Numer: 290
Dyskusja
Organizator: Politechnika Warszawska, Wydział Administracji i Nauk Społecznych
Wykonawcy:
Opis: Imponujący i gwałtowny rozwój sztucznej inteligencji rodzi wiele pytań o przyszłość człowieka i będącej jego wytworem nauki. Czy systemy AI zastąpią już wkrótce nauczycieli, pedagogów i naukowców? Czy zdolne do szybkiego i efektywnego uczenia się sztuczne sieci neuronowe zabiją w ludziach potrzebę kształcenia się i zdobywania wiedzy? Czy kultywowanie tej potrzeby będzie w ogóle wskazane, skoro to maszyny, a nie ludzie, będą dokonywać nowych odkryć i wynajdywać nowe technologie?
Kreśląc tak niepokojące scenariusze, zapraszamy wszystkich do debaty, którą rozpoczną etyk, filozof informatyki, nauczyciel-praktyk oraz ekspert w dziedzinie systemów wieloagentowych. Każdy z nich przedstawi swoją perspektywę, zetrze się z argumentami innych i odpowie na głosy publiczności.
Wyniku debaty nie znamy... Wiemy jednak, że wyłoni się on z dialogu między humanistyką i naukami technicznymi.
Sala 213, II piętro, Gmach Główny PW
Termin: - ndz., 2026-09-20 11:00 do 12:30
Numer: 291
Gra edukacyjna
Organizator: Politechnika Warszawska, Wydział Administracji i Nauk Społecznych
Wykonawcy:
Opis: Podczas warsztatu dzieci stworzą mapę swojej drogi do szkoły lub domu i wspólnie zastanowią się, co pomaga czuć się bezpiecznie na ulicy. Będziemy projektować własne znaki drogowe, odkrywać niebezpieczne miejsca i rozmawiać o tym, jak nasze decyzje wpływają na bezpieczeństwo innych osób. Warsztat pokaże, że bezpieczeństwo na drodze to troska nie tylko o siebie, ale też o przyjaciół, rodzinę, czworonoga i całe otoczenie.
Sala 206, II piętro, Gmach Główny PW
Termin: - ndz., 2026-09-20 11:15 do 12:00
Numer: 292
Warsztat
Organizator: Politechnika Warszawska, Wydział Administracji i Nauk Społecznych
Wykonawcy:
Opis: Studenci z Koła Naukowego Klinika Cyberbezpieczeństwa PW Wydziału Administracji i Nauk Społecznych Politechniki Warszawskiej poprowadzą interaktywną lekcje o cyberbezpieczeństwie, podczas której nauczą najmłodszych, jak bezpiecznie poruszać się w Internecie. W trakcie zajęć uczestnicy dowiedzą się, jak chronić swoje dane i konta, tworzyć silne hasła, rozpoznawać próby oszustwa oraz reagować na niebezpieczne treści online. Wykorzystując w swojej prezentacji bohaterów znanych i lubianych bajek pokażą również, jak budować dobre cyfrowe nawyki i dbać o cyberhigienę.
Koło Naukowe Klinika Cyberbezpieczeństwa PW działa w ramach projektu Google Cybersecurity Seminars.
Sala 231, II piętro, Gmach Główny PW
Termin: - ndz., 2026-09-20 12:10 do 12:55
Numer: 293
Pokaz
Organizator: Politechnika Warszawska, Wydział Mechaniczny Energetyki i Lotnictwa
Wykonawcy:
Opis: W trakcie zajęć uczestnicy poznają zasadę działania pomp ciepła, które coraz częściej wykorzystywane są nie tylko do ogrzewania domów i podgrzewania ciepłej wody użytkowej, ale również – co może być zaskoczeniem – do ich chłodzenia. Na działającym urządzeniu zostanie krok po kroku zaprezentowane, jak pompa ciepła może pełnić funkcję klimatyzatora, a także dlaczego z jednej jednostki energii elektrycznej można uzyskać nawet 4 jednostki energii cieplnej lub chłodniczej.
Uczestnicy pokazu prześledzą obieg czynnika roboczego w układzie – od sprężarki, przez skraplacz, zawór rozprężny i parownik – dowiadując się, jakie role pełnią te elementy zarówno w trybie grzania, jak i chłodzenia. Na koniec przedstawione zostaną przykłady zastosowań pomp ciepła w różnych typach budynków (nie tylko jednorodzinnych) oraz w systemach, które umożliwiają chłodzenie pomieszczeń latem.
Termin: - ndz., 2026-09-20 11:00 do 11:50
Numer: 294
Pokaz, Zwiedzanie laboratorium lub pracowni
Organizator: Politechnika Warszawska, Wydział Elektryczny
Wykonawcy:
Opis: To największe laboratorium Wydziału Elektrycznego, na co dzień niedostępne dla osób z zewnątrz. Znajdują się tu źródła o napięciu powyżej 2 milionów woltów. Podczas pokazów będzie można prąd nie tylko zmierzyć, ale go usłyszeć, zobaczyć czy nawet powąchać, a także zobaczyć wyładowania ślizgowe na powierzchni szkła, wędrujący łuk, czyli tzw. drabinę Jakuba czy wyładowania piorunowe.
Laboratorium Wysokich Napięć – Hala Wysokich Napięć, Gmach Elektrotechniki
Termin: - ndz., 2026-09-20 11:00 do 11:45
- ndz., 2026-09-20 12:15 do 13:00
Numer: 295
Pokaz, Zwiedzanie laboratorium lub pracowni
Organizator: Politechnika Warszawska, Wydział Elektryczny
Wykonawcy:
Opis: W trakcie zajęć wykonane zostaną pomiary parametrów spektrofotometrycznych i elektrycznych diod elektroluminescencyjnych LED oraz wyświetlaczy LED/OLED. Porozmawiamy o cechach technologii LED, która zdominowała wszelkie zastosowania oświetleniowe we współczesnym świecie.
W laboratorium prowadzone są badania naukowe i zajęcia dydaktyczne dla studentów Politechniki Warszawskiej. W trakcie zwiedzania wykonane zostaną pomiary parametrów spektrofotometrycznych i elektrycznych diod elektroluminescencyjnych (LED). Zademonstrowane zostaną cechy LED – technologii, która zdominowała wszelkie zastosowania oświetleniowe we współczesnym świecie.
Laboratorium Techniki Świetlnej – s. 514 A, 5p., Gmach Elektrotechniki
Termin: - ndz., 2026-09-20 11:00 do 11:45
- ndz., 2026-09-20 12:15 do 13:00
Numer: 296
Wykład
Organizator: Politechnika Warszawska, Wydział Elektryczny
Wykonawcy:
Opis: Zajrzyj do wnętrza sztucznej inteligencji i sprawdź, co naprawdę kryje się za „czarnym pudełkiem” sieci neuronowych. Podczas wykładu w przystępny sposób przejdziemy drogę od pojedynczego sztucznego neuronu, przez warstwy, uczenie i rozpoznawanie wzorców, aż po współczesne architektury, takie jak transformery. Pokażemy, jak modele uczą się na danych, dlaczego potrafią rozpoznawać obrazy i język oraz skąd biorą się ich możliwości.
Wykład jest przeznaczony dla osób ciekawych AI — bez konieczności posiadania zaawansowanej wiedzy matematycznej czy programistycznej.
Termin: - ndz., 2026-09-20 12:00 do 13:00
Numer: 297
Wykład
Organizator: Politechnika Warszawska, Wydział Geodezji i Kartografii
Wykonawcy:
Opis: Wykład dotyczy zagadnień związanych z psychologią postrzegania obrazów. Czy komputer może rozpoznać obiekty na zdjęciu tak samo jak człowiek? A może dostrzega więcej niż ludzkie oko...?
Termin: - ndz., 2026-09-20 12:00 do 13:00
Numer: 298
Wykład
Organizator: Politechnika Warszawska, Wydział Geodezji i Kartografii
Wykonawcy:
Opis: Wykład o różnych źródłach błędów, postrzeganiu rzeczywistości, iluzjach i błędach poznawczych w kontekście pomiarów geodezyjnych.
Termin: - ndz., 2026-09-20 13:00 do 14:00
Numer: 299
Wycieczka naukowa
Organizator: Muzeum Archidiecezji Warszawskiej, we współpracy z Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Mazowieckiej Masław
Wykonawcy:
Opis: Pomniki oceniane są estetycznie i politycznie, my natomiast obejrzymy je jakby od środka. Czy to co widzimy to kamień, beton, metal, czy gips? Dlaczego rzeźby stojące na zewnątrz pokrywają się chcianą, lub niechcianą patyną? Czy pomniki wykonywane są przez rzeźbiarzy, czy przez odlewników lub kamieniarzy na podstawie projektów? Czy współczesne pomniki, są dziełami sztuki? Te i inne zagadnienia, rzadko poruszane, będą w zainteresowaniu naszego spaceru.
Tablice pamiątkowe, tak gęsto występujące w Warszawie, czy są elementem architektury, czy ktoś je projektuje, jakie materiały używane są do ich wykonania, czy podlegają ochronie konserwatorskiej i renowacji? Pomniki, rzeźby, tablice, to nieliczne elementy, które są często oryginalne i rzadziej przekształcane niż architektura, a są takimi wehikułami czasu, również z powodów technologicznych, gdyż wiele sposobów ich powstawanie nie zmieniło się wiele od Starożytności.
Spacer prowadzi Tomasz Lec
Trasa: Pl. Piłsudskiego – Wierzbowa – Pl. Teatralny – Senatorska – Pl. Zamkowy
Zbiórka: Przy Grobie Nieznanego Żołnierza na pl. Piłsudskiego
Zbiórka: Przy Grobie Nieznanego Żołnierza na pl. Piłsudskiego. Trasa: Pl. Piłsudskiego – Wierzbowa – Pl. Teatralny – Senatorska – Pl. Zamkowy
Termin: - ndz., 2026-09-20 12:00 do 14:00
Numer: 300
Wycieczka naukowa
Organizator: Kampinoski Park Narodowy
Wykonawcy:
Opis: Wędrując po ścieżkach Kampinoskiego Parku Narodowego można odnieść wrażenie, że las pamięta znacznie więcej niż tylko ostatnie stulecia. To miejsce od wieków było związane z dawnymi wierzeniami, pierwszym osadnictwem i życiem ludzi, którzy żyli w rytmie natury. Wycieczka po Kampinosie poświęcona słowiańszczyźnie może stać się niezwykłą podróżą w czasie — do epoki, gdy puszcza była przestrzenią świętą, pełną duchów, opowieści i znaków odczytywanych z przyrody.
Zapraszamy na wspólną wędrówkę kampinoskimi szlakami i odkrywanie tajemnic Puszczy. Wycieczka, którą proponujemy może stać się nie tylko spacerem przyrodniczym, lecz także refleksją nad dawną relacją człowieka z naturą. Słowiańskie wierzenia przypominają bowiem, że las nie jest jedynie zasobem do wykorzystania, ale miejscem, wobec którego należy zachować pokorę, wdzięczność i szacunek.
Przebieg trasy: Roztoka parking – czerwony szlak - Posada Łubiec – żółty szlak – Babska Góra – zielony szlak – Roztoka.
Długość trasy: ok. 10 km. Czas przejścia: ok. 4,5 godzin.
Trasa wycieczki prowadzi przez jedne z najbardziej malowniczych obszarów środkowej części Puszczy Kampinoskiej – lasy, tereny podmokłe, wydmy i osady.
Omawiane zagadnienia:
- przyrodnicze uwarunkowania pierwszego osadnictwa w Puszczy Kampinoskiej,
- okrycia archeologiczne związane z pierwszym osadnictwem,
- życie w zgodzie z natura – las jako miejsce schronienia i zdobywania pożywienia,
- Puszcza Kampinoska jako miejsce święte – prasłowiańskie wierzenia,
- znaczenie drzew w dawnych wierzeniach obrzędach,
- duchy i demony – co kryły leśne ostępy i bagna,
- Puszcza Kampinoska w rocznym cyklu natury – obrzędy, przesądy i święta,
- Co zostało z dawnych wierzeń i przesądów do dziś,
- Jak „czytać” Puszczę w kontekście prahistorii – gdzie szukać śladów minionych epok
Zbiórka na parkingu leśnym w Roztoce, Kampinoski Park Narodowy.
Dojazd samochodem lub komunikacją miejską. Linia nr 93 Grodziskich Przewozów Autobusowych (https://gpagrodzisk.pl/rozklad).
Termin: - sob., 2026-09-26 10:00 do 14:30
Numer: 301
Warsztat, Wykład, Zwiedzanie laboratorium lub pracowni
Organizator: Polska Akademia Nauk, Instytut Biochemii i Biofizyki PAN Pracownia Transkrypcji tRNA
Wykonawcy:
Opis: W czasie warsztatów uczestnicy będą mieli możliwość zapoznania się ze specyfiką pracy w laboratorium zajmującym się badaniami z zakresu genetyki molekularnej. Wykorzystując drożdże piekarnicze jako obiekt badawczy, uczestnicy dowiedzą się jak przeprowadzić klonowanie genu, stosując podstawowe narzędzia biologii molekularnej. Uzyskają wiedzę na temat reakcji PCR, zastosowania enzymów restrykcyjnych i elektroforezy żelowej.
Uczestnicy samodzielnie przeprowadzą trawienie enzymami restrykcyjnymi i rozdział elektroforetyczny fragmentów DNA w żelu agarozowym.
Termin: - sob., 2026-09-26 09:30 do 11:30
- sob., 2026-09-26 12:00 do 14:00
Numer: 302
Warsztat, Wykład
Organizator: Polska Akademia Nauk, Instytut Biochemii i Biofizyki PAN Pracownia Biologii RNA
Wykonawcy:
Opis: Wszystkie organizmy do życia potrzebują energii. Głównym nośnikiem energii wykorzystywanej w procesach biologicznych jest ATP. Każda komórka organizmu człowieka posiada organelle wyspecjalizowane w produkcji ATP – mitochondria. Mitochondria, obok jądra komórkowego, są jedynymi organellami komórek zwierzęcych, w tym ludzkich, które posiadają własny genom – genom mitochondrialny. Genom ten koduje niewielką liczbę genów w porównaniu z genomem jądrowym, ale każdy z nich jest niezbędny do życia człowieka. Wieloletnie badania wykazały, że funkcjonowanie mitochondriów wpływa m.in. na starzenie, śmierć komórkową oraz wrodzoną odpowiedź immunologiczną. Mutacje w genomie mitochondrialnym lub zaburzenia jego liczby kopii prowadzą do tzw. chorób mitochondrialnych człowieka.
Spotkanie będzie składać się z części praktycznej i krótkiego wykładu. Uczestnicy zapoznają się z podstawowymi wiadomościami na temat mitochondriów i genomu (DNA) mitochondrialnego. W trakcie zajęć praktycznych uczestnicy poznają podstawowe techniki biologii molekularnej oraz samodzielnie wykonają eksperyment, którego celem będzie zbadanie zmienności genomu mitochondrialnego, a także przeprowadzą obserwacje mitochondriów przy użyciu mikroskopii fluorescencyjnej.
Termin: - sob., 2026-09-26 10:00 do 15:30
Numer: 303
Wycieczka naukowa
Organizator: Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Wydział Biologii i Nauk o Środowisku
Wykonawcy:
Opis: Bioblitz to szybka inwentaryzacja przyrodnicza, wykonywana przez specjalistów wspólnie z zainteresowanymi niespecjalistami - mieszkańcami miejsca inwentaryzacji, ochotnikami, pasjonatami. Teren naszej akcji obejmie teren UKSW przy ulicy Wóycickiego, a także Las Młociny i przylegający do niego fragment Doliny Wisły. Do zbioru i porządkowania naszych obserwacji używamy aplikacji iNaturalist (https://play.google.com/store/apps/details?id=org.inaturalist.android&hl=pl lub https://apps.apple.com/pl/app/inaturalist-classic/id421397028?l=pl).
W czasie akcji, dzięki obecności specjalistów z różnych działów taksonomii oraz wydatnej pomocy algorytmów aplikacji iNaturalist zbieramy obserwacje i rozpoznajemy organizmy z różnych grup systematycznych - porosty, rośliny naczyniowe, bezkręgowce, kręgowce.
W czasie spotkania będzie można wspólnie z nami wziąć udział w poszukiwaniach flory i fauny późnego lata i wczesnej jesieni.
Na koniec podsumujemy nasze obserwacje i nagrodzimy najlepszych, spośród obecnych na spotkaniu, obserwatorów :-).
Termin: - sob., 2026-09-26 10:30 do 12:30
Numer: 304
Warsztat, Wycieczka naukowa
Organizator: Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Wydział Biologii i Nauk o Środowisku
Wykonawcy:
Opis: Spacer entomologiczny, poprzedzony wstępem teoretycznym o celach i podstawowych metodach badań owadów.
Termin: - sob., 2026-09-26 11:00 do 13:00
Numer: 305
Warsztat, Wycieczka naukowa
Organizator: Uniwersytet Warszawski, Ogród Botaniczny
Wykonawcy:
Opis: Zapraszamy na zabawy z przyrodą w jesiennej scenerii Ogrodu Botanicznego. Przyjrzymy się kolorom i kształtom, sprawdzimy zapachy i zbadamy faktury. Będziemy wspólnie wprawiać w ruch, analizować i dociekać, świetnie się przy tym bawiąc.
Razem z najmłodszymi badaczami poszukamy odpowiedzi na pytania, które podsunie nam ciekawość świata. Dlaczego rośliny w ogóle mają owoce? Czy wszystkie z nich wyglądają smakowicie? Czy tylko te najbardziej soczyste i pachnące mogłyby znaleźć się na naszych talerzach? A które z nich chomikują zwierzęta?
Tę tematykę rozwijamy w ramach obecnego roku tematycznego w Ogrodzie – Apetycznego Botanicznego.
To świetna okazja na aktywne i twórcze spędzenie czasu na świeżym powietrzu, rozbudzające w maluchach naturalną ciekawość świata.
Rodzinne warsztaty w Ogrodzie dla dzieci do 6 roku życia z opiekunem. 1 dziecko + 1 opiekun (1 opiekun może mieć pod opieką więcej dzieci).
Spotkanie uczestników przy kasie numer 1.
Termin: - sob., 2026-09-26 11:00 do 12:00
Numer: 306
Warsztat, Wycieczka naukowa
Organizator: Uniwersytet Warszawski, Ogród Botaniczny
Wykonawcy:
Opis: Zastanowimy się się, dlaczego rośliny wkładają tyle energii w to, by ich owoce były soczyste, słodkie i pachnące? A jak inne gatunki opatrują swoje nasiona, jeśli nie w smakowite atrybuty? Świat roślin pełen jest niesamowitych strategii przetrwania - spacer będzie okazją do ich odkrywania.
W tym roku w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego królują apetyczne tematy nawiązujące do kolejnego roku tematycznego. Podczas tego rodzinnego spaceru, z elementami warsztatów w terenie, przyjrzymy się bliżej roślinom jadalnym. Szczególną uwagę zwrócimy na te gatunki, które same, na najróżniejsze sposoby, starają się przyciągnąć nasz wzrok i działać na zmysły. Powędrujemy alejkami apetytu i ścieżkami smaku, by wspólnie zbierać kulinarne i przyrodnicze inspiracje.
Rodzinne warsztaty w Ogrodzie dla dzieci od 7 do 11 lat z opiekunem. 1 dziecko + 1 opiekun (1 opiekun może mieć pod opieką więcej dzieci).
Spotkanie uczestników przy kasie numer 1.
Termin: - sob., 2026-09-26 13:30 do 15:00
Numer: 307
Wykład
Organizator: Uniwersytet Warszawski, Centrum Nowych Technologii
Wykonawcy:
Opis: W okresie ostatniego zlodowacenia, przez ponad 100 tysięcy lat, w Europie panowały warunki diametralnie różne od współczesnych. Przez większość czasu dużą jej część zajmowała sucha, bezdrzewna tundra zamieszkiwana przez gatunki przystosowane do takiego środowiska - większe, takie jak mamuty, hieny jaskiniowe czy nosorożce włochate oraz mniejsze, na przykład norniki wąskogłowe lub obrożniki tundrowe. O ich historii możemy dowiedzieć się z kości odnajdowanych przez paleontologów, a jeszcze więcej, badając DNA zachowane w tych kościach. Badania kopalnego DNA, czyli DNA odczytanego z kości dawno nieżyjących organizmów, w ciągu ostatnich 20 lat zrewolucjonizowały naszą wiedzę o gatunkach żyjących w epoce lodowcowej, ich pochodzeniu, migracjach i reakcjach na dawne zmiany klimatu. Tak więc, jeżeli jesteście ciekawi, dokąd chadzały mamuty, czy hieny jaskiniowe znały swoich afrykańskich krewnych lub czy obrożniki emigrowały z Europy – zapytajcie genetyka!
Termin: - sob., 2026-09-26 12:30 do 13:30
Numer: 308
Wykład
Organizator: Uniwersytet Warszawski, Centrum Nowych Technologii
Wykonawcy:
Opis: DNA większości z nas kojarzy się z podwójną helisą, charakterystyczną „drabiną życia”. Tymczasem wewnątrz każdej komórki materiał genetyczny jest niezwykle ciasno upakowany i nieustannie się zwija, rozplata oraz organizuje w przestrzeni niczym skomplikowane origami. To właśnie ten ukryty, trójwymiarowy wymiar DNA decyduje o tym, które geny są aktywne, a które pozostają wyciszone.
Podczas wykładu uczestnicy odkryją, jak przestrzenna organizacja genomu wpływa na funkcjonowanie komórek oraz rozwój chorób, takich jak nowotwory czy choroby neurologiczne. Pokażemy, dlaczego samo poznanie sekwencji DNA nie wystarcza, aby zrozumieć działanie organizmu, i jak nowoczesne technologie pozwalają dziś „zobaczyć” architekturę naszych genów.
Dopiero dziś zaczynamy rozumieć, że kluczowe może być nie tylko „co” w DNA jest zmienione, ale także „gdzie” znajduje się dana zmiana w trójwymiarowej przestrzeni jądra komórkowego i z jakimi genami może się ona komunikować. Odkrywanie tych ukrytych połączeń między genami a ich regulatorami otwiera zupełnie nowe możliwości diagnostyki.
Opowiemy również o najbardziej innowacyjnych kierunkach współczesnej medycyny – od terapii genowych po projektowanie leków wpływających na strukturę chromatyny i aktywność genów. Czy w przyszłości będziemy mogli naprawiać błędy w genomicznym origami tak, jak prostuje się zgiętą kartkę papieru?
Termin: - sob., 2026-09-26 13:00 do 14:00
Numer: 309
Wykład
Organizator: Uniwersytet Warszawski, Centrum Nowych Technologii
Wykonawcy:
Opis: Archeogenomika – dziedzina nauki, która zajmuje się odczytywaniem informacji genetycznej ze szczątków ludzkich sprzed wieków, jest coraz szerzej wykorzystywana w badaniach nad przeszłością. Z jednej strony pozwala ona na poznanie cech charakteryzujących konkretne osoby i grupy, np. poprzez identyfikację różnic między garniturem genetycznym neandertalczyków i ludzi współczesnych i idących za nimi różnic fizjologicznych, morfologicznych czy nawet behawioralnych; czy skłonności do chorób serca lodowej mumii z Tyrolu. Z drugiej zaś umożliwia śledzenie zmian sygnału genetycznego w czasie i przestrzeni świadczącego o intensywności i kierunkach mobilności ludzi w wybranym czasie i miejscu, np. ekspansję z Bliskiego Wschodu ludów rolniczych niosących tzw. „rewolucję neolityczną”.
Wraz z rosnącym szybko zasobem danych archeogenetycznych jesteśmy w stanie z coraz większą precyzją wyznaczać wynikające z wzajemnego przepływu genów powiązania między żyjącymi dawno społecznościami, wskazywać kiedy, skąd i dokąd przemieszczały się większe grupy ludności, wykrywać przypadki dalszych i bliższych migracji poszczególnych osobników, odtwarzać poziom pokrewieństwa, a nawet całe drzewa rodowe, osób pochowanych na dawnych cmentarzyskach, a nawet odnajdywać krewnych pochowanych setki kilometrów od siebie nawzajem.
Badania genetyczne historycznych i prehistorycznych populacji budzą szerokie zainteresowanie, a ich znaczenie zostało docenione przez komisję noblowską, która w 2022 roku uhonorowała nagrodą w kategorii fizjologii i medycyny profesora Svante Pääbo – jednego z ojców archeogenomiki.
Podczas wykładu, postaram się przybliżyć metody i możliwości, ale też ograniczenia, badań nad pradawnymi genomami oraz odpowiedzieć na nurtujące Państwa pytania.
Termin: - sob., 2026-09-26 13:30 do 14:30
Numer: 310
Pokaz, Warsztat
Organizator: Uniwersytet Warszawski, Wydział Chemii
Wykonawcy:
Opis: Jeśli chcecie przeżyć niesamowitą przygodę pełną wrażeń, kolorów, wybuchów i efektów specjalnych, to zapraszamy Was na Przygodę z chemią. Przekonacie się, że spotkania z chemią to nie tylko pokazy ciekawych i widowiskowych doświadczeń, ale również niepowtarzalna okazja do zabawy w małego chemika, bo część doświadczeń będziecie mogli wykonać samodzielnie!
Zapewnimy Wam niezapomniane wrażenia, nasza lokomotywa zabierze Was w magiczny świat chemii, żebyście mogli na własne oczy zobaczyć erupcję wulkanu, fontannę światła, wodny wybuch, łańcuch ognia a nawet flarę, którą odpalimy dla Was przy użyciu wody. Pokażemy Wam świat w ultrafiolecie, nasze chemiczne latarki wskażą Wam właściwy kierunek, abyście mogli zgłębić tajemnice perfum i posiąść tajniki zamiany „wody” w superlepką ciecz, a także ożywienia piany. Nasz sympatyczny atrament pozwoli Wam napisać ukrytą wiadomość do przyjaciela, którego będziecie mogli ostrzec przed rykiem groźnego niedźwiedzia i wściekłą spiralą świetlną. Zasadzicie chemiczny ogród, zrobicie własne mydełko, a może nawet uda Wam się oswoić chemiczne świetliki!
To wszystko i wiele więcej czeka Was na Przygodzie z chemią.
Spotkanie w holu głównym Wydziału
Termin: - sob., 2026-09-26 09:00 do 12:00
- sob., 2026-09-26 13:00 do 16:00
Numer: 311
Wykład
Organizator: Uniwersytet Warszawski, Centrum Nowych Technologii
Wykonawcy:
Opis: Współczesna chemia coraz częściej opiera się na komputerowym modelowaniu świata atomów i cząsteczek. Dzięki dynamicznemu rozwojowi metod obliczeniowych możliwe staje się dziś przewidywanie wyników eksperymentów jeszcze przed ich przeprowadzeniem w laboratorium. Tego rodzaju podejście pozwala nie tylko lepiej rozumieć naturę materii, lecz także projektować nowe związki chemiczne, materiały i procesy technologiczne. Aby jednak komputerowy obraz rzeczywistości był możliwie wierny światu fizycznemu, konieczne jest stosowanie szeregu postulatów, modeli, zasad oraz przybliżeń, które stanowią fundament współczesnej chemii kwantowej i obliczeniowej.
Punktem wyjścia wykładu będą rozważania nad budową atomu oraz krytyczne spojrzenie na uproszczone modele i intuicyjne wyobrażenia, które często wynosimy ze szkolnej edukacji. Spróbujemy odpowiedzieć na pytanie, dlaczego klasyczne obrazy elektronów krążących wokół jądra są jedynie wygodnym przybliżeniem i w jaki sposób mechanika kwantowa zmienia nasze rozumienie mikroświata. Następnie wkroczymy w obszar chemii kwantowej, poznając jej najważniejsze postulaty oraz podstawowe pojęcia wykorzystywane do opisu atomów i cząsteczek.
W dalszej części wykładu poruszony zostanie problem ścisłych rozwiązań równań opisujących układy wielocząstkowe. Zobaczymy, dlaczego dokładne rozwiązanie takich problemów jest w praktyce niemal niemożliwe oraz jakie strategie pozwalają skutecznie przybliżać się do poprawnych wyników. Omówione zostaną najważniejsze rodzaje przybliżeń i ich znaczenie dla współczesnych badań chemicznych.
Na zakończenie odbędziemy podróż po podstawowych metodach chemii obliczeniowej wykorzystywanych we współczesnej nauce. Poznamy najprostsze praktyczne narzędzia służące do modelowania struktury i właściwości cząsteczek oraz zobaczymy, w jaki sposób teoria i obliczenia komputerowe wspierają dziś pracę chemików w laboratoriach badawczych.
Termin: - sob., 2026-09-26 12:00 do 13:00
Numer: 312
Wykład
Organizator: Uniwersytet Warszawski, Centrum Nowych Technologii
Wykonawcy:
Opis: Czy można zobaczyć pojedyncze atomy? Czy cząsteczki chemiczne są jedynie modelem z podręcznika, czy obiektami, które można bezpośrednio obrazować, przesuwać i przekształcać? W wykładzie „Węglowy nanokosmos” pokażę, jak skaningowa mikroskopia sondowa — w szczególności skaningowa mikroskopia tunelowa oraz mikroskopia sił atomowych — pozwoliła naukowcom zajrzeć do świata pojedynczych atomów i cząsteczek.
Uczestnicy dowiedzą się, w jaki sposób niezwykle ostra sonda mikroskopu może nie tylko obrazować struktury molekularne z rozdzielczością atomową, lecz także inicjować reakcje chemiczne na powierzchniach. Omówię przykłady manipulacji atomami, tworzenia nanostruktur węglowych oraz obrazowania orbitali molekularnych. Szczególną uwagę poświęcę nowym alotropom węgla, takim jak liniowe łańcuchy węglowe i cyklo[n]karbony, w tym cyklo[18]karbon — pierścień złożony wyłącznie z osiemnastu atomów węgla, którego otrzymanie i zobrazowanie zakończyło wieloletnią debatę nad jego strukturą.
Wykład będzie podróżą od skali kosmosu do skali pojedynczego atomu i pokaże, że współczesna chemia nie tylko opisuje materię, ale coraz częściej potrafi ją budować atom po atomie. Na przykładzie nanostruktur węglowych zobaczymy, jak połączenie syntezy chemicznej, fizyki powierzchni i zaawansowanej mikroskopii otwiera drogę do projektowania zupełnie nowych form materii.
Termin: - sob., 2026-09-26 15:00 do 16:00
Numer: 313
Dyskusja, Warsztat
Organizator: Polska Akademia Nauk Akademia WIT
Wykonawcy:
Opis: Młodzi Innowatorzy’2026 - prof. dr hab. T. Baczko
Wspieranie rozwoju młodych innowatorów, w warunkach dokonujących się zmian technologicznych, ekonomicznych i społecznych, pozostaje ciągle bardzo dużym wyzwaniem. Spotkanie pozwala zapoznać się z dorobkiem czołowych polskich organizacji społecznych, zaangażowanych w proces wspierania młodych talentów, potrzebami innowacyjnych pracodawców oraz osiągnięciami laureatów konkursów krajowych i zagranicznych.
Spotkanie zorganizowane przez Akademię WIT w Warszawie we współpracy z PAN Biuro Majątkowe.
Pałac Staszica, I piętro, sala nr 162 - Okrągłego Stołu
Termin: - sob., 2026-09-26 12:00 do 14:00
Numer: 314
Wykład
Organizator: Akademia Leona Koźmińskiego
Wykonawcy:
Opis: Czy zdarzyło Ci się zobaczyć ten sam produkt w różnych cenach – w sklepie, online albo w aplikacji? Dlaczego tak się dzieje i czy to jest sprawiedliwe?
Podczas wykładu przyjrzymy się temu, jak firmy różnicują ceny w zależności od miejsca zakupu, czasu czy sposobu zakupu oraz jak wpływa to na decyzje klientów. Poznasz mechanizmy stojące za strategiami cenowymi w różnych kanałach sprzedaży oraz dowiesz się, jak reagujemy na sytuacje, w których inni płacą mniej za to samo. Zastanowimy się, gdzie przebiega granica między sprytną strategią a nieuczciwą praktyką.
Wyklad ma charakter interaktywny – wspólnie sprawdzimy, czy rzeczywiście zawsze wybieramy najkorzystniejszą ofertę. Na przykładach z życia codziennego przeanalizujemy, dlaczego jedne ceny wydają się atrakcyjne, a inne budzą opór, oraz jak emocje wpływają na nasze decyzje zakupowe.
Termin: - sob., 2026-09-26 16:00 do 17:30
Numer: 315
Wykład
Organizator: Akademia Leona Koźmińskiego
Wykonawcy:
Opis: Relatywna pozycja Zachodu ulega osłabieniu, podczas gdy rośnie znaczenie Globalnego Południa. Unia Europejska – jako część zarówno układu euroatlantyckiego, jak i euroazjatyckiego – nie powinna jednoznacznie opowiadać się po żadnej ze stron w rywalizacji między Stanami Zjednoczonymi a Chinami.
Termin: - sob., 2026-09-26 17:30 do 19:00
Numer: 316
Warsztat
Organizator: Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii, oddział w Warszawie, we współpracy z Biblioteka Publiczna Gminy Kampinos
Wykonawcy:
Opis: Uczestnicy warsztatów, pod nadzorem instruktorów z Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii oddział w Warszawie, zbudują model rakiety wielokrotnego użytku, zaopatrzonej w silnik. Minimalny wiek uczestników 8 lat. Budowa wymaga precyzji, dlatego dla dzieci między 8-12 lat konieczna pomoc rodziców w czasie trwania warsztatów.
Budynek Rekreacyjno-Sportowy w Kampinosie
Termin: - sob., 2026-09-26 11:00 do 13:30
Numer: 317
Warsztat
Organizator: Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii, oddział w Warszawie, we współpracy z Świetlica Środowiskowa "Lipa" z Oddziałami Specjalistycznymi w Łazach
Wykonawcy:
Opis: Uczestnicy warsztatów, pod nadzorem instruktorów z Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii oddział w Warszawie, zbudują model rakiety wielokrotnego użytku, zaopatrzonej w silnik. Minimalny wiek uczestników 8 lat. Budowa wymaga precyzji, dlatego dla dzieci między 8-12 lat konieczna pomoc rodziców w czasie trwania warsztatów.
Budynek Świetlicy Środowiskowej "Lipa" z Oddziałami Specjalistycznymi w Łazach
Termin: - sob., 2026-09-26 14:00 do 16:30
Numer: 318
Warsztat
Organizator: Polska Akademia Nauk, Instytut Fizyki PAN
Wykonawcy:
Opis: Interaktywne warsztaty dla dzieci od 6. roku życia, podczas których uczestnicy samodzielnie wykonują doświadczenia, budują proste urządzenia i odkrywają świat nauki poprzez eksperymenty związane m.in. ze światłem, magnetyzmem i elektroniką oraz – uwaga! – rozwiązują zagadki detektywistyczne. Wydarzenie ma formę otwartego laboratorium ze stanowiskami eksperymentalnymi, dzięki którym uczestnicy poznają naukę poprzez działanie i zabawę.
Warsztaty podzielone są na dwie przestrzenie. W pierwszej sali znajduje się strefa eksperymentów i odkryć z interaktywnymi stanowiskami tematycznymi. Uczestnicy poznają fascynujący świat kryształów i rozpoczną hodowlę własnego kryształu, dowiadując się, dlaczego kryształy odgrywają kluczową rolę w elektronice, laserach i nowoczesnych technologiach.
Na kolejnych stanowiskach będzie można samodzielnie wytworzyć prąd elektryczny. Czy da się uzyskać energię z owoców, roślin lub cieczy? Uczestnicy sprawdzą, czy uda się zasilić zegarek, diodę LED lub uruchomić brzęczyk piezoelektryczny. Starsi uczestnicy zbudują prosty alarm lub czujnik wilgotności oraz poznają podstawy elektroniki i fal elektromagnetycznych.
Nie zabraknie także doświadczeń z magnetyzmu, elektrostatyki i indukcji elektromagnetycznej. Uczestnicy przekonają się, czy można „zobaczyć” ładunki elektryczne, poznają działanie elektroskopu oraz sprawdzą, na czym polega hamowanie indukcyjne.
W drugiej sali uczestnicy wcielą się w rolę młodych detektywów i naukowców rozwiązujących zagadkę kryminalną poprzez analizę śladów, obserwacje optyczne i logiczne wnioskowanie. Poznają tajniki ukrytych wiadomości, filtrów optycznych, soczewek i światła UV.
Warsztaty pokazują, że nauka jest fascynującą przygodą, a fizykę można poznawać poprzez eksperymentowanie, odkrywanie i samodzielne działanie.
Termin: - sob., 2026-09-26 10:45 do 12:00
- sob., 2026-09-26 12:15 do 13:30
- sob., 2026-09-26 13:45 do 15:00
Numer: 319
Wykład
Organizator: Polska Akademia Nauk, Instytut Fizyki PAN
Wykonawcy:
Opis: Ten agent porusza się z prędkością światła i potrafi błyskawicznie współpracować z partnerem na dowolną odległość. Dlatego fizycy wysyłają go na misje wszędzie tam, gdzie konieczne jest wykonanie zadania niemożliwego nawet dla najpotężniejszego klasycznego komputera.
Podczas wykładu prześledzimy akta personalne tej niezwykłej cząstki i odkryjemy, jakie kwantowe supermoce posiada. Następnie przyjrzymy się brawurowym operacjom specjalnym, w których z powodzeniem brał udział wraz ze swoimi partnerami.
Termin: - sob., 2026-09-26 11:00 do 12:00
Numer: 320
Wykład
Organizator: Polska Akademia Nauk, Instytut Fizyki PAN
Wykonawcy:
Opis: Zanim wyruszymy w podróż przez historię energii jądrowej, wyjaśnimy najczęściej mylone pojęcia związane z promieniotwórczością. Zaczniemy od pierwszych wypadków związanych z promieniotwórczością - z czasów, gdy poznawano jej naturę i intensywnie poszukiwano potencjalne zastosowania. Nieprzypadkowo będzie to okres drugiej wojny światowej i badań prowadzonych w nazistowskich Niemczech.
Następnie przejdziemy do pierwszego udanego uruchomienia reaktora jądrowego oraz historii programu Manhattan. Dalej czeka nas opowieść o wypadkach, awariach i katastrofach - zarówno tych najbardziej znanych, jak i mniej obecnych w powszechnej świadomości: Three Mile Island, Kysztym, Prypeć i Czarnobyl, Fukushima…
Porozmawiamy o zdarzeniach będących skutkiem błędów, nieprzewidzianych okoliczności, ale też o incydentach wywołanych celowo. Wspomnimy również o niebezpiecznych eksperymentach prowadzonych w ramach programu Manhattan.
Na zakończenie poznamy niemal anegdotyczną, a jednak prawdziwą historię amerykańskiego nastolatka, który postanowił zbudować reaktor jądrowy… w szopie za domem.
Termin: - sob., 2026-09-26 12:00 do 13:00
Numer: 321
Wykład
Organizator: Polska Akademia Nauk, Instytut Fizyki PAN
Wykonawcy:
Opis: Gdy w 2018 r. na Festiwalu Nauki mówiłem o ponurych konsekwencjach skażenia środowiska naturalnego w Polsce i na Świecie nie spodziewałem się, że przez te osiem lat wiele zmieniło się na gorsze. Wciąż rośnie emisja gazu cieplarnianego (na szczęście poza Unią Europejską), a dodatkowo pojawiły się nowe zagrożenia, na przykład zagrożenia wynikające z gigantycznej produkcji przedmiotów plastykowych. Pokażę następstwa masowego stosowania plastyku dla skażenia wody. W jego wyniku pojawiła się nowa jednostka chorobowa – plastykoza. Woda skażona jest także nadużywanymi lekarstwami.
W wykładzie powiem także o możliwych zagrożeniach związanych z rozwojem nanotechnologii. Ponownie „nauka poszła w las” ponieważ choroba zwana srebrzycą znana była już w średniowieczu, a mimo to doprowadziliśmy do niekontrolowanego użycia nanosrebra w wielu produktach. Kolejne niepokojące dane dotyczą między innymi grafenu, nanocząstek TiO2 (komponent między innymi farb), etc... Często wprowadzamy nowe technologie i produkty bez dokładnego zbadania ich szkodliwości. Tragicznym przykładem jest tutaj masowe stosowanie eternitu, choć pierwsze dane o szkodliwości tego materiału dostępne były wiele lat temu!
Kolejnym tematem który planuję poruszyć, jest rozwój technologi atomowych. W Polsce planuje się budowę elektrowni atomowych, co często kojarzone jest (przez nieuków i demagogów!) z konsekwencjami skażenia po eksplozji elektrowni atomowej w Czarnobylu. Może warto jednak zaznaczyć, że głównym źródłem skażenia radioaktywnego w Polsce są elektrownie węglowe. Podam odpowiednie dane dotyczące tego skażenia. Te elektrownie są ponadto źródłem skażenia metalami cieżkimi takimi jak rtęć, ołów, etc... To swojego rodzaju hipokryzja, że zabroniono używania rtęciowych termometrów, a z drugiej strony toleruje się gigantyczną emisję rtęci do powietrza z elektrowni węglowych!
Termin: - sob., 2026-09-26 14:00 do 15:00
Numer: 322
Pokaz, Wykład
Organizator: Polska Akademia Nauk, Instytut Fizyki PAN
Wykonawcy:
Opis: Interaktywny wykład popularnonaukowy poświęcony fascynującemu światu ekstremalnie niskich temperatur i zjawisk fizycznych, które pojawiają się w warunkach kriogenicznych. Podczas spotkania uczestnicy poznają właściwości ciekłego azotu oraz dowiedzą się, dlaczego badania prowadzone w niskich temperaturach są niezwykle ważne dla rozwoju współczesnej nauki i technologii.
W trakcie wykładu prezentowane będą efektowne doświadczenia z użyciem ciekłego azotu o temperaturze blisko −196°C. Uczestnicy odkryją, jak ekstremalnie niska temperatura zmienia własności materii - od własności mechanicznych, poprzez skraplanie gazów, aż po niezwykłe zjawiska związane z przewodnictwem elektrycznym i magnetyzmem.
Wykład ma charakter interaktywny. Uczestnicy będą aktywnie zaangażowani w doświadczenia, obserwacje i wspólne wyjaśnianie prezentowanych zjawisk fizycznych. Spotkanie pokazuje, że fizyka niskich temperatur pozwala odkrywać niezwykłe własności materii niewidoczne w naszym codziennym otoczeniu.
Zapraszamy wszystkich ciekawych świata - miłośników eksperymentów, fizyki i pokazów naukowych!
Termin: - sob., 2026-09-26 15:10 do 16:45
Numer: 323
Dyskusja, Wykład
Organizator: Polska Akademia Nauk, Międzynarodowy Instytut Astrofizyki Cząstek PAN
Wykonawcy:
Opis: Zapraszamy na wyjątkowe popołudnie w ramach Festiwalu Nauki w Warszawie – spotkanie z laureatem Nagrody Nobla Barrym Barishem, pionierem odkrycia fal grawitacyjnych. W swoim wykładzie „Badanie niewidzialnego wszechświata” prof. Barish opowie, jak współczesna fizyka pozwala nam wsłuchiwać się w ciche szepty niewidzialnego kosmosu – od fal w czasoprzestrzeni po tajemnice ciemnej materii.
Wystąpienie (ok. 20-30 min) będzie tłumaczone na język polski, a po nim odbędzie się moderowana dyskusja o najnowszych osiągnięciach współczesnej fizyki. Przewidujemy możliwość zadawania pytań przez publiczność.
Dyskusję poprowadzi prof. Leszek Roszkowski, wybitny fizyk teoretyczny i światowej klasy ekspert w dziedzinie badań nad ciemną materią. Profesor jest założycielem Astrocent – Centrum Naukowo-Technologicznego Astrofizyki Cząstek, które niedawno uzyskało status Międzynarodowego Instytutu Astrofizyki Cząstek Polskiej Akademii Nauk.
Wyrusz w fascynującą podróż po niewidzialnym wszechświecie w towarzystwie laureata Nagrody Nobla!
Profesor Barry Barish (ur. 27 stycznia 1936 r. w Omaha w stanie Nebraska w USA) jest amerykańskim fizykiem, który otrzymał w 2017 r. Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki za rewolucyjne odkrycie fal grawitacyjnych oraz konstrukcję wykrywającego ich detektora LIGO. Nagrodę podzielił z amerykańskimi fizykami Rainerem Weissem i Kipem S. Thornem.
Profesor Leszek Roszkowski jest cenionym fizykiem teoretycznym, specjalizującym się w fizyce cząstek elementarnych, astrofizyce, kosmologii i ciemnej materii. Po latach pracy badawczej w CERN oraz na uniwersytetach w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii powrócił do Polski w 2011 roku. Od 2018 roku pełni funkcję dyrektora Astrocent – Centrum Naukowo-Technologicznego Astrofizyki Cząstek, które w 2026 roku zostało przekształcone w Międzynarodowy Instytut Astrofizyki Cząstek Polskiej Akademii Nauk (w skrócie: Instytut Astrocent).
ul. Krakowskie Przedmieście 26/28
00-927 Warszawa
Aula w Starej Bibliotece UW
Termin: - sob., 2026-09-26 13:00 do 16:00
Numer: 324
Pokaz
Organizator: Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego
Wykonawcy:
Opis: Podczas prezentacji uczestnicy poznają definicję otwartej nauki, jej główne elementy oraz korzyści, jakie ze sobą niesie. Będzie to również okazja odkrycia jej zasobów oraz poznania zasad ich wykorzystania.
Sala nr 213, Biblioteka Główna WAT
Termin: - sob., 2026-09-26 10:00 do 11:00
Numer: 325
Wycieczka naukowa
Organizator: Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego
Wykonawcy:
Opis: Zajrzyj tam, gdzie na co dzień wstęp mają tylko pracownicy biblioteki, i poznaj Bibliotekę Główną WAT od zupełnie nowej strony!
W ramach wydarzenia odkryjesz przestrzenie, które pozostają zazwyczaj ukryte dla użytkowników – miejsca, gdzie przechowywana jest wiedza całej Uczelni, a także nowoczesne rozwiązania wspierające codzienne funkcjonowanie biblioteki. Zobaczysz, jak wygląda przechowywanie zbiorów od kulis. Poznasz najstarsze i najbardziej wyjątkowe egzemplarze, dowiesz się, jak dba się o ich bezpieczeństwo i trwałość dzięki specjalistycznym rozwiązaniom, takim jak system RFID, teczki antykwasowe czy regały przesuwne. Pracownicy pokażą, jak odnajdywane są zamówione książki i jak działa system zamówień, który na co dzień pozostaje niewidoczny dla czytelników.
To jednak nie wszystko. Poznasz także nowoczesne rozwiązania, które ułatwiają i przyspieszają dostęp do zbiorów. Dowiesz się, jak działa wrzutnia – „najcichszy pracownik biblioteki” – oraz prześledzisz drogę książki, od momentu jej zwrotu aż do ponownego udostępnienia. Zobaczysz także książkomat od zaplecza: jak przebiega proces zamawiania i odbioru książek oraz w jaki sposób biblioteka przygotowuje i uzupełnia jego zasoby.
To wyjątkowa okazja, by przekonać się, że biblioteka to nie tylko półki i książki, ale dynamiczna przestrzeń, która łączy tradycję z nowoczesnością i rozwija się w tempie życia współczesnych studentów.
Hol Główny Biblioteki Głównej WAT
Termin: - sob., 2026-09-26 11:00 do 12:00
Numer: 326
Pokaz
Organizator: Polska Akademia Nauk, PAN Archiwum w Warszawie
Wykonawcy:
Opis: Astrologia, magia i osobliwie rozumiana pobożność. Zapraszamy Państwa do świata tajemnic czternastowiecznych kupców weneckich. Przewodnikiem w trakcie tej podróży będzie Zibaldone da Canal – średniowieczny podręcznik dla młodych Wenecjan wkraczających w dorosłe życie i świat wielkiego handlu u progu trecento.
Podczas wykładu dowiecie się Państwo, między innymi, jak przechytrzyć arabskich celników, kiedy należy upuszczać krew, co może nas spotkać w rozpoczynającym się w piątek roku 2027 oraz… jak poradzić sobie z uciążliwym krabem. Te niezwykłe umiejętności i sekrety składały się na przygotowanie do kupieckiego rzemiosła i formację intelektualną średniowiecznych Wenecjan, których sława i bogactwo do dzisiaj wzbudzają niesłabnącą fascynację.
Pałac Staszica, I piętro, Sala im. Stanisława Staszica
Termin: - sob., 2026-09-26 10:00 do 11:00
Numer: 327
Pokaz
Organizator: Polska Akademia Nauk, PAN Archiwum w Warszawie
Wykonawcy:
Opis: Bóbr odgryzający swoje jądra, tygrys rozpraszany lusterkiem, wół strzelający swoimi odchodami, małpa zakładająca buty – co te stworzenia mają do chrześcijańskiej moralności? Gdzie można spotkać smoka, czy należy bać się ptaka przylatującego do chorych, jak złapać jednorożca?
Zapraszamy na wykład poświęcony fenomenowi bestiariuszy – encyklopedii zwierząt, jednych z największych bestsellerów epoki średniowiecza. Podczas spotkania omówimy wybrane bestie i dowiemy się, jak konkretne manuskrypty wpływały na wyobrażenia ówcześnie żyjących o otaczającym ich świecie. Zadamy sobie pytanie o realizm przedstawienia w sztuce: dlaczego ustępował duchowemu przesłaniu i dlaczego niektóre stworzenia są takie śmieszne? Poruszymy także kwestię tego jak Kościół wykorzystywał historie o zwierzętach do nauczania wiernych o cnotliwym życiu.
Pałac Staszica, I piętro, Sala im. Stanisława Staszica
Termin: - sob., 2026-09-26 11:00 do 12:00
Numer: 328
Wykład
Organizator: Polska Akademia Nauk, Instytut Badań Literackich PAN
Wykonawcy:
Opis: Wykład będzie omówieniem arcypowieści Prusa zarówno w kontekście metafor, jak i realiów oraz dziejów tekstu. Autorki podejmą (m. in. za Stefanem Godlewskim, Henrykiem Markiewiczem i Wojciechem Tomasikiem) kolejną próbę "zabawy" "Lalką”, odnosząc się tym razem do motywu zabawek (zwłaszcza mechanicznych) jako figur życia społecznego w drugiej połowie XIX wieku i psychiki człowieka, którego Prus nazywa „machiną do czynów”.
Tytułowa lalka, która stanowi anegdotyczny zwornik fabuły, skłania do bliższego spojrzenia na te dziewiętnastowieczne zabawki – modne, kosztowne i bardzo popularne, ale mające także mroczną stronę. Lalka to również znak sztuczności, martwoty, zepsucia, które nierzadko charakteryzują w powieści relacje międzyludzkie i naturę świata. Bowiem, jak pokazuje słynna scena w sądzie, aby zbadać konstrukcję lalki, trzeba ją pokroić – poznanie prawdy jest zniszczeniem zabawki, czyli iluzji, którą ta symbolizuje.
Pałac Staszica, sala 144 im. Adama Mickiewicza, I piętro
Termin: - sob., 2026-09-26 11:00 do 12:30
Numer: 329
Gra edukacyjna, Wykład, Wystawa
Organizator: Polska Akademia Nauk, Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
Wykonawcy:
Opis: Odkryj niezwykłą kolekcję dawnych pocztówek podczas Festiwalu Nauki!
Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych Polskiej Akademii Nauk (IKŚiO PAN) posiada największy w Polsce (i prawdopodobnie na świecie) zbiór kart pocztowych z XIX i XX w. przedstawiających świat Bliskiego Wschodu, Ziemi Świętej, Egiptu oraz szeroko pojętego Lewantu. Obecnie zbiór ten liczy około 15.000 kart pocztowych i stale się powiększa.
O niezwykłej wartości tej kolekcji stanowi nie tylko jej rozmiar i tematyka, ale przede wszystkim to, iż miejsca: ważne zabytki archeologiczne, miasta i ludzie uwiecznione na starych pocztówkach, uległy nieodwracalnej zmianie lub już nie istnieją.
Miejsca takie jak Kair, Jerozolima, Giza, Luksor i Stambuł (wówczas Konstantynopol), które dziś możemy swobodnie zwiedzać, wyglądały zupełnie inaczej ponad sto lat temu. Uległy nieodwracalnej metamorfozie, w wielu przypadkach uległy przeobrażeniom wręcz nie do poznania, niektóre zaś miejsca zniknęły.
Dzięki starym kartom pocztowym mamy tę niezwykłą okazję ujrzeć świat, który już nie istnieje.
Pałac Staszica, I piętro, sala nr 164 - Lustrzana
Termin: - sob., 2026-09-26 10:50 do 11:50
Numer: 330
Gra edukacyjna, Pokaz, Wykład, Wystawa
Organizator: Polska Akademia Nauk, Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
Wykonawcy:
Opis: Mastaba Faraona to tajemniczy grobowiec, który znajduje się w południowej części Sakkary, ok. 25 km na południe od Kairu w Egipcie. Zbudował go faraon o imieniu Szepseskaf (ok. 2500 p. n.e.), ostatni władca epoki budowniczych wielkich piramid. Jego przodkowie to słynni faraonowie IV dynastii: Cheops (Chufu), Chefren (Chafre) oraz Mykerinosa (Menkaure). To właśnie ich grobowce są jedynym z siedmiu cudów świata starożytnego, jaki przetrwał do naszych czasów. Bo jak mawia stare arabskie przysłowie ludzie lękają się czasu, a czas boi się piramid!
Jednak Szepseskafa w przeciwieństwie do swoich wielkich przodków nie wzniósł swego grobowca w Gizie, lecz w Sakkarze, i nie była to piramida, lecz mastaba (po arabsku ława), rodzaj grobowca zarezerwowany podówczas dla dostojników, nie dla władców.
Czy zrobił tak dlatego, że nie było już miejsca Gizie na jego grobowiec, czy może dlatego, że chciał się uwolnić od stale rosnącego w siłę kleru boga słońca Ra? Czy w istocie za boskiego patrona wybrał Ptaha - głównego boga ówczesnej stolicy Egiptu – Memfis, które znajdowało się dokładnie naprzeciwko Sakkary? Te i inne pytania nurtują naukowców od wielu lat. Również sam grobowiec nigdy nie został dokładnie przebadany.
Szepseskaf rozpoczął budowę grobowca w pierwszym roku panowania, lecz nigdy jej nie ukończył, gdyż jego panowanie trwało prawdopodobnie zaledwie kilka lat. Jedne źródła podają, iż 4, inne, iż 7.
Niemniej, w ciągu tak krótkiego czasu udało mu się wznieść ogromną kamienną mastabę (w chwili obecnej ok. 100 m x 75 x 19 m), której budowę ukończyli jego następcy. Kim byli i dlaczego to zrobili – pozostaje również zagadką.
Od 2024 roku Mastaba Faraona jest badana przez polsko-egipską misję archeologiczną prowadzoną przez Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN i Ministerstwo Turystyki i Starożytności Arabskiej Republiki Egiptu. Już pierwsze sezony przyniosły wiele nowych danych na temat historii tego grobowca.
Pałac Staszica, Pierwsze piętro, sala nr 164 - Lustrzana
Termin: - sob., 2026-09-26 12:00 do 13:00
Numer: 331
Wykład
Organizator: Polska Akademia Nauk, Instytut Badań Literackich PAN, we współpracy z Instytut Slawistyki PAN
Wykonawcy:
Opis: Podziały klasowe wywierają wpływ na wszystkie sfery życia jednostek. Decydują o kwestiach takich jak miejsce zamieszkania, rodzaj wykonywanej pracy, style życia, sposoby spędzania wolnego czasu. Różnice klasowe nie pozostają bez wpływu na seksualność, sposoby jej wyrażania oraz wzory, wedle których jednostki inicjują, budują i porzucają relacje intymne.
Czy klasa inna niż uprzywilejowana może być przestrzenią seksualnej emancypacji? Czy może być nim świat inny niż wielkomiejski, artystowski, świetnie wykształcony? Choć autorzy tacy jak Didier Eribon, Douglas Stewart, Alan Hollinghurst czy Eduard Louis rzadko odpowiadają na to pytanie wprost, ich dzieła nie pozostawiają wątpliwości: nie może. My jednak te wątpliwości mamy.
W trakcie wykładu przyjrzymy się wpływom, jakie podziały klasowe wywierają na sposoby postrzegania i wyrażania nienormatywnych seksualności. Porozmawiamy o tekstach kultury poświęconym różnicom w sposobach jej przeżywania i wyrażania w zależności od klasy. Spróbujemy opisać mechanizmy warunkujące samoświadomość własnej odmienności, nastawienie otoczenia oraz bezpieczne queerowe życie.
Pałac Staszica, sala 144 im. Adama Mickiewicza, I piętro
Termin: - sob., 2026-09-26 13:00 do 14:30
Numer: 332
Dyskusja
Organizator: Polska Akademia Nauk, Instytut Slawistyki PAN
Wykonawcy:
Opis: Zdaniem amerykańskiej filozofki Marthy Nussbaum „Humanistyka uczy nas widzieć więcej”, dlatego nasza dyskusja będzie oscylować wokół roli humanistyki w systemie europejskiego bezpieczeństwa i odporności Europejczyków na zagrożenia wojenne, ataki hybrydowe i dezinformację. Bezpieczeństwo europejskie nie opiera się wyłącznie na sile militarnej, infrastrukturze krytycznej czy zdolnościach odstraszania, lecz także – a często przede wszystkim – na niewidzialnych zasobach kulturowych, ideowych i interpretacyjnych, które tworzy humanistyka. To one kształtują odporność społeczną, zdolność do rozpoznawania zagrożeń, rozumienia własnej tożsamości oraz budowania wspólnotowej spójności w obliczu presji zewnętrznych.
W tym kontekście dyskusja o sytuacji w obszarze tzw. flanki północno-wschodniej UE i NATO jest szczególnie ważna. Odwołując się z jednej strony do doświadczeń Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk oraz realizowanego Zadania Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego „Humanistyka dla bezpieczeństwa”; z drugiej strony – doświadczeń Gości z Republiki Litewskiej, zastanowimy się jak humanistyka – choć często niedostrzegalna – tworzy fundament trwalszy niż skała: ideową strukturę, która podtrzymuje europejskie bezpieczeństwo, wzmacnia odporność demokratycznych instytucji i umożliwia długotrwałe trwanie wspólnoty politycznej.
Udział wezmą: dr hab. Iwona Kurz (Wydział Polonistyki UW, Warszawa [TBC]), dr Darius Ivoška (Institute of the Lithuanian Language, Vilnius), prof. em. Elżbieta Smułkowa, dr Małgorzata Kasner (Instytut Slawistyki PAN).
Wydarzenie jest częścią Zadania Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na lata 2026–2027 „Humanistyka dla bezpieczeństwa. Projekt współpracy wzmacniającej badania slawistyczne i ich oddziaływanie na naukę oraz społeczeństwa tzw. flanki wschodniej UE i NATO”.
Pałac Staszica, sala Marii Skłodowskiej-Curie / nr 123, piętro I
Termin: - sob., 2026-09-26 14:00 do 15:00
Numer: 333
Wykład
Organizator: Uniwersytet Warszawski, Ośrodek Studiów Amerykańskich
Wykonawcy:
Opis: Czym jest gatunek dark academia? Jakie formy przyjmuje w literaturze i mediach społecznościowych? Co sprzyja jego obecnej popularności? I wreszcie: czy idealizuje uniwersytet, czy raczej go krytykuje?
Powieści dark academia z jednej strony skupiają się na mrocznych aspektach życia na uniwersytecie – jak dyskryminacja czy przemoc – a z drugiej zwykle uważane za próby idealizacji tej instytucji, ponieważ przedstawiają uniwersytety jako miejsca prestiżowe i ekskluzywne, wyłączone ze sfery bezmyślnego materializmu. Jednak powieści dark academia napisane przez autorów marginalizowanych, w tym osoby niebiałe, queerowe czy pochodzące z niższych klas społeczno-ekonomicznych, zasadniczo mniej lub bardziej wprost krytykują uniwersytet.
W czasie wykładu omówimy najważniejsze kontrowersje związane nie tylko z literaturą dark academia, ale i estetyką związaną z tym gatunkiem wykorzystywaną w mediach społecznościowych. Zastanowimy się nad tym, w jaki sposób dark academia wykorzystuje konwencje horroru, fantasy czy kryminału do formułowania krytyki uniwersytetu jako instytucji nierzadko opartej na wykluczeniu klasowym, rasowym i płciowym.
Wykład będzie więc okazją do refleksji zarówno nad popularnym gatunkiem literackim, jak i nad obecnym stanem akademii.
sala 1.012, I piętro (wejście główne, naprzeciwko BUW)
Termin: - sob., 2026-09-26 14:30 do 16:00
Numer: 334
Wykład
Organizator: Uniwersytet Warszawski, Ośrodek Studiów Amerykańskich
Wykonawcy:
Opis: Prezentacja stanowi wprowadzenie do studiów o niepełnosprawności: przybliża ich cele, historię i kierunki oraz napięcia zarówno w ramach dyscypliny akademickiej, jak i kręgów
aktywistycznych. Podczas prezentacji zostanie omówiona historia dynamicznie rozwijających się anglosaskich studiów o niepełnosprawności oraz sposoby adaptacji, tłumaczenia i tworzenia polskich i wschodnioeuropejskich studiów o niepełnosprawności.
Porozmawiamy o kluczowych dla tej dyscypliny tekstach i manifestach, a także głównych koncepcjach takich jak dostęp, opieka, aktywizm, czy deinstytucjonalizacja. Zastanowimy się, czym jest kultura niepełnosprawności i czy istnieje ona w Polsce.
Celem prezentacji jest pokazanie w jaki sposób i dlaczego niepełnosprawność ma wymiar polityczny, obywatelski, artystyczny.
sala 1.012, I piętro (wejście główne, naprzeciwko BUW)
Termin: - sob., 2026-09-26 16:00 do 17:30
Numer: 335
Wykład
Organizator: Uniwersytet Warszawski, Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki
Wykonawcy:
Opis: Opowiem o tym, jak mierzymy (długości, pola, objętości), co zmierzyć łatwo, co trudno, a czego w ogóle się nie da.
Termin: - sob., 2026-09-26 10:00 do 10:25
Numer: 336
Wykład
Organizator: Uniwersytet Warszawski, Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki
Wykonawcy:
Opis: Opowiem o grach, które zmuszają każdego grającego do oceny stopnia racjonalności innych graczy i dopasowania do tego swojej strategii. W trakcie wykładu zaproponuję uczestnikom wzięcie w nich udziału - będą nagrody!
Termin: - sob., 2026-09-26 10:30 do 10:55
Numer: 337
Wykład
Organizator: Uniwersytet Warszawski, Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki
Wykonawcy:
Opis: Tytułowy wybór wzorca konsumpcji ma znaczenie znacznie wykraczające poza codzienną krzątaninę homo economicus. Domyślny homo sapiens podobnie kształtuje swoje nastawienie badawcze: często zajmuje się problemami mniejszej wagi (i sławy), ale bardziej rokującymi na rozwiązanie. Bohaterami mojego odczytu będą sumy dwóch kwadratów, jako ubodzy (ale chciani) krewni szlachetnych liczb pierwszych: poczęstunek ma być skromny, ale obfity:)
Termin: - sob., 2026-09-26 11:15 do 11:40
Numer: 338
Wykład
Organizator: Uniwersytet Warszawski, Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki
Wykonawcy:
Opis: Część ataków na systemy informatyczne wymaga bardzo dobrej znajomości kryptografii lub użytych technologii. Część natomiast jest pomysłowa, ale prosta do zrozumienia - i o takich atakach będę opowiadał.
Na wykładzie dowiecie się, jak można było dowiedzieć się, gdzie mieszka wybrany użytkownik aplikacji randkowej, jak pobrać wszystkie adresy e-mail użytkowników systemu i jak można było podglądać dane i informacje o zamówieniach klientów znanego sklepu internetowego.
Termin: - sob., 2026-09-26 11:45 do 12:10
Numer: 339
Wykład
Organizator: Uniwersytet Warszawski, Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki
Wykonawcy:
Opis: W jaki sposób należy wybrać n parami różnych punktów na płaszczyźnie, aby liczba par punktów oddalonych od siebie o dokładnie 1 była możliwie największa? Pytanie to zostało postawione w 1946 roku przez Paula Erdősa i jest po dziś dzień trudnym problemem otwartym. W czasie referatu omówimy niedawne postępy w pracy nad tym problemem poczynione przez sztuczną inteligencję, jak również najlepsze znane górne oszacowania na szukaną liczbę par punktów.
Termin: - sob., 2026-09-26 12:15 do 12:40