wykład

Epoka lodowcowa budzi naszą wyobraźnię. To niezwykły czas w dziejach Ziemi, w trakcie którego klimat planety oscylował między mroźnymi zlodowaceniami, a ciepłymi interglacjałami. Kultura popularna zakorzeniła w naszych umysłach bardzo jednoznaczny obraz epoki lodowcowej, gdzie krajobraz przysypany jest grubą warstwą białego puchu, w tle majaczy lądolód, a przez śnieżycę przedziera się mamut. Czy epoka lodowcowa rzeczywiście tak wyglądała? Na lekcji dowiemy się, co współczesna nauka rzeczywiście mówi nam o zmianach klimatu w plejstocenie i o tym, jak na te zmiany reagowało środowisko przyrodnicze. Zapoznamy się z astronomicznymi zjawiskami stojącymi za plejstoceńskimi zmianami klimatu. Te stosunkowo niewielkie zmiany w parametrach osi obrotu Ziemi uruchamiały cały cykl sprzężeń zwrotnych, prowadzących do wyraźnych oscylacji klimatycznych, które dotykały całej planety. W naszej opowieści skupimy się jednak na obszarze środkowej Europy, przede wszystkim Polski. Dowiemy się, jak wyglądało i zmieniało się środowisko przyrodnicze – rośliny i zwierzęta, które zamieszkiwały obszar naszego kraju w trakcie epoki lodowcowej.

Założony w pierwszej połowie XVII wieku Jakuck przez trzy kolejne stulecia był ważnym ośrodkiem rosyjskiej administracji we wschodniej Syberii. W czasach radzieckich rozrastał się głównie za sprawą napływu Rosjan, zyskując pod koniec epoki dość typowy wygląd radzieckiego miasta na Syberii. Po okresie ZSRR w stolicy Reubliki Sacha (Jakucji) powstało wiele instytucji politycznych, kulturalnych, naukowych związanych z nowym statusem republiki i rozpoczął się masowy napływ ludności jakuckiej. Wpływ jaki procesy urbanizacyjne wśród narodów syberyjskich wywierają na oblicze miast regionu, bywa określany mianem ich autochtonizacji. W trakcie wykładu przyjrzymy się jednemu z przejawów autochtonizacji Jakucka – obecności w przestrzeni miejskiej elementów związanych z tradycyjną kulturą Jakutów. Przyjmuje ona różne formy – od stawiania w mieście okolicznościowych słupów serge (jakuckie konowiązy) aż po wykorzystanie motywów tradycyjnej architektury drewnianej i zdobnictwa w nowoczesnych budynkach (obiekty sportowe, instytucje kultury). Po etniczne motywy sięgają też często twórcy reklam, a także zyskujących ostatnio popularność murali.   

Głównym celem wykładu jest analiza i wspólna dyskusja na temat znaczenia wartości europejskich takich jak: wolność, równość, demokracja, praworządność, sprawiedliwość, solidarność i innych w czasie nakładających się kryzysów globalnych. W sytuacji agresji zbrojnej Rosji w Ukrainie, kryzysu gospodarczego i energetycznego w Europie, rosnącego populizmu, nacjonalizmu, dezinformacji, łamania zasad praworządności i zagrożenia demokracji,  znaczenie podstawowych wartości europejskich jest dużo większe niż w innych okresach. Jednak należy stawiać pytania o to co oznaczają  europejskie wartości dla zwykłego obywatela? Jak są one przestrzegane lub nie w życiu codziennym? Czy mają one wpływ na nasze życie? Czy są dla nas ważne?

W pierwszej części wykładu zostaną przedstawione najważniejsze pojęcia fizyczne i fakty naukowe na temat efektu cieplarnianego, globalnego ocieplenia, zmiany klimatu i kryzysu klimatycznego. W drugiej części przewidziana jest dyskusja na temat mitów klimatycznych, z aktywnym udziałem publiczności, zarówno na bazie tematów proponowanych przez słuchaczy, jak i przygotowanych zagadnień, obecnych w wielu mediach. 

Przy opisie rozwoju tkanki ważne zadanie polega na wyjaśnieniu zjawiska wzrostu: jak to się dzieje, że dołączanie do struktury od wewnątrz nie niszczy tej struktury. Wzrost kryształu zachodzi poprzez dyslokacyjną przebudowę sieci filotaktycznej: jeden nowo powstały zawiązek wywołuje jedną zmianę kontaktów (flip) w sieci. Jest to najbardziej łagodny i harmonijny przykład wzrostu od wewnątrz.

Omówimy mechanizm wzrostu pędu rośliny.  Pokażemy,  ze wzrost odbywa się przez stałą przebudowę struktury tkanki. W wyniku tkanka wzrostu składa się z kołowych pasm zawiązków sześciokątnych, poprzedzielanych pierścieniami defektów pięcio- i siedmiokątnych.

Zajęcia są dedykowane uczniom, którzy chcą zdobyć niezbędne umiejętności w zarządzaniu swoimi finansami. Podczas tej lekcji uczestnicy będą odkrywać tajniki budowania stabilnej podstawy finansowej, planowania budżetu i oszczędzania.

Lekcja, w formie interaktywnego - w miarę możliwości - wykładu przedstawia sposoby wykorzystania fotografii w badaniach geologicznych, począwszy od pierwszych fotografii i dagerotypów do dnia dzisiejszego.

This workshop is specifically designed for high school students aged 15-19 who are preparing to enter university and make critical decisions about their careers. In this dynamic session, participants will explore the crucial role of lifelong learning in adapting to an ever-changing job market and discover how to strategically plan their educational and career paths to align with emerging opportunities. This session aims to illuminate the importance of continuous learning as a fundamental element in navigating the rapidly changing career landscape and to provide practical strategies for making informed educational and career choices

Język aramejski przez wieki uważany był za język martwy, jednak dzięki nieustraszonym podróżnikom, a później także misjonarzom na Bliski Wschód odkryty został w swojej nowożytnej fazie. Obecnie wiemy, że nowoaramejski składa się z czterech podgrup językowych, których użytkownicy zamieszkują tereny rozciągające się od Syrii po Khuzestan w Iranie, a także wiele krajów Europy, Stany Zjednoczone i Australię, dokąd zawędrowali w poszukiwaniu bezpiecznej przystani. Użytkownikami nowoaramejskiego są żydzi, chrześcijanie obrządku wschodniego i mandejczycy, zaś rzadkie dialekty, którymi się posługują wpisane są na światową listę UNESCO jako języki zagrożone wyginięciem. Stąd też przez samych członków społeczności oraz przez naukowców z całego świata podejmowane są wysiłki na rzecz dokumentacji nie tylko języka, ale także całego dziedzictwa kulturowego wspólnot nowoaramejskich. W tej prezentacji opowiem o badaniach terenowych przeprowadzonych wśród społeczności chrześcijańskiej z północnego Iraku, w czasie której zgromadzony został bogaty materiał audio-wizualny, dokumentujący językową i kulturową rzeczywistość społeczności.

Miasteczko Diyana (kurd. Soran) w północno-wschodnim Iraku położone jest w górzystej okolicy Autonomicznego Regionu Kurdystanu. Obok muzułmańskich Kurdów zamieszkują je chrześcijanie Asyryjskiego Kościoła Wschodniego, mówiący lokalnym dialektem języka nowoaramejskiego. Przybyli tu, podobnie jak mieszkańcy wielu sąsiednich miasteczek i wsi, w dawnych czasach z innego górzystego regionu Hakkari w Turcji, a obecne granice polityczne przecinają tereny ich dawnej duchowej ojczyzny, rozciągającej się od południowo-wschodniej Turcji, przez północny Irak i aż do równiny Mosul na południu po północno-zachodnie tereny Iranu. Tereny te nowoaramejscy chrześcijanie nazywają Aszuristanem, wywodzą bowiem swoje pochodzenie od potomków Imperium Asyryjskiego. We współczesnym świecie stanowią mniejszość etniczną, religijną, kulturową i językową nie tylko w Iraku, ale także w diasporze. Oprócz ojczystego dialektu nowoaramejskiego świetnie znają kurdyjski i arabski, a ich codzienność łączy funkcjonowanie w nowoczesnym świecie z poszanowaniem dla kultury i tradycji. I tak w miasteczku Diyana skorzystać można z superszybkiego internetu, podczas gdy w przydomowym piecu wypiekany jest tradycyjny chleb. W czasie swojej prelekcji zaprezentuję kilka aspektów świata nownoaramejskich chrześcijan z Diyany, do którego zechcieli mnie przyjąć i o nim opowiedzieć.

Lekcja geografii energii i zmian klimatu to głębsze zrozumienie różnorodności produkcji energii i jej wpływu na środowisko, ze szczególnym uwzględnieniem pokrywy lodowej Arktyki. Uczniowie będą bacznie analizować geograficzne czynniki determinujące wybór źródeł energii, jak również konsekwencje tych wyborów dla klimatu. Poprzez studium przypadków regionów, takich jak Arktyka, uczniowie zobaczą bezpośrednie skutki zmian klimatycznych, takie jak topnienie lodowców i zmniejszenie obszarów lodowych. To wizualne odniesienie pozwoli na lepsze zrozumienie globalnego problemu, jakim jest zmiana klimatu. Wnioski wyciągnięte z tych studiów przypadków mają na celu zwiększenie świadomości ekologicznej i motywowanie do działań mających na celu ograniczenie negatywnego wpływu na naszą planetę. W konsekwencji, lekcja ta zachęca uczniów do podejmowania bardziej świadomych wyborów energetycznych i aktywnego zaangażowania się w ochronę środowiska naturalnego.

Prezentacja GPW oraz New Connect w 2023 roku podkreślała ich pozycję na tle innych giełd w Europie Środkowo-Wschodniej. Pierwsze oferty publiczne (IPO) na GPW i New Connect stanowiły istotne momenty dla rynku kapitałowego. Decyzja spółek o dopuszczeniu akcji do obrotu na giełdzie wynika z korzyści takich jak dostęp do kapitału, jednak wiąże się także z ryzykiem utraty kontroli i spełnieniem restrykcyjnych wymogów. Case study pierwszej oferty publicznej Allegro.eu dostarcza cennych wniosków dla przyszłych podmiotów zainteresowanych procesem IPO.

Gleby organiczne - geneza, wybrane właściwości, znaczenie środowiskowe.

Fascynujący wykład o grafenie - rewolucyjnym nanomateriale o niezwykłych właściwościach, które zmieniają przemysł i technologię. Wykład w stylu Tedx z rekwizytami i pokazem doświadczalnym.

The role of symmetry in the Universe, our life, and in physics is so versatile that one must deal with a particular area. I address the role of symmetry in the physics of macroscopic phases of matter and their transformations called phase transitions. Bodies with very different molecules often represent the same phase of matter because, actually, a macroscopic phase is determined only by its symmetry.Many fundamental effects of phase transition can be predicted considering the symmetry alone, making the calculations involved very simple. Depending on the symmetry of macroscopic phases, the transformation between them, a phase transition, can be of two different kinds. The second order phase transition occurs in bodies with the so-called polar symmetry. This transition is also described as a spontaneous symmetry breaking of the original phase. The common example of polar order is a magnet with molecules bearing magnetic moments (small magnets). The transition from the isotropic (all molecular magnets are oriented chaotically making no macromagnet) to the polar (ferromagnetic) phase occurs when the temperature decreases to the so-called Curie temperature Tc and the energy prevails over entropy. The very important property of this second order transition is that the two phases, the nonmagnetic and magnetic, cannot coexist, i.e., the body is either magnet (below Tc) or non-magnet (above Tc). The first order phase transition occurs in a body with the non-polar symmetry. The common example is a nematic liquid crystal, which has been used as a working optical element in the cell-phone and computer displays. A nematic liquid crystal consists of elongated molecules. When these molecules are oriented chaotically, the liquid is isotropic (dark when seen in a microscope). As the temperature decreases to certain value TNI, the molecules get oriented along single direction called director; such liquid is an anisotropic nematic liquid crystal (colors appear!).The order is non-polar as both directions along the director are indistinguishable. The benchmark of this transition (which is similar to the water-ice transition) is that the two phases, nematic and isotropic (ice and water) can coexist in some narrow temperature interval. The second and first order transitions are very different, but the whole difference is solely in the symmetry of the phase of matter. Thus, the main effects can be predicted without any calculations because only Her Majesty Symmetry rules them.

Procesowi starzenia towarzyszą niekorzystne zmiany w układzie hormonalnym. Zmiany w ilości oraz nieprawidłowości dotyczące rytmu wydzielania dotyczą wszystkich hormonów produkowanych przez organizm człowieka. Spadek produkcji melatoniny obserwuje się już w 2-3 dekadzie życia, a w 8 dekadzie jej produkcja może być o 80-0% niższa niż w młodym wieku. Konsekwencjami tych zmian są zaburzenia rytmów dobowych, w tym rytmu i jakości snu, upośledzenie funkcji układu odpornościowego oraz, prawdopodobnie, wzrost ryzyka chorób neurodegeneracyjnych. Mimo że nie ma zalecenia stosowania melatoniny jako leku antystarzeniowego, można ją stosować u osób z poważnymi zaburzeniami snu. Starzeniu towarzyszy również nasilony spadek syntezy hormonu wzrostu, co ma bardzo poważne konsekwencje; między innymi zmniejsza się masa mięśni i kości, zwiększa zaś ilość tkanki tłuszczowej, zwłaszcza w obrębie jamy brzusznej. Mimo tego na razie nie zaleca się stosowania hormonu wzrostu jako leku antystarzeniowego, ponieważ jego suplementacja ma skutki uboczne i być może, wskutek przewlekłego stosowania może zwiększać ryzyko zgonu. W toku starzenia obserwujemy również istotne niedobory witaminy D spowodowane jej za małą podażą i niewystarczającą produkcją w skórze, czemu towarzyszą niedobory wapnia i wskutek tego – podwyższenie produkcji parathormonu, który uwalnia wapń z kości. Nadmierna aktywność parathormonu sprzyja więc osteoporozie, czemu zapobiegać może zalecana dla osób starszych suplementacja witaminy D i wapnia. Starzeniu towarzyszy również spadek produkcji hormonów płciowych – estrogenów (kobiety) i testosteronu (mężczyźni). U kobiet jest on dość szybki i osiąga moment kulminacyjny podczas menopauzy, podczas gdy u mężczyzn jest on stopniowy i rozpoczyna się już w 3 dekadzie życia. Obecnie uważa się, że u osób ze wskazaniami (tzn. negatywnymi objawami spowodowanymi niedoborem tych hormonów) lub/i osób chcących zachować jakość życia i zapobiegać długoterminowym skutkom niedoboru hormonów (dotyczy zwłaszcza niedoboru estrogenów u kobiet), ale bez przeciwskazań (!) można stosować menopauzalną terapię zastępczą (kobiety) lub terapię uzupełniającą (mężczyźni). Starzenie wiąże się również ze wzrostem częstości występowania chorób tarczycy i cukrzycy typu 2.

Przegląd najwybitniejszych projektów mebli z okresu lat 50. - 60. XX wieku i przyczyn ich funkcjonowania we współczesnej kulturze masowej.

Powieść Przemyślny szlachcic Don Kichote z Manczy Miguela Cervantesa to utwór, którego bohaterem jest książka, zarówno jako środek przekazywania myśli, jak i materialny nośnik. Ten pierwszy związany jest z zawartością intelektualną książki i wpływem, jaki wywiera na  innych – ludzkich – bohaterów, drugi zaś z produkcją, kolekcjonowaniem, prestiżem, który daje jej posiadanie oraz zyskiem, który może przynieść, a więc z książką jako przedmiotem. Oba te wątki są obecne w dziele Cervantesa, o czym najlepiej świadczy sama historia w niej opowiedziana. Opisane w pierwszej części dzieła szaleństwo Don Kichota zostało wywołane czytaniem przez niego  powieści rycerskich. W drugiej części zaś, sama pierwsza część książki, już wydrukowana i rozchwytywana przez czytelników, konkuruje z apokryficznym utworem opowiadającym nowe przygody błędnego rycerza, co staje się motorem fabuły. W obu częściach akcja krąży wokół książki i książek. Zostaje m. in. znaleziony manuskrypt, w którym po raz pierwszy spisano przygody Don Kichota, a czytelnik otrzymuje szczegółowy opis  jego wyglądu oraz zawartych w nim ilustracji; biblioteka „przemyślnego szlachcica” zostaje przeszukana, książki na nią się składające szczegółowo omówione, ocenione i w większej części skazane na stos; biesiadnicy w karczmie są zabawiani  opowieściami z książek w niej się w tym celu znajdujących; narrator przedstawia drobiazgowo cały proces publikacji; dochodzi wreszcie do konfrontacji pomiędzy różnymi książkami. Rzec więc można, że bez książek nie byłoby Przemyślnego szlachcica Don Kichote z Manczy – powieści, w której ten artefakt jest omawiany wszechstronnie.

Niestabilna sytuacja polityczna w wielu zakątkach świata jak i rosnące dysproporcje w poziomie rozwoju ekonomicznego, w połączeniu z ułatwionymi możliwościami podróżowania, przyczyniają się do wzrostu skali procesów migracji. Miasta, szczególnie te największe ze względu na oferowane możliwości na rynku pracy, są tradycyjnym miejscem docelowym dla migrantów. Obecność migrantów w miastach to z jednej strony szansa dla na lepszy rozwój, z drugiej wyzwania związane z ich integracją i zapobieganiem potencjalnym niepokojom społecznym.

Zjawisko migracji, choć obecne od zawsze, nigdy nie odbywało się w tak szerokiej skali i nie budziło tak wiele kontrowersji jak współcześnie. Migracje mają wiele zróżnicowanych oblicz: mogą mieć charakter przymusowy (gdy migranci uciekają przed wojną lub prześladowaniami politycznymi) lub ekonomiczny – gdy migranci zmieniają miejsce zamieszkania w poszukiwaniu lepszych zarobków i warunków życia. Migrują zarówno kadry wysokokwalifikowane (wtedy mowa o klasie metropolitalnej lub ekspatach) jak i osoby o niższych kwalifikacjach. Społeczność migrantów jest więc bardzo zróżnicowana pod względem kulturowym i zawodowym, a tym samym ma różne potrzeby i w inny sposób może też oddziaływać na społeczność przyjmującą.

Społeczeństwa w krajach członkowskich UE starzeją się, napływ migrantów może spowolnić ten proces oraz powstrzymać jego negatywne konsekwencje, np. zapełnić powstające niedobory na rynku pracy. Jednak czy migranci zintegrują się ze społecznością przyjmującą, czy będą razem z nią budować dobrobyt zależy nie tylko od nich samych i od podejścia społeczności przyjmującej, ale też od polityki integracyjnej prowadzonej przez władze centralne i lokalne (czyli działań mających pomóc się „odnaleźć”). Analizowany w ten sposób proces migracji jest więc szansą na powstrzymanie niekorzystnych procesów demograficznych, a zarazem wyzwaniem.

Proponowane spotkanie będzie miało formę wykładu przeplatanego dyskusją z uczestnikami. Dyskusji na temat własnych doświadczeń i obserwacji sprzyja fakt, że polskie miasta są zamieszkiwane przez coraz większe grupy migrantów różnej narodowości, a sama Polska zmieniła swój status z kraju emigracyjnego na emigracyjno-imigracyjny (co oznacza, że wielu Polaków wyjeżdża za granicę, ale równocześnie do Polski przyjeżdża coraz więcej migrantów z innych krajów).

Innowacje przywodzą na myśl cyfrowe apki i gadżety od firm technologicznych. Czasem ułatwiają nam codzienne życie, a czasem uzależniają. Ale co jeśli jest inny sposób myślenia o innowacjach? Gdzie szukać innowacji, które zmieniają nasze życie na lepsze? Poszukaj razem z Janem Oleszczuk-Zygmuntowskim.

Wykład będzie obejmować zapoznanie z definicją inteligentnych materiałów. Poruszone zostaną tematy odpowiedzialności inżynierów i konsumentów za środowisko naturalne w kontekście materiałów polimerowych. Zaprezentujemy dwie powszechnie stosowane metody formowania jakimi są metoda druku 3D oraz elektroprzędzenia.

Podczas prezentacji, Uczestnicy będą mogli obejrzeć przebieg formowania materiałów tymi procesami formowanymi z inteligentnych polimerów w formie elektroprzedzionych włókien, drukowanych kontrastów oraz hydrożeli. Jako przykłady wykorzystania tych technologii, opowiemy o pracach nad innowacyjnym implantem prowadzonych w ramach projektu Bioligamed NCBiR.

Inżynieria powierzchni to ważna część inżynierii materiałowej, zajmująca się modyfikacją i doskonaleniem właściwości powierzchni materiałów w celu poprawy ich funkcjonalności i trwałości. Procesy technologiczne modyfikujące właściwości powierzchniowe wyrobów, zajmują w nowoczesnym przemyśle ważne miejsce, pozwalając dopasować produkt do wymagań jego użytkowników. Umożliwiają znaczne zaoszczędzenie czasu, energii i kosztów w procesie produkcji oraz wydłużają żywotność gotowych elementów.

Dlaczego barierki na ulicach są ocynkowane metodą ogniową i jak nazywał się Polak, który wymyślił ten proces? Z jakiego powodu tytanowe implanty kostne są utleniane, a tytanowe zastawki serca azotowane? Jakie procesy zachodzą, kiedy malujemy ścianę w pokoju, a jak barwione są aluminiowe nóżki mebli do pokoi dziecięcych? Czym jest emalia na garnkach i dlaczego nieprzywierająca powłoka teflonowa jednak trzyma się patelni? Na te i inne pytania będzie można uzyskać odpowiedź w trakcie lekcji wprowadzającej w fascynujący świat inżynierii powierzchni.

Lekcja prowadzona będzie w postaci wykładu, wzbogaconego o możliwość obejrzenia eksponatów, ilustrujących omawiane zjawiska.
 
 

Wszyscy jesteśmy pokryci mikroorganizmami, mamy też ich pełno w środku. Ich obecność jest bardzo ważna, bo bez nich byśmy nie istnieli. Zabieramy was na wycieczkę do fascynującego świata drobnoustrojów, podczas której poznamy bakterie, wirusy i grzyby – te przyjazne i te groźne. Nauczymy się doceniać naszych sprzymierzeńców i czuć respekt przed „wrogami”. Wszyscy wiemy o ich istnieniu, ale nie możemy zobaczyć ich gołym okiem, dlatego podczas naszego spotkania obejrzymy niektóre z nich pod mikroskopem.

W demokracjach przedstawicielskich władze pochodzą z wyboru. Ale to, w jaki sposób obywatele mają wybierać władze trzeba dobrze zaprojektować, starając się uniknąć paradoksów i wad niektórych rozwiązań. Czy udało nam się dobrze zaprojektować reguły wyborców w Polsce? Czy inni wymyślili to lepiej? Posługując się przykładami wyborów odbywających się ostatnio w kraju (parlamentarnych, samorządowych, europejskich), omówimy kluczowe elementy każdego systemu wyborczego: podział na okręgi wyborcze, formułę rozdziału mandatów i charakter głosu oddawanego przez wyborcę. Porozmawiamy m.in. o regule D'Hondta, turystyce wyborczej, naturalnym progu wyborczym i o tym, czy głosujemy bardziej "na opcję" czy bardziej "na osobę".

Wykład o różnych źródłach błędów, postrzeganiu rzeczywistości, iluzjach i błędach poznawczych w kontekście pomiarów geodezyjnych.