Szkoła podstawowa 4-6

Zapoznanie z technologią powlekania żywności. Omówienie materiałów powłokotwórczych, metod powlekania i funkcji jakie pełnią w przemyśle spożywczym. Prezentacja produktów powlekanych i przykłady nowych rozwiązań z zastosowaniem procesu powlekania.

Widowiskowe eksperymenty z dziedziny ochrony przeciwpożarowej. Lekcja zawiera podstawy teoretyczne oraz część praktyczną w formie pokazów lub eksperymentów z udziałem uczestników. Zaprezentowany zostanie sprzęt i urządzenia wykorzystywane na co dzień podczas działań ratowniczych prowadzonych przez jednostki ratowniczo-gaśnicze PSP i OSP. Zajęcia poruszają tematy zagrożeń pożarowych i wybuchowych, gaszenia pożarów z użyciem sprzętu gaśniczego, środków gaśniczych i pojazdu pożarniczego. Główne atrakcje tego wydarzenia to pokazy poligonowe i laboratoryjne:

• przedstawienie sposobu posługiwania się gaśnicą i pokaz gaszenia pożaru w zarodku,
• omówienie wodnych roztworów środków gaśniczych stosowanych w szerokim spektrum pożarów i pokaz wytwarzania pianotwórczych środków gaśniczych i ich skuteczności,
• badanie statycznego kąta przechyłu bocznego pojazdu pożarniczego, pokaz zasięgu rzutu działka wodno-pianowego oraz prądownicy,
• pokaz reakcji na ogień materiałów włókienniczych i mebli tapicerowanych.

Na trasie wycieczki naukowej znajdą się laboratoria:

• Urządzeń i Środków Gaśniczych,
• Technicznego Wyposażenia Jednostek Ochrony Przeciwpożarowej,
• Procesów Spalania i Wybuchowości.

Jakiej najmniejszej wielkości obiekty jest w stanie rozróżnić ludzkie oko? Co jest mniejsze od tej granicy i czego nie jesteśmy w stanie dostrzec nieuzbrojonym okiem? Czy poznanie, niewidzialnego świata może pomóc zrozumieć nam zjawiska, które obserwujemy na co dzień? Urządzenie takie jak, skaningowy mikroskop elektronowy (SEM), dzięki wiązce elektronów o bardzo małej długości fali (nawet 0,05 nm) umożliwia nam obserwację fascynującego świata w skali nano. W czasie zajęć zostanie wyjaśnione jakie przedmioty możemy obrazować przy pomocy SEM. Wędrówkę od makro do nano świata zaczniemy od przyjrzenia się małym organizmom, a skończymy na rozwijającej się hodowli komórek na  nanowłóknach.

Ecodruk (ecoprint) staje się coraz bardziej popularny. Nadruki z motywami roślin, zwierząt pozwalają utrwalić mile spędzone chwile wśród przyrody, są też niezwykle twórczym, kreatywnym działaniem, wyrażającym chęć zbliżenia się do przyrody. Ecoprint wpisuje się w podejście do projektowania przestrzeni, które koncentruje się na tworzeniu połączenia człowieka z naturą i sprzyja budowania środowiska gwarantującego lepsze samopoczucie i pozytywny wpływa na zdrowie użytkowników. Ecoprint może być też narzędziem w edukacji przyrodniczej, pozwala bowiem bliżej poznać świat rodzimej przyrody. Lekcja ma na celu uzmysłowić uczniom jak wielką inspiracją może być dla nich przyroda i w jaki sposób mogą za pomocą różnych metod tworzyć oryginalne, spersonalizowane przedmioty bazujące na tkaninach.

Zajęcia odbywają się na wystawie stałej „Z Orłem Białym przez wieki”. Szukając śladów orła na herbach, pieczęciach, tarczach i mieczach, zobaczymy, jakie formy przybierał na przestrzeni wieków. Podążając tym tropem, spróbujemy odkryć, jak doszło do tego, że orzeł stał się godłem Polski.  

Zajęcia zaprojektowane w oparciu o treści poruszane na lekcjach przyrody, dotyczące kwasów, zasad, soli oraz wskaźników kwasowo-zasadowych. Uczestnicy będą odkrywać fascynujący świat chemii, badając podstawowe właściwości fizykochemiczne substancji, które na co dzień nas otaczają.
Podczas warsztatów dzieci poczują się jak prawdziwi naukowcy – w fartuchach, okularach ochronnych i z probówką w dłoni. Pod okiem prowadzących, samodzielnie lub w parach, przeprowadzą eksperymenty chemiczne. 
Celem warsztatów jest nie tylko rozwijanie zainteresowań naukami ścisłymi, ale również nauka zasad bezpieczeństwa i odpowiedzialnego zachowania w laboratorium. Zajęcia te łączą zabawę z nauką, pozwalając uczestnikom zdobywać wiedzę w inspirujący i angażujący sposób. Nie zabraknie efektownych, kolorowych reakcji chemicznych, które wywołają zachwyt i uśmiech na twarzach młodych eksperymentatorów.
Będzie to nie tylko świetna zabawa, ale przede wszystkim inspiracja do zrozumienia, że chemia jest wszędzie wokół nas!

Prezentacja dotyczy obserwacji efektów wymiany ciepła na drodze przewodzenia, konwekcji i promieniowania. Główną część pokazu stanowią eksperymenty z wykorzystaniem kamery termowizyjnej – przyrządu pozwalającego na uwidocznienie rozkładu temperatury na różnych obiektach. Przedstawione zostaną efekty ogrzewania i chłodzenia dla różnych warunków panujących w obserwowanych układach fizycznych. W szczególności  pokazana będzie mapa temperatur tkaniny, z której paruje woda lub do której przylegała dłoń. Przedstawione zostanie również, jak różne materiały (np. szkło i polimery) zachowują się wobec promieniowania podczerwonego. W kolejnych próbach obiektyw kamery termowizyjnej skierowany zostanie na aluminiowe płytki (jedna pokryta czarną farbą, kolejna pokryta białą farbą oraz ostatnia posiadająca wypolerowaną powierzchnię), a także na różne przedmioty codziennego użytku ogrzewane lampą halogenową lub wodą. Pokaz ten ma na celu między innymi zobrazowanie publiczności, jak istotne jest przygotowanie powierzchni badanych obiektów, aby pomiary temperatury kamerą termowizyjną były poprawne.

Demencja jest złożonym zjawiskiem patologicznego starzenia się mózgu, które objawia się powolnym zanikiem pamięci, zaburzeniami emocjonalnymi oraz brakiem kontroli nad niektórymi odruchami fizycznymi. Na szczęście nie każdy musi doświadczyć demencji. Podczas procesu starzenia się, nasz mózg może starzeć się patologicznie (demencja) lub w sposób zdrowy. Możliwe jest dożycie nawet i 100 lat ze sprawnie funkcjonującym mózgiem! Wszystkie zależy od bardzo wielu czynników, z których część możemy kontrolować podczas naszego życia. Podczas tego wykładu dowiemy się czym jest demencja i co wiemy o jej powstawaniu. Dowiemy się również co możemy zrobić, niezależnie od tego w jakim wieku jesteśmy, aby zadbać o nasz mózg i jego poprawne funkcjonowanie w starszym wieku.

Czy roboty mogą oszczędzać pieniądze? Jak technologia wpływa na to, jak zarządzamy finansami? Podczas tej lekcji dzieci wyruszą w fascynującą podróż do cyfrowego świata ekonomii, gdzie tradycyjne skarbonki ustępują miejsca aplikacjom mobilnym, a inteligentne maszyny pomagają planować wydatki. Uczestnicy dowiedzą się, jak rozwój technologii zmienia sposoby oszczędzania, inwestowania i kupowania – oraz jakie nowe możliwości i wyzwania niesie dla każdego z nas.  W przystępny i angażujący sposób wytłumaczymy, czym jest sztuczna inteligencja i jak może wspierać podejmowanie mądrych decyzji finansowych. Porozmawiamy o tym, jak działają automatyczne systemy oszczędzania, aplikacje pomagające zarządzać budżetem domowym czy nowoczesne metody płatności. Dzieci poznają także podstawowe pojęcia z ekonomii, takie jak budżet, oszczędności, inwestycje czy koszt alternatywny, na prostych i ciekawych przykładach z życia codziennego.  Lekcja będzie pełna zabawnych quizów, mini-gier i krótkich zadań praktycznych, które pokażą, że świat finansów i technologii wcale nie jest trudny ani nudny! Wspólnie zastanowimy się też, czy w przyszłości roboty będą mogły całkowicie przejąć zarządzanie naszymi pieniędzmi i dlaczego odpowiedzialność finansowa nadal pozostanie ważną umiejętnością człowieka.  Zapraszamy wszystkie dzieci ciekawe świata, które chcą zrozumieć, jak wygląda ekonomia XXI wieku i jak mądrze korzystać z technologicznych możliwości w codziennym życiu!

Serdecznie zapraszamy na wyjątkowy warsztat naukowy, podczas którego dzieci będą miały szansę dowiedzieć się skąd nasze ciało czerpie energię niezbędną do życia. Wspólnie odbędziemy podróż do wnętrza żywych organizmów i odkryjemy mitochondria – małe, ale niezwykle ważne elektrownie komórkowe, które decydują o naszych siłach i zdrowiu. Dzięki fascynującym maszynom molekularnym ukrytym w ich wnętrzu, mitochondria produkują energię potrzebną nam do ruchu, myślenia i wzrostu. Przyjrzymy się im z bliska!

W ramach zajęć dowiemy w jaki sposób badamy elektrownie komórkowe i dlaczego ważne jest by dobrze je poznać. Pokażemy, jak naukowcy wyodrębniają mitochondria z komórek, a także zobaczymy prawdziwe, wyizolowane mitochondria! Wspólnie sprawdzimy, jak komórki wykorzystują różne cukry do wytworzenia energii oraz jak budowa mitochondriów umożliwia ich działanie. Całość pokazu odbędzie się w prawdziwym laboratorium badawczym, tak by nasi goście mogli zobaczyć, jak naukowcy pracują na co dzień. To doskonała okazja dla młodych odkrywców, by poznać tajemnice działania ludzkiego ciała i dowiedzieć się co kryje się pod tajemniczym pojęciem „metabolizm”.

Dla dzieci od 8 roku życia. Nie trzeba znać biologii – wystarczy ciekawość i chęć poznania świata

Bioblitz to szybka inwentaryzacja przyrodnicza, wykonywana przez specjalistów wspólnie z zainteresowanymi niespecjalistami - mieszkańcami miejsca inwentaryzacji, ochotnikami, pasjonatami. W tym roku prowadzimy akcję na naszych kampusach - razem z naszymi studentami i gośćmi przeszukujemy tereny naszych kampusów i ich otoczenia. Teren akcji obejmuje również Las Młociny i przylegający do niego fragment Doliny Wisły.  Do zbioru i porządkowania naszych obserwacji używamy aplikacji iNaturalist (https://play.google.com/store/apps/details?id=org.inaturalist.android&hl=pl lub https://apps.apple.com/pl/app/inaturalist-classic/id421397028?l=pl). Akcja trwa cały sezon, jej postępy można śledzić na https://apps.apple.com/pl/app/inaturalist-classic/id421397028?l=pl.  W czasie akcji, dzięki obecności specjalistów z różnych działów taksonomii oraz wydatnej pomocy algorytmów aplikacji iNaturalist zbieramy obserwacje i  rozpoznajemy wszystkie grupy systematyczne - porosty, rośliny naczyniowe, bezkręgowce, kręgowce. Relacje z naszych wycieczek  można obejrzeć na stronie bioblitz.pl.

W czasie lekcji podczas Festiwalu Nauki będzie można wspólnie z nami wziąć udział w poszukiwaniach flory i fauny późnego lata i wczesnej jesieni.

Spożywanie śmieciowego jedzenia oraz napojów wysokosłodzonych w połączeniu z niedostateczną  ilością ruchu prowadzi do rozwoju nadwagi, a nawet otyłości. Nadwaga i otyłość mają nie tylko wpływ na niską samoocenę młodego człowieka oraz narażenie na brak akceptacji w grupie rówieśniczej, ale również niosą ze sobą poważne konsekwencje zdrowotne w późniejszym wieku. Otyłość jest głównym czynnikiem prowadzącym do rozwoju cukrzycy typu drugiego, stłuszczenia wątroby, nadciśnienia tętniczego, miażdżycy oraz szeregu innych schorzeń łącznie z wieloma rodzajami nowotworów.

Nawyki żywieniowe oraz nasze przyzwyczajenia ruchowe kształtujemy od najmłodszych lat. Dlatego tak ważne jest wyposażenie młodych ludzi w odpowiednią wiedzę i narzędzia do zadbania o swoje zdrowie oraz dobre samopoczucie. Nasz wykład/dyskusja będzie poświęcony rozwojowi otyłości i sposobom na zapobieganie jej. W formie dostosowanej do wieku dzieci przedstawimy pokrótce mechanizmy rozwoju otyłości, jej wpływ na fizjologię poszczególnych organów oraz sposoby na ukształtowanie zdrowszych nawyków żywieniowych i ruchowych.

Owady są najliczniejszą grupą zwierząt na naszej planecie. I choć spotykamy się z nimi niemal każdego dnia naszego życia, wciąż mało o nich wiemy. Lekcja ta przybliży świat owadów młodym przyrodnikom. Uczestnicy zajęć nauczą się rozróżniać owady i pająki występujące w lesie, rozpoznawać podstawowe gatunki, poznają ich biologię oraz ważną rolę, jaką pełnią w ekosystemach leśnych. Zajęcia warsztatowo-terenowe na "Szlaku Leśnych Gigantów".

Lekcja dostarczy informacji na temat żywności produkowanej dla kosmonautów, techniki tego procesu i zalet żywności liofilizowanej. Jak smakują kosmiczne truskawki? Dowiecie się na lekcji.

Nie będzie przesadą stwierdzenie, że każde dziecko słyszało, kim był Jan Matejko i zna przynamniej jeden jego obraz z historii Polski, którą często widzimy jego oczami. Na zajęciach dzieci zapoznają się z jego najważniejszymi (i tymi mniej ważnymi) obrazami, a także dowiedzą o życiu malarza, jego szkolnych problemach, trudnej drodze do sławy i późniejszych sukcesach. Odpowiemy sobie też na pytanie, jaką rolę obrazy tego artysty pełniły w XIX wieku, gdy Polska była pod zaborami. Dr Anna Straszewska opowie również o tym, jak artysta tworzył swoje obrazy, skąd czerpał wiedzę o przebiegu historycznych wydarzeń, dawnych strojach i co sprawia, że malowane przez niego sceny wyglądają realistycznie, a widz czuje się jakby był ich uczestnikiem. Jednym z najsłynniejszych obrazów Matejki jest przedstawienie Hołdu pruskiego ukończone w 1882 roku. Ponieważ w tym roku mija 500 lat od przedstawionych przez artystę wydarzeń, gdy książę Albrecht Hohenzollern na rynku w Krakowie składał przysięgę polskiemu królowi Zygmuntowi Staremu, uczniowie wcielą się w rolę malarzy historycznych i w zaaranżowanej dziewiętnastowiecznej pracowni będą mogli pod okiem dr Katarzyny Kesling i dr Anny Straszewskiej namalować własną wersję obrazu. Będą mieli do swej dyspozycji historyczne rekwizyty i modeli pozujących do roli króla i księcia.

Materiały plastikowe, choć swoje początki miały już w XIX wieku, prawdziwy rozkwit przeżyły dopiero w XX stuleciu – wkraczając w każdą gałąź przemysłu i niemal każdy aspekt naszego życia. Oferowały nieznane dotąd właściwości przy coraz niższym koszcie produkcji. Świat oszalał na punkcie fantastycznych możliwości plastiku. Ale czy rzeczywiście są to materiały z naszych snów… czy może raczej z koszmarów?

W XXI wieku stajemy przed wyzwaniami, które przez dekady były ignorowane. Dziś wiemy już, jak tworzywa sztuczne wpływają na klimat, środowisko i zdrowie. Plastikowe opakowania to jedno z głównych źródeł odpadów, które przyczyniają się do globalnego zanieczyszczenia. Na szczęście rosnąca świadomość konsumentów oraz zmieniające się przepisy prawa – zarówno krajowego, jak i unijnego – mobilizują naukowców i przemysł do opracowywania zrównoważonych, przyjaznych środowisku rozwiązań.

Podczas naszego spotkania przyjrzymy się bliżej biodegradowalnym opakowaniom jako alternatywie dla tradycyjnych tworzyw sztucznych. Uczniowie dowiedzą się, czym jest biodegradowalność, jakie materiały można tak nazwać, jakie cechy powinny mieć ekologiczne opakowania do żywności oraz jaki wpływ na środowisko może mieć ich stosowanie. Naszym celem jest nie tylko przekazanie wiedzy, ale również zwiększenie świadomości młodych ludzi na temat alternatyw dla plastiku i możliwości lepszego wykorzystania odpadów przemysłu spożywczego.

Zanurz się w świat zdrowych kolorów i konsystencji! Odkryj w ramach samodzielnych eksperymentów, jak antocyjany - naturalne barwniki roślinne - zmieniają kolor pod wpływem pH, a roślinne zagęszczacze – jak guma guar, pektyny czy guma arabska – czarują galaretowatą magią. A przy okazji dowiedz się, jak mogą wpłynąć na Twoje zdrowie. Nauka smakuje lepiej, gdy można ją zobaczyć i dotknąć!

Czy niedźwiedź polarny i pingwin białobrewy mogą przybić sobie piątkę? Czym odżywia się krabojad i dlaczego svalbardzka pardwa górska nosi zimą puchowe "spodenki"? Serdecznie zapraszamy na lekcję poświęconą faunie regionów polarnych.

Prelegentka: Dagmara Bożek – popularyzatorka nauki, pisarka i uczestniczka wypraw polarnych. Na co dzień pracuje w Instytucie Geofizyki PAN.

Czym jest kolekcjonerstwo i na czym polega? Dzisiaj często zbieramy różnego rodzaju karty, na przykład z wizerunkami piłkarzy, z postaciami z bajek, itd., układając je w albumach i tworząc w ten sposób swojego rodzaju kolekcję. Gromadzenie różnych przedmiotów, a przede wszystkim dzieł sztuki, sięga najdawniejszych czasów. W XVIII wieku w Polsce jedną z takich kolekcji stworzył król Stanisław August. Władca włączył do niej wiele rycin i rysunków o różnorodnej tematyce. Były one przechowywane w specjalnie do tego celu przygotowanych tekach.

Podczas spotkania zastanowimy się czym jest owa teka i czy ma coś wspólnego ze zwykłą teczką. Odkryjemy jej zawartość i zapoznamy się z różnymi tematami przedstawianymi na obecnych tam rycinach. Uczennice i uczniowie będą zachęcani do aktywnego udziału w lekcji, a także do pracy w grupach. Zajęcia będą miały charakter warsztatowy i interaktywny. Będzie to opowieść o zbiorze królewskim, ale także o rozmaitych grupach tematycznych obecnych we wszystkich dziedzinach sztuki, takich jak: portret, scena mitologiczna, scena religijna, scena historyczna, scena rodzajowa, scena alegoryczna. Materiał zostanie zaprezentowany na przykładzie wybranej teki królewskiej, przykładowych kart oraz wydruków rycin reprezentujących poszczególne grupy tematyczne. Uczniowie i uczennice będą mogli zobaczyć oryginalną tekę w Gabinecie Rycin i znajdujące się w niej karty. Lekcja ma na celu przybliżenie pojęcia kolekcjonerstwa, postaci króla Stanisława Augusta jako kolekcjonera, a także poznanie różnych gatunków i tematów spotykanymi w malarstwie, rzeźbie, grafice czy rysunku.

Ręczny wykrywacz min, skonstruowany przez Józefa Kosackiego w 1941 roku, był jednym z przełomowych wynalazków okresu II wojny światowej. Możliwość bezkontaktowego, natychmiastowego wykrywania i rozbrajania pól minowych ocaliła miliony istnień. Do dziś, oczywiście znacząco udoskonalone, wykrywacze min i metalu oddają nieocenione usługi żołnierzom, archeologom, konstruktorom. Ten wspaniały wynalazek polskiego inżyniera służy nawet majsterkowiczom, ostrzegając przed ukrytą w ścianie rurą lub przewodem elektrycznym. W przemyśle spożywczym pozwala niezawodnie wykryć metaliczne zanieczyszczenia żywności, a schowany pod jezdnią zlicza samochody i steruje sygnalizacją uliczną. Jak wyglądał jego pierwszy oryginalny prototyp, jak działa, do czego służy? Tego dowiemy się na lekcji muzealnej. Zagramy też w saperską grę, w której intuicja i przeczucie zmierzą się z technologiczną nieomylnością wynalazku Józefa Kosackiego.

Zapraszamy na warsztaty, podczas których dzieci poznają podstawy działania układu odpornościowego oraz dowiedzą się, dlaczego szczepionki są jednym z najlepszych sojuszników naszej odporności. Porozmawiamy o tym, jak organizm rozpoznaje zagrożenia, czym są wirusy i pasożyty, oraz jak działają wyspecjalizowane komórki odpornościowe – zwłaszcza makrofagi, które niczym strażnicy patrolują ciało i pochłaniają nieproszonych gości.

W drugiej części zajęć dzieci wezmą udział w prostych eksperymentach biologicznych. Zobaczą, jak wyglądają ich własne komórki nabłonkowe pobrane z policzka, które zostaną odpowiednio wybarwione i obejrzane pod mikroskopem. Pokażemy również kilka podstawowych technik laboratoryjnych, wykorzystywanych na co dzień w biologii i medycynie. Dzieci będą mogły zobaczyć na ekranie komórki w powiększeniu, fluorescencję i inne zjawiska wykorzystywane w pracy naukowca.

Zajęcia mają charakter interaktywny i łączą elementy wykładu, dyskusji oraz doświadczeń. Celem spotkania jest nie tylko przekazanie wiedzy, ale także rozbudzenie ciekawości i pokazanie, że biologia to nauka, którą można zobaczyć na własne oczy.

Wszyscy jesteśmy pokryci mikroorganizmami, mamy też ich pełno w środku. Ich obecność jest bardzo ważna, bo bez nich byśmy nie istnieli. Zabieramy was na wycieczkę do fascynującego świata drobnoustrojów, podczas której poznamy bakterie, wirusy i grzyby – te przyjazne i te groźne. Nauczymy się doceniać naszych sprzymierzeńców i czuć respekt przed „wrogami”. Wszyscy wiemy o ich istnieniu, ale nie możemy zobaczyć ich gołym okiem, dlatego podczas naszego spotkania obejrzymy niektóre z nich pod mikroskopem. 

W jaki sposób nowoczesne nanomateriały mogą pomóc w leczeniu chorób cywilizacyjnych? Czy wiedza podstawowej budowie komórki i tworzących ją  materiałach może mieć zastosowanie w nowoczesnych metodach terapii? W jaki sposób można wykorzystać nanomateriały w różnych rodzajach leków?

Zajęcia wprowadzą dzieci w ognisty świat wulkanów. Zajrzymy pod twardą skorupę i dowiemy się, co kryje wnętrze Ziemi. Odkryjemy historię wulkanów – płonących gór, które towarzyszą naszej planecie od wczesnych lat jej dzieciństwa. Poznamy ich pochodzenie, rozmieszczenie na Ziemi, typy oraz budowę. Podczas warsztatów zobaczymy erupcję wulkanu, co pokazane zostanie poprzez specjalnie przygotowany model. Obejrzymy różnego rodzaju skały wulkaniczne, dowiemy się jak powstały i gdzie je znaleźć. Poznamy wpływ wulkanizmu na los ludzkości. Zajrzymy do starożytnych Pompei i na współczesną Islandię. Dowiemy się czym jest magma i lawa oraz jak ich rodzaj wpływa na erupcję. A przede wszystkim odpowiemy sobie na pytanie – skąd pochodzi wieczny ogień?