wykład

Cezurą we współczesnej literaturze białoruskiej są lata 90. XX wieku i rozwiązanie ZSRR. Wówczas bowiem na scenie literackiej spotkali się przedstawicieli wielu pokoleń o różnych poglądach, co do kształtu nowej literatury. Na przestrzeni ostatnich 30 lat w twórczości białoruskich autorów pojawiały się motywy typowe dla nurtów europejskich jak np. tematyka przestrzeni, feminizm czy rewizja okresu przełomu. Niewątpliwie obecne uwarunkowania społeczno-polityczne Białorusi skłaniają do ożywionej dyskusji nie tylko w sferze publicznej, ale także są jednym z tematów literatury, tak o charakterze wspomnieniowym, jak i beletrystycznym.  Sfałszowane wybory na prezydenta w 2020 r. i brutalnie stłumione protesty są jednym z motywów w literaturze ostatnich trzech lat. Należy jednak podkreślić, że utwory podejmujące aktualne problemy społeczno-polityczne są wydawane poza granicami Białorusi jak np. książki Bacharewicza. W ojczyźnie autora niektóre są już zakazane. Obecna sytuacja na Białorusi w tym zaostrzone represje przeciwko osobom krytykującym reżim, a także obrońcom praw człowieka, brak wolności słowa i stale rosnąca liczba więźniów politycznych jak i emigrantów budzą niepokój i skłaniają do dyskusji na temat perspektyw białoruskiej twórczości.

Spotkanie zawiera w sobie wstęp dotyczący podstaw lingwistyki korpusowej, analizy tekstów przez oprogramowanie, zapoznaje z pojeciami stylometrii i modalności i wyjasnia praktyczne zastosowania dla tego typu badań. Dalej nastąpi prezentacja wyników analiz różnorodnych tekstów od muzyki countru poprzez blogi i literature piękną do przemowień, artykułów naukowych i tekstów prasowych oraz tekstów generowanych przez sztuczną inteligencję.

Które media są bardziej ekspresyjne? Jaka moda króluje w amerykańskim rapie? Co jest lepsze: hip-hop czy disco polo? Które przemówienia są treściwe i przyjemne w odbiorze? No i jak odróżnić teksty ludzi o generowanych komputerowo. Badania korpusowe w praktyce dla każdego wraz z garścią wskazówek do samodzielnego stosowania.

Zwoje malarskie w sztuce buddyjskiej Tybetu i Mongolii zajmują szczególne miejsce. Przekazują to, co może wyrazić także rzeźba lub architektura, w tym przewodnią ideę buddyzmu dążenia do stanu oświecenia (oświecenie oznacza wydostanie się ze świata, który zasadza się na postrzeganiu za pomocą naszych zmysłów, w tym zmysłu dotyku). Oferują jednak znacznie więcej niż inne środki wyrazu artystycznego, głównie dzięki niemal nieograniczonym możliwościom narracyjnym. 

Buddyści doszli do perfekcji opowiadania - z pomocą zmysłów - o tym, co zmysłom umyka. Zapraszam zatem do opowieści o zapierających dech w piersiach arcydziełach sztuki tybetańskiej i mongolskiej, ale i do opowieści o narracjach, które są ich przedmiotem. Dotkniemy wspólnie niedotykalnego!

Czy otaczająca nas rzeczywistość składa się z gotowych faktów, czy może jest naszym wytworem? Czy różne obrazy świata dostarczane przez percepcję, teorie naukowe, doktryny religijne, wizje artystyczne i systemy filozoficzne dadzą się ze sobą pogodzić? W trakcie wykładu poszukamy odpowiedzi na te pytania.

Po 1989 roku gniew klasowy diagnozowany był w Polsce jako resentyment - uczucie “niesłuszne”, kompromitujące i moralnie naganne, któremu rzekomo folgowano w okresie PRL-u. Podobnie jak samo istnienie klas społecznych, został on tym samym symbolicznie relegowany do przeszłości, a ten, który objawiał się na bieżąco, prezentowano jako skandal: coś nieuzasadnionego i wyrażanego nieparlamentarnym językiem. Tymczasem niektóre współczesne przedstawienia klasowości proponowane w Europie, obu Amerykach czy Azji kontynuują zgoła inne tradycje krytyki generowanych przez kapitalizm nierówności międzyludzkich i oddolnych na nie reakcji.

Aktualnie także w Polsce obserwujemy powrót do tematu klasowości, jej przejawów i konsekwencji: społecznych, politycznych, zbiorowych i indywidualnych. Zarówno w kulturze popularnej, jak i elitarnej historia klas społecznych, różnice klasowe, awans klasowy, przemoc klasowa i gniew klasowy są znowu opisywane i analizowane.

Podczas wykładu przyjrzymy się “renesansowi różnicy klasowej” w różnych obiegach kultury: literaturze, sztuce, filmie, a także gatunkach tradycyjnie kojarzonych z kulturą popularną takich jak serial czy muzyka rozrywkowa (pop, rap, techno). Chcemy porozmawiać o ikonicznych i niszowych przedstawieniach klas zdominowanych, a także funkcjach ideologicznych i perswazyjnych tych przedstawień.

Wykład jest zaproszeniem do dyskusji o projekcie, który dopiero tworzymy. Nie będziemy podsumowywać badań, lecz zaprezentujemy wstępne rozpoznania i pomysły interpretacyjne odwołując się do konkretnych przykładów. Po wykładzie z chęcią usłyszymy uwagi od słuchaczek i słuchaczy. Mamy nadzieję, że pomogą nam one w ulepszeniu projektu.

Jak „czytać” karykatury i memy?
Czym jest karykatura polityczna?
Kto wymyślił memy?
Jaka jest różnica między memem a karykaturą?
Jakie są ich główne rodzaje i cechy?
Jak działa humor polityczny i jaka jest jego rola w czasach wojny?
Wspólnie poszukamy odpowiedzi na te i inne pytania oraz nauczymy się „dekodować” memy i karykatury. 

Aby były możliwe dalekie loty do odległych planet naszego układu musimy dysponować, masywnymi rakietami z dużymi siłami ciągu silników albo możemy zastosować mechanizm, który nazwa się „procą grawitacyjną”. Pozwala on wykorzystać sąsiedztwo planet, które satelita spotyka po drodze swojej wyprawy. Proca grawitacyjna została opracowana w 1959 roku w moskiewskim Instytucie Matematycznym im. Stiekłowa. Została ona pierwszy raz zastosowana przez NASA do przyspieszania sondy Mariner 10 w 1974 roku.

Wytłumaczę podstawy fizyczne procy grawitacyjnej. Pokażę związki tej metody ze zwykłymi zderzeniami i zapoznam z wynikami symulacji numerycznych takich procedur przy różnych parametrach lotu statków kosmicznych oraz różnych parametrach ruchu planet.

Skąd wiemy, że świat materialny jest zbudowany z atomów, a nie z czegoś ciągłego, co starożytni nazwali żywiołami? Wbrew nazwie, oznaczającej coś niepodzielnego, atomy są bardzo złożonymi tworami, które wciąż staramy się lepiej zrozumieć. Jest też we wszechświecie całkiem sporo obiektów, które nie są zbudowane z atomów. Naszymi opowieściami i pokazami spróbujemy nieco przybliżyć tę tematykę.

The role of symmetry in the Universe, our life, and in physics is so versatile that one must deal with a particular area. I address the role of symmetry in the physics of macroscopic phases of matter and their transformations called phase transitions. Bodies with very different molecules often represent the same phase of matter because, actually, a macroscopic phase is determined only by its symmetry.Many fundamental effects of phase transition can be predicted considering the symmetry alone, making the calculations involved very simple. Depending on the symmetry of macroscopic phases, the transformation between them, a phase transition, can be of two different kinds. The second order phase transition occurs in bodies with the so-called polar symmetry. This transition is also described as a spontaneous symmetry breaking of the original phase. The common example of polar order is a magnet with molecules bearing magnetic moments (small magnets). The transition from the isotropic (all molecular magnets are oriented chaotically making no macromagnet) to the polar (ferromagnetic) phase occurs when the temperature decreases to the so-called Curie temperature Tc and the energy prevails over entropy. The very important property of this second order transition is that the two phases, the nonmagnetic and magnetic, cannot coexist, i.e., the body is either magnet (below Tc) or non-magnet (above Tc). The first order phase transition occurs in a body with the non-polar symmetry. The common example is a nematic liquid crystal, which has been used as a working optical element in the cell-phone and computer displays. A nematic liquid crystal consists of elongated molecules. When these molecules are oriented chaotically, the liquid is isotropic (dark when seen in a microscope). As the temperature decreases to certain value TNI, the molecules get oriented along single direction called director; such liquid is an anisotropic nematic liquid crystal (colors appear!).The order is non-polar as both directions along the director are indistinguishable. The benchmark of this transition (which is similar to the water-ice transition) is that the two phases, nematic and isotropic (ice and water) can coexist in some narrow temperature interval. The second and first order transitions are very different, but the whole difference is solely in the symmetry of the phase of matter. Thus, the main effects can be predicted without any calculations because only Her Majesty Symmetry rules them.

Astrofizyczne czarne dziury – zarówno te powstałe w wyniku kolapsu gwiazdy jak i te supermasywne, znajdujące się w centrach galaktyk - są ekstremalnie zwartymi obiektami z których nic, nawet światło, nie może się wydostać. Pomimo tego obiekty te mogą “być widoczne” pod warunkiem, że oddziałują ze swoim kosmicznym otoczeniem pochłaniając w wystarczającym tempie materię znajdującą się w pobliżu.

W wypadku gwiezdnych czarnych dziur dzieje się tak gdy obiekt znajduje się w ciasnym układzie podwójnym i czarna dziura stopniowo ściąga materię od sąsiada, tworząc rotujący różniczkowo dysk akrecyjny, poprzez który materia spiraluje do centrum.

Co istotne, jeśli spadająca materia posiada niezerowy moment pędu, to w pewnej odległości od centrum (większej niż rozmiar horyzontu zdarzeń), może poruszać się po orbicie kołowej i aby wpaść pod horyzont musi ten moment pędu wytracić – na przykłąd wskutek tarcia lub turbulencji. W wypadku dysków akrecyjnych ważnym czynnikiem jest obecność pola magnetycznego. Niestabilność magneto-rotacyjna pomaga materii pozbywać się momentu pędu. Jeśli jednak pole magnetyczne jest bardzo silne, to potrafi też odpychać materię od horyzontu. Mamy wówczas do czynienia z efektem tak zwanego dysku aresztowanego magnetycznie (MAD).

Badanie tego procesu wymaga rozwiązania równań różniczkowych których zazwyczaj nie da się rozwiązać analitycznie. Istnieją jednak wiarygodne metody numeryczne umożliwiające modelowanie zjawisk zachodzących w otoczeniu czarnych dziur i przeprowadzenie symulacji komputerowych interesujących nas obiektów.

Podczas wykładu opowiem o badaniach prowadzonych od strony teoretycznej, oraz o tym, co można zobaczyć w otoczeniu czarnych dziur dzięki nowo zbudowanym teleskopom. Na przykład, metodami interferometrii radiowej możliwe było uzyskanie obrazu pierścieni świetlnych otaczających horyzonty czarnej dziury w galaktyce M87 oraz znajdującego się w centrum naszej galaktyki galaktyki Sgr A*. Pierścień ten świeci dzięki emisji promieniowania synchrotronowego, które dobrze zgadza się z scharakterystyką dysku o strukturze MAD.

Z kolei dzięki teleskopom optycznym i satelitom odbierającym promieniowanie wysokich energii, wiemy że część materii obecnej w otoczeniu czarnej dziury nie wpada do niej, lecz uwalnia się i jest wyrzucana na zewnątrz, w rzadkich, wąskich strugach namagnesowanej plazmy, tzw. kosmicznych dżetach. Są one rejestrowane przez dostępne naukowcom instrumenty

Podróż po Kosmosie w wirtualnej rzeczywistości. Za pomocą gogli VR uczestnicy będą mogli wejść do wnętrza Międzynarodowej Stacji Kosmicznej ISS i odkryć nawet kilkadziesiąt miejsc, w których astronauci dokonują codziennych czynności bądź istotnych eksperymentów.

Imagine a universe where most of what exists is invisible, dominated by an unseen force driving its expansion and an unseen form of matter shaping the structures. Well, that is precisely what we think our Universe looks like. Join us for an informal discussion of what evidence we have to support this idea.

The story begins with galaxies that rotate faster than they should, hinting at an invisible mass providing extra gravitational pull. As we explore further, we find galaxy clusters that don't have enough visible matter to hold them together, implying a mysterious hidden substance. This invisible mass, known as dark matter, becomes even more evident when we observe how light from distant objects bends around such massive objects.

Our journey continues with the ripples created by sound waves moving through the early universe. These ripples help us understand the composition and proportions of our universe. They can be observed in the typical separation between galaxies and in the cosmic microwave background (CMB), a remnant from the early universe. This is the oldest light we can observe. Minor temperature fluctuations in this light help us understand the distribution of matter after the Big Bang. These patterns suggest that dark matter played a significant role in forming the galaxies and structures we see today.

Pieced together, these different probes support our understanding of how dark matter shapes the universe. Whether you're an avid astronomy fan or just curious about the cosmos, this talk will reveal the fascinating techniques scientists use to uncover the dark side of the cosmos.

Czy możemy wyobrazić sobie, że kwantowe ciecze światła i sztuczne neurony, pozornie oddzielone obszary fizyki, mogą kiedyś połączyć się i zmienić naszą zdolność do przetwarzania informacji? Przedstawię Wam fascynujący świat tych dwóch dziedzin i zastanowimy się nad ich potencjalnymi połączeniami oraz konsekwencjami dla przyszłych technologii.

Każdy zna cztery podstawowe stany materii: gaz, ciecz, ciało stałe, plazma. Niewielu jednak wie, że fundamentem wielu zjawisk na poziomie kwantowym jest stan znany jako kondensat Bosego-Einsteina. To stan, w którym cząstki o specyficznych cechach, zwane bozonami, stają się całkowicie nierozróżnialne i zachowują się jak makroskopowa fala materii. Przejście fazowe do tego stanu jest procesem nieliniowym. Dla pewnych typów bozonów, cząstek złożonych częściowo z materii i częściowo ze światła, tak zwanych ubranych fotonów, towarzyszy temu silna emisja światła przypominająca światło laserowe. Takie zjawiska mogą znaleźć zastosowanie w nieliniowym przetwarzaniu informacji.

Sztuczne sieci neuronowe symulują działanie ludzkiego mózgu. Ich zdolność do rozpoznawania wzorców jest wzmocniona dzięki zastosowaniu zjawisk nieliniowych. W tym wykładzie
zaproponujemy wykorzystanie kwantowych zjawisk, takich jak kondensat Bosego-Einsteina i zastanowimy się, jak te zaawansowane stany materii mogą przydać się w przetwarzaniu informacji.

W referacie omówię zasady działania laserów i ich typy, a następnie różne zastosowania laserów w medycynie. Ten sprzęt z laboratoriów naukowych (zastosowania w fizyce, chemii, technice) znajduje obecnie szerokie zastosowania nie tylko w medycynie (na przykład do detekcji zmian chorobowych, czy też do przeprowadzania zabiegów operacyjnych zastępując skalpel), ale także w gabinetach odnowy biologicznej i w gabinetach kosmetycznych. W tym ostatnim przypadku, używając lasery możemy depilować włosy, usuwać tatuaże, czy też poprawiać nasz wygląd (odmłodzić się).  

Oddziaływanie pola elektromagnetycznego, czyli fotonów, z atomami i cząsteczkami pozwala nam na uzyskanie różnych informacji o budowie materii – informacji, które trudno uzyskać innymi sposobami – pozwalając nam „zajrzeć” na przykład do wnętrza gwiazd czy reaktorów termojądrowych, a nawet badać strukturę jądra atomowego. Podczas wykładu zostaną przedstawione różne rodzaje spektroskopii – od wysokoenergetycznych spektroskopii gamma i rentgenowskiej po niskoenergetyczne spektroskopie IR i NMR – i ich zastosowania w fizyce, chemii i medycynie.

Jak poznawać Kosmos, gdy nie świeci? Od niedawna do poznawania tajemnic Kosmosu oprócz promienia elektromagnetycznego (światła, fal radiowych, mikrofal) możemy używać fal grawitacyjnych. W jaki sposób je obserwujemy? Czego do tej pory nauczyły nas te wiadomości z krainy mroku? Czego dowiemy się w ciągu najblizszej dekady?

Detekcja promieniowania kosmicznego za pomocą aparatów fotograficznych znajdujących się w  telefonach komórkowych. Tak,to jest możliwe. Uczestnicy spotkania wysłuchają wykładu na temat historii odkrycia promieniowania kosmicznego oraz wyników dotychczasowych badań nad promieniowaniem kosmicznym. W drugiej części zapoznani zostaną z projektem naukowym "Credo Science" oraz "Credo Maze". Zademonstrowane zostaną mobilne detektory cząstek promieniowania kosmicznego.

"Credo science" jest projektem zainicjowanym w 2016 roku przez naukowców z Instytutu Fizyki Jądrowej PAN w Krakowie. Projekt "Credo Maze" jest rozwijany na Uniwersytecie Łódzkim.

A scientific career is a project full of challenges, unexpected turns, and inspiring moments. Using the career paths of figures like Richard Feynman, Albert Einstein, and other prominent scholars as examples, we will examine how diverse experiences, life choices, and professional decisions can lead to a place in the pantheon of the greatest minds in history. During the presentation, we will discuss how different stages of a career—from the first educational steps, through years of work in less obvious roles, to achieving international recognition—can shape a unique path for a scientist. We will explore the traits and attitudes that help one endure difficulties, the decisions that can contribute to groundbreaking discoveries, and how historical and social influences shape the lives and successes of scientists. Join us in exploring how to embark on this winding journey to end up among the world's greatest minds.

Synchronization is a ubiquitous phenomenon in nature where many entities interact with each other. It appears in the collective flashing lights of hundreds of fireflies, the singing between tree frogs, audience clapping, and even in the quantum world. In this lecture I will tell you how photons and electrons can behave like oscillating pendulums, and display synchronization even in the microscopic quantum world.

Wykład będzie poświęcony cząstkom elementarnym – najmniejszym składnikom materii. Powiem Państwu, co to są cząstki elementarne, dlaczego one interesują fizyków, co o nich wiemy oraz jak je badamy. W szczególności zajmę się takimi cząstkami elementarnymi jak neutrina, których badanami zajmuje się Polska Grupa Neutrinowa. Eksperyment, w którym bierzemy udział, znajduje się w Japonii, gdzie kilometr pod ziemią badamy tajemnicze neutrina pochodzące ze Słońca i nie tylko. Będę chciała Państwu przybliżyć, jak bada się neutrina oraz czego się o nich nauczyliśmy od czasu ich odkrycia w 1956 roku. A jest tego sporo! Eksperymenty badające je rozrzucone są po całym Świecie. Przedstawię Państwu również przyszły eksperyment neutrinowy Hyper-Kamiokande, który budowany jest obecnie w Japonii. W szczególności będę chciała Państwu pokazać, jaki jest wkład naszych polskich instytucji w budowę tego eksperymentu.

Ten supernowoczesny duży teleskop kosmiczny regularnie przynosi przełomowe wyniki naukowe, jak np. detekcja najodleglejszych galaktyk czy odkrycia planet w dyskach pyłowych wokół młodych gwiazd. Podczas wykładu opowiem o historii teleskopu Jamesa Webba i przedstawię najnowsze rezultaty nim uzyskane.

Słuchacze dowiedzą się z wykładu, jak działa ludzki umysł artysty w czasie aktu tworzenia, jak powstają odkrycia naukowe i wynalazki techniczne i jak można ten proces stymulować. W drugiej części przedstawimy warunki społeczne, organizacyjne ekonomiczne pozwalające na to, aby twórczość jednostek przekuć w innowacyjność przedsiębiorstw i gospodarki.

Współczesne wyspy tropikalne postrzeganie jako raj na ziemi - słońce, plaże, piasek. Są marzeniem wielu turystów. Rzeczywistość jest jednak bardziej złożona. Wyspy tropikalne spotykają się z wieloma wyzwaniami - klimatycznymi - podnoszeniem się poziomem wód oceanicznych, huraganami, trzęsieniami ziem, wybuchami wulkanów, falami tsunami; społeczno-ekonomicznymi- ubóstwem, rozwarstwieniami społecznymi, problemami ze słodką wodą, czy żywnością. Część wysp dotyka również silna presja demograficzna wymuszająca migrację "na kontynent". Celem spotkania będzie zarysowanie specyfiki tych obszarów i wyzwań przed nimi stojącymi. Próba spojrzenia na "wyspiarski świat" z innej niż "kontynentalna' perspektywy.

Celem spotkania będzie dyskusja nad przemianami jakie dokonują się we współczesnym świecie. Rynki finansowe również nie odparły fali innowacji technologicznych. Przede wszystkim, dostosowując się do zmian w cyfrowej gospodarce, musiały znaleźć odpowiedź na postępującą wirtualizację życia gospodarczego – zapewnić bezpieczny, cyfrowy obieg płatności, znaleźć środki adekwatne do oczekiwań podmiotów rynkowych. Ale postępująca cyfryzacja gospodarek dała też rynkom usług finansowych możliwości tworzenia zupełnie nowych produktów, jak np. technologicznych rozwiązań finansowych FinTech czy kryptowalut a także zjawiskowi biometryczności w płatnościach bezgotówkowych.