Nauki matematyczne

Typ Tytuł Opis Dziedzina Termin
Spotkanie festiwalowe Historia złamania szyfru Lorenza

Spośród wielu osiągnięć kryptoanalityków z Bletchley Park z czasów II Wojny Światowej najwięcej wiemy o pracy nad złamaniem szyfru Enigmy, choćby ze względu na kluczowy wkład polskich matematyków. Mniej znana, ale nie mniej imponująca, jest historia złamania szyfru Lorenza, używanego przez dowództwo Wehrmachtu do komunikacji na wysokim szczeblu. Alianci aż do końca wojny nigdy nie zdobyli żadnego egzemplarza ani planów maszyny szyfrującej, a mimo to zdołali odtworzyć jej budowę i zasadę działania, posługując się wyłącznie nasłuchem radiowym. Przy okazji zbudowali m.in. jeden z pierwszych elektronicznych komputerów.

Nauki matematyczne
  • sob., 2019-09-21 10:00
Spotkanie festiwalowe Problem komiwojażera, czyli jak obliczyć coś, czego nie da się obliczyć

Chcemy odwiedzić n miast tak, aby przebyta przez nas trasa była jak najkrótsza. Jest to słynny problem NP-trudny, co oznacza, że najprawdopodobniej nie da się napisać programu komputerowego, który zawsze w rozsądnym czasie znajdowałby najkrótszą trasę. A jednak powstał program komputerowy, który znalazł najkrótszą trasę dla 49603 "historycznych" miejsc w USA. Czy praktyce udało się oszukać teorię? Podczas wykładu zobaczymy, że w rzeczywistości był to efekt współpracy teorii i praktyki. Dowiemy się, jak działa algorytm zastosowany we wspomnianym programie i skąd wiadomo, że znaleziona trasa jest faktycznie najkrótsza.

Nauki matematyczne
  • sob., 2019-09-21 11:00
Spotkanie festiwalowe O tym, jak przykryć robaka i szybko wyjść z lasu, czyli o dwóch otwartych problemach geometrii

       Jakie najmniejsze pole powierzchni może mieć przykrywka, która pozwoli przykryć bardzo cienkiego robaka o długości jeden, niezależnie od tego, jak on się ułoży? Jak wybrać ścieżkę, która wyprowadzi nas najszybciej z lasu, którego kształt znamy, ale nie znamy swojego w nim położenia?
       Tak można sformułować dwa geometryczne problemy, które, mimo iż brzmią lekko, łatwo i przyjemnie, wcale nie są proste. Zostały postawione ponad 50 lat temu i do dziś nie doczekały się pełnego rozwiązania. 
        Podczas wykładu przedstawiona zostanie historia dążenia do rozwiązania problemów, przykładowe pokrywki, którymi można przykryć robaka, przykładowe kształty lasów, dla których wiadomo, jak szukać najkrótszej drogi do wyjścia. I zupełnie nietrywialne dowody niektórych z tych faktów...

Nauki matematyczne
  • sob., 2019-09-21 12:00
Spotkanie festiwalowe O obracaniu igły lub samurajskiego miecza, czyli o rozwiązaniu problemu Kakeyi

Japoński matematyk Soichi Kakeya postawił w 1917 roku następujące pytanie: jakie najmniejsze pole powierzchni może mieć obszar wypukły, wewnątrz którego można obrócić o 180 stopni odcinek jednostkowy? Odpowiedź na nie podał 3 lata później duński matematyk G. Pal. Na tym jednak historia się nie skończyła. Postawiono następne, nasuwające się pytanie: jak zmieni się odpowiedź, gdy nie będziemy wymagać, by zbiór był wypukły? Do znalezienia rozwiązania tego ogólniejszego problemu przyczyniło się kilku matematyków, a ostateczną, zaskakującą, odpowiedź podał w 1928 roku Bezikowicz. Okazuje się, że w tym przypadku może być to obszar o dowolnie małym polu. 
     Podczas wykładu opowiem o odpowiedzi podanej przez Pala w przypadku pierwszego pytania i przedstawię konstrukcję zbioru podanego przez Bezikowicza. Ponadto, jeśli czas pozwoli, sformułuję inne problemy związane z problemem Kakeyi.

Nauki matematyczne
  • sob., 2019-09-21 13:00
Spotkanie festiwalowe Medycy polskich szwoleżerów – pokaz połączony z prezentacją wydawnictwa

Zachorować w Księstwie Warszawskim – medycyna i medycy 1807–1814

Jest to pokaz w formie spotkania i wystawy oraz działania rekonstrukcyjnego poświęcony medycynie cywilnej i wojskowej początków XIX wieku, przede wszystkim na terenie Warszawy. Integralną częścią jest zapoznanie z postaciami medyków związanych ze Szkołą Medyczną, prekursorką Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Nauki matematyczne
  • pon., 2019-09-23 15:00
Spotkanie festiwalowe Ostatni rok życia Księcia Józefa Poniatowskiego w świetle badań medycznych

Zachorować w Księstwie Warszawskim – medycyna i medycy 1807–1814

Jest to pokaz w formie spotkania i wystawy oraz działania rekonstrukcyjnego poświęcony medycynie cywilnej i wojskowej początków XIX wieku, przede wszystkim na terenie Warszawy. Integralną częścią jest zapoznanie z postaciami medyków związanych ze Szkołą Medyczną, prekursorką Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

 

 

 

Nauki matematyczne
  • wt., 2019-09-24 15:00
Spotkanie festiwalowe Czy komputery są nieomylne?

Komputery kontrolują takie obszary naszego życia jak aparatura medyczna, autonomiczne metro i samochody, czy systemy sterowania samolotami. Z drugiej strony, niemal codziennie spotykamy się ze skutkami błędów w jakimś oprogramowaniu. Czy w takim razie maszynom można ufać? Skąd pochodzą błędy popełniane przez komputery? Czy można w ogóle mieć pewność, że dany system jest bezbłędny? W ramach wykładu omówię przykłady znanych błędów oprogramowania, jak eksplozja rakiety Ariane, czy niedawne katastrofy Boeingów 737 MAX. Pokażę też, że istnieją metody pozwalające takich błędów unikać. Na koniec wyjaśnię, jaki jest koszt wykorzystania tych metod i dlaczego nie są one powszechnie stosowane.

Nauki matematyczne
  • wt., 2019-09-24 17:00
Spotkanie festiwalowe Zagrajmy w grę...

W czasie wykładu dowiemy się czym jest strategia wygrywająca i jak działa prosta maszyna, która grając uczy się jak wygrywać.

Nauki matematyczne
  • wt., 2019-09-24 18:00
Spotkanie festiwalowe Analiza zranienia Jana Leona Kozietulskiego w świetle zachowanych dowodów rzeczowych

Zachorować w Księstwie Warszawskim – medycyna i medycy 1807–1814

Jest to pokaz w formie spotkania i wystawy oraz działania rekonstrukcyjnego poświęcony medycynie cywilnej i wojskowej początków XIX wieku, przede wszystkim na terenie Warszawy. Integralną częścią jest zapoznanie z postaciami medyków związanych ze Szkołą Medyczną, prekursorką Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Nauki matematyczne
  • śr., 2019-09-25 15:00
Spotkanie festiwalowe Rycerze, smoki i pomarańcze — aksjomat wyboru w matematycznej fantazji

Biało-czarny smok porwał do niewoli nieskończenie wielu rycerzy-matematyków. Na szczęście każdy z nich ma na hełmie białe lub czarne pióro, nikt jednak nie zna koloru pióra na swoim własnym hełmie. Smok wymyślił okrutną regułę — pożre wszystkich, którzy nie zgadną koloru swojego piórka. Na szczęście, prawie wszyscy rycerze-matematycy mogą ujść z życiem!... O ile... założymy, że prawdziwy jest bardzo naturalny aksjomat, zwany aksjomatem wyboru. Zastanowimy się, jakie jeszcze przedziwne ma on konsekwencje, rozmawiając o fantastycznych obiektach i zjawiskach ze świata matematyki — słowniku wszystkich słów oraz cudownym rozmnażaniu pomarańczy.

 

Nauki matematyczne
  • śr., 2019-09-25 17:00
Spotkanie festiwalowe Formalizm hamiltonowski, czyli jak rygoryzacja mechaniki wpłyneła na rozwój fizyki i matematyki

Zamierzam omówić wyprowadzenie mechaniki hamiltonowskiej (przez mechanikę Lagrange'a) z równań Newtona. Następnie omówię korzyści, jakie sama mechanika (w szczególności astronomia) odniosły w związku z nowym narzędziem. Wreszcie, główna część wykładu poświęcona będzie konsekwencjom formalizmu hamiltonowskiego, przede wszystkim jego użyteczności przy wyprowadzaniu nowych teorii fizycznych (termodynamika, fizyka statystyczna, mechanika kwantowa) oraz rozwiązywaniu zadań w nich się pojawiających. Ponadto opowiem, jak sam formalizm hamiltonowski okazał się użyteczny w teorii sterowania. Postaram się zarysować zasadę maksimum Pontriagina. Wreszcie opowiem o najnowszych badaniach związanych z pewnymi modelami rozchodzenia się fal na płytkich kanałach, gdzie najistotniejsze problemy mają swoje sformułowanie w języku hamiltonowskim.    

Nauki matematyczne
  • śr., 2019-09-25 17:30
Spotkanie festiwalowe Rachunek prawdopodobieństwa a handel akcjami

Na wykładzie przedstawione zostanie pojęcie arbitrażu, czyli sytuacji, gdy na rynku można mieć szansę zarobienia pieniędzy bez ponoszenia żadnego ryzyka. Pokazane zostanie, że brak takiej anomalii na rynku jest równoważny istnieniu nowego prawdopodobieństwa. Ponadto sluchacze dowiedzą się, dlaczego instytucje finansowe są tak chętne w zatrudnianiu matematyków.

Nauki matematyczne
  • śr., 2019-09-25 18:00
Spotkanie festiwalowe Ultrafiltry - od teorii mnogości do teorii wyboru społecznego

Ultrafiltry są nie tylko pożytecznym narzędziem w wielu dziedzinach matematyki, ale pojawiają się też w teorii wyboru społecznego. Na wykładzie zdefiniujemy to niezwykle interesujące pojęcie oraz przyjrzymy się niektórym jego zastosowaniom. W szczególności zobaczymy, jak z pomocą odpowiednio dobranego ultrafiltru można zdefiniować sprawiedliwy system wyborczy. Warunkiem koniecznym jest jednak wystarczająco wysoka (a ściślej: nieskończenie wysoka) frekwencja wyborcza.

Nauki matematyczne
  • śr., 2019-09-25 18:00
Spotkanie festiwalowe "…co robił aptekarz w arsenale…” - czyli o racach, ale nie tylko

Zachorować w Księstwie Warszawskim – medycyna i medycy 1807–1814

Jest to pokaz w formie spotkania i wystawy oraz działania rekonstrukcyjnego poświęcony medycynie cywilnej i wojskowej początków XIX wieku, przede wszystkim na terenie Warszawy. Integralną częścią jest zapoznanie z postaciami medyków związanych ze Szkołą Medyczną, prekursorką Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Nauki matematyczne
  • czw., 2019-09-26 15:00
  • pt., 2019-09-27 15:00
Spotkanie festiwalowe "…co robił aptekarz w arsenale…” - czyli o racach, ale nie tylko

Zachorować w Księstwie Warszawskim – medycyna i medycy 1807–1814

Jest to pokaz w formie spotkania i wystawy oraz działania rekonstrukcyjnego poświęcony medycynie cywilnej i wojskowej początków XIX wieku, przede wszystkim na terenie Warszawy. Integralną częścią jest zapoznanie z postaciami medyków związanych ze Szkołą Medyczną, prekursorką Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Nauki matematyczne
  • czw., 2019-09-26 15:00
  • pt., 2019-09-27 15:00
Spotkanie festiwalowe Zaglądając do wojskowych farmakopei

Zachorować w Księstwie Warszawskim – medycyna i medycy 1807–1814

Jest to pokaz w formie spotkania i wystawy oraz działania rekonstrukcyjnego poświęcony medycynie cywilnej i wojskowej początków XIX wieku, przede wszystkim na terenie Warszawy. Integralną częścią jest zapoznanie z postaciami medyków związanych ze Szkołą Medyczną, prekursorką Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Nauki matematyczne
  • pt., 2019-09-27 15:00
Spotkanie festiwalowe Zbudujmy sobie wieżę

Każdy kiedyś budował wieżę z prostopadłościennych klocków, na każdym piętrze dokładnie jeden klocek. Taką też wieżę będziemy budować podczas zajęć. Nasza wieża nie będzie jednak musiała być najwyższa, za to będziemy chcieli, żeby sięgała możliwie daleko. Na wykładzie dowiemy się, jaki to ma związek z sumą 1+1/2+1/3+1/4+1/5+... oraz rozszerzaniem się Wszechświata.

Nauki matematyczne
  • sob., 2019-09-28 10:00
Spotkanie festiwalowe Gry matematyczne

Jak zawsze wygrywać w kasynie (pod warunkiem, że ma się dużo pieniędzy)? Co to jest dylemat więźnia? Czym się zajmuje matematyczna teoria gier? Jak nigdy nie przegrać w gry typu "przegrywa ten, który weźmie ostatni kamień"? Na te i inne pytania odpowiedzi poznają uczestnicy warsztatów.

Nauki matematyczne
  • sob., 2019-09-28 10:30
Spotkanie festiwalowe Co zobaczyła Alicja podrugiej stronie lustra?

Przeglądając się odbiciu w lustrze, możemy odkryć wiele ciekawych sytuacji w geografii, technice, biologii i chemii, medycynie i farmacji, fizyce, zdobnictwie, krystalografii, a nawet zobaczyć rzeczy, które nie istnieją - wszystko będzie związane z najbardziej zagadkowym pojeciem matematyki, jakim jest orientacja. Trop zaprowadzi nas nawet do pytania, skad biorą się pojęcia, których używamy.

Nauki matematyczne
  • sob., 2019-09-28 11:00
Spotkanie festiwalowe Jak zdobyć nagrodę Nobla z matematyki – o Johnie Nashu i Lloydzie Shapleyu

Teoria gier zajmuje się matematycznym badaniem sytuacji konfliktowych, znajdywaniem optymalnych strategii, rozwiązywaniem dylematów społecznych. Wykład będzie elementarnym wprowadzeniem do teorii gier. Omówiona zostanie koncepcja równowagi Nasha w grach konkurencyjnych, wartość Shapleya w grach kooperacyjnych oraz algorytm Gale-Shapleya optymalnego parowania się ludzi ze względu na ich preferencje.

Nauki matematyczne
  • sob., 2019-09-28 12:00
Spotkanie festiwalowe LEGO Matematyka

W poszukiwaniu form wyrazu myśli naukowej i popularnonaukowej dotarliśmy do filmów wykonywanych metodą poklatkową. Jako budulec scenografii posłużyły klocki LEGO. Aktorami są figurki produkcji tej samej firmy. Dwoją się one i troją na ekranie, aby - poza sprawieniem przyjemności widzowi z samego oglądania żartobliwej animacji - przekazać jakąś ciekawostkę naukową. Tymczasem podczas warsztatu zaprezentujemy ciekawostki matematyczne, jako że matematyka jest nam najbliższa. Będzie można dowiedzieć się, jak paradoksalne wnioski można wyciągnąć z elementarnych nawet rozważań probabilistycznych (paradoksalne, jednak zgodne z eksperymentami), czy przekonać się, iż sprytne kodowanie problemu może umożliwić błyskawiczne rozwiązanie nawet złożonej zagadki. Poza prezentacją gotowych dzieł odsłonimy nieco kulisy ich powstawania.

Nauki matematyczne
  • sob., 2019-09-28 12:00
Spotkanie festiwalowe Gry i algebra

Ile kart powinna tak naprawdę mieć talia do gry w Dobble? Jak daleko zajdzie armia pionków, jeśli mogą one poruszać się po nieskończonej planszy, tylko przeskakując jednego z sąsiadów? W znalezieniu odpowiedzi na te pytania pomogą nam liczby: reszty z dzielenia i rozwiązania pewnego równania kwadratowego.

Nauki matematyczne
  • sob., 2019-09-28 13:00
Spotkanie festiwalowe Jak matematyk mierzy świat, czyli kilka słów o metrykach

Podczas warsztatów poznasz metryki, czyli różne sposoby opisywania odległości. Pokażemy wspólne własności znanej wam odległości euklidesowej oraz innych funkcji zwanych metrykami. Na warsztatach przedstawimy takie metryki jak: taksówkowa, dyskretna, kolejowa czy metryka króla szachowego. Czy chcesz zobaczyć koła, które nie są okrągłe? Jeśli tak, to z nami poznasz również kule w postaci rombów, prostokątów oraz wachlarzyków. Zapraszamy na nasze warsztaty, podczas których opowiemy o metrykach, w prosty i przyjemny sposób.

Nauki matematyczne
  • sob., 2019-09-28 13:00
  • sob., 2019-09-28 14:00
Spotkanie festiwalowe Jak matematyk mierzy świat, czyli kilka słów o metrykach

Podczas warsztatów poznasz metryki, czyli różne sposoby opisywania odległości. Pokażemy wspólne własności znanej wam odległości euklidesowej oraz innych funkcji zwanych metrykami. Na warsztatach przedstawimy takie metryki jak: taksówkowa, dyskretna, kolejowa czy metryka króla szachowego. Czy chcesz zobaczyć koła, które nie są okrągłe? Jeśli tak, to z nami poznasz również kule w postaci rombów, prostokątów oraz wachlarzyków. Zapraszamy na nasze warsztaty, podczas których opowiemy o metrykach, w prosty i przyjemny sposób.

Nauki matematyczne
  • sob., 2019-09-28 13:00
  • sob., 2019-09-28 14:00
Spotkanie festiwalowe Matematyka gry w Criss-Cross

W ramach zajęć zagramy w prostą grę planszową typu Criss-Cross oraz dokonamy jej matematycznej analizy. Okaże się, że gra ma coś wspólnego z działem matematyki zwanym topologią.

Nauki matematyczne
  • ndz., 2019-09-29 12:30