dzieci? Co im podsuwano: wiersze czy powieści, literaturę obyczajową czy sensacyjną lub fantastyczną? Prostą i łatwą czy popularnonaukową, zaangażowaną ideowo, ambitną artystycznie? Książki cienkie czy grube, z ilustracjami czy bez? Na te pytania możemy odpowiedzieć, przyglądając się historycznemu księgozbiorowi XIX-wiecznemu Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie. Od samych początków polskiej literatury dziecięcej i młodzieżowej w pierwszej połowie XIX wieku do BUW trafiały książki i czasopisma dla młodych odbiorców, od tych dla małych dzieci po adresowane do czytelników zwanych dziś young adults. Podczas spotkania będzie okazja zobaczyć liczne wydane w latach 1801-1918, oryginalne publikacje dla dzieci i młodzieży – od będących świadectwem polskiej kultury romantycznej, przez zrodzone z ideałów pozytywizmu, po związane z estetyką Młodej Polski i przemianami początku XX stulecia. Są wśród nich prace autorów i ilustratorów bardzo znanych, ale i dziś zapomnianych czy anonimowych, w tym także polskie przekłady i adaptacje dzieł obcojęzycznych, należących do klasyki książki dziecięcej i młodzieżowej. W wydawnictwach dla młodych z XIX-wiecznego księgozbioru BUW widzimy nie tylko historię polskiej literatury i rynku wydawniczego na ziemiach polskich, ale i rolę, jaką w polskiej kulturze przypisywano młodym ludziom i jaką w niej pełnili – czytając. 

Nanotechnologia od swoich początków była uważana za dziedzinę nauki o bardzo obiecujących zastosowaniach. Łącząc wiedzę z fizyki i chemii, a wkraczając w domenę biologii, obiecywała niesamowite możliwości leczenia, regenerowania czy zastępowania układów biologicznych – tkanek, organów i organizmów. Obecnie, bardzo wiele produktów z życia codziennego korzysta z możliwości jakie otworzyła przed nami nanotechnologia, ale do mnogości niesamowitych produktów medycznych jeszcze nam trochę brakuje. Owszem, część już działa i pomaga, ale co z pozostałymi?

Inżynierowie inżynierii chemicznej opracowują różne procesy otrzymywania i modyfikowania nanomateriałów tak, aby można było stworzyć produkty o zastosowaniach medycznych. Na wykładzie pokażę dwa rodzaje nanomateriałów – nanowłókna polimerowe i nanocząstki ceramiczne – oraz przedstawię jakie muszą mieć cechy aby mogły mieć zastosowania medyczne. Następnie pokażę kilka przykładów, które opracowujemy w naszych laboratoriach. W trakcie wykładu będziecie mogli dotknąć kilku próbek nanomateriałów lub obejrzeć wykonane z nich produkty, które być może w przyszłości staną się produktami medycznymi. Zapraszam w podróż po inżynierii nanomateriałów!

Na odczuwany przez nas smak oddziałuje to co widzimy. Percepcja zapachu i posmaku znajduje się pod dużym wpływem barwy. Podczas wykładu słuchacze zapoznani zostaną z naukowymi podstawami doznań, jakie towarzyszą podczas spożywania posiłków w ściśle określonych warunkach i otoczeniu. Wiedza przekazana zainteresuje każdego konsumenta ale przydatna może być zwłaszcza osobom związanym z branżą gastronomiczną, organizującym i planującym warunki spożywania posiłków.

Lekcja stanowi podróż w świat finansów publicznych i jest skierowana do młodzieży zainteresowanej ekonomią i finansami państwa. Podczas zajęć uczniowie dowiedzą się, czym dokładnie jest dług publiczny i w jaki sposób państwa najczęściej decydują się na zaciąganie tego długu. Na zajęciach omówimy przyczyny, dla których rządy poszczególnych państw decydują się na zaciąganie długu. Omówimy też różne cele zaciągania długu, takie jak finansowanie deficytu budżetowego, inwestycje w infrastrukturę czy stymulowanie wzrostu gospodarczego w okresach kryzysów ekonomicznych. Omówimy także zalety i wady zadłużania się państwa. Przyjrzymy się korzyściom, takim jak możliwość szybszego reagowania na potrzeby społeczne, finansowania edukacji, zdrowia, obronności czy infrastruktury, które są kluczowe dla rozwoju kraju. Z drugiej strony, zwrócimy uwagę na ryzyka, w tym na obciążenie przyszłych pokoleń kosztami dzisiejszych decyzji oraz na potencjalne problemy z wiarygodnością kredytową na arenie międzynarodowej. Lekcja ta pozwoli uczestnikom na głębsze zrozumienie skomplikowanej natury długu publicznego i jego wpływu na gospodarkę, otwierając drogę do bardziej świadomego postrzegania decyzji politycznych związanych z zadłużeniem.

You often hear that with the global warming, the glaciers are melting. But have you wondered what the glaciers are and how are they formed? Did you know that there are several types of glaciers and they do grow larger and become shorter from time to time? And that the glaciers shape and form many different types of landforms on the Earth. Join us in this lecture to learn all about it! 

Lecturer: Dhruv Maniktala - a PhD student working on sea-ice interaction and glacier calving in the arctic region. Marine and polar research group at the Institute of Geophysics Polish Academy of Sciences.

Na spotkaniu powiemy, dlaczego enzymy są tak ważne dla organizmów, gdzie jest ukryte i jak wygląda ich centrum dowodzenia, czego potrzebują aby wydajnie pracować, jakich mają pomocników oraz co je łączy z immobilizerami.

1. Prezentacja najważniejszych kwestii, znajomość których jest niezbędna, by trafnie odpowiedzieć na pytanie zadane w tytule lekcji, czyli istoty zmiany wartości pieniądza w czasie i wiążących się z tym kwestii: wartości przyszłej i wartości bieżącej, płatności pojedynczych i rent, powstających na początku poszczególnych okresów i na ich koniec; kwestie te będą ilustrowane wzorami i prostymi rozwiązanymi przykładami liczbowymi.
2. Przykłady zastosowania zmiany wartości pieniądza w czasie w praktyce: demonstracja w Excelu konstrukcji planów spłaty pożyczki w systemie płatności jednakowych i malejących ze wskazaniem, który z nich jest korzystniejszy dla pożyczkodawców, a który dla pożyczkobiorców.

Na jakie wysiłki zdobyć się musi ludzki umysł, aby przebyć drogę od formy wyrażenia do jego znaczenia? Sceną główną, na której rozgrywa się pełen ekspresji spektakl spajania znaczeń w teksty, jest ludzki mózg. Neurobiologia nie zna jednak odpowiedzi na postawione wyżej pytanie. Drogę przez nieznane toruje nam teoria mieszanin pojęciowych, sformułowana na styku lingwistyki i kognitywistyki. Ujmuje ona znaczenia wyrażeń jako mieszaniny pojęciowe – hybrydy będące świadectwem dynamiki ludzkich mechanizmów poznawczych. Funkcjonowanie tych mechanizmów – które podczas wykładu zrekonstruujemy na konkretnych przykładach – dowodzi, że nasz umysł z natury dąży do redukcji złożoności problemów. Czyni to w sposób zdumiewający. Redukcja złożoności sprawia, że formułując teksty, utożsamiamy formę wyrażeń z ich znaczeniem. Wrażenie to redukuje wysiłek wkładany w myślenie i komunikację. Jest to iluzja skądinąd pożyteczna, którą jednak teoria mieszanin pojęciowych bezlitośnie demaskuje. Znaczenia wyłaniają się bowiem w konfrontacji z kontrfaktycznością, we współbrzmieniu analogii i podobieństwa, w zmaganiach z ograniczeniami, jakie narzucają nam przestrzeń i czas. Przeczytanie książki, wysłuchanie czyjejś opowieści jest – zaledwie i aż – bodźcem, iskrą inicjującą powstawanie i przeobrażanie się znaczeń. Poprzez zaskakujące współoddziaływanie relacji strukturyzujących znaczenia (relacji analogii, rozbieżności itp.), nasza wyobraźnia sprawia, że dane wyrażenie zaczyna „mienić się” zupełnie nowymi barwami.

Na wykład zapraszam wszystkich, którzy chcą dowiedzieć się, dlaczego wyrażenie child-safe bazuje na scenariuszu zagrożenia dla dzieci oraz jak pracuje nasza wyobraźnia, kiedy myślimy o ewolucji dinozaurów w ptaki.

Współpraca ze sztuczną inteligencją, szczególnie z wykorzystaniem generatywnych modeli, niesie za sobą ogromny potencjał. Dzięki AI możliwe jest szybsze wykrywanie dezinformacji oraz generowanie autentycznych materiałów. Jednakże, istnieją też wyzwania. Z tego wystąpienia dowiesz się o różnych modelach, które są implementowane i jaki mają one wpływ na pracę oraz codzienne życie. Oprócz tego, poznamy inspirujące przykłady wykorzystania potencjału sztucznej inteligencji, które mogą zmienić naszą technologiczną przyszłość.

Czy wiesz co powinno znajdywać się na etykiecie żywności? Czy masło zawsze może nazywać się masłem? Czym różni się jogurt truskawkowy od jogurtu o smaku truskawkowym?

Lekcja geografii energii i zmian klimatu to głębsze zrozumienie różnorodności produkcji energii i jej wpływu na środowisko, ze szczególnym uwzględnieniem pokrywy lodowej Arktyki. Uczniowie będą bacznie analizować geograficzne czynniki determinujące wybór źródeł energii, jak również konsekwencje tych wyborów dla klimatu. Poprzez studium przypadków regionów, takich jak Arktyka, uczniowie zobaczą bezpośrednie skutki zmian klimatycznych, takie jak topnienie lodowców i zmniejszenie obszarów lodowych. To wizualne odniesienie pozwoli na lepsze zrozumienie globalnego problemu, jakim jest zmiana klimatu. Wnioski wyciągnięte z tych studiów przypadków mają na celu zwiększenie świadomości ekologicznej i motywowanie do działań mających na celu ograniczenie negatywnego wpływu na naszą planetę. W konsekwencji, lekcja ta zachęca uczniów do podejmowania bardziej świadomych wyborów energetycznych i aktywnego zaangażowania się w ochronę środowiska naturalnego.