wykład
| Typ |
Tytuł |
Opis | Dziedzina | Termin |
|---|---|---|---|---|
| Lekcja festiwalowa | Lekarze – więźniowie gestapo w alei Szucha |
Wśród więźniów gestapo byli również lekarze. Ich aresztowania następowały przez cały okres okupacji. Przetrzymywano ich i w areszcie na Szucha, i w więzieniu na Pawiaku. Lekcja przybliży sylwetki wybranych medyków przesłuchiwanych w warszawskiej siedzibie Urzędu Komendanta Policji Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa, między innymi małżeństwa Anny i Henryka Czuperskich, Zofii Garlickiej, Janiny Węgierskiej. Uczestnicy spotkania będą mieli okazję poznać zarówno przebieg śledztw, jak i dalsze losy lekarzy – więźniów gestapo, których męczeńska droga znaczona była przez więzienne cele, druty obozów, salwy plutonów egzekucyjnych. Zwolnienia zdarzały się rzadko. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Lekcje z promieniowaniem |
Zapraszamy na WYKŁAD oraz WARSZTATY poruszające zagadnienia związane z promieniowaniem jonizującym. 1. Wykład „Promienna strona farmacji” Radiofarmaceutyki to wyroby medyczne zawierające radioaktywny izotop. Mogą służyć diagnozowaniu różnych chorób (nowotworów, chorób neurologicznych, kardiologicznych) oraz ich leczeniu. Czas wykładu:1 h. 2. Warsztaty z licznikami promieniowania Poprowadzimy warsztaty polegające na badaniu własności promieniowania jonizującego. Uczestnicy w małych zespołach wyposażonych w zestaw liczników promieniowania jonizującego zmierzą promieniowanie różnych przedmiotów oraz zbadają zależność natężenia promieniowania od odległości od źródła lub rodzaju przesłony. Zmierzą również promieniowanie kosmiczne (miony). Czas warsztatów: 2,5 h. UWAGA! Pomiędzy zajęciami przerwa obiadowa. Istnieje możliwość skorzystania (odpłatnie) ze stołówki NCBJ.
|
|
|
| Lekcja festiwalowa | Liczba Drake'a. Poszukiwanie życia we wszechświecie |
Francis rake w roku 1961 podał wzór pozwalający oszacować liczbę cywilizacji w Galaktyce lub Wszecheświecie. Na wykładzie zostanie omówiona historia poglądów |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Lot ptaków i owadów |
Małe rozmiary i wysoka częstotliwość ruchów skrzydeł owadów czynią je interesującym, a jednocześnie trudnym obiektem badań. Podczas wykładu zostaną przedstawione podstawy aerodynamiki lotu owadów zilustrowane animacjami wyników badań numerycznych. Czy w dobie panowania dronów możemy się czegoś nauczyć od owadów? |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Ludzka kreatywność w świecie sztucznej inteligencji |
W czasach generatywnej sztucznej inteligencji jesteśmy w stanie w kilka sekund stworzyć obraz czy video. Czy to znaczy, że nie potrzebujmy już kreatywności? Podczas interaktywnego wykładu porozmawiamy o typach kreatywności, o tym, jak pielęgnować w sobie intelektualną ciekawość. Będzie słowo o Adzie Lovelace i inteligencji społecznej. |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Manipulacja w reklamie. Dokąd zmierzamy konsumencie? |
Dawno, dawno temu pojawiła się reklama. I nastały mroczne czasy manipulacji naszymi umysłami. Reklama w mediach offline przez lata przekonywała nas, że zakup produktu zapewni nam bezpieczeństwo, prestiż, młodość, piękno i szczęście. Wraz z nastaniem mediów online reklama dodatkowo stała się niejawna i uciążliwa. Aż nadszedł dzień, w którym przebudziła się informacja i zaczęła walczyć o konsumenta. Jak do tego doszło? W jaki sposób do zmiany postrzegania reklamy przyczynił się internet? W jakim kierunku zmierza komunikacja z rynkiem? Jak przejść od manipulacji do informacji? Czy komunikacja reklamowa może być społecznie odpowiedzialna wobec konsumenta? W założeniach reklama powinna spełniać pięć warunków: musi być jawna, nieuciążliwa, rzetelna, rzeczowa i pełna szacunku wobec różnorodności. W trakcie spotkania podejmiemy dyskusję wokół wartości przypisywanych reklamie społecznie odpowiedzialnej. |
Nauki społeczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Mapowanie odmiennych stanów świadomości |
„Nasza normalna codzienna świadomość jest tylko jedną z możliwych, a oddzielone od niej cieniutką błonką, istnieją formy świadomości całkowicie odmiennych”. Do takiego wniosku już przed ponad stu laty doszedł harvardzki psycholog William James, inspirując się własnymi eksperymentami z podtlenkiem azotu. W literaturze naukowej odmienne stany świadomości definiowane są jako przejściowa zmiana w ogólnym wzorcu subiektywnego doświadczenia (pojawiająca się np. w skutek działania substancji psychoaktywnych, nietypowej stymulacji sensorycznej czy praktyk medytacyjnych). Choć całkiem dobrze rozumiemy już zmiany w spektrum od braku świadomości (np. anestezji), przez ograniczoną świadomość (np. płytki sen) aż po typowy stan czuwania, to wciąż nie dysponujemy kompleksową klasyfikacją skrajnie różnych jakościowo stanów doświadczalnych przez ludzi. Wyzwaniem pozostaje tu zaproponowanie kluczowych wymiarów uchwytujących różnice między odmiennymi stanami, szczególnie że jawią się one jako tak „nieciągłe względem naszej zwyczajnej świadomości”. Celem prezentowanego projektu było stworzenie modeli przedstawiających subiektywny stopień odmienności między poszczególnymi stanami w postaci odległości między punktami w przestrzeni geometrycznej. Modele te wyłonione zostały automatycznie (za pomocą tzw. techniki skalowania wielowymiarowego) w oparciu o analizy ocen (od ponad 700 osób) określających stopień odmienności między parami wyraźnie zapamiętanych doświadczeń wywołanych przez różnorodne substancje psychoaktywne. Główny z wymiarów organizujących wyłonioną przestrzeń, umiejscowił stan typowy wraz ze stanami wywołanymi przez depresanty i stymulanty na jednym krańcu, podczas gdy stany wywołane przez psychodeliki i dysocjanty znalazły się na krańcu przeciwnym (spektrum „zniekształcenia realności”). Drugi podstawowy wymiar rozciągał się od stanów wywołanych przez depresanty oraz opioidy do stymulantów (spektrum „relaksacji-stymulacji”). Badanie to stanowi pierwszą tak kompleksową i bezzałożeniową teoretycznie próbę zarysowania krajobrazu odmiennych stanów świadomości w oparciu o dane empiryczne. Choć zwiększanie rozumienia tych stanów znajduje swe zastosowanie głównie w kontekście kliniczno-terapeutycznym, to z perspektywy czysto teoretycznej postulować można, że „wszelkie wyjaśnienia wszechświata, które pomijają istnienie tych form świadomości, z konieczności nie mogą być ostatecznymi” (W. James, 1902, s. 388). |
Nauki społeczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Matematyka ryzyka |
Problem ryzyka jest jednym z najważniejszych wyzwań współczesnej nauki. Chcemy rozpoznawać ryzyko naszej działalności, mierzyć je i dalej w konsekwencji próbować wpływać na ryzyko, starając się je zmniejszać. Istotną część wykładu zajmie pomiar ryzyka inwestycji finansowych i ubezpieczeniowych. Wykład będzie nawiązywał do osiągnięć laureatów nagrody Nobla z ekonomii. Zakres tematyki obejmuje metody matematyki finansowej i ubezpieczeniowej oraz zastosowań teorii sterowania stochastycznego przedstawionych w sposób |
Nauki matematyczne |
|
| Lekcja festiwalowa | Materiały funkcjonalne – właściwości i inżynieryjne aplikacje |
Materiały funkcjonalne, znane jako również materiały inteligentne, będą przedmiotem lekcji festiwalowej. Tymi terminami określa się materiały, które zmieniają swoje cechy, właściwości lub kształt pod wpływem zmian czynników zewnętrznych. W zależności od rodzaju materiału, czynnikiem stymulującym taką reakcję może być zmiana temperatury, pojawienie się lub zmiana pola magnetycznego lub elektrycznego. Z kolei wymuszenie deformacji materiału może powodować efekty odwrotne, np. pojawienie się pola magnetycznego lub elektrycznego. Dzieje się tak, dlatego że w tych materiałach zachodzą wewnętrzne zjawiska, których przebieg można kontrolować. Daje to możliwość ich zastosowania w wielu dziedzinach techniki. Choć część z tych materiałów jest znana od przeszło stu lat, to ciągle mają wysoki potencjał aplikacyjny i stale trwają prace nad ich udoskonalaniem. Do najbardziej powszechnych materiałów inteligentnych należą m.in. materiały piezoelektryczne, magnetostrykcyjne, ciecze magnetoreologiczne i stopy z pamięcią kształtu. Lekcja będzie podzielona na 2 części. Pierwsza będzie miała charakter krótkiego wprowadzenia w świat materiałów funkcjonalnych wraz z omówieniem podstaw ich działania. W drugiej będą przedstawione proste układy eksperymentalne z wykorzystaniem tych materiałów, w których będą wywoływane, obserwowane i rejestrowane oddziaływania na czynniki zewnętrzne. Doświadczenia będą dotyczyć materiałów piezoelektrycznych, cieczy magnetoreologicznej i stopów z pamięcią kształtu. Uczniowie będą mogli samodzielnie kontrolować parametry wpływające na zachowanie się materiałów inteligentnych oraz obserwować ich rezultaty. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Materiały w przemyśle lotniczym: wyzwania i zagrożenia |
Procedury bezpieczeństwa w lotnictwie są bardzo rygorystyczne, gdyż mają zapewnić maksimum bezpieczeństwa pasażerom i obsłudze lotu. Niemniej jednak, czasem niemożliwe jest przewidzenie wszystkich sytuacji, co może prowadzić do tragicznych zdarzeń lotniczych. Prowadzący przybliży uczniom historię kilku katastrof lotniczych, których powodem była degradacja materiałów zastosowanych w samolocie. Słuchacze dowiedzą się, m.in. czy można bez konsekwencji zmieniać rodzaj stali w elementach samolotu, co i dlaczego stało się z jednym z samolotów F-16 w 1992 roku, w którym nie zauważono śladów korozji. Wszystkie omawiane na lekcji przypadki katastrof lotniczych posłużą jako pretekst do zapoznania uczniów z rodzajami materiałów stosowanych w przemyśle lotniczym oraz mechanizmami ich degradacji zmęczeniowej, wytrzymałościowej i korozyjnej. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Małe RNA – potężny świata maleńkich cząsteczek RNA? |
Dowiecie się w jaki sposób małe RNA (takie jak mikroRNA i siRNA) wpływają na ekspresję genów. Na koniec wykładu, krótki Quiz z nagrodami dla najlepszych !!!! Do zobaczenia |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Medycyna personalizowana i jej obecny stan w Polsce |
Medycyna personalizowana polega na dobieraniu leku lub metody leczenia nie tylko na podstawie cech choroby, ale również z uwzględnieniem cech pacjenta/pacjentki. Dziedzina ta rozwija się bardzo dynamicznie na całym świecie, również w naszym kraju. Na wykładzie postaram się wyjaśnić, na czym polega medycyna personalizowana i jak można z jej dobrodziejstw korzystać już dzisiaj w Polsce. |
Nauki biologiczne |
|
| Lekcja festiwalowa | Medycyna regeneracyjna: biologia, chemia, inżynieria |
W jaki sposób nowoczesne materiały mogą pomóc w leczeniu chorób cywilizacyjnych? Czy wiedza podstawowej budowie komórki i tworzących ją materiałach może mieć zastosowanie w nowoczesnych metodach terapii? W jaki sposób można wykorzystać nanomateriały w różnych rodzajach leków. |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Męskość a neoliberalizm: heteroseks w czasach transformacji |
Spotkanie zaprezentuje pierwsze ustalenia mojego projektu poświęconego hetero męskiej intymności w Polsce w czasach transformacji. Lata 1987–1999 to czas głębokich zmian społecznych i kulturowych – westernizacji kultury, wprowadzenia liberalnej demokracji i gospodarki rynkowej, destabilizacji struktury klasowej. Neoliberalizm kształtował nowe zasady społeczne, zgodnie z którymi każdy był odpowiedzialny za swój sukces finansowy i wygląd, za swoje życie seksualne i ostatecznie za swoje szczęście. Zmiany te doprowadziły do nowych sposobów rozumienia tego, co to znaczy być dobrą obywatelką lub pracowniczką, dobrym kolegą lub rodzicem. Należało ryzykować i inwestować. Nowym dogmatem stał się interes własny, a cechy takie jak elastyczność, przedsiębiorczość, niezależność i konkurencyjność stały się nowymi cnotami. W czasie naszego spotkania omówimy wpływ tych zmian na rozumienie heteroseksualności. Punktem wyjścia będzie ustalenie, jak w prasie dla mężczyzn hetero omawiano problemy seksualne. Co uważano za problem i jakie rozwiązania postulowano w późnym socjalizmie, a jakie we wczesnym kapitalizmie? Co zmiany w tej materii mówią o męskości i heteronormie? Czym magazyn Pan – „Polski Playboy” – różnił się od amerykańskiego Playboya? W czasie spotkania zastanowimy się także, jak badania prasy sprzed dekad mogą wzbogacić nasze dzisiejsze, późno kapitalistyczne i (post)feministyczne rozumienie heteroseksualności. |
Nauki humanistyczne |
|
| Lekcja festiwalowa | Mięso z probówki: ekscytująca podróż w świat hodowli in vitro |
Wyprodukowane in vitro „mięso” jest interesującą alternatywą dla konsumentów. Po pierwsze jego uzyskiwanie nie wymaga hodowli i zabijania zwierząt, po drugie jest mniej obciążające dla środowiska. Uzyskanie „mięsa z probówki” było możliwe dzięki rozwojowi technik hodowli komórek zwierzęcych, w tym komórek macierzystych w warunkach in vitro. Uczestnicy wykładu będą mieli możliwość zapoznania się z informacjami dotyczącymi metod hodowli komórek, które pozwoliły na uzyskanie „mięsa z probówki”. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Mieszkańcy Bałtyku |
Gdy stoisz na brzegu, Morze Bałtyckie może wydawać się spokojne i niezamieszkane. W rzeczywistości jest jednak miejscem tętniącym życiem. Ssaki morskie są grupą zwierząt przystosowanych do życia w morzach. To doskonali nurkowie i pływacy. Jakie ssaki mieszkają w Bałtyku? Czy w Bałtyku mieszkają delfiny? Na lekcji opowiem o mieszkańcach Bałtyku. Dowiecie się, jak zachować się, kiedy spotkamy na plaży fokę; jak rozpoznać, czy foka wymaga interwencji. Opowiem, jak działa ośrodek rehabilitacji fok na Helu i co się dzieje, kiedy co roku wypełnia się pacjentami. Będziemy towarzyszyć foczym pacjentom, którzy po rehabilitacji wracają do swojego domu, którym jest morze. Przybliżę, w jaki sposób naukowcy śledzą wędrówki fok. Opowiem też z jakimi zagrożeniami zmagają się mieszkańcy Bałtyku i co każdy z nas może zrobić, żeby ochronić ich dom. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Mikromacierze i Sekwencjonowanie DNA: odkrywamy tajemnice genetyki |
Zapraszamy młodych naukowców do fascynującego świata nowoczesnych technologii! W ostatnich dziesięcioleciach przełomowe metody zrewolucjonizowały świat badań medycznych. Przyjrzyjmy się niezwykłym narzędziom, które otworzyły ogromne możliwości zrozumienia działania genów i genomów. Na naszych zajęciach dowiecie się, jak analizy z zastosowaniem mikromacierzy DNA i sekwencjonowania nowej generacji (NGS) pomagają odkrywać tajemnice ludzkiego genomu. Mikromacierze DNA: mali- wielcy Detektywi Wyobraź sobie maleńki chip pokryty tysiącami fragmentów DNA. Istnieją mikromacierze, które pozwalają naukowcom na jednoczesne badanie aktywności wielu tysięcy genów ujawniając, które z nich są aktywne w określonych tkankach lub w określonych warunkach. Są też takie mikromacierze, które pomagają w identyfikacji zmian w budowie naszego genomu Sekwencjonowanie nowej generacji (NGS): Dekodowanie genomu i transkryptomu NGS zmieniło zasady gry. Umożliwiło badaczom szybkie i dokładne odczytywanie całych sekwencji DNA i RNA. Analizując te sekwencje, naukowcy mogą odkrywać zmienności genetyczne, mutacje powodujące choroby. Możliwe stało się nowe spojrzenie na ludzkie zdrowie. Dlaczego ma to znaczenie? Technologie te pozwalają zagłębić się w naszą genetykę, prowadzą do przełomów w medycynie spersonalizowanej, zapobieganiu chorobom i zrozumieniu chorób dziedzicznych. Wykład połączony będzie z prezentacją urządzeń służących do wykonywania analiz mikromacierzowych i sekwencjonowania nowej generacji. Dołącz do nas w tej porywającej podróży przez świat nowoczesnych technologii! Na koniec wykładu mały test z nagrodami!!! |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Mikroświat i makrokoszty – czym jest i ile nas kosztuje korozja mikrobiologiczna |
Korozja jest obecna w naszym życiu. Jej ślady widzimy codziennie na ulicy, jest też w naszych domach. Duża część z tych zniszczeń spowodowana jest obecnością mikroorganizmów na powierzchni różnych materiałów. Okazuje się, że mikroby nie tylko powodują choroby u ludzi, zwierząt czy roślin, ale również są czynnikiem degradującym materiały i całe konstrukcje. W trakcie lekcji uczniowie dowiedzą się czym jest korozja i korozja mikrobiologiczna. Zdobędą wiedzę, jakie mikroorganizmy atakują metale czy tworzywa sztuczne. Poznają koszty, które ponosi społeczeństwo w skutek ataku mikroorganizmów na materiały oraz dowiedzą się, kiedy korozja mikrobiologiczna może pomóc człowiekowi i środowisku. |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Mit o nieszkodliwości E-papierosów |
W trakcie spotkania skupimy się na obsesji dzisiejszego świata: e-papierosie, który wyznaczył nowy trend w paleniu i powoli zdobywa dominującą pozycję na rynku używek. Jednym z argumentów przekonującym wiele osób do zmiany z tradycyjnych papierosów na elektryczne jest przekonanie o ich rzekomej mniejszej szkodliwości. Jednak, czy ta teza jest zgodna z rzeczywistością? Slogan ten dosłownie przewija się w reklamach, a także szerzy się za pomocą pocztą pantoflowej i rozprzestrzenia tą nowinkę techniczna na naszym globie. Niestety badania naukowe początkowo nie nadążały za dynamicznym wzrostem popularności e-papierosa, jednak obecnie mamy dostęp do zweryfikowanych informacji na temat ich wpływu na nasze zdrowie. Nasz wykład rozpoczniemy od krótkiego rysu historycznego palenia poczynając od pierwszych wzmianek o wyrobach nikotynowych, następnie przejdziemy do momentu wynalezienia elektrycznego zamiennika i konkurencji, która panuje teraz na tym rynku. Skupimy się na strategiach marketingowych wykorzystujących argument neutralnego, a nawet prozdrowotnego wpływu e-papierosów na organizmy palaczy, aby pokrótce omówić wyniki badań naukowych na ten temat. Szczególną uwagę poświęcimy genetycznemu aspektowi tego nałogu. Przeanalizujemy również statystycznego palacza „elektryków” i omówimy dolegliwości, które dosięgną go oraz te, których doświadczy przeciętny palacz „zwykłych” papierosów. Na koniec spotkania słuchacze będą mogli ocenić, czy ten owiany mitem, dla niektórych nieodłączny gadżet, a wręcz akcesorium jest tak nieszkodliwe jak je malują. Po prezentacji nastąpi czas na dyskusję, która pozwoli lepiej zrozumieć ten temat i poddać go krytycznej ocenie. |
Nauki medyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Model Celebrity: The Elegant Nematode Caenorhabditis elegans |
Caenorhabditis elegans is a small (up to 1 mm in length), non-parasitic nematode living in soil. Several features of this nematode have contributed to its status as one of the most popular model organisms. The transparent body of C. elegans significantly facilitates microscopic observation of all its 959 somatic cells. One-third of all the nematode's cells are neurons. It is the only organism so far with a complete map of neural connections. The nematode's life cycle is very fast—development from egg to adult takes about 72 hours. Over the next 3 days, a single individual can lay up to 400 eggs, which greatly simplifies the process of obtaining large populations for research purposes. C. elegans was the first multicellular organism to have its entire DNA nucleotide sequence read. The nematode genome contains many genes that have counterparts in humans. Because mutations in many of these genes result in the development of serious diseases in humans, the nematode is used as a model for many diseases. The meeting will consist of a lecture and a practical part. Participants will be introduced to basic information about nematodes: their structure, life cycle, and physiology. An overview of the main scientific discoveries made using nematodes and the most interesting directions for future research will be presented. During the practical session, participants will learn basic techniques for working with nematodes, conduct observations using fluorescence microscopy, become familiar with the basics of classical (Mendelian) genetics, and learn the genotyping method using polymerase chain reaction (PCR). |
Nauki biologiczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Modelowy celebryta - elegancki nicień Caenorhabditis elegans |
Caenorhabditis elegans jest małym (długość do 1 mm), niepasożytniczym nicieniem żyjącym w glebie. Wiele cech nicienia przyczyniło się do tego, że został on jednym z najbardziej popularnych organizmów modelowych. Przezroczyste ciało C. elegans znacząco ułatwia obserwacje mikroskopowe wszystkich jego 959 komórek somatycznych. Jedną trzecią wszystkich komórek nicienia stanowią neurony. Nicień jest dotychczas jedynym organizmem z kompletną mapą połączeń neuronalnych. Cykl życiowy nicieni jest bardzo szybki – rozwój od jaja do dorosłego organizmu wynosi około 72 godzin. Przez kolejne 3 dni pojedynczy osobnik może złożyć do 400 jaj, co znacząco ułatwia uzyskanie dużych populacji na potrzeby badań. C. elegans był pierwszym organizmem wielokomórkowym z całkowicie odczytaną sekwencją nukleotydów w jego DNA. Genom nicieni zawiera wiele genów mających swoje odpowiedniki u człowieka. Ze względu na fakt, że mutacje w wielu z tych genów skutkują rozwojem poważnych schorzeń u ludzi, nicień jest wykorzystywany jako model wielu chorób. Spotkanie będzie składać się z wykładu oraz części praktycznej. Uczestnicy będą mogli zapoznać się z podstawowymi wiadomościami na temat nicieni: ich budową, cyklem życiowym i fizjologią. Zaprezentowany zostanie przegląd głównych odkryć naukowych dokonanych na nicieniach i najciekawsze kierunki przyszłych badań. W trakcie zajęć praktycznych uczestnicy poznają podstawowe techniki pracy z nicieniami, przeprowadzą obserwacje nicieni przy użyciu mikroskopii fluorescencyjnej, zapoznają się z podstawami genetyki klasycznej (mendlowskiej) i metodą genotypowania za pomocą techniki łańcuchowej reakcji polimerazy PCR. |
Nauki biologiczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Monte Cassino 1944. Bitwa Dziesięciu Armii |
Bitwa o Monte Cassino w wyniku, której całkowitemu zniszczeniu ulegl klasztor i która pochłonęła życie około piećdziesięciu tysięcy żołnieży, przeszła do legendy jako jedna z najkrwawszych w drugiej wojnie światowej. Z uwagi na udział w niej wielu narodów zyskała miano Bitwy Dziesięciu Armii. Udział w niej 2 Korpusu Polskiego i jego dwa szturmy 12 i 18 maja 1944 roku doprowadziły do przełamania linii Gustawa i otwarcia aliantom drogi na Rzym. Zycięstwo pod Monte Cassino stało się symbolem determinacji Polaków w walce o należne im miejsce w powojennej Europie. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Muzealizacja szczątków ludzkich – przemieszczenia i przysposobienia (Breslau/Wrocław, XX i XXI w.) |
Historyczka sztuki, była minister kultury Małgorzata Omilanowska w opublikowanym w 2021 roku wywiadzie prasowym na temat dekolonizacji kolekcji muzealnych mówiła: „Można się zastanawiać, na ile poniemieckie zbiory mają «czyste» pochodzenie. Jeśli hipotetyczna kolekcja sztuki jakuckiej utworzona w XIX w. w Berlinie trafiłaby do muzeum archeologicznego np. w Łodzi, to czy powinniśmy ją zwracać Niemcom czy Jakutom, a może zostawić sobie?”. We Wrocławiu „poniemieckie zbiory” – a wśród nich również szczątki ludzkie z kolonialnych kontekstów – nie są tylko hipotetycznym problemem do rozważenia, lecz materialną spuścizną po niemieckich badaczach i kolekcjonerach, za którą po II wojnie światowej wzięły odpowiedzialność polskie uczelnie wyższe i instytucje kultury. W jaki sposób takie wrażliwe kolekcje były i są przemieszczane i przysposabiane? Jak opowiadać o trudnej przeszłości, którą ucieleśniają? Czy restytucja jest jedynym sposobem na ich dekolonizację? Podczas wykładu pod uwagę zostaną wzięte zbiory wrocławskich muzeów ujętych w opublikowanym w styczniu 2024 roku raporcie Narodowego Instytutu Muzeów Muzealizacja szczątków ludzkich. Problem akcesji i ewidencji autorstwa Emilii Jastrzębskiej, tj.: Muzeum Archeologicznego, Muzeum Etnograficznego, Muzeum Człowieka przy Zakładzie Biologii Człowieka UWr oraz Muzeum Medycyny Sądowej UMWr. |
Obszar sztuki |
|
| Lekcja festiwalowa | Młodzi inspirują zmiany: jak Programy współpracy transgranicznej budują przyszłość poza granicami |
W ramach zaproponowanego wykładu pt. „Młodzi inspirują zmiany: jak Programy współpracy transgranicznej budują przyszłość poza granicami”, będziemy eksplorować dynamiczne i innowacyjne projekty współpracy transgranicznej, skupiając się na zaangażowaniu młodzieży. Celem wykładu jest ukazanie, jak inicjatywy międzynarodowe, takie jak programy Interreg, w których aktywnie uczestniczy Polska, stają się platformą dla młodych ludzi do inicjowania zmian, budowania zrozumienia międzykulturowego i wspierania rozwoju społeczno-gospodarczego poza własnym krajem. |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Na ile żywotne są języki mniejszościowe w Polsce? |
Choć na pozór Polska wydaje się krajem jednojęzycznym, jej bogactwo językowe jest wielkie. Tworzą je wymienione w ratyfikowanej przez nasz kraj Europejskiej Karcie Języków Regionalnych i Mniejszościowych języki prawnie rozpoznanych mniejszości narodowych i etnicznych, ale także różne odmiany językowe, które często nie są uznawane za „pełnoprawne” języki, lub cieszą się tym statusem dopiero od niedawna. Odmiany takie, znajdujące się w formalnej bliskości z językiem dominującym (państwowym) i ze względu na tę relację nazywane nieraz „językami kolateralnymi”, pozostają zawieszone pomiędzy tym, co powszechnie uważa się za język, a tym, co nazywane jest „dialektem”. Z tego powodu ich autonomia jest bezustannie kwestionowana, a zasadność formalnego wsparcia negowana. Wspólnoty ich użytkowników pozostają w długotrwałym kontakcie z grupą dominującą (użytkownikami języka polskiego) i coraz mocniej podlegają jej wpływom. Celem badań etnolingwistycznej żywotności jest sprawdzenie, na ile i dlaczego wspólnota językowa jest w stanie zachować swoją odrębność rozumianą zarówno tożsamościowo, jak i językowo. W naszej prezentacji przedstawimy wyniki badań nad etnolingwistyczną żywotnością pięciu używanych w Polsce mniejszościowych języków kolateralnych: kaszubskiego, mazurskiego, góralskiego, podlaskiego (po swojomu) i śląskiego. Prace badawcze prowadzone były w ramach grantu NCN „Różnorodność językowa w Polsce” (2021-2026), afiliowanego przy Instytucie Slawistyki PAN i kierowanego przez prof. Nicole Dołowy-Rybińską. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Na kanapie siedzi leń! Nic nie robi cały dzień! |
Czyż nie marzy nam się długie życie w dobrej kondycji fizycznej i umysłowej? Czy nie zrobilibyśmy wszystkiego, co możliwe, aby zachować swój mózg w dobrej sprawności do późnej starości? Jest na to sposób i do tego lepszy, niż wszystkie możliwie suplementy. Otóż, niewiele osób zdaje sobie sprawę, że biegając, jeżdżąc na rowerze, pływając, spacerując, oprócz mięśni ćwiczy również mózg. Badania z ostatnich lat wskazują, że już niewielka dawka aktywności fizycznej może znacznie poprawić koncentrację, pamięć, kreatywność oraz zahamować, a nawet odwrócić, starzenie się mózgu. Jak to działa? Jak dawkować? W jakim wieku zacząć? Na te i inne pytania odpowiemy na wspólnym spotkaniu i postaramy się Państwa przekonać, że ruch to często znacznie lepszy pomysł na odpoczynek, niż tradycyjne leżenie na kanapie. |
Nauki medyczne |
|
| Lekcja festiwalowa | Na tropie etykiet żywności |
Czy wiesz co powinno znajdywać się na etykiecie żywności? Czy masło zawsze może nazywać się masłem? Czym różni się jogurt truskawkowy od jogurtu o smaku truskawkowym? |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Nanomateriały - alternatywa dla antybiotyków? |
Plusy i minusy zastosowania wybranych nanomateriałów altrnatywnie do antybiotyków. |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Neutrina z kosmosu - czy potrafimy je złapać na Ziemi? |
Wykład będzie poświęcony cząstkom elementarnym – najmniejszym składnikom materii. Powiem Państwu, co to są cząstki elementarne, dlaczego one interesują fizyków, co o nich wiemy oraz jak je badamy. W szczególności zajmę się takimi cząstkami elementarnymi jak neutrina, których badanami zajmuje się Polska Grupa Neutrinowa. Eksperyment, w którym bierzemy udział, znajduje się w Japonii, gdzie kilometr pod ziemią badamy tajemnicze neutrina pochodzące ze Słońca i nie tylko. Będę chciała Państwu przybliżyć, jak bada się neutrina oraz czego się o nich nauczyliśmy od czasu ich odkrycia w 1956 roku. A jest tego sporo! Eksperymenty badające je rozrzucone są po całym Świecie. Przedstawię Państwu również przyszły eksperyment neutrinowy Hyper-Kamiokande, który budowany jest obecnie w Japonii. W szczególności będę chciała Państwu pokazać, jaki jest wkład naszych polskich instytucji w budowę tego eksperymentu.
|
Nauki fizyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Nie patrz w górę? - O strachu przed własnym strachem w obliczu wyzwań środowiskowych |
Wykład dotyczy społecznych reakcji na wyzwania i zagrożenia związane ze stanem klimatu i środowiska naturalnego, a sam tytuł nawiązuje do filmu „Don’t look up” Adama McKaya. W ostatnim czasie można odnieść wrażenie znużenia tematem zmiany klimatu i zagrożeń środowiskowych, choć powaga tych zagrożeń wcale nie jest mniejsza niż była kilka lat temu. |
Nauki społeczne |
|
| Lekcja festiwalowa | Nie takie straszne te imiesłowy – praktyczne użycie imiesłowów w języku polskim |
Imiesłowy w języku polskim mają praktyczne zastosowanie. Imiesłowy przysłówkowe nie tylko pozwalają wskazać następstwo czasowe, ale też zastosowanie konstrukcji z imiesłowowym równoważnikiem zdania pozwala często uniknąć błędów stylistycznych polegających na powtórzeniu tych samych konstrukcji składniowych. Pomimo niewątpliwie ważnych zastosowań praktycznych zdarza się, że wykorzystanie imiesłów wzbudza wątpliwości użytkowników języka, szczególnie na etapie edukacji w szkole podstawowej. W ramach lekcji zostanie przedstawiony podział imiesłowów, sposób ich tworzenia a także funkcjonalne wykorzystanie z uwzględnieniem typów zadań pojawiających się na egzaminie ósmoklasisty. |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Nie z...aj się! Czynności fizjologiczne w piśmiennictwie Iranu u progu nowoczesności |
Znieważanie ludzi (zarówno jednostek, jak i grup) poprzez odwoływanie się do potrzeb fizjologicznych – głównie defekacji, wydalania i prokreacji – było i jest dość powszechne w różnych kulturach. Nie jest też tajemnica, że sposoby zaspokajania tych potrzeb (a zwłaszcza okoliczności ich zaspokajania) potrafią znacznie różnić się w zależności od czasu i miejsca. W literaturze perskiej, zwłaszcza polemicznej, nie były rzadkością odwołania się do tego typu potrzeb i czynności, czy to w ramach snutych opowieści, pouczających paraboli, czy też właśnie w celu ośmieszenia bądź obrażenia kogoś. W dziewiętnastym wieku, na skutek intensyfikacji kontaktów z Europą, pojawia się również większa świadomość, że w innych krajach potrzeby fizjologiczne bywają zaspokajane odmiennie niż w Persji. Sprawia to, że w piśmiennictwie politycznym i społecznym (również w zachowanych przemówieniach) oprócz „zwykłych” odniesień do potrzeb fizjologicznych, odnajdujemy również nawiązania do zaspokajania ich „na modłę europejską”. Jest ono często wyśmiewane, bądź to jako dziwactwo, bądź też jako przykład powierzchownej (choć dotyczącej sfery intymnej) modernizacji i westernizacji. Budziło też niekiedy sprzeciw wynikający z pobudek religijnych. Podczas spotkania przyjrzymy się kilku przykładom odniesień do potrzeb fizjologicznych w literaturze społecznej i politycznej Iranu przełomu XIX i XX wieku. Pochodzić będą zarówno z prozy, jak i z poezji. Kilka krótszych utworów przeczytamy w całości, oczywiście w tłumaczeniu na język polski. Zobaczymy, jak się do tej sfery życia ludzkiego odwoływano, a także pokusimy się o pewne porównania ze współczesnymi polemikami społecznymi i politycznymi – tak z Iranu, jak i z innych krajów, w szczególności Polski. W prelekcji może zostać wykorzystana prezentacja Powerpoint. W cytowanych tekstach źródłowych pojawiają się wulgaryzmy. |
Nauki humanistyczne |
|
| Lekcja festiwalowa | Niewidzialny świat: okiem skaningowego mikroskopu elektronowego |
Jakiej najmniejszej wielkości obiekty jest w stanie rozróżnić ludzkie oko? Co jest mniejsze od tej granicy i czego nie jesteśmy w stanie dostrzec nieuzbrojonym okiem? Czy poznanie, niewidzialnego świata może pomóc zrozumieć nam zjawiska, które obserwujemy na co dzień? Urządzenie takie jak, skaningowy mikroskop elektronowy (SEM), dzięki wiązce elektronów o bardzo małej długości fali (nawet 0,05 nm) umożliwia nam obserwację fascynującego świata w skali nano. W czasie zajęć zostanie wyjaśnione jakie przedmioty możemy obrazować przy pomocy SEM. Wędrówkę od makro do nano świata zaczniemy od przyjrzenia się małym organizmom, a skończymy na rozwijającej się hodowli komórek na nanowłóknach. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Nie patrz w górę! Czy grozi nam katastrofa demograficzna w 2040 roku? |
W trakcie wykładu zaprezentowane zostaną prognozy dotyczące sytuacji demograficznej Polski, Europy i Świata. W przystępny sposób ukazane zostaną przyczyny starzenia się społeczeństw zachodu oraz uwarunkowania wzrostu ludnościowego państw rozwijających się. Uczestnicy wykładu będą mieli okazję wyobrazić sobie jak będzie wyglądała ludność świata w 2040 roku oraz w jaki sposób przygotować się na zmiany demograficzne. |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Nigeria – fotograficzny szlak dziedzictwa kulturowego |
Tematem spotkania będzie dziedzictwo kulturowe Nigerii, jednego z najbardziej zróżnicowanych państw w Afryce i na świecie. Nigeria, o ponad 200-milionowej populacji, charakteryzuje się bogactwem kultur, grup etnicznych, religii i języków. Podczas wykładu zaprezentowane zostaną materiały fotograficzne pochodzące z najnowszych badań terenowych w Nigerii, ze szczególnym uwzględnieniem miast takich jak Lagos, Badagri czy Kano. Przedstawione zostaną przykłady miejsc o walorach przyrodniczych i zabytków architektonicznych o wyjątkowym znaczeniu kulturowym, historycznym i społecznym, w tym zabytki z Listy Światowego Dziedzictwa UNESCO. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Nitroksyle jako nowa grupa związków egzogennych komórek wywołujących stres oksydacyjny |
Tlen cząsteczkowy jest kluczowym substratem metabolizmu organizmów tlenowych. Jest potężnym narzędziem do monitorowania natlenienia komórek, funkcji mitochondriów i |
Nauki biologiczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Nobel dla Orzeszkowej? O kwestii „wagi wielkiej” w świetle jej niepublikowanych listów do tłumaczy |
Czy Eliza Orzeszkowa mogła otrzymać literacką nagrodę Nobla? Czym była dla niej ta wielka szansa? Jak się do tego przygotowała? Dlaczego ostatecznie przegrała i jak zniosła tę porażkę? |
Nauki humanistyczne |
|
| Lekcja festiwalowa | Nowe zjawiska w polszczyźnie |
Celem zajęć jest refleksja nad nowymi zjawiskami językowymi w polszczyźnie oraz ich ocena ze względu na przydatność w procesie komunikacji. Zostaną pokazane przykłady innowacji gramatycznych z podziałem na fonetyczne, słowotwórcze, fleksyjne i składniowe. Druga grupa to innowacje leksykalne, frazeologiczne i stylistyczne. Wiele uwagi zostanie poświęcone innowacjom słowotwórczym, a zwłaszcza sposobom ich derywowania za pomocą popularnych formantów. W dalszej części spotkania uczniowie poznają narzędzia internetowe używane przez językoznawców do badań nad językiem. Nauczą się korzystać z bardziej zaawansowanych funkcji Google, jak Google trends i Google scholar. Poznają też Narodowy Korpus Języka Polskiego. Uczestnicy zostaną również zapoznani z projektem Obserwatorium Językowe Uniwersytetu Warszawskiego, którego celem jest rejestrowanie innowacji. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Numizmatyka - pasja czy inwestycja? |
Lekcja festiwalowa przeprowadzona zostanie w formie wykładu akademickiego (prezentacja w programie Power Point). Poszczególne części lekcji to: 1. Czym są inwestycje alternatywne oraz emocjonalne, na tle inwestycji klasycznych. 2. Jakie prawa rządzą rynkiem inwestycji emocjonalnych 3. Podział i rodzaje monet (bulionowe, kolekcjonerskie, obiegowe) 4. Jakie czynniki decydują o cenie monet na rynku wtórnym? 5. Przykłady stóp zwrotu na rynku monet (czyli inwestycyjne podejście do tematy) Pierwsza część lekcji koncentruje się na ukazaniu różnic między inwestycjami klasycznymi (akcje, obligacje, nieruchomości), a inwestycjami alternatywnymi, a zwłaszcza tzw. emocjonalnymi. W kolejnym etapie zaprezentowane zostaną prawa rządzące rynkiem inwestycji alternatywnych (zasada 3D), a w szczególności emocjonalnych, w tym tzw. premia emocjonalna. Słuchacze zaznajomieni zostaną z rodzajami monet, a w szczególności z monetami bulionowymi, kolekcjonerskimi oraz obiegowymi. Na slajdach zaprezentowane zostaną wybrane monety, znajdujące się wcześniej lub obecnie w obiegu, posiadające wartość kolekcjonerską, a także monety bulionowe, których głównym zadaniem jest przenoszenie wartości zawartego w nich kruszcu. Druga część wykładu skupia się na czynnikach wpływających na cenę monet (rzadkość, stan zachowania, cechy szczególne, proweniencja oraz tzw. destrukty i odwrotki oraz monety próbne). Ostatnia poświęcona jest omówieniu stóp zwrotu (kształtowaniu się cen) na rynku wtórnym monet w Polsce (głównie na portalu Allegro). |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | O czym śpiewają kozły? Tragedia attycka a filozofia |
Tragedia i filozofia, fundamenty europejskiej kultury, rozkwitły w sposób szczególny w tym samym czasie i miejscu – w Atenach piątego stulecia p.n.e. Platon, Sofokles i Eurypides mijali się na tych samych ulicach i uczestniczyli w tych samych zgromadzeniach. Słowo „tragedia” etymologicznie wywodzi się z połączenia starogreckich rzeczowników τράγος (kozioł) i ᾠδή (pieśń). Drugi z tych wyrazów w późniejszym dialekcie attyckim przekształcił się w ἀοιδά, słowo brzmiące podobnie do οἶδα (wiem). Sokrates twierdził jednak, że poeci tragiczni wcale nie wiedzą tego, co mówią, a Platon nawoływał do cenzurowania bądź usuwania z przestrzeni publicznej dramatów Ajschylosa. Tragicy z kolei zdawali się całkowicie ignorować przemyślenia filozofów. Skąd wzięła się ta wzajemna nieufność? Czy tragedia zawiera jakąś wiedzę? Co dostrzegali w tragedii późniejsi filozofowie? Na co zwracają uwagę najnowsi jej interpretatorzy? Czy fenomen tragiczności ma charakter uniwersalny, czy też nastąpiła „śmierć tragedii”? I dlaczego patronem sztuki tragicznej jest kozioł? |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | O homarach i ascetycznych amerykańskich klasztorach: Prawosławne inicjatywy ekologiczne na świecie |
W prezentacji opowiem o zaangażowaniu ekologicznym cerkwi prawosławnych. W tym celu odwołam się do moich badań terenowych w parafiach i klasztorach prawosławnych na całym świecie, w tym w społecznościach w Stanach Zjednoczonych, Grecji i innych krajach. Przedstawię istniejące tam inicjatywy ekologiczne, w tym projekty inicjowane przez cerkiew, jak również inicjatywy społeczne prowadzone przez osoby wyznania prawosławnego, które często pozostają poza widokiem hierarchii cerkiewnej. Wyjaśnię, dlaczego niektórzy prawosławni Grecy nie jedzą homarów i ośmiornic oraz jak myślenie ekologiczne kształtuje myślenie religijne. Wyjaśnię również, dlaczego wyspa Patmos w Grecji ma wiele drzew i jak jest to związane ze spowiedzią. Opowiem o moim pobycie w najbardziej ascetycznym klasztorze prawosławnym w Stanach Zjednoczonych i wyjaśnię, dlaczego nie mają tam internetu i ciepłej wody. Przedstawię pięć powodów, dla których niektórzy prawosławni unikają działań ekologicznych, a inni uważają, że ważne jest "być głębszym niż po prostu być lepszym w recyclingu". Ten projekt otrzymał finansowanie z programu badań i innowacji Unii Europejskiej Horizon 2020 w ramach umowy grantowej Marie Skłodowska-Curie nr 847639 oraz ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. |
Nauki społeczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | O kryptografii kwantowej |
Kryptografii używamy na co dzień - wysyłając emaile, dzwoniąc, dokonując przelewu, łącząc się z internetem... Nasze dane są bezpieczne, dzięki ich zakodowaniu. Kodowanie i odkodowywanie wiadomości wymaga z kolei tzw. klucza kryptograficznego. Klasyczne szyfry są bezpieczne, pod warunkiem, że klucz szyfrujący nie zostanie przechwycony. A jak przekazać klucz na odległość? Ten właśnie problem rozwiązuje kryptografia kwantowa, dział mechaniki kwantowej. Podczas wykładu opowiem o podstawach kryptografii kwantowej i przedstawie najprostszy protokół wymiany klucza, tzw. BB84. Po wykładach - zapraszamy chętnych na warsztaty. |
Nauki fizyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | O niczym, czyli o paradoksach |
Pewna historyjka mogłaby się zacząć tak: „Raz w Warszawie żył nauczyciel uczący wszystkich, którzy się nie uczą.” Zastanówmy się, czy ten nauczyciel uczył samego siebie? Jeśli uczył – to zgodnie z opisem, jakim go autor historyjki przedstawił, się nie uczył. Z kolei, jeśli się nie uczył – to opis przekazany przez autora oznaczałby, że właśnie się uczył. Widać, że autora w tym wypadku poniosła fantazja, jaką miał w głowie, albo giętki język. W Warszawie taki nauczyciel nigdy nie mógł mieszkać, ani też w żadnym innym mieście. W sumie wszystko jedno, czy bohaterem takiej opowieści jest nauczyciel, który uczy, fryzjer, który strzyże, lekarz, który leczy... Ważne, żeby wykonywał on usługę dla wszystkich, którzy tej usługi nie wykonują. Ważne też, żeby bohater miał możliwość wykonania tej usługi na samym sobie. Ten schemat to znany jeszcze w starożytności „paradoks kłamcy”. Przyjrzymy się kilku sytuacjom, kiedy paradoks ten mówi nam coś o współczesnej matematyce i informatyce. Nie jest to jedyny paradoks, który pojawia się w rozważaniach matematycznych – rzucimy okiem też na kilka innych paradoksów, które pozwalają nam lepiej rozumieć ograniczenia naszego języka w wyrażaniu faktów zgodnych z rzeczywistością. |
Nauki matematyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | O organizacjach międzynarodowych krytycznie |
Jest ich tysiące, organizacje międzynarodowe są w stosunkach międzynarodowych oczywistością. Pozostaje jednak otwarte pytanie, czy są skutecne i zawsze potrzebne, bo że generalnie rzecz biorąc oddziaływują na rzeczywistość wydaje się być jasne i oczywiste. Spójrzmy na problemy jakie organizacje międzynarodowe maja same ze sobą, poczynając od ONZ a kończąc na organizacjach regionalnych.
|
Nauki społeczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | O poszukiwaniu igły w stogu siana |
Na wykładzie zostaną omówione podstawy techniki obliczeniowej zwanej analizą przedziałową oraz jej zastosowanie w obliczeniach komputerowych do dowodzenia twierdzeń i testowania hipotez matematycznych takich jak: problem Keplera, czyli jak pakować pomarańcze w skrzynkach, aby zmieścić ich jak najwięcej, stabilność Układu Słonecznego, czyli czy planety krążąc dookoła Słońca w przyszłości nie pozderzają się, czy wreszcie testy hipotezy Riemanna, wciąż hipotezy, nie twierdzenia, będącej jednym z najsłynniejszym nierozwiązanych problemów matematycznych. |
Nauki techniczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | O psychologii twórczości i zarządzaniu innowacyjnością |
Słuchacze dowiedzą się z wykładu, jak działa ludzki umysł artysty w czasie aktu tworzenia, jak powstają odkrycia naukowe i wynalazki techniczne i jak można ten proces stymulować. W drugiej części przedstawimy warunki społeczne, organizacyjne ekonomiczne pozwalające na to, aby twórczość jednostek przekuć w innowacyjność przedsiębiorstw i gospodarki. |
Nauki ekonomiczne |
|
| Lekcja festiwalowa | O Śląsku po śląsku – literatura jako odzwierciedlenie wydarzeń na Górnym Śląsku |
Literatura jest odzwierciedleniem wszelkich wydarzeń, szczególnie jeśli są to wydarzenia dotyczące regionu o skomplikowanej historii, a jego mieszkańcy posługują się specyficznym językiem. Górny Śląsk to region, którego historia odznacza się wieloma zwrotami. Konsekwencją tego jest jego wielokulturowe dziedzictwo, zarówno to materialne (między innymi specyficzna architektura) jak również to niematerialne (różne formy kultury). Szczególnym wyznacznikiem kultury/tożsamości śląskiej jest język, w którym w ostatnich latach zaczęły być publikowane teksty klasyfikowane do literatury pięknej („Kubuś Puchatek”, „Alicja w krainie czarów”). Sytuacja taka zachęciła wielu autorów do próby analizy specyfiki tego regionu. Od wielu lat pojawiają się powieści, opowiadania, eseje, reportaże o Śląsku, coraz częściej pisane po śląsku, które próbują ukazać wieloaspektową i niejednoznaczną specyfikę tego regionu. Obcowanie z taką literaturą pozwoli chociaż w niewielkim stopniu zrozumieć mały wycinek historii tej postindustrialnej krainy. W czasie spotkania uczestnicy zapoznają się z fragmentami wybranych utworów dotyczących tematyki śląskiej (szczególnie tych pisanych po śląsku), a tym samym poznają elementy historii oraz kultury poprzemysłowego Górnego Śląska. |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Oblicza znajomości. Fotografie z Archiwum Elizy Orzeszkowej w Warszawie |
Czy autorka Nad Niemnem lubiła się fotografować? Czy zbierała zdjęcia innych osób? Odpowiedzi na te pytania można znaleźć w Archiwum Elizy Orzeszkowej w Instytucie Badań Literackich PAN w Warszawie (sygn. 786), które zawierają nieliczne fotografie pisarki oraz ponad 200 zdjęć – przede wszystkim portretowych – jej korespondentów (zarówno dobrych przyjaciół, jak i przelotnych znajomych, cenionych literatów i osób zupełnie nieznanych). Własne i cudze fotografie dla Orzeszkowej były bardzo ważne i pełniły najrozmaitsze funkcje – od materiału promocyjnego dla wydawców i czasopism, przez pamiątki z konwencjonalnej wymiany uprzejmości z wielbicielami jej talentu, po znak bliskości, ułatwiający zacieśnienie listownej więzi z zaufanymi osobami. Wybrane przykłady zdjęć, pochodzących z polskich i zagranicznych zakładów fotograficznych, ukazują dziewiętnastowieczne standardy kreowania wizerunku, zaś cytaty z korespondencji pisarki oraz dedykacje na fotografiach świadczą o ich niezwykle istotnym miejscu w ówczesnej kulturze, łączącym sferę prywatną i publiczną. |
Nauki humanistyczne |
|
| Lekcja festiwalowa | Ochrona przyrody nieożywionej w Polsce - parki narodowe (na przykładzie czterech parków) |
Prezentacja problemu ochrony przyrody - nieożywionej - na przykładach czterech parków |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Oczekiwania społeczne wobec ludzi w różnych fazach życia: jak się zmieniają, co nam dają i ogranicz |
Jak z wiekiem zmieniają się nasze wartości, cele i potrzeby? Jak na otaczająca rzeczywistość, te same problemy, zjawiska czy wydarzenia patrzymy i reagujemy w różnych fazach i na różnych etapach życia? Czego oczekujemy dziś od osób młodych, czego od osób w wieku średnim, a czego od seniorów? W trakcie naszego spotkania przedstawimy założenia dotyczące koncepcji biegu życia (life course theory), która dotyczy m.in. kwestii związanych ze społecznymi oczekiwaniami wobec jednostek będących w różnym wieku, na różnych etapach swojego życia. Zastanowimy się, czego jako społeczeństwo wymagamy i czego spodziewamy się od osób młodych, w średnim wieku i seniorów, a także z jakimi reakcjami z ich strony powinniśmy się liczyć. Nie mniej ważny będzie dla nas wpływ przemian kulturowych zachodzących zwłaszcza w naszym społeczeństwie, zmian warunków życia czy pojawieniu się nowych zagrożeń na przebieg indywidualnych biografii, osobiste decyzje dotyczące sfer życia takich jak edukacja, kariera zawodowa, czy życie rodzinne. Teoretyczne założenia porównany z zaobserwowaną w trakcie naszych badań praktyką, a także wspólnie zastanowimy się, jak (i w jakim zakresie) społeczne oczekiwania i wymagania oddziałują na indywidualne wybory i zachowania, jednostkowe priorytety? Jakie znaczenie w momencie dokonywania życiowych decyzji mają warunki w jakich przyszło żyć różnym pokoleniom, osobom mieszkającym w różnych częściach Polski, miastach i małych miejscowościach, kobietom i mężczyznom. Opierać się będziemy na wynikach badań z ostatnich lat, głównie wywiadach przeprowadzonych w 2020, 2021 i 2022 roku. Liczymy na dyskusję wokół tych tematów, podzielenie się z nami własnymi doświadczeniami i spostrzeżeniami. |
Nauki społeczne |
|

