Szkoła podstawowa 4-6

Część 1 Zaprezentujemy szeroki asortyment różnych produktów, głównie żywnościowych, wytworzonych z wykorzystaniem mikroorganizmów. Szczególną uwagę zwrócimy na dwie grupy produktów, zawierających żywą mikroflorę, a obecnych w naszym codziennym życiu - wytworzone przy udziale bakterii oraz grzybów (drożdży i pleśni). Uczniowie przekonają się, z jak dużą liczbą takich produktów stykają się na co dzień.

W części praktycznej uczniowie poznają podstawowe techniki laboratoryjne i sprzęt mikrobiologiczny, wykonają posiew mikrobiologiczny żywej kultury mikroorganizmu, który został wyizolowany z jednego z zaprezentowanych produktów żywnościowych, zaobserwują wzrost danego mikroorganizmu w postaci kolonii na płytce Petriego, wykonają preparat mikroskopowy, zaobserwują pod mikroskopem komórki mikroorganizmów, z którymi pracowali i poznają różne kształty i ugrupowania bakterii oraz grzybów.

Część 2 Podczas prezentacji multimedialnej dzieci poznają budowę i działanie układu pokarmowego człowieka. W części praktycznej obliczą długość własnego przewodu pokarmowego oraz przekonają się jak trawione są najważniejsze składniki pokarmu - wykonają doświadczenia chemiczne, dzięki którym poznaję rolę śliny i żółci w trawieniu węglowodanów złożonych (skrobi) i tłuszczu.

Lekcja ma charakter ćwiczeń laboratoryjnych. Składa się z jednego bloku zajęć warsztatowych pozwalających opanować uczniom kilka podstawowych technik mikrobiologicznych niezbędnych w prowadzeniu badań z zakresu mikrobiologii środowisk, szczególnie geomikrobiologii. Po krótkim wstępie uczniowie będą mieli okazję samodzielnie przeprowadzić izolację bakterii z różnych środowisk, poznają podstawowe techniki prowadzenia hodowli bakteryjnych. Będą mogli obejrzeć wyhodowane kolonie bakterii z różnych środowisk, które nas otaczają (woda, gleba, powietrze). Dodatkowo dowiedzą się czy bakterie mają kolory? Do czego służą barwniki bakteriom? Czy da się wykorzystać bakterie do malowania obrazków?

Pewnie prawie każdy z nas bawił się klockami LEGO. Co można z nimi zrobić? Możemy zbudować prawie wszystko! A jeśli powiem Państwu, że chemia to nic innego jak zabawa klockami? Porozmawiamy co nieco o budowie świata, jak również opowiem co nieco o tym jak możemy zobaczyć te nasze chemiczne klocki LEGO.

Podczas tej lekcji, łączącej elementy geologii, paleontologii i archeologii, uczniowie poznają minerały z grupy apatytu, występujące zarówno w przyrodzie nieożywionej, jak i w organizmach żywych. Dowiedzą się, gdzie można je znaleźć oraz jakie mają właściwości i zastosowania. W trakcie zajęć zostanie wyjaśnione, czym są minerały, jak zbudowane są kości i zęby, w jaki sposób apatyt wykorzystywany jest w przemyśle oraz dlaczego odgrywa tak istotną rolę dla roślin.

Uczniowie poznają również kulisy pracy naukowców, którzy analizując skład kryształów apatytu w skałach i skamieniałościach, badają historię Ziemi oraz warunki życia na niej. W trakcie lekcji uczestnicy będą mieli okazję obejrzeć próbki minerałów i szczątków, co pozwoli im z bliska zobaczyć różnorodne formy występowania apatytu.

Zajęcia w przystępny sposób pokażą, że minerały mogą łączyć wiele dziedzin życia i nauki.

Czy roboty mogą oszczędzać pieniądze? Jak technologia wpływa na to, jak zarządzamy finansami? Podczas tej lekcji dzieci wyruszą w fascynującą podróż do cyfrowego świata ekonomii, gdzie tradycyjne skarbonki ustępują miejsca aplikacjom mobilnym, a inteligentne maszyny pomagają planować wydatki. Uczestnicy dowiedzą się, jak rozwój technologii zmienia sposoby oszczędzania, inwestowania i kupowania – oraz jakie nowe możliwości i wyzwania niesie dla każdego z nas.  W przystępny i angażujący sposób wytłumaczymy, czym jest sztuczna inteligencja i jak może wspierać podejmowanie mądrych decyzji finansowych. Porozmawiamy o tym, jak działają automatyczne systemy oszczędzania, aplikacje pomagające zarządzać budżetem domowym czy nowoczesne metody płatności. Dzieci poznają także podstawowe pojęcia z ekonomii, takie jak budżet, oszczędności, inwestycje czy koszt alternatywny, na prostych i ciekawych przykładach z życia codziennego.  Lekcja będzie pełna zabawnych quizów, mini-gier i krótkich zadań praktycznych, które pokażą, że świat finansów i technologii wcale nie jest trudny ani nudny! Wspólnie zastanowimy się też, czy w przyszłości roboty będą mogły całkowicie przejąć zarządzanie naszymi pieniędzmi i dlaczego odpowiedzialność finansowa nadal pozostanie ważną umiejętnością człowieka.  Zapraszamy wszystkie dzieci ciekawe świata, które chcą zrozumieć, jak wygląda ekonomia XXI wieku i jak mądrze korzystać z technologicznych możliwości w codziennym życiu!

Spożywanie śmieciowego jedzenia oraz napojów wysokosłodzonych w połączeniu z niedostateczną  ilością ruchu prowadzi do rozwoju nadwagi, a nawet otyłości. Nadwaga i otyłość mają nie tylko wpływ na niską samoocenę młodego człowieka oraz narażenie na brak akceptacji w grupie rówieśniczej, ale również niosą ze sobą poważne konsekwencje zdrowotne w późniejszym wieku. Otyłość jest głównym czynnikiem prowadzącym do rozwoju cukrzycy typu drugiego, stłuszczenia wątroby, nadciśnienia tętniczego, miażdżycy oraz szeregu innych schorzeń łącznie z wieloma rodzajami nowotworów.

Nawyki żywieniowe oraz nasze przyzwyczajenia ruchowe kształtujemy od najmłodszych lat. Dlatego tak ważne jest wyposażenie młodych ludzi w odpowiednią wiedzę i narzędzia do zadbania o swoje zdrowie oraz dobre samopoczucie. Nasz wykład/dyskusja będzie poświęcony rozwojowi otyłości i sposobom na zapobieganie jej. W formie dostosowanej do wieku dzieci przedstawimy pokrótce mechanizmy rozwoju otyłości, jej wpływ na fizjologię poszczególnych organów oraz sposoby na ukształtowanie zdrowszych nawyków żywieniowych i ruchowych.

Serdecznie zapraszamy na wyjątkowy warsztat naukowy, podczas którego dzieci będą miały szansę dowiedzieć się skąd nasze ciało czerpie energię niezbędną do życia. Wspólnie odbędziemy podróż do wnętrza żywych organizmów i odkryjemy mitochondria – małe, ale niezwykle ważne elektrownie komórkowe, które decydują o naszych siłach i zdrowiu. Dzięki fascynującym maszynom molekularnym ukrytym w ich wnętrzu, mitochondria produkują energię potrzebną nam do ruchu, myślenia i wzrostu. Przyjrzymy się im z bliska!

W ramach zajęć dowiemy w jaki sposób badamy elektrownie komórkowe i dlaczego ważne jest by dobrze je poznać. Pokażemy, jak naukowcy wyodrębniają mitochondria z komórek, a także zobaczymy prawdziwe, wyizolowane mitochondria! Wspólnie sprawdzimy, jak komórki wykorzystują różne cukry do wytworzenia energii oraz jak budowa mitochondriów umożliwia ich działanie. Całość pokazu odbędzie się w prawdziwym laboratorium badawczym, tak by nasi goście mogli zobaczyć, jak naukowcy pracują na co dzień. To doskonała okazja dla młodych odkrywców, by poznać tajemnice działania ludzkiego ciała i dowiedzieć się co kryje się pod tajemniczym pojęciem „metabolizm”.

Dla dzieci od 8 roku życia. Nie trzeba znać biologii – wystarczy ciekawość i chęć poznania świata

Wszyscy jesteśmy pokryci mikroorganizmami, mamy też ich pełno w środku. Ich obecność jest bardzo ważna, bo bez nich byśmy nie istnieli. Zabieramy was na wycieczkę do fascynującego świata drobnoustrojów, podczas której poznamy bakterie, wirusy i grzyby – te przyjazne i te groźne. Nauczymy się doceniać naszych sprzymierzeńców i czuć respekt przed „wrogami”. Wszyscy wiemy o ich istnieniu, ale nie możemy zobaczyć ich gołym okiem, dlatego podczas naszego spotkania obejrzymy niektóre z nich pod mikroskopem. 

Demencja jest złożonym zjawiskiem patologicznego starzenia się mózgu, które objawia się powolnym zanikiem pamięci, zaburzeniami emocjonalnymi oraz brakiem kontroli nad niektórymi odruchami fizycznymi. Na szczęście nie każdy musi doświadczyć demencji. Podczas procesu starzenia się, nasz mózg może starzeć się patologicznie (demencja) lub w sposób zdrowy. Możliwe jest dożycie nawet i 100 lat ze sprawnie funkcjonującym mózgiem! Wszystkie zależy od bardzo wielu czynników, z których część możemy kontrolować podczas naszego życia. Podczas tego wykładu dowiemy się czym jest demencja i co wiemy o jej powstawaniu. Dowiemy się również co możemy zrobić, niezależnie od tego w jakim wieku jesteśmy, aby zadbać o nasz mózg i jego poprawne funkcjonowanie w starszym wieku.

Czy łatwo dowiedzieć się, co lubią ludzie? Jak zaplanować pytania, żeby poznać prawdziwe odpowiedzi? Jak wyniki badań ankietowych mogą wpływać na decyzje w biznesie, polityce i codziennym życiu? W tej lekcji online dowiesz się, dlaczego są one tak ważne i jak mogą pomóc w zrozumieniu potrzeb i oczekiwań różnych grup ludzi.
Podczas lekcji Wspólnie zastanowimy się, jak tworzyć dobre pytania, odkryjemy, jak unikać najczęstszych błędów w badaniach ankietowych. Przeprowadzimy zdalnie miniankietę, i wspólnie omówimy jej wyniki by dowiedzieć się, jak analizować zebrane dane, aby wyciągać wartościowe wnioski – wszystko po to by pokazać że badania ankietowe to wiedza o nas dla nas!
To okazja do rozwijania kompetencji społecznych, matematycznych i logicznych – poprzez zabawę do ważnych wniosków!

Lekcja będzie prowadzona z wykorzystaniem komiksu pt. "Dlaczego w praskich piwnicach straszy?". Uczestnicy zajęć poznają historię kamienicy i jej niezwykłe tajemnice.

Nie będzie przesadą stwierdzenie, że każde dziecko słyszało, kim był Jan Matejko i zna przynamniej jeden jego obraz z historii Polski, którą często widzimy jego oczami. Na zajęciach dzieci zapoznają się z jego najważniejszymi (i tymi mniej ważnymi) obrazami, a także dowiedzą o życiu malarza, jego szkolnych problemach, trudnej drodze do sławy i późniejszych sukcesach. Odpowiemy sobie też na pytanie, jaką rolę obrazy tego artysty pełniły w XIX wieku, gdy Polska była pod zaborami. Dr Anna Straszewska opowie również o tym, jak artysta tworzył swoje obrazy, skąd czerpał wiedzę o przebiegu historycznych wydarzeń, dawnych strojach i co sprawia, że malowane przez niego sceny wyglądają realistycznie, a widz czuje się jakby był ich uczestnikiem. Jednym z najsłynniejszych obrazów Matejki jest przedstawienie Hołdu pruskiego ukończone w 1882 roku. Ponieważ w tym roku mija 500 lat od przedstawionych przez artystę wydarzeń, gdy książę Albrecht Hohenzollern na rynku w Krakowie składał przysięgę polskiemu królowi Zygmuntowi Staremu, uczniowie wcielą się w rolę malarzy historycznych i w zaaranżowanej dziewiętnastowiecznej pracowni będą mogli pod okiem dr Katarzyny Kesling i dr Anny Straszewskiej namalować własną wersję obrazu. Będą mieli do swej dyspozycji historyczne rekwizyty i modeli pozujących do roli króla i księcia.

Ręczny wykrywacz min, skonstruowany przez Józefa Kosackiego w 1941 roku, był jednym z przełomowych wynalazków okresu II wojny światowej. Możliwość bezkontaktowego, natychmiastowego wykrywania i rozbrajania pól minowych ocaliła miliony istnień. Do dziś, oczywiście znacząco udoskonalone, wykrywacze min i metalu oddają nieocenione usługi żołnierzom, archeologom, konstruktorom. Ten wspaniały wynalazek polskiego inżyniera służy nawet majsterkowiczom, ostrzegając przed ukrytą w ścianie rurą lub przewodem elektrycznym. W przemyśle spożywczym pozwala niezawodnie wykryć metaliczne zanieczyszczenia żywności, a schowany pod jezdnią zlicza samochody i steruje sygnalizacją uliczną. Jak wyglądał jego pierwszy oryginalny prototyp, jak działa, do czego służy? Tego dowiemy się na lekcji muzealnej. Zagramy też w saperską grę, w której intuicja i przeczucie zmierzą się z technologiczną nieomylnością wynalazku Józefa Kosackiego.

Małe rozmiary i wysoka częstotliwość ruchów skrzydeł owadów czynią je interesującym, a jednocześnie trudnym obiektem badań. Podczas wykładu zostaną przedstawione podstawy aerodynamiki lotu owadów zilustrowane animacjami wyników badań numerycznych. Czy w dobie panowania dronów możemy się czegoś nauczyć od owadów?

Przeniesiemy się w fascynujący świat nauki, gdzie wszystko jest możliwe.

Zaczniemy od widowiskowych reakcji chemicznych, w których nauka spotyka się z efektem „wow”! Wybuchowa „pasta dla słonia”, zielony płomień kwasu borowego, samozapłon gliceryny z nadmanganianem i magiczny „wąż faraona” pokażą, że chemia może być nie tylko fascynująca, ale też piękna. To doskonały punkt wyjścia, by zrozumieć, jak wiele z tych zjawisk – spalanie, rozkład, egzotermia – ma swoje odpowiedniki w biologii i biochemii. Wszystko z komentarzem naukowym i w pełni bezpiecznie.

Następnie przejdziemy do świata biologii, w którym również znajdziemy zaskakujące odkrycia! Przyjrzymy się cząsteczce DNA, która jest „instrukcją życia” każdego organizmu. Z pomocą prostych składników takich jak sól, woda i sok z ananasa, w prosty sposób wyizolujemy DNA z truskawki i zobaczymy je na własne oczy. Łącząc ciekawość odkrywcy z podstawowymi technikami biologicznymi dowiemy się jak komórki przechowują informacje genetyczne.

Na koniec zanurzymy się w tajemniczy mikrokosmos mikroorganizmów. Bakterie to nie tylko choroby, lecz także niezwykłe zdolności i kluczowa rola w naturze — np. w rozkładzie celulozy, najpowszechniejszego związku organicznego na Ziemi. Kształt i rozmiar, tempo życia („szybcioch” czy „powolniak”), życie z sąsiadami czy samotnie – wszystko to wpływa na ich funkcjonowanie. Wiele wiemy ale jest jeszcze więcej do poznania. A wszystko w kontekście tradycyjnych oraz nowoczesnych metod naukowych.

Zajęcia zaprojektowane w oparciu o treści poruszane na lekcjach przyrody, dotyczące kwasów, zasad, soli oraz wskaźników kwasowo-zasadowych. Uczestnicy będą odkrywać fascynujący świat chemii, badając podstawowe właściwości fizykochemiczne substancji, które na co dzień nas otaczają.
Podczas warsztatów dzieci poczują się jak prawdziwi naukowcy – w fartuchach, okularach ochronnych i z probówką w dłoni. Pod okiem prowadzących, samodzielnie lub w parach, przeprowadzą eksperymenty chemiczne. 
Celem warsztatów jest nie tylko rozwijanie zainteresowań naukami ścisłymi, ale również nauka zasad bezpieczeństwa i odpowiedzialnego zachowania w laboratorium. Zajęcia te łączą zabawę z nauką, pozwalając uczestnikom zdobywać wiedzę w inspirujący i angażujący sposób. Nie zabraknie efektownych, kolorowych reakcji chemicznych, które wywołają zachwyt i uśmiech na twarzach młodych eksperymentatorów.
Będzie to nie tylko świetna zabawa, ale przede wszystkim inspiracja do zrozumienia, że chemia jest wszędzie wokół nas!

Czy niedźwiedź polarny i pingwin białobrewy mogą przybić sobie piątkę? Czym odżywia się krabojad i dlaczego svalbardzka pardwa górska nosi zimą puchowe "spodenki"? Serdecznie zapraszamy na lekcję poświęconą faunie regionów polarnych.

Prelegentka: Dagmara Bożek – popularyzatorka nauki, pisarka i uczestniczka wypraw polarnych. Na co dzień pracuje w Instytucie Geofizyki PAN.

Jakiej najmniejszej wielkości obiekty jest w stanie rozróżnić ludzkie oko? Co jest mniejsze od tej granicy i czego nie jesteśmy w stanie dostrzec nieuzbrojonym okiem? Czy poznanie, niewidzialnego świata może pomóc zrozumieć nam zjawiska, które obserwujemy na co dzień? Urządzenie takie jak, skaningowy mikroskop elektronowy (SEM), dzięki wiązce elektronów o bardzo małej długości fali (nawet 0,05 nm) umożliwia nam obserwację fascynującego świata w skali nano. W czasie zajęć zostanie wyjaśnione jakie przedmioty możemy obrazować przy pomocy SEM. Wędrówkę od makro do nano świata zaczniemy od przyjrzenia się małym organizmom, a skończymy na rozwijającej się hodowli komórek na  nanowłóknach.

Czym jest kolekcjonerstwo i na czym polega? Dzisiaj często zbieramy różnego rodzaju karty, na przykład z wizerunkami piłkarzy, z postaciami z bajek, itd., układając je w albumach i tworząc w ten sposób swojego rodzaju kolekcję. Gromadzenie różnych przedmiotów, a przede wszystkim dzieł sztuki, sięga najdawniejszych czasów. W XVIII wieku w Polsce jedną z takich kolekcji stworzył król Stanisław August. Władca włączył do niej wiele rycin i rysunków o różnorodnej tematyce. Były one przechowywane w specjalnie do tego celu przygotowanych tekach.

Podczas spotkania zastanowimy się czym jest owa teka i czy ma coś wspólnego ze zwykłą teczką. Odkryjemy jej zawartość i zapoznamy się z różnymi tematami przedstawianymi na obecnych tam rycinach. Uczennice i uczniowie będą zachęcani do aktywnego udziału w lekcji, a także do pracy w grupach. Zajęcia będą miały charakter warsztatowy i interaktywny. Będzie to opowieść o zbiorze królewskim, ale także o rozmaitych grupach tematycznych obecnych we wszystkich dziedzinach sztuki, takich jak: portret, scena mitologiczna, scena religijna, scena historyczna, scena rodzajowa, scena alegoryczna. Materiał zostanie zaprezentowany na przykładzie wybranej teki królewskiej, przykładowych kart oraz wydruków rycin reprezentujących poszczególne grupy tematyczne. Uczniowie i uczennice będą mogli zobaczyć oryginalną tekę w Gabinecie Rycin i znajdujące się w niej karty. Lekcja ma na celu przybliżenie pojęcia kolekcjonerstwa, postaci króla Stanisława Augusta jako kolekcjonera, a także poznanie różnych gatunków i tematów spotykanymi w malarstwie, rzeźbie, grafice czy rysunku.

Warsztat polega na samodzielnym odkrywaniu zawartości probówek poprzez wykonywanie reakcji chemicznych. Uczniowie, w małych grupach, dostaną zestaw odczynników oraz probówki z nieznanymi substancjami. Korzystając z wiedzy o reakcjach charakterystycznych (strącanie, zmiana barwy, wydzielanie gazu), będą musieli zidentyfikować zawartość każdej z nich. Celem jest rozwijanie logicznego myślenia, umiejętności pracy zespołowej i bezpiecznej pracy laboratoryjnej.

Owady są najliczniejszą grupą zwierząt na naszej planecie. I choć spotykamy się z nimi niemal każdego dnia naszego życia, wciąż mało o nich wiemy. Lekcja ta przybliży świat owadów młodym przyrodnikom. Uczestnicy zajęć nauczą się rozróżniać owady i pająki występujące w lesie, rozpoznawać podstawowe gatunki, poznają ich biologię oraz ważną rolę, jaką pełnią w ekosystemach leśnych. Zajęcia warsztatowo-terenowe na "Szlaku Leśnych Gigantów".

Zapoznanie z technologią powlekania żywności. Omówienie materiałów powłokotwórczych, metod powlekania i funkcji jakie pełnią w przemyśle spożywczym. Prezentacja produktów powlekanych i przykłady nowych rozwiązań z zastosowaniem procesu powlekania.

Zajęcia odbywają się na wystawie stałej „Z Orłem Białym przez wieki”. Szukając śladów orła na herbach, pieczęciach, tarczach i mieczach, zobaczymy, jakie formy przybierał na przestrzeni wieków. Podążając tym tropem, spróbujemy odkryć, jak doszło do tego, że orzeł stał się godłem Polski.  

Zapraszamy na warsztaty, podczas których dzieci poznają podstawy działania układu odpornościowego oraz dowiedzą się, dlaczego szczepionki są jednym z najlepszych sojuszników naszej odporności. Porozmawiamy o tym, jak organizm rozpoznaje zagrożenia, czym są wirusy i pasożyty, oraz jak działają wyspecjalizowane komórki odpornościowe – zwłaszcza makrofagi, które niczym strażnicy patrolują ciało i pochłaniają nieproszonych gości.

W drugiej części zajęć dzieci wezmą udział w prostych eksperymentach biologicznych. Zobaczą, jak wyglądają ich własne komórki nabłonkowe pobrane z policzka, które zostaną odpowiednio wybarwione i obejrzane pod mikroskopem. Pokażemy również kilka podstawowych technik laboratoryjnych, wykorzystywanych na co dzień w biologii i medycynie. Dzieci będą mogły zobaczyć na ekranie komórki w powiększeniu, fluorescencję i inne zjawiska wykorzystywane w pracy naukowca.

Zajęcia mają charakter interaktywny i łączą elementy wykładu, dyskusji oraz doświadczeń. Celem spotkania jest nie tylko przekazanie wiedzy, ale także rozbudzenie ciekawości i pokazanie, że biologia to nauka, którą można zobaczyć na własne oczy.