polski

W świecie przyrody samce są aktywne, dominujące i namiętne, a samice bierne, uległe i nieśmiałe. Za wyjątkiem przedstawicielek błękitników rudogradłych, które z jednym samcem zakładają gniazdo, a z innym płodzą potomstwo. I wilsonek żółtolicych, które po zmroku zostawiają za sobą stałego partnera i szukają chętnego do przygodnej kopulacji. No i golców pustynnych tworzących społeczeństwa kastowe dowodzone w niepodzielny sposób przez jedną królową mającą wyłączne prawo do rozrodu oraz najlepszej żywności. A, i jeszcze hien, lemurów katta, orek, słoni i bonobo, u których panuje matriarchat i żeńskie przywództwo nad stadem. I może jeszcze królic owulujących dopiero po seksie z przynajmniej jednym partnerem. 
Coś dużo tych wyjątków, prawda? To jak to w końcu jest? Samice – oraz kobiety, bo o nich także będzie mowa – są tylko tłem ważnych wydarzeń, czy raczej ich centrum?

Zapraszamy na zabawy z przyrodą w jesiennej scenerii Ogrodu Botanicznego. Przyjrzymy się kolorowym liściom i różnokształtnym owocom. Sprawdzimy zapachy i zbadamy faktury. Będziemy wprawiać w ruch, przekierowywać i układać. Zachwycimy się różnorodnością darów jesieni i sprawdzimy na ile różnorodnych sposobów możemy się z nimi bawić.

Rodzinne warsztaty w Ogrodzie dla dzieci do 6 roku życia z opiekunem. 1 dziecko + 1 opiekun (1 opiekun może mieć pod opieką więcej dzieci).

Obowiązują zapisy. Zgłoszenia można przesyłać od 14 września 2024 r., na adres: warsztaty.ogrod@uw.edu.pl

Znajomość struktury przestrzennej białek pozwala zrozumieć procesy biologiczne, na najbardziej podstawowym, atomowym poziomie: sposób w jaki przebiegają reakcje katalizowane przez enzymy; sposób w jaki białka oddziałują z innymi białkami i małymi cząsteczkami; itp. Znajomość struktury, miejsc aktywnych lub wiążących w białkach, pozwala na zrozumienie ich specyficzności substratowej i zaprojektowanie cząsteczek lepiej z nimi oddziałujących, np. potencjalnych leków. W krystalografii rentgenowskiej białek największym wyzwaniem jest pierwszy etap na drodze do uzyskania struktury, czyli otrzymanie dobrze rozpraszającego kryształu białka, co będzie tematem poniższych ćwiczeń.

W ramach spotkania przewidujemy wycieczki po lesie wraz z edukatorami oraz konkursy i quizy dla dzieci i dorosłych.

Zajęcia warsztatowo-terenowe na "Szlaku Leśnych Gigantów".

Zwieńczeniem Pikniku będzie pieczenie kiełbasek na ognisku.

Spotkanie poświęcone niezwykłym związkom świata roślin i bezkręgowców. W trakcie spotkania będzie można zobaczyć wybrane polskie gatunki owadów i związane z nimi rośliny.

Selen (metaloid) i tokole (tokoferole i tokotrienole) to fizjologicznie ważne antyoksydanty w diecie ludzi oraz zwierząt gospodarskich i domowych; te właśnie antyoksydanty mogą
przyczynić się do zmniejszenia rozmiaru tworzenia wolnych rodników, których nadmiar w organizmie stymuluje rozwój wielu chorób. Antyoksydanty te podane do diety mogą
podnieść wartości prozdrowotne żywności; warto wspomnieć, iż podawanie diety wzbogaconej w antyoksydanty w ramach zbilansowanej zdrowej diety nie jest ideą, która
narodziła się w czasach współczesnych. Idea żywności prozdrowotnej ma ścisły związek z filozoficzną Wschodu (szczególnie indyjskiej i chińskiej), w której nie było wyraźnego
rozróżnienia pomiędzy właściwie skomponowaną dietą a lekarstwem. Nie powinien więc dziwić fakt, iż liderem w kształtowaniu i produkcji tej żywności jest Japonia, gdzie kluczowe
badania nad prozdrowotnym kształtowaniem diety prowadzono już w latach ’80 XX w. Selen początkowo uznawany był za pierwiastek toksyczny i karcenogenny; dopiero w 1957
roku stwierdzono, iż jest to mikroelement niezbędny w żywieniu ludzi i zwierząt. Fizjologiczne właściwości Selenu w organizmach ludzi i zwierząt zależą od tego, w jakiej formie
chemicznej oraz stężeniach występuje on w diecie. Najważniejsze fizjologiczne funkcje Se to: unieczynnianie wolnych rodników; hamowanie proliferacji komórek (szczególnie
nowotworowych); regulowanie stężenia tyroksyny; utrzymywanie właściwej odporności organizmu; ochrona DNA przed oksydacyjnymi uszkodzeniami; antymutagenne i antykancerogenne; detoksykacja toksycznych metali ciężkich. Podobnie ważne funkcje pełni witamina E (witamina młodości). Witamina ta jest grupą związków chemicznych (tokole), w skład której wchodzą tokoferole i tokotrienole. Wspólną cechą tokoli jest dwupierścieniowy szkielet i łańcuch boczny zbudowany z trzech jednostek izoprenowych. Dlatego też tokole to związki dobrze rozpuszczalne w tłuszczach i olejach roślinnych. Fizjologicznie najważniejszym tokolem jest α-tokoferol; jest on najważniejszym hydrofobowym antyoksydantem występującym w komórkach. Z uwagi na wydatną antyoksydacyjną aktywność, tokole opóźniają procesy starzenia żywych organizmów. Tokole są szczególnie zalecane przy intensywnym wysiłku, w okresie menstruacji i ciąży, przy nadużywaniu alkoholu i paleniu papierosów. Ich zapotrzebowanie zwiększa się wraz z wiekiem.

Znajomość struktury przestrzennej białek pozwala zrozumieć procesy biologiczne, na najbardziej podstawowym, atomowym poziomie: sposób w jaki przebiegają reakcje katalizowane przez enzymy; sposób w jaki białka oddziałują z innymi białkami i małymi cząsteczkami; itp. Znajomość struktury, miejsc aktywnych lub wiążących w białkach, pozwala na zrozumienie ich specyficzności substratowej i zaprojektowanie cząsteczek lepiej z nimi oddziałujących, np. potencjalnych leków. W krystalografii rentgenowskiej białek największym wyzwaniem jest pierwszy etap na drodze do uzyskania struktury, czyli otrzymanie dobrze rozpraszającego kryształu białka, co będzie tematem poniższych ćwiczeń.

Wprowadzeniem warsztatów będzie prezentacja, której celem jest pokazanie jak postrzegać rośliny ozdobne w kontekście materiału projektowego. 

Jaka jest ich specyfika i sezonowa dynamika zmian?  Jakie są wymagania roślin? W końcu jak korzystać z walorów jakie te rośliny nam oferują?  Podczas późniejszego spaceru w parku Ogrodu Botanicznego UW  pokazanych i omówionych zostanie kilka przykładów dobrych kompozycji roślinnych.  Następnie uczestnicy warsztatów, podejmą próbę   zaprojektowania własnych rabat zapachowych. 

Spacer entomologiczny, poprzedzony wstępem teoretycznym o owadach - po co się je bada i jakie są podstawowe metody badawcze stosowane przez entomologów. 

Palinologia to nauka o pyłku i zarodnikach roślin i grzybów. Ziarna pyłku, choć mikroskopijne, są niezwykle trwałe i bardzo różnorodne. Badania palinologiczne przydają się chociażby w archeologii, kryminalistyce czy ekologii. Na zajęciach uczestnicy będą mogli samodzielnie zobaczyć pyłek różnych roślin pod mikroskopem, zaobserwować różnice między gatunkami, a także dowiedzieć się o nowatorskiej metodzie znakowania pyłku kropkami kwantowymi.

Spotkanie poświęcone zależnościom między bezkręgowcami a ich wrogami naturalnymi. Najwięcej miejsca zostanie poświęcone pasożytnictwu. W trakcie spotkania będzie można zapoznać się ze stadiami rozwojowymi owadów w sposób praktyczny. 

Na naszych warsztatach pokażemy wam, jak geny i warunki, w których żyją rośliny wpływają na ich różnorodność. Dowiecie się, co w świecie biologii molekularnej oznaczają słowa "mutant" i "stres". Będziecie mieli okazję przyjrzeć się roślinom z bardzo bliska, a także weźmiecie udział w grze, w której pokażemy Wam, gdzie roślina ma serce oraz co ma wspólnego z torpedą i z puzzlami.

Caenorhabditis elegans jest małym (długość do 1 mm), niepasożytniczym nicieniem żyjącym w glebie. Wiele cech nicienia przyczyniło się do tego, że został on jednym z najbardziej popularnych organizmów modelowych. Przezroczyste ciało C. elegans znacząco ułatwia obserwacje mikroskopowe wszystkich jego 959 komórek somatycznych. Jedną trzecią wszystkich komórek nicienia stanowią neurony. Nicień jest dotychczas jedynym organizmem z kompletną mapą połączeń neuronalnych. Cykl życiowy nicieni jest bardzo szybki – rozwój od jaja do dorosłego organizmu wynosi około 72 godzin. Przez kolejne 3 dni pojedynczy osobnik może złożyć do 400 jaj, co znacząco ułatwia uzyskanie dużych populacji na potrzeby badań. C. elegans był pierwszym organizmem wielokomórkowym z całkowicie odczytaną sekwencją nukleotydów w jego DNA. Genom nicieni zawiera wiele genów mających swoje odpowiedniki u człowieka. Ze względu na fakt, że mutacje w wielu z tych genów skutkują rozwojem poważnych schorzeń u ludzi, nicień jest wykorzystywany jako model wielu chorób.

Spotkanie będzie składać się z wykładu oraz części praktycznej. Uczestnicy będą mogli zapoznać się z podstawowymi wiadomościami na temat nicieni: ich budową, cyklem życiowym i fizjologią. Zaprezentowany zostanie przegląd głównych odkryć naukowych dokonanych na nicieniach i najciekawsze kierunki przyszłych badań. W trakcie zajęć praktycznych uczestnicy poznają podstawowe techniki pracy z nicieniami, przeprowadzą obserwacje nicieni przy użyciu mikroskopii fluorescencyjnej, zapoznają się z podstawami genetyki klasycznej (mendlowskiej) i metodą genotypowania za pomocą techniki łańcuchowej reakcji polimerazy PCR.

W ramach zajęć odbędzie się prezentacja laboratorium Biomodelowania w Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych (CNBCh) wraz z pokazem możliwości obliczeniowych i wizualizacyjnych biomolekuł, tj. białek i leków, w formie ćwiczeń do samodzielnego wykonania. Białka są dynamicznymi strukturami i leki lub hormony oraz inne substancje egzogenne wiążą się z nimi również na sposób dynamiczny. Zastosowanie metody dynamiki molekularnej i modelowania molekularnego oraz coraz szybszych komputerów sprawiło, że możemy symulować te struktury w ich naturalnym środowisku tj. w roztworze wodnym lub błonie komórkowej dla białek błonowych, oraz badać ich oddziaływania z różnymi substancjami. 
Na kilku stanowiskach komputerowych będzie można przeprowadzać symulacje i wizualizacje biomolekuł, np. zobaczyć jak wygląda denaturacja białek (taka białkowa jajecznica) w skali atomowej, poprzez rozciąganie struktury białka w różne strony, porównać wiązanie się serotoniny i różnych substancji psychoaktywnych do receptorów serotoninowych, morfiny i innych związków do receptorów opioidowych, jak również zobaczyć inne białka i leki. Będzie można spróbować własnoręcznie wyciągnąć lek z kieszeni wiążącej w białku lub zmodyfikować lek tak, żeby uzyskać silniejsze wiązanie z białkiem. 

Świat chemików kręci się często wokół białych proszków i przezroczystych płynów. Co jeśli nie jesteśmy pewni, co dokładnie jest w probówce? Jak sprawdzić (bez niszczenia próbki) czy udało nam się zsyntetyzować pożądany związek? 

Nieinwazyjnych technik jest tylko kilka i jedną z nich (szeroko wykorzystywaną) jest spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego (NMR). Z jej pomocą można z łatwością odróżnić związki o tym samym wzorze sumarycznym, np. ustalić czy w probówce mamy propanal, propanon czy alkohol propenowy. NMR to potężne narzędzie, które umożliwia nam identyfikację związków i badanie struktur przestrzennych cząsteczek, jak również badanie oddziaływań, dyfuzji czy monitorowanie reakcji.  

Spotkanie będzie podzielone na trzy części: 
- krótką prezentację w czasie której uczestnicy poznają podstawy zjawiska NMR i dowiedzą się, w jaki sposób badamy próbki ciekłe w tej technice,  
- wycieczkę po laboratorium Nowych Metod Spektroskopii Magnetycznego Rezonansu Jądrowego i pomiar widma NMR prostej substancji organicznej,  
- wspólną analizę prostych widm prowadzącą do identyfikacji kilku związków.

Jeśli chcecie przeżyć niesamowitą przygodę pełną kolorów, wybuchów i efektów specjalnych - zapraszamy Was na pokazy „Przygoda z chemią” w ramach Festiwalu Nauki. Przekonacie się, że spotkania z chemią to nie tylko pokazy ciekawych i widowiskowych doświadczeń, ale również niepowtarzalna okazja zabawy w małego chemika - część doświadczeń będziecie mogli wykonać samodzielnie! Zapewnimy Wam niezapomniane wrażenia: na własne oczy zobaczycie wybuch wulkanu, grzyba atomowego, morze ognia i tornado. Zapalicie fajerwerki przy użyciu wody. Zgłębicie tajemnice perfum i dowiecie się dlaczego bańki mydlane są kolorowe. Posiądziecie tajniki pisania prądem i zamiany „wody” w superlepką ciecz. Poczujecie grozę ruchomych piasków i ryku groźnego niedźwiedzia, ale może uda Wam się oswoić chemiczne świetliki! Zasadzicie chemiczny ogród, zrobicie własne mydełko i będziecie mogli przejrzeć się we własnoręcznie zrobionym lustrze. Mówią, że smoki nie istnieją, ale zapewniamy Was - nasz platynowy smok ma się doskonale i zaprasza wszystkich odważnych na pokaz swoich umiejętności!

Świat chemików kręci się często wokół białych proszków i przezroczystych płynów. Co jeśli nie jesteśmy pewni, co dokładnie jest w probówce? Jak sprawdzić (bez niszczenia próbki) czy udało nam się zsyntetyzować pożądany związek? 

Nieinwazyjnych technik jest tylko kilka i jedną z nich (szeroko wykorzystywaną) jest spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego (NMR). Z jej pomocą można z łatwością odróżnić związki o tym samym wzorze sumarycznym, np. ustalić czy w probówce mamy propanal, propanon czy alkohol propenowy. NMR to potężne narzędzie, które umożliwia nam identyfikację związków i badanie struktur przestrzennych cząsteczek, jak również badanie oddziaływań, dyfuzji czy monitorowanie reakcji.  

Spotkanie będzie podzielone na trzy części: 
- krótką prezentację w czasie której uczestnicy poznają podstawy zjawiska NMR i dowiedzą się, w jaki sposób badamy próbki ciekłe w tej technice,  
- wycieczkę po laboratorium Nowych Metod Spektroskopii Magnetycznego Rezonansu Jądrowego i pomiar widma NMR prostej substancji organicznej,  
- wspólną analizę prostych widm prowadzącą do identyfikacji kilku związków.

Celem spotkania będzie dyskusja nad przemianami jakie dokonują się we współczesnym świecie. Rynki finansowe również nie odparły fali innowacji technologicznych. Przede wszystkim, dostosowując się do zmian w cyfrowej gospodarce, musiały znaleźć odpowiedź na postępującą wirtualizację życia gospodarczego – zapewnić bezpieczny, cyfrowy obieg płatności, znaleźć środki adekwatne do oczekiwań podmiotów rynkowych. Ale postępująca cyfryzacja gospodarek dała też rynkom usług finansowych możliwości tworzenia zupełnie nowych produktów, jak np. technologicznych rozwiązań finansowych FinTech czy kryptowalut a także zjawiskowi biometryczności w płatnościach bezgotówkowych.

Głównym celem wykładu jest analiza i wspólna dyskusja na temat znaczenia wartości europejskich takich jak: wolność, równość, demokracja, praworządność, sprawiedliwość, solidarność i innych w czasie nakładających się kryzysów globalnych. W sytuacji agresji zbrojnej Rosji w Ukrainie, kryzysu gospodarczego i energetycznego w Europie, rosnącego populizmu, nacjonalizmu, dezinformacji, łamania zasad praworządności i zagrożenia demokracji,  znaczenie podstawowych wartości europejskich jest dużo większe niż w innych okresach. Jednak należy stawiać pytania o to co oznaczają  europejskie wartości dla zwykłego obywatela? Jak są one przestrzegane lub nie w życiu codziennym? Czy mają one wpływ na nasze życie? Czy są dla nas ważne?

Słuchacze dowiedzą się z wykładu, jak działa ludzki umysł artysty w czasie aktu tworzenia, jak powstają odkrycia naukowe i wynalazki techniczne i jak można ten proces stymulować. W drugiej części przedstawimy warunki społeczne, organizacyjne ekonomiczne pozwalające na to, aby twórczość jednostek przekuć w innowacyjność przedsiębiorstw i gospodarki.

Zaspokajanie zbiorowych potrzeb społeczeństwa czy lokalnych społeczności należy do ustawowych obowiązków podmiotów administracji publicznej, odpowiednio rządu lub administracji terenowej – gminy, miasta czy powiatu. Mimo, że jednostki te wywiązują sią z tych obowiązków, fundusze, którymi dysponują umożliwiają świadczenie tylko części usług publicznych oczekiwanych przez mieszkańców. Dodatkowo standard tych usług zbyt często pozostawia wiele do życzenia, jak np. nieodpowiednia jakość wody w sieci wodociągowej czy nawet brak takiej sieci, zaniedbana infrastruktura sportowa lub źle oświetlone ulice. Dzieje się tak dlatego, że podmioty publiczne, nie dysponują stosownymi, rozwiązaniami równie zaawansowanymi technologicznie, co drogimi. Z tego powodu podmioty publiczne, w trosce o jak najwyższą dostępność i jakość usług świadczonych w celu zaspokojenia zbiorowych potrzeb ludności, zapraszają do współpracy w budowie infrastruktury publicznej i w świadczeniu usług z jej wykorzystaniem podmioty z sektora prywatnego, na zasadach partnerstwa publiczno-prywatnego. W ramach takiej współpracy podmiot prywatny udostępnia swój kapitał, posiadane najnowsze technologie oraz swoje doświadczenie. Dzięki temu sektor publiczny może nie tylko zwiększyć zakres świadczonych usług publicznych, ale też poprawić ich standard, co podnosi poziom życia mieszkańców. Warunkiem odniesienia takich korzyści jest jednak wybór odpowiedniego przedsięwzięcia do wykonania w formule partnerstwa publiczno-prywatnego oraz jego rzetelne przygotowanie.

Do strefy euro należy obecnie 20 krajów Unii Europejskiej. W Polsce kwestia przystąpienia pojawia się od wielu lat w debacie publicznej, jednak nie podjęliśmy dotychczas decyzji o terminie przyjęcia euro. Podczas spotkania powiem Państwu jakie korzyści Polska mogłaby odnieść z przyjęcia wspólnej europejskiej waluty, wyjaśnię też jakie koszty i zagrożenia się z tym wiążą. Wyjaśnię ile zyskalibyśmy na obniżeniu kosztów transakcyjnych, jakiego wzrostu cen można się spodziewać w momencie przystąpienia oraz czym są (i czym grożą) niestabilne boomy. Powiem jakie warunki powinniśmy spełnić, aby korzyści przeważyły nad kosztami. Serdecznie zapraszam.

Korupcja potocznie jest kojarzona najczęściej z łapówkami wręczanymi szeroko pojętym funkcjonariuszom publicznym (politykom, urzędnikom policjantom, itd.). Rzadziej Polacy łączą korupcję z innymi karalnymi zachowaniami, takimi jak płatna protekcja, czy handel wpływami. Jeszcze rzadziej korupcja kojarzy nam się ze zjawiskami, które nie podpadają pod kategorię przestępstw, ale na gruncie nauk społecznych są tradycyjnie uznawane za formy korupcji. Należą do nich zjawiska takie jak korupcja polityczna, której przejawem są na przykład różne „transakcje” między partiami politycznymi tworzącymi rząd – i wcale nie muszą być nielegalne, choć mogą być postrzegane jako nieetyczne. Innym zjawiskiem jest zawłaszczenie państwa (state capture), pojęcie, które opisuje cały system zależności między światem polityki, administracji i różnych grup interesów, które dzięki określonym rozwiązaniom prawnym są w stanie kontrolować funkcjonowanie państwa. 

Jeszcze innym, interesującym zjawiskiem jest „wielka korupcja” (grand corruption). To także przykład korupcji oplatającej całe państwo i społeczeństwo, w której elity władzy mają monopol decyzji, unikają odpowiedzialności, podejmują decyzje publiczne w sposób nietransparentny, wbudowują faworyzujące je mechanizmy w system prawny i dzięki temu uzyskują uprzywilejowany dostęp do różnych dóbr publicznych (stanowisk, pieniędzy, usług publicznych, itd.). W naukach społecznych znane jest także pojęcie „legalnej korupcji”. O tych wszystkich zawiłościach, a także o tym jak różnym formom korupcji możemy się przeciwstawiać opowiem w swoim wystąpieniu.

Celem spotkania będzie dyskusja nad przemianami jakie dokonują się we współczesnym świecie. Rynki finansowe również nie odparły fali innowacji technologicznych. Przede wszystkim, dostosowując się do zmian w cyfrowej gospodarce, musiały znaleźć odpowiedź na postępującą wirtualizację życia gospodarczego – zapewnić bezpieczny, cyfrowy obieg płatności, znaleźć środki adekwatne do oczekiwań podmiotów rynkowych. Ale postępująca cyfryzacja gospodarek dała też rynkom usług finansowych możliwości tworzenia zupełnie nowych produktów, jak np. technologicznych rozwiązań finansowych FinTech czy kryptowalut a także zjawiskowi biometryczności w płatnościach bezgotówkowych.