wykład
| Typ | Tytuł | Opis |
Dziedzina |
Termin |
|---|---|---|---|---|
| Spotkanie festiwalowe | Czemu Ukraińcy tak często mówią po rosyjsku i czym jest surżyk, czyli o sytuacji językowej na Ukrain |
Spotkanie poświęcone jest problemom językowych na Ukrainie oraz Ukraińców mieszkających w Polsce. Prowadzące opowiedzą krótko o sytuacji językowej na Ukrainie, wyjaśnią, czemu w dalszym ciągu z ust Ukraińców tak często słyszy się język rosyjski. Pokażą, czym jest surżyk i jak sobie z nim radzić. Opowiedzą też o różnicach między rosyjskim na poziomie fonetycznym, graficznym, leksycznym. Spotkanie będzie też okazją do zapoznania się z cyrylicą, tak by móc zacząć czytać po ukraińsku, a także poznania podstawowych słów w języku ukraińskim. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Biografia a literatura - na przykładzie miłości romantycznej |
Szczególne zjawisko psychiczne zwane miłością romantyczną zyskało tę nazwę, ponieważ znamy je głownie z literatury okresu romantyzmu. Wielu historyków literatury odmawia mu jednak realności w życiu człowieka, uznając, że stanowi jedynie przyjętą w utworach romantycznych konwencję literacką, powielany stereotyp czy modę. Ale psychoanalityczna wiedza o ludzkim życiu psychicznym pozwala dotrzeć właśnie do psychologicznej prawdy kryjącej się w tym zjawisku i wyjaśnić jego sedno. Wyraziste potwierdzenie tego przynosi biografia i twórczość znakomitego a niedocenianego pisarza polskiego romantyzmu, Stanisława Morawskiego (1802-1853), mamy bowiem wyjątkową możność porównania tego, jak przedstawia on, opisując to we wspomnieniach, narodziny miłości romantycznej w swoim życiu, a jak przedstawia to w dziejach bohatera jednego ze swoich opowiadań. Psychoanalityczne spojrzenie na to, co pominął oraz co i jak przekształcił, pozwala odkryć sedno tego tajemniczego uczucia. I ukazać raz jeszcze, że wielka literatura mówi prawdę o człowieku. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Buen vivir jako koncepcja równowagi środowiskowej |
Buen vivir, czyli dobre życie, to idea wywodząca się tradycji rdzennych mieszkańców_ek Ameryki Łacińskiej. Zyskuje coraz szerszą popularność jako alternatywna wizja rozwoju lub wręcz alternatywa dla rozwoju, m.in. zapisano ją w konstytucjach Boliwii i Ekwadoru. Podczas naszego spotkania spróbujemy odpowiedzieć na pytania: Co oznacza „dobre życie”? Jakie relacje pomiędzy człowiekiem a przyrodą zakłada? Na czym polega taka koncepcja równowagi środowiskowej? Jaki ma potencjał we współczesnym świecie, stojącym w obliczu katastrofy klimatycznej? Wykład jest organizowany w ramach projektu "Idee postępu i rozwoju w kontekście kryzysu klimatycznego w filozofii peryferyjnej w XXI wieku", Narodowe Centrum Nauki, nr projektu 2021/43/B/HS1/03354. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Technologia i technika w służbie przeszłości |
Spotkanie dotyczy zastosowania nowoczesnych technik i technologii w badaniach nad rekonstrukcją przeszłości zarówno tej dawnej jak i całkiem bliskiej, oraz zachowaniem jej reliktów. W trakcie spotkania osoby, które w swojej codziennej pracy często sięgają po możliwości nowoczesnych technik i technologii podzielą się z zainteresowanymi swoim doświadczeniem poznawania przeszłości, oraz trudem zachowania jej pamiątek. Uczestnicy spotkania będą mogli posłuchać o tym jak w nowoczesny sposób konserwować zabytki, jak badanie poszczególnych izotopów pozwala ustalić skąd pochodziły srebrne kosztowności ukryte w skarbach, co zrobić aby spojrzeć w prawdziwą twarz historycznej postaci. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Etniczne motywy w przestrzeni miejskiej Jakucka |
Założony w pierwszej połowie XVII wieku Jakuck przez trzy kolejne stulecia był ważnym ośrodkiem rosyjskiej administracji we wschodniej Syberii. W czasach radzieckich rozrastał się głównie za sprawą napływu Rosjan, zyskując pod koniec epoki dość typowy wygląd radzieckiego miasta na Syberii. Po okresie ZSRR w stolicy Reubliki Sacha (Jakucji) powstało wiele instytucji politycznych, kulturalnych, naukowych związanych z nowym statusem republiki i rozpoczął się masowy napływ ludności jakuckiej. Wpływ jaki procesy urbanizacyjne wśród narodów syberyjskich wywierają na oblicze miast regionu, bywa określany mianem ich autochtonizacji. W trakcie wykładu przyjrzymy się jednemu z przejawów autochtonizacji Jakucka – obecności w przestrzeni miejskiej elementów związanych z tradycyjną kulturą Jakutów. Przyjmuje ona różne formy – od stawiania w mieście okolicznościowych słupów serge (jakuckie konowiązy) aż po wykorzystanie motywów tradycyjnej architektury drewnianej i zdobnictwa w nowoczesnych budynkach (obiekty sportowe, instytucje kultury). Po etniczne motywy sięgają też często twórcy reklam, a także zyskujących ostatnio popularność murali. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Ancient Egyptian culture in the light of 'talking objects' |
During the course of this lecture, the audience will have the opportunity to interact with copies of different objects from ancient Egypt. The goal of this lecture is to introduce people to the concepts of ‘talking objects’ from ancient Egypt, that is the idea that all archaeological finds ‘speak for themselves’ if one lets them. The notion of how they could possibly ‘speak’ to ancient Egyptians will also be demonstrated through explaining the ancient settings of the objects. Special attention will be paid to the material the objects are made out of, as these give a great detail of information about the intentions of Egyptians about the purpose of the objects. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Kleobulina córka mędrca. Zagadki nauki i zagadki filozofii |
Kleobuliną nazywano córkę Kleobulosa, jednego z „siedmiu mędrców greckich”. Umiała stawiać zagadki, które wprawiały w zakłopotanie jej słuchaczy. Ale także sami mędrcy zdobyli sławę dzięki rozwiązywaniu zagadek świata. Z pierwotnej „mądrości” rozwinęły się filozofia i nauka, których początkowo nie odróżniano. Tales z Miletu uchodzi jednocześnie za „mędrca” i pierwszego „filozofa przyrody” – jest więc z dzisiejszego punktu widzenia filozofem i naukowcem. Na podstawie zagadek rozwiązywanych przez „siedmiu mędrców” zastanowimy się nad naturą pytań naukowych i filozoficznych. Jaka jest między nimi różnica? Czy nauka odpowie na wszystkie pytania filozofii? Czy filozofia jest ciągle potrzebna? |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Oblicza znajomości. Fotografie z Archiwum Elizy Orzeszkowej w Warszawie |
Czy autorka Nad Niemnem lubiła się fotografować? Czy zbierała zdjęcia innych osób? Odpowiedzi na te pytania można znaleźć w Archiwum Elizy Orzeszkowej w Instytucie Badań Literackich PAN w Warszawie (sygn. 786), które zawierają nieliczne fotografie pisarki oraz ponad 200 zdjęć – przede wszystkim portretowych – jej korespondentów (zarówno dobrych przyjaciół, jak i przelotnych znajomych, cenionych literatów i osób zupełnie nieznanych). Własne i cudze fotografie dla Orzeszkowej były bardzo ważne i pełniły najrozmaitsze funkcje – od materiału promocyjnego dla wydawców i czasopism, przez pamiątki z konwencjonalnej wymiany uprzejmości z wielbicielami jej talentu, po znak bliskości, ułatwiający zacieśnienie listownej więzi z zaufanymi osobami. Wybrane przykłady zdjęć, pochodzących z polskich i zagranicznych zakładów fotograficznych, ukazują dziewiętnastowieczne standardy kreowania wizerunku, zaś cytaty z korespondencji pisarki oraz dedykacje na fotografiach świadczą o ich niezwykle istotnym miejscu w ówczesnej kulturze, łączącym sferę prywatną i publiczną. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Polskie przekłady Szekspira: pokaz cyfrowej kolekcji i dyskusja panelowa o przekładzie literackim |
Zapraszamy na wycieczkę z przewodnikiem po otwartym we wrześniu 2024 r. cyfrowym repozytorium Polski Szekspir UW, w którym zgromadziliśmy polskie przekłady Szekspira z XIX, XX i XXI wieku. W trakcie spotkania opowiemy o okolicznościach powstania blisko trzystu polskich przekładów Szekspira, tłumaczach, którzy pracowali nad tymi tekstami, a także rozmaitych strategia tłumaczenia. Omówimy też losy przekładów, ich teatralny i czytelniczy odbiór. W drugiej części spotkania zaplanowaliśmy dyskusję panelowa z udziałem tłumaczy (Stowarzyszenie Tłumaczy Literatury) i krytyków, poświęconą Szekspirowi, specyfice przekładu literackiego oraz praktykom teatralnym związanym z inscenizacjami klasyki. Porozmawiamy również o wpływie kolekcji cyfrowych i znaczeniu otwartej nauki dla upowszechniania wiedzy o historii kultury. Posłuchamy też krótkich fragmentów Szekspira w przekładzie z różnych epok. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Czeski Bach i polska Marylin Monroe, czyli o drugim życiu imion własnych |
Imiona własne, takie jak Jan Sebastian Bach, Marylin Monroe, czy też Wenecja, mają w swoich podstawowych użyciach jednoznaczne odniesienia do konkretnych bytów w rzeczywistości. Czasami jednak imiona własne pojawiają się w połączeniu z przymiotnikami oznaczającym narodowość lub miejsce i odnoszą się do kogoś innego, niż osoba nosząca dane nazwisko, lub do innego miasta niż oryginalnie określane daną nazwą. W wykładzie przypomnę podstawowe wiadomości o imionach własnych oraz postaram się poszukać odpowiedzi na następujące pytania: Czy takie połączenia niosą ze sobą ocenę pozytywną, czy też negatywną – czy czeski Bach to gorsza wersja Bacha, czy też dorównujący mu klasą kompozytor, który żył w innym kraju? Czy można dowolnie tworzyć odniesienia tego rodzaju – czy można nazywać Wenecję Sztokholmem południa? Czy tak utworzone określenia mogą mieć tylko jeden desygnat – czy może być tylko jeden Paryż Północy, czy też kilka miast może konkurować o to miano? |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Sztuka cyfrowa i jej czytanie |
Wykład poświęcony jest różnym formom sztuki elektronicznej, takim jak np. cyfrowa literatura, film, animacja, rzeźba, instalacje uliczne. Wskazuje na cechy, które je łączą oraz te, które stanowią o ich odrębności. Konfrontuje utwory cyfrowe z formami kultury tradycyjnej, wskazując na rolę nowych technologii w kształtowaniu nowoczesnej formy artystycznej. Charakteryzuje środki, jakimi posługuje się sztuka cyfrowa w realizacji funkcji estetycznej. Na materiale konkretnych utworów proponuje możliwe sposoby interpretowania tej sztuki, wskazując na czynniki, które uczestniczą wnegocjowaniu znaczeń artystycznych. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Archiwum wiedzy i wzruszeń – najciekawsze materiały w PAN Archiwum w Warszawie |
W referacie "Archiwum wiedzy i wzruszeń" przedstawione zostaną najciekawsze obiekty przechowywane w Archiwum PAN. Będą to najstarsze i rzadko upowszechniane dokumenty, fotografie i medale. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Monte Cassino 1944. Bitwa Dziesięciu Armii |
Bitwa o Monte Cassino w wyniku, której całkowitemu zniszczeniu ulegl klasztor i która pochłonęła życie około piećdziesięciu tysięcy żołnieży, przeszła do legendy jako jedna z najkrwawszych w drugiej wojnie światowej. Z uwagi na udział w niej wielu narodów zyskała miano Bitwy Dziesięciu Armii. Udział w niej 2 Korpusu Polskiego i jego dwa szturmy 12 i 18 maja 1944 roku doprowadziły do przełamania linii Gustawa i otwarcia aliantom drogi na Rzym. Zycięstwo pod Monte Cassino stało się symbolem determinacji Polaków w walce o należne im miejsce w powojennej Europie. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Chodzenie z kozą na Kujawach – polski karnawał |
Słowo karnawał najczęściej przywołuje obrazy żywiołowych parad, tak charakterystycznych dla Wenecji i Rio-de-Janeiro. Zapomina się przy tym, że karnawał był i jest świętowany także w Polsce. W Wielkopolsce, na Śląsku, Kujawach czy Mazowszu przetrwały tradycje obchodów karnawałowych i zwyczaje zapustne. Zapraszam na wykład o karnawale na Kujawach. Opowiemm o swoich badaniach terenowych w okolicach Włocławka i Brześcia Kujawskiego w latach 2021-2024. Były one prowadzone we współpracy ze studentami IEiAK UW i z panią doktor Katarzyną Waszczyńską. Ich owocem jest książka „Zapusty na Kujawach. Szkice etnograficzne” (2023). W badanym terenie świętowanie zapustów związane jest z chodzeniem z kozą oraz zabawą – podkoziołkiem. Najbardziej widowiskowe są jednak grupy zapustne, które odwiedzają domy i instytucje. Kozy jest główną postacią w badanych grupach przebierańców i co ciekawe jej wygląd nie zmienił się w stosunku do tego opisanego przez Oskara Kolberga w 1867 r. Do podstawowego składu grupy zapustnej należą również: bocian, koń, Siora (Żydówka), Żyd i państwo młodzi. Z czasem dołączyli do nich Cygan, postać dwoista, czyli żywy na umarłym (albo chłop na babie), a w niektórych miejscowościach także niedźwiedź, śmierć, diabeł, kominiarz i policjant. Poszerzanie składu grupy zapustnej, zwanej kozą – tak samo jak główna postać, o nowe figury oraz zwielokrotnianie już tych obecnych, np. liczby Żydów, diabłów, dowodzi inwencji twórczej osób zaangażowanych w chodzenie z kozą, ale także zmian w postrzeganiu roli zapustników. Ważnym wydarzeniem dla zwyczajów zapustnych na Kujawach był wpis „Tradycji chodzenia z Kozą na Kujawach” na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego w 2020 r. Taki wpis dowodzi, że dane zjawisko kulturowe jest żywe, a co więcej, zgłoszenia mogą dokonać tylko osoby bezpośrednio z nim związane i uważające je za istotne dla swojego poczucia tożsamości. W czasie wykładu zastanowimy się nad kwestiami żywotności niematerialnego dziedzictwa kulturowego na przykładzie karnawału na Kujawach. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Ile z „Don Kichota” Miguela de Cervantes jest w utworach Franza Kafki? |
Powieść Przemyślny szlachcic Don Kichote z Manczy Miguela Cervantesa to utwór, którego bohaterem jest książka, zarówno jako środek przekazywania myśli, jak i materialny nośnik. Ten pierwszy związany jest z zawartością intelektualną książki i wpływem, jaki wywiera na innych – ludzkich – bohaterów, drugi zaś z produkcją, kolekcjonowaniem, prestiżem, który daje jej posiadanie oraz zyskiem, który może przynieść, a więc z książką jako przedmiotem. Oba te wątki są obecne w dziele Cervantesa, o czym najlepiej świadczy sama historia w niej opowiedziana. Opisane w pierwszej części dzieła szaleństwo Don Kichota zostało wywołane czytaniem przez niego powieści rycerskich. W drugiej części zaś, sama pierwsza część książki, już wydrukowana i rozchwytywana przez czytelników, konkuruje z apokryficznym utworem opowiadającym nowe przygody błędnego rycerza, co staje się motorem fabuły. W obu częściach akcja krąży wokół książki i książek. Zostaje m. in. znaleziony manuskrypt, w którym po raz pierwszy spisano przygody Don Kichota, a czytelnik otrzymuje szczegółowy opis jego wyglądu oraz zawartych w nim ilustracji; biblioteka „przemyślnego szlachcica” zostaje przeszukana, książki na nią się składające szczegółowo omówione, ocenione i w większej części skazane na stos; biesiadnicy w karczmie są zabawiani opowieściami z książek w niej się w tym celu znajdujących; narrator przedstawia drobiazgowo cały proces publikacji; dochodzi wreszcie do konfrontacji pomiędzy różnymi książkami. Rzec więc można, że bez książek nie byłoby Przemyślnego szlachcica Don Kichote z Manczy – powieści, w której ten artefakt jest omawiany wszechstronnie. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Dlaczego Finlandia to najszczęśliwszy kraj świata? |
Finlandia od lat wygrywa w rankingu na najszczęśliwszy kraj świata – w 2024 roku zdobyła ten tytuł po raz siódmy z rzędu. Na wykładzie odpowiemy sobie na pytanie, co to jest World Happiness Report i co bada, a także co sprawia, że Finowie czują się szczęśliwi i mają poczucie sensu życia. Omówimy także najważniejsze wartości i sposób życia Finów. Dowiemy się, jak kanadyjska dziennikarka odnalazła w Finlandii utracone szczęście, co to jest sisu, i dlaczego jest nazywane fińską sztuką życia przez Emilię Lahti. Poznamy także, jak definiuje szczęście i sens życia fiński filozof i badacz szczęścia Frank Martela. Na końcu spróbujemy zdefiniować, czym jest szczęście, odwołując się do słów fińskiego pisarza Petriego Tamminena. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Przedpotopowe skarby. Gdzie znajdują się dzisiaj zabytki wywiezione przez Szwedów w XVII i XVIII w.? |
Z perspektywy stosunków polsko-szwedzkich szczególnie interesującą grupę stanowią XVII- i XVIII-wieczne szwedzkie łupy wojenne z terytorium Rzeczypospolitej. Pozyskiwanie łupów przez szwedzką armię w czasie potopu szwedzkiego (1655–1660) było zorganizowane centralnie, dzięki czemu dysponujemy zachowanymi spisami i inwentarzami wywiezionych przedmiotów. Oczywiście, mają one różny stopień szczegółowości, lecz niewątpliwie umożliwiają odtworzenie zarówno organizacji przedsięwzięcia, jak i rodzaju wywożonych przedmiotów. Okres wielkiej wojny północnej (1700–1721) pozostaje praktycznie niezbadany, zaś obiekty z tego czasu trudne do uchwycenia, głównie ze względu na pozyskiwanie przedmiotów przez oficerów, prywatnie. Łupy wojenne wzięte podczas wojen polsko-szwedzkich są częściowo opracowane, lecz brakuje całościowego spojrzenia na to zagadnienie. Dotychczas powstał katalog poloników w zbiorach zamku Skokloster, a także kilka – choć niepełnych – opracowań poświęconych archiwaliom i książkom. Równie szczątkowe i rozproszone są opracowania poświęcone innym polonikom w szwedzkich zbiorach. Niezbędne jest więc podjęcie tematu badawczego poświęconego obecności poloników w zbiorach szwedzkich, a następnie skatalogowanie i udostępnienie maksymalnie szerokiej grupie odbiorców wyników tych prac. Celem wystąpienia jest podsumowanie dotychczasowych badań nad polonikami w Szwecji oraz wskazanie perspektyw prowadzenia dalszych prac dokumentacyjnych i badawczych. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Teksty autobiograficzne osób transpłciowych |
Wykład dotyczyć będzie osób, które odczuwają niezgodność płciową i potrzebę tranzycji. Kluczowe w ukazaniu wybranych aspektów różnie reprezentowanego doświadczenia nieprzystawalności tożsamości płciowej do płci przypisanej przy urodzeniu i tranzycji będą teksty autobiograficzne (w tym polskie). Prześledzę introspekcyjne biblioteki, biblioteczki osób trans i odpowiem na pytania związane z ich doświadczeniami lekturowymi. Jakie role w życiu transpłciowych kobiet i transpłciowych mężczyzn odgrywają przeczytane przez nich książki i proces interakcji między nimi jako czytelniczkami / czytelnikami a tekstem. Czy literatura może wziąć rzeczywisty udział w tożsamościowych rozpoznaniach? Czy można wykazać intertekstualny charakter podmiotu transpłciowego przy zastosowaniu narzędzi literaturoznawczych (terminów, pojęć, kategorii)? Analizy wybranych relacji autobiograficznych (Kingi Kosińskiej, Anny Grodzkiej, Macieja Lotera, Daniela Zamojskiego, Maud Marin, Justin Vivian Bond) będą zorganizowane wokół następujących rekwizytów: lustro, lalka, ekran, dowód osobisty. Refleksji zostaną poddane zagadnienia związane z: aktem ubierania się (doznawaniem tkanin), zmianą fryzury i zapachu (funkcja perfum), transgresją głosu, wyborem imienia, korektą płci metrykalnej oraz projekcją marzeń i palimpsestem. Przyglądając się procesowi tworzenia literatury dokumentu osobistego, przedstawię wpływ autobiografii ustnych. Czy można już mówić o wykrystalizowaniu się odmiany transpłciowego dyskursu autobiograficznego? W jakich warunkach i w jakiej przestrzeni kształtuje się poetyka doświadczenia transpłciowego? Czy napisana autobiografia staje się częścią ciałoteksu? Dwie osoby uczestniczące w wykładzie otrzymają (w drodze losowania) książkę CiałoTeksty. Literackie i filmowe reprezentacje transpłciowości. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | W jaki sposób starożytni Egipcjanie odtwarzali fizyczny świat na ścianach świątyń i grobowców |
Sposób przedstawiania otaczającego świata w sztuce egipskiej jest odległy od tradycji klasycznej, z której wyrasta europejska, czy też szerzej rozumiana, zachodnia kultura. Dlatego nieprzygotowanemu obserwatorowi płaskorzeźb na ścianach świątyń oraz grobowców trudno jest zrozumieć i zaakceptować schematyczne, pozbawione perspektywy, a niekiedy wydawałoby się wręcz karykaturalne odwzorowywanie, szczególnie na płaszczyźnie, trójwymiarowej rzeczywistości. Co zatem leżało u podstaw takiej koncepcji? W pierwszej kolejności należy uświadomić sobie, że dawni Egipcjanie żyli w świecie całkowicie odmiennym od współczesnego. W świecie w pełni zależnym od boskich sił natury, przepełnionym magią, w którym stereotypowe rozumienie różnych zjawisk oraz trudne warunki egzystencji w dużej mierze determinowały intelektualny i społeczny rozwój człowieka. W takiej przestrzeni rozwijała się sztuka egipska. Funkcjonalnie była ona najczęściej powiązana z wiarą Egipcjan w życie pozagrobowe i idącą za tym koniecznością zapewnienia zmarłemu pośmiertnego bytu. Niezbędne do życia w zaświatach było istnienie tu na ziemi trwałego wizerunku zmarłego w postaci posągów, które zastępowały ciało i pozwalały na bytowanie w nim ka – w dużym uproszczeniu pozbawionego wad, nieśmiertelnego elementu duchowej egzystencji człowieka. Ten aspekt „trwałości” miał dla Egipcjan fundamentalne znaczenie. Nie może więc dziwić, że najwięcej przedstawień ludzkich rzeźbiono w skałach, często najtwardszych spośród dostępnych w Egipcie, jak na przykład bazalt, porfir, granit, czy dioryt. Niemniej ważne wydaje się jednak to, że schematycznie i powtarzalnie modelowany wizerunek był także, poprzez swoją niezmienną formę, niejako kolejnym gwarantem metafizycznie pojmowanej „trwałości”. Taki pogląd jest równocześnie jednym z istotnych czynników, który leży u podstaw fenomenu sztuki egipskiej, jej jednolitości i niezmienności stylistycznej. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | "Poznać, jak się rzeczy mają" – możliwości sztuki i filozofii (Schulz – Witkacy – Ingarden) |
Ów cytat z Platońskiego „Fedona” mówi o poznaniu zakończonym sukcesem, czyli udanym (wydajnym) identyfikowaniu rzeczywistości. Poznawać można w ramach różnych aktywności. Okazuje się, że zwłaszcza w najtrudniejkszych przypadkach udane poznanie umożliwiają: sztuka i filozofia. Podczas spotkania zobaczymy, jak poznanie przez sztukę lub filozofię ukazywali Bruno Schulz, Stanisław Ignacy Witkiewicz i Roman Ingarden. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Opowieść o tłumaczu |
Opowieść oparta na prawdziwych losach Wojciecha Bobowskiego vel Ali Ufkiego Beja, polskiego XVII-wiecznego brańca, wybitnego osmańskiego uczonego, muzykologa i tłumacza, który pozostawił po sobie liczne, wielojęzyczne rękopisy. Spektakl, oparty na pracy badawczej ma charakter sfabularyzowanych mikrohistorii przedstawiających losy bohatera na tle wydarzeń historycznych, w oprawie muzycznej z epoki, granej na instrumentach etnicznych. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Wolność w literaturze i sztuce |
Pojęcie „wolność” ma różne konteksty. Zasygnalizuję problem wolności jednostki walczącej o uniezależnienie, a także narodów, które chcą wyzwolić się z okowów zniewolenia społecznego czy uzyskać swobodę od zaborców. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Western w filmowych przedstawieniach Polski potransformacyjnej |
W kontekście polskiej kinematografii terminu „western”używa się najczęściej w odniesieniu do kilku filmów z przełomu lat 60. i 70. XX wieku, opowiadających o budowaniu nowego porządku na powojennych pograniczach Polski. Istnieją też polskie westerny filmowe, imitujące gatunek amerykański, ale należy je raczej uznać za kurioza. W ostatnich latach w kinie polskim można zauważyć tendencję do wykorzystywania elementów gatunku westernu w fabułach opowiadających o Polsce po 1989 roku – i temu zjawisku będzie poświęcone spotkanie. Omówione zostaną filmy Yuma, Disco Polo, Pokot i Eastern. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | We are not amused? Laughing (at) Queen Victoria |
Did the Victorians laugh at their Queen? And did Queen Victoria have a sense of humor? The talk will concern the satirical representations of the stereotypically “unamused” monarch in the 19th century and in later times. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Gdzie leży Aszuristan? Z wizytą u nowoaramejskich chrześcijan w Iraku |
Język aramejski przez wieki uważany był za język martwy, jednak dzięki nieustraszonym podróżnikom, a później także misjonarzom na Bliski Wschód odkryty został w swojej nowożytnej fazie. Obecnie wiemy, że nowoaramejski składa się z czterech podgrup językowych, których użytkownicy zamieszkują tereny rozciągające się od Syrii po Khuzestan w Iranie, a także wiele krajów Europy, Stany Zjednoczone i Australię, dokąd zawędrowali w poszukiwaniu bezpiecznej przystani. Użytkownikami nowoaramejskiego są żydzi, chrześcijanie obrządku wschodniego i mandejczycy, zaś rzadkie dialekty, którymi się posługują wpisane są na światową listę UNESCO jako języki zagrożone wyginięciem. Stąd też przez samych członków społeczności oraz przez naukowców z całego świata podejmowane są wysiłki na rzecz dokumentacji nie tylko języka, ale także całego dziedzictwa kulturowego wspólnot nowoaramejskich. W tej prezentacji opowiem o badaniach terenowych przeprowadzonych wśród społeczności chrześcijańskiej z północnego Iraku, w czasie której zgromadzony został bogaty materiał audio-wizualny, dokumentujący językową i kulturową rzeczywistość społeczności. Miasteczko Diyana (kurd. Soran) w północno-wschodnim Iraku położone jest w górzystej okolicy Autonomicznego Regionu Kurdystanu. Obok muzułmańskich Kurdów zamieszkują je chrześcijanie Asyryjskiego Kościoła Wschodniego, mówiący lokalnym dialektem języka nowoaramejskiego. Przybyli tu, podobnie jak mieszkańcy wielu sąsiednich miasteczek i wsi, w dawnych czasach z innego górzystego regionu Hakkari w Turcji, a obecne granice polityczne przecinają tereny ich dawnej duchowej ojczyzny, rozciągającej się od południowo-wschodniej Turcji, przez północny Irak i aż do równiny Mosul na południu po północno-zachodnie tereny Iranu. Tereny te nowoaramejscy chrześcijanie nazywają Aszuristanem, wywodzą bowiem swoje pochodzenie od potomków Imperium Asyryjskiego. We współczesnym świecie stanowią mniejszość etniczną, religijną, kulturową i językową nie tylko w Iraku, ale także w diasporze. Oprócz ojczystego dialektu nowoaramejskiego świetnie znają kurdyjski i arabski, a ich codzienność łączy funkcjonowanie w nowoczesnym świecie z poszanowaniem dla kultury i tradycji. I tak w miasteczku Diyana skorzystać można z superszybkiego internetu, podczas gdy w przydomowym piecu wypiekany jest tradycyjny chleb. W czasie swojej prelekcji zaprezentuję kilka aspektów świata nownoaramejskich chrześcijan z Diyany, do którego zechcieli mnie przyjąć i o nim opowiedzieć. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Wszyscy na kozetkę? Kultura terapii i jej krytycy |
Dyskurs terapeutyczny wydaje się być horyzontem współczesnej kultury – nieustannie namawia się nas do podjęcia „pracy nad sobą” i „samorozwoju”, koniecznie pod okiem eksperta-terapeuty. W psychologii szukamy wyjaśnień zjawisk społecznych i politycznych. Proponuję krytyczny namysł nad tym zjawiskiem. Jakie są historyczne źródła kultury terapeutycznej? I jak rozumieć jej związek z kulturą późnego kapitalizmu? Przyjrzymy się narodzinom i ekspansji psychologii w kulturze zachodniej (zwłaszcza amerykańskiej) i poznamy dwie rywalizujące ze sobą orientacje polityczne w krytyce kultury terapeutycznej – lewicową i konserwatywną. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | O niczym, czyli o paradoksach |
Pewna historyjka mogłaby się zacząć tak: „Raz w Warszawie żył nauczyciel uczący wszystkich, którzy się nie uczą.” Zastanówmy się, czy ten nauczyciel uczył samego siebie? Jeśli uczył – to zgodnie z opisem, jakim go autor historyjki przedstawił, się nie uczył. Z kolei, jeśli się nie uczył – to opis przekazany przez autora oznaczałby, że właśnie się uczył. Widać, że autora w tym wypadku poniosła fantazja, jaką miał w głowie, albo giętki język. W Warszawie taki nauczyciel nigdy nie mógł mieszkać, ani też w żadnym innym mieście. W sumie wszystko jedno, czy bohaterem takiej opowieści jest nauczyciel, który uczy, fryzjer, który strzyże, lekarz, który leczy... Ważne, żeby wykonywał on usługę dla wszystkich, którzy tej usługi nie wykonują. Ważne też, żeby bohater miał możliwość wykonania tej usługi na samym sobie. Ten schemat to znany jeszcze w starożytności „paradoks kłamcy”. Przyjrzymy się kilku sytuacjom, kiedy paradoks ten mówi nam coś o współczesnej matematyce i informatyce. Nie jest to jedyny paradoks, który pojawia się w rozważaniach matematycznych – rzucimy okiem też na kilka innych paradoksów, które pozwalają nam lepiej rozumieć ograniczenia naszego języka w wyrażaniu faktów zgodnych z rzeczywistością. |
Nauki matematyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Matematyka ryzyka |
Problem ryzyka jest jednym z najważniejszych wyzwań współczesnej nauki. Chcemy rozpoznawać ryzyko naszej działalności, mierzyć je i dalej w konsekwencji próbować wpływać na ryzyko, starając się je zmniejszać. Istotną część wykładu zajmie pomiar ryzyka inwestycji finansowych i ubezpieczeniowych. Wykład będzie nawiązywał do osiągnięć laureatów nagrody Nobla z ekonomii. Zakres tematyki obejmuje metody matematyki finansowej i ubezpieczeniowej oraz zastosowań teorii sterowania stochastycznego przedstawionych w sposób |
Nauki matematyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Efektywny altruizm, czyli naukowe podejście do pomagania |
Czy powinniśmy pomagać przede wszystkim ludziom, których spotykamy twarzą w twarz? Czy powinniśmy wspierać organizacje charytatywne, które płacą za reklamę żeby nas poruszyć? A może inne kryteria są ważniejsze? Okazuje się, że jeśli potraktujemy odpowiedzi na te pytania poważnie i użyjemy statystyki oraz rachunku prawdopodobieństwa, to wnioski mogą diametralnie zmienić nasze spojrzenie na świat. Na jakie? Przyjdź i sprawdź! |
Nauki matematyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | To samo, czy nie to samo? |
Matematycy często starają się dojść do sedna sprawy i nie zwracają uwagi na nieistotne szczegóły. Gdy kreślimy graf połączeń elektrycznych nie jest istotne jakim kolorem oznaczymy poszczególne segmenty sieci, nawet często nie jest istotne, czy proporcje odległości są zachowane; ważne jest, żeby punkty lutowania były umieszczone we właściwej kolejności (relacja sąsiedztwa). Dwa obiekty są izomorficzne, jeśli są nierozróżnialne pod kątem wykonywania na nich działań i spełniania relacji. Na przykład liczby dodatnie, kiedy rozważamy tylko dodawanie i porównywanie ich relacją mniejszości będą nierozróżnialne od liczb ujemnych z dodawaniem i relacją większości. Znalezienie izomorfizmu jest tu proste: wystarczy z każdą liczbą dodatnią skojarzyć z drugiej strony jej liczbę przeciwną. Czasami jednak wyznaczenie takiego izomorfizmu jest nieoczywiste i bywa bardzo trudne, nawet jeśli wiemy, że obiekty są izomorficzne. Ta trudność może okazać się zaletą. W czasie wykładu zademonstrujemy przykłady nieoczywistych izomorfizmów, kiedy z pozoru zupełnie różne obiekty zachowują się tak samo. Będzie o węzłach, liczbach, grafach. |
Nauki matematyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Zagadnienie diety w optymalizacji |
Na wykładzie zaprezentuję zagadnienie diety. Następnie zostanie podany przykład oraz w sposób szkolny zaprezentuję jego rozwiązanie. |
Nauki matematyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Kwadratura kwadratu |
Tytułowa kwadratura kwadratu polega na wskazaniu podziału pewnego kwadratu o całkowitej długości boku na różne, mniejsze kwadraty o całkowitej długości boku. W odróżnieniu od kwadratury koła jest to możliwe, ale nie tak proste, jak może sugerować nazwa. Na tych zajęciach przyjrzymy się historii zmagań z tym problemem, przedstawimy również kilka powiązanych zagadnień. |
Nauki matematyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Jak wymieniać się nerkami i innymi przedmiotami |
Ponad jedna trzecia potencjalnych dawców nerek, którzy chcą oddać nerkę członkowi rodziny lub przyjacielowi, nie może tego zrobić z powodu niezgodności grupy krwi lub przeciwciał. Jeszcze gorzej sprawa wygląda z prezentami - ponad połowa jest nietrafiona. W mojej prezentacji opowiem o mechanizmie, który pozwala powymieniać się nerkami lub prezentami aby nikt nie stracił, a ktoś zyskał. Opowiem też o tym jak takie wymiany wykonuje się na świecie. |
Nauki matematyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Ile średnio żyjemy? |
Celem wykładu będzie omówienie podstawowych pojęć matematyki ubezpieczeniowej wykorzystywanych do budowy tablic trwania życia, które pozwalają m.in. na policzenie oraz analizę średniej długości trwania życia kobiety i mężczyzny (np. przed 2020 rokiem i obecnie), jak również wynikających z tego faktu konsekwencji społeczno-ekonomicznych. |
Nauki matematyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Jak różne mogą być dowody jednego twierdzenia z kombinatoryki |
Będę mówić o dowodach kombinatorycznego twierdzenia o istnieniu turniejów spełniających pewien warunek. Dwa z tych dowodów są proste a jeden jest trudny, bo oparty na bardzo zaawansowanych metodach. Dwa z tych dowodów pokazują istnienie stosunkowo małych turniejów spełniających żądany warunek, a jeden z nich wymaga turniejów dużo większych. Dwa z tych dowodów pokazują konkretne konstrukcje a jeden jest niekonstruktywny i dowodzi istnienia bez wskazania konkretnego przykładu. Tematem wykładu będzie to, jak te cechy współgrają ze sobą. |
Nauki matematyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Przeciwciała – czy to dobrze, że je mamy? |
Uczestników wykładu zaznajomimy z zagadnieniem przeciwciał i ich roli w organizmie. Co więcej - przedstawimy w przystępny sposób jakie przeciwciała mają znaczenie pozytywne w |
Nauki medyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Sprawdź, czy zdrowo się rozwijasz? Kilka słów o dzieciństwie i rozwoju fizycznym |
W trakcie wykładu słuchacze dowiedzą się czym jest ewolucja i ontogeneza, jak wyglądali nasi przodkowie, w którym momencie ewolucji pojawiło się dzieciństwo i co nam dało jako gatunkowi. Następnie skupimy się na wzorcu wzrastania człowieka i biologicznych zasadach kierujących rozwojem fizycznym człowieka. Poznamy czym się charakteryzują poszczególne etapy rozwoju i jak się zmieniamy od okresu dzieciństwa do dorosłości. Dowiemy się także czym są siatki centylowe i jak z nich korzystać. |
Nauki medyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Cykl o kawie, alkoholu i diecie z perspektywy genetyki i immunologii |
Cykl zajęć dotyczy wybranych aspektów nutrigenomiki, w tym genetycznych uwarunkowań metabolizmu kawy, alkoholu, innych składników diety. Opowiemy również o nietolerancjach pokarmowych, uwarunkowanych genetycznie bądź spowodowanych czynnikami immunologicznymi, a także o związkach grup krwi z chorobami i o tym, czy istnieją naukowe podstawy dla diety zgodnej z grupą krwi. 1. Ile można bezpiecznie wypić filiżanek kawy dziennie? - czyli o wpływie czynników genetycznych na metabolizm kofeiny 9:00-9-45 2. Tolerancja na alkohol – czy jest uwarunkowana genetycznie? 10:00-10:45 3. Nutrigenomika – czyli o związkach genetyki i dietetyki 11:00-11:45 4. O nietolerancji laktozy – częstość występowania, objawy, przyczyny, diagnostyka, zalecenia dietetyczne 12:00-12:45 5. O nietolerancji glutenu – częstość występowania, objawy, przyczyny, diagnostyka, zalecenia dietetyczne: 13:00-13:45 6. Grupa krwi - czy wpływa na ryzyko chorób ? 14:00-14:45 7. Dieta zgodna z grupą krwi – czy ma uzasadnienie naukowe? 15:00-15:45 |
Nauki medyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Co drażni nasz układ oddechowy i dlaczego papierosy, smog i … grill są tak niebezpieczne? |
Drogi oddechowe są pierwszą barierą naszego organizmu. Tym samym są nieustannie narażone na różne substancje znajdujące się w powietrzu. Na obecność niektórych z nich mamy wpływ, na innych – nie. Co takiego wisi zatem w powietrzu? Dlaczego smog i palenie papierosów są tak niebezpieczne? Co ma z tym wspólnego grill, ognisko i stara kuchenka gazowa? Dlaczego lepiej oddycha nam się nad morzem i wysoko w górach? Dlaczego astmatycy tak bardzo nie lubią mgły? I jak tego wszystkiego uniknąć? |
Nauki medyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Potęga sztuki: oddziaływanie na mózg i zdrowie psychiczne |
Sztuka od wieków fascynuje i inspiruje ludzi, ale jej wpływ na nasz mózg i zdrowie psychiczne jest czymś więcej niż tylko estetycznym doznaniem. Ten wykład ma na celu pokazanie, jak potężnym narzędziem terapeutycznym jest sztuka i jak to narzędzie stosować. Wykład rozpoczniemy od zrozumienia, jak różne formy sztuki – takie jak muzyka, śpiew, taniec, teatr i malarstwo – mogą wpływać na nasz mózg. Omówimy pojęcie neuroplastyczności, czyli zdolności mózgu do zmiany i adaptacji pod wpływem nowych doświadczeń, w tym tych artystycznych. Następnie pokażemy, jak różne rodzaje terapii artystycznych są stosowane w praktyce, pomagając osobom z chorobami neurologicznymi, takimi jak zaburzenia koncentracji, pamięci, zaburzenia ruchowe, czy zaburzenia mowy. Przyjrzymy się również, jak sztuka może wspierać osoby w wyrażaniu emocji i poprawie samopoczucia. Zaprezentujemy wyniki badań naukowych, które potwierdzają skuteczność tych metod. Wyjaśnimy również, jak sztuka wpływa na różne obszary mózgu, stymulując emocje, pamięć i zdolności poznawcze. Na zakończenie, omówimy, jak terapia artystyczna może być wdrażana w życiu codziennym, w naszych domach, szpitalach i klinikach oraz jakie są perspektywy rozwoju tej dziedziny, w tym wykorzystanie nowoczesnych technologii, takich jak wirtualna rzeczywistość i sztuczna inteligencja. Zapraszamy na wykład, który pokaże, jak potężnym narzędziem może być sztuka w profilaktyce i poprawie naszego zdrowia, łącząc naukowe odkrycia z praktycznymi przykładami i ćwiczeniami. |
Nauki medyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Klasyczny wyrób tytoniowy czy nowoczesne podgrzewacze bądź e-papierosy - oto jest pytanie! |
Palenie wyrobów tytoniowych jest jedną z głównych przyczyn nowotworów. Przyczynia się ono nie tylko do powstawania nowotworów płuc w Polsce jest to drugi pod względem zachorowalności rodzaj nowotworów u obojga płci, ale również krtani, ślinianek, gardła, jamy ustnej i wielu innych. Substancje chemiczne zawarte w papierosach i e-papierosach, takie jak substancje smoliste, benzen, metale ciężkie czy formaldehyd, wnikają do organizmu i zaczynają swoją destrukcyjną działalność na poziomie komórkowym i molekularnym. Poznasz na tym wykładzie tajniki naprawy mutacji powstałych poprzez substancje kancerogenne zawarte w dymie papierosów oraz dymie wydzielanym przez e-papierosy jak i podgrzewacze. Będzie to związane z systemem naprawy DNA zwanym NER (Nucleotide Excision Repair), który jest wszechstronnym systemem naprawy DNA u człowieka. Jest to główny szlak usuwania uszkodzeń DNA spowodowanych substancjami zawartymi w wyrobach tytoniowych oraz odznacza swoją rolę w usuwaniu uszkodzeń oksydacyjnych. Tak więc serdecznie zapraszamy na wykład byście mogli się zastanowić czy warto palić? Po wykładzie mamy nadzieję, że dojdziecie do wewnętrznego konsensusu po analizie wszystkich za i przeciw aby wasz organizm nie musiał stosować mechanizmów naprawy poruszonych w tematyce naszego spotkania! |
Nauki medyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Jak palenie wyrobów tytoniowych uszkadza nasze komórki? |
Czy wiesz, że każda chmura dymu papierosowego lub pary z e-papierosa zawiera setki substancji chemicznych, które mogą uszkadzać Twoje komórki? Palenie wyrobów tytoniowych to nałóg, który dotyka miliony ludzi na całym świecie, ale czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, jak dokładnie wpływa ono na ludzkie komórki? Na tym wykładzie przedstawimy fascynujące wyniki badań naukowych, które odkrywają mroczne tajemnice korzystania z wyrobów tytoniowych. Substancje chemiczne zawarte w papierosach i e-papierosach, takie jak substancje smoliste, benzen, metale ciężkie czy formaldehyd, wnikają do organizmu i zaczynają swoją destrukcyjną działalność na poziomie komórkowym i molekularnym. Dowiesz się m.in. jak dym papierosowy i para e-papierosów uszkadzają DNA, prowadząc do mutacji, które mogą skutkować rozwojem nowotworów. Poznasz mechanizmy, przez które palenie powoduje stres oksydacyjny – stan, w którym wolne rodniki uszkadzają komórki, przyczyniając się do przedwczesnego starzenia się organizmu i rozwoju chorób przewlekłych w tym chorób układu krążenia i oddechowego. Przeanalizujemy również, jak regularne palenie wpływa na układ immunologiczny, osłabiając go i zwiększając podatność na infekcje oraz inne schorzenia. Przyjdź i dowiedz się, jak ochrona Twoich komórek może poprawić Twoje zdrowie i jakość życia. Ten wykład to doskonała okazja, aby zrozumieć, dlaczego warto zrezygnować z palenia i jak możesz zadbać o swoje zdrowie na poziomie komórkowym. |
Nauki medyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Po co ci kapusta? O roli przeciwutleniaczy w utrzymaniu integralności naszego ciała |
W starożytnych źródłach greckich pojawiają się opisy choroby żeglarzy, których dziąsła odpadały od kości wielkimi kawałkami. Ich ciało dramatycznie traciło swoje uporządkowanie. Jedna z definicji życia mówi, że można je rozpoznać właśnie po wysokim poziomie uporządkowania. Układy żywe, choć zachodzi w nich mnóstwo procesów, nieraz przeciwstawnych, nie są chaotycznym połączeniem przypadkowych reakcji. Wszystko ma tu swoje miejsce, choć koszt utrzymania porządku jest wysoki: wymaga nieustannego zużywania energii, co wiąże się z przetwarzaniem tlenu. I choć tlen jest z zasady życiodajny, niesie ze sobą również zagładę, gdyż może przechodzić w tzw. formy reaktywne, zwane potocznie wolnymi rodnikami. Nasz ustrój musi ujarzmiać je na wielu poziomach, stosując substancje przeciwutleniające (tzw. antyoksydanty). Niektóre z nich (np. glutation) nie są powszechnie znane, inne z kolei (np. witamina C i E) chętnie przyjmowane są w postaci suplementów. Przyjrzenie się roli tych cząsteczek w utrzymaniu integralności naszego ciała pozwala zauważyć jak bardzo nasze zdrowie zależne jest od jakości żywienia i jak mistrzowsko nasz ustrój zarządza odpadami niebezpiecznymi. |
Nauki medyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Na kanapie siedzi leń! Nic nie robi cały dzień! |
Czyż nie marzy nam się długie życie w dobrej kondycji fizycznej i umysłowej? Czy nie zrobilibyśmy wszystkiego, co możliwe, aby zachować swój mózg w dobrej sprawności do późnej starości? Jest na to sposób i do tego lepszy, niż wszystkie możliwie suplementy. Otóż, niewiele osób zdaje sobie sprawę, że biegając, jeżdżąc na rowerze, pływając, spacerując, oprócz mięśni ćwiczy również mózg. Badania z ostatnich lat wskazują, że już niewielka dawka aktywności fizycznej może znacznie poprawić koncentrację, pamięć, kreatywność oraz zahamować, a nawet odwrócić, starzenie się mózgu. Jak to działa? Jak dawkować? W jakim wieku zacząć? Na te i inne pytania odpowiemy na wspólnym spotkaniu i postaramy się Państwa przekonać, że ruch to często znacznie lepszy pomysł na odpoczynek, niż tradycyjne leżenie na kanapie. |
Nauki medyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Mit o nieszkodliwości E-papierosów |
W trakcie spotkania skupimy się na obsesji dzisiejszego świata: e-papierosie, który wyznaczył nowy trend w paleniu i powoli zdobywa dominującą pozycję na rynku używek. Jednym z argumentów przekonującym wiele osób do zmiany z tradycyjnych papierosów na elektryczne jest przekonanie o ich rzekomej mniejszej szkodliwości. Jednak, czy ta teza jest zgodna z rzeczywistością? Slogan ten dosłownie przewija się w reklamach, a także szerzy się za pomocą pocztą pantoflowej i rozprzestrzenia tą nowinkę techniczna na naszym globie. Niestety badania naukowe początkowo nie nadążały za dynamicznym wzrostem popularności e-papierosa, jednak obecnie mamy dostęp do zweryfikowanych informacji na temat ich wpływu na nasze zdrowie. Nasz wykład rozpoczniemy od krótkiego rysu historycznego palenia poczynając od pierwszych wzmianek o wyrobach nikotynowych, następnie przejdziemy do momentu wynalezienia elektrycznego zamiennika i konkurencji, która panuje teraz na tym rynku. Skupimy się na strategiach marketingowych wykorzystujących argument neutralnego, a nawet prozdrowotnego wpływu e-papierosów na organizmy palaczy, aby pokrótce omówić wyniki badań naukowych na ten temat. Szczególną uwagę poświęcimy genetycznemu aspektowi tego nałogu. Przeanalizujemy również statystycznego palacza „elektryków” i omówimy dolegliwości, które dosięgną go oraz te, których doświadczy przeciętny palacz „zwykłych” papierosów. Na koniec spotkania słuchacze będą mogli ocenić, czy ten owiany mitem, dla niektórych nieodłączny gadżet, a wręcz akcesorium jest tak nieszkodliwe jak je malują. Po prezentacji nastąpi czas na dyskusję, która pozwoli lepiej zrozumieć ten temat i poddać go krytycznej ocenie. |
Nauki medyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Kto boi się igieł? Dlaczego i jak nie płakać, gdy trzeba pobrać krew? |
W Instytucie rozumiemy, że zarówno dzieci jak i ich opiekunowie mogą odczuwać lęk, gdy dziecko musi mieć wykonane badania laboratoryjne. Dzieci i młodzież potrzebują pomocy w rozwijaniu opartych na zaufaniu relacji z profesjonalistami i uzyskaniu pewnej kontroli nad tym, co się z nimi może dziać w placówce medycznej. |
Nauki medyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Jak utrzymać prawidłową masę ciała? |
Tkanka tłuszczowa jest ważnym organem, nie tylko uczestniczy w magazynowaniu energii, ale również pełni funkcję organu endokrynnego wydzielającego wiele substancji bioaktywnych, zwanych adipokinami. Najnowsze badania wskazują, że zaburzenia w wytwarzaniu tych czynników powodują liczne nieprawidłowości metaboliczne oraz modulują odpowiedź immunologiczną. Wydzielanie adipokin zależy także od umiejscowienia tkanki tłuszczowej. Adipokiny wpływają na funkcję sąsiadujących tkanek i organów, np. serca, nerek, szpiku kostnego, płuc oraz naczyń krwionośnych. Większość adipokin działa prozapalnie, ponieważ ich ilość jest zwiększona u osób otyłych, stanowią istotny czynnik promujący rozwój chorób metabolicznych. Poza czynnikami biochemicznymi zwrócimy uwagę na zrównoważenie wydatków energetycznych i ilości spożywanego pokarmu. Jeśli ilość przyjętej energii równa się ilości zużytej, masa ciała pozostaje stała. Dodatkowo energię pochłania także aktywność fizyczna oraz wysiłek związany z nauką. Pamiętać należy również o wodzie, gdyż jest niezwykle ważnym składnikiem naszego organizmu; 65–70% masy ciała dorosłego człowieka stanowi właśnie woda. Jej funkcja jest nieoceniona. Pomaga usunąć z organizmu szkodliwe produkty przemiany materii, przyczynia się do utrzymania stałej temperatury ciała. Ponadto transportuje składniki odżywcze do komórek naszego ciała oraz wspomaga proces wchłaniania substancji odżywczych. |
Nauki medyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Choroby rzadkie nie są wcale takie rzadkie! |
W populacji europejskiej za chorobę rzadką uznaje się chorobę, która występuje u mniej niż 1 osoby na 2 000 osób. Choroby rzadkie są bardzo różnorodne, ale mają tez kilka cech wspólnych. Są to choroby przewlekłe, albo mają ciężki przebieg, bardzo często prowadzą lub współtowarzyszy im niepełnosprawność fizyczna i intelektualna. Chorzy żyją krócej, niż inni członkowie tej samej populacji i jakość ich życia jest znacznie niższa. Postawienie prawidłowej diagnozy nie jest proste, przez co często jest opóźnione, więc opóźnione jest także wprowadzenie odpowiedniej opieki medycznej. Znamy skuteczne terapie tylko w przypadku 5% chorób rzadkich. Obecnie opisano ponad 8 000 chorób rzadkich, a ta liczba stale się zwiększa. Choroby rzadkie w około 80% są uwarunkowane genetycznie, co rodzi kolejne problemy - choroba może pojawić się u innych spokrewnionych osób. Opieką medyczną powinna być objęta cała rodzina. Trudno jest spotkać osobę z konkretną chorobą rzadką, ale jeżeli weźmiemy po uwagę, że mamy kilka tysięcy chorób rzadkich, to okaże się, że choroby te dotyczą od 6 do 8% Polaków, czyli 2 do 3 milionów osób, z którymi żyjemy w naszym kraju cierpi z powodu choroby rzadkiej. Życie z chorobą rzadką jest codziennością całkiem pokaźnej części naszego społeczeństwa. |
Nauki medyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Cykl o wirusie HPV i ryzyku nowotworów |
Cykl zajęć dotyczy wirusa HPV: uczestnicy będą mogli dowiedzieć się co to za wirus, jak można się nim zarazić, czy można uniknąć zakażenia oraz jakie są związki między infekcją HPV a nowotworami. Opowiemy także o tym jak można sprawdzić czy jest się zakażonym (rodzaje badań diagnostycznych), a także kto i kiedy powinien przyjąć szczepionkę przeciwko wirusowi HPV. 1. HPV – co to za wirus? jak można się nim zarazić? czy można zapobiec zakażeniu? objawy zakażenia u kobiet i u mężczyzn 9:00-9:45 2. HPV a ryzyko nowotworów; HPV wysokiego i niskiego ryzyka onkogennego 10:00-10:45 3. Diagnostyka infekcji HPV – jak można sprawdzić czy jest się zakażonym? 11:00-11:45 4. Szczepionka na HPV - kiedy i dla kogo 12:00-12:45 |
Nauki medyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Cykl odrażający i zły: o wpływie przewlekłego stresu na odporność i zdrowie |
Cykl zajęć dotyczy psychoneuroimmunologii - nowej dziedziny wiedzy dotyczącej powiązań między układem nerwowym, hormonalnym i odpornościowym. 1. Odrażający i zły: jak stres osłabia Twój układ odpornościowy i dewastuje zdrowie – czyli krótko o psychoneuroimmunologii i psychosomatyce: 9:00-9:45 2. Odrażający i zły: jak stres osłabia Twoją odporność i powoduje, że stajesz się podatny na infekcje, a Twój organizm słabo reaguje na szczepienie: 10:00-10:45 3. Odrażający i zły: jak stres wpływa na rozwój nowotworów, powstawanie przerzutów i odpowiedź na leczeniey 11:00-11:45 4. Odrażający i zły: jak stres związany z pracą wpływa na rozwój raka prostaty 12:00-12:45 5. Odrażający i zły: o niszczącym wpływie stresu na życie miłosne 13:00-13:45
14:00-15:00: Przerwa
6. Odrażający i zły: o rujnującym wpływie stresu na zęby i dziąsła 15:00-15:45 7. Odrażający i zły: o dewastujacym wpływie stresu na serce i układ krążenia 16:00-16:45 8. Odrażający i zły: jak stres psuje Twój wygląd powodując, że stajesz się otyły i szybko się starzejesz 17:00-17:45 |
Nauki medyczne |
|

