polski

Typ Tytuł Opis Dziedzina Termin
Lekcja festiwalowa Co robi mapa w Wirtualnej Rzeczywistości?

Mapa jest powszechnie kojarzona z płachtą papieru. Tymczasem nowoczesna kartografia zajmuje się zupełnie innym przedstawianiem rzeczywistości. Większość z nas korzysta z map na smartfonie. Niewiele osób jednak wie, Wirtualna Rzeczywistość też jest miejscem, w którym mapy mają swoje miejsce. I nie chodzi tu o gry...

  • śr., 2026-09-23 12:30 do 14:00
Lekcja festiwalowa Cyrkularność – koło ratunkowe rzucone Planecie. I ty możesz zostać ratownikiem!

Spotkanie przełamuje stereotyp ekologii jako czegoś trudnego lub radykalnego. Pokazuje, że wybory takie jak kupowanie z drugiej ręki, naprawianie przedmiotów czy ograniczanie impulsywnych zakupów są dziś globalnym trendem i elementem nowoczesnego stylu życia młodego pokolenia oraz budują większą niezależność i świadome podejście do konsumpcji.

  • śr., 2026-09-23 12:30 do 14:00
  • czw., 2026-09-24 12:30 do 14:00
  • pt., 2026-09-25 12:30 do 14:00
Lekcja festiwalowa Ekonomia podziemna - warsztaty górnicze

Czy zastanawialiście się kiedyś, co sprawia, że złoża kopalin mają wartość? Nie tylko ich chemia – lecz przede wszystkim trud ich wydobycia, ryzyko i koszty, jakie ponosi górnik. Zapraszamy na warsztaty, podczas których wcielicie się w poszukiwaczy surowców w świecie Stanisława Staszica – człowieka zasłuzonego dla rozwoju polskiego przemysłu.

W drugiej dekadzie XIX wieku Staszic zorganizował na terenie Staropolskiego Okręgu Przemysłowego poszukiwania węgla i budowę hut cynku. Jego działania na zawsze zmieniły krajobraz gospodarczy regionu. My jednak spojrzymy na nie z innej perspektywy: co oznacza „ekonomia podziemna”? To nie tylko zyski, ale także koszty – odpady, zanieczyszczenia, ryzyko katastrof i trud pracy w ciasnych chodnikach.

W części warsztatowej zagramy w grę ekonomiczno- zręcznościową. Uczestnicy przy użyciu manipulatorów będą wydobywać zasoby- klocki. Każdy klocek ma swój kolor: czyste złoże, zanieczyszczona ruda, płonny urobek, toksyczne odpady… a nawet metan. Wyciągnięcie każdego z nich to nie tylko punkty, ale i konsekwencje – bo przecież eksploatacja złóż zawsze wpływa na środowisko.

Gra pokazuje, że surowce nie biorą się znikąd. Za każdym urobkiem stoi decyzja: warto ryzykować? Co zrobić z odpadami? Jak uniknąć katastrofy? I wreszcie – kto płaci prawdziwą cenę za przemysłowy rozwój?

Warsztat łączy historię techniki, ekonomię i ekologię. Nie wymagamy wcześniejszej wiedzy – wystarczy chęć do działania. Przekonajcie się, jak trudna i fascynująca jest ekonomia podziemna!

  • wt., 2026-09-22 12:30 do 14:00
  • śr., 2026-09-23 12:30 do 14:00
  • czw., 2026-09-24 12:30 do 14:00
  • pt., 2026-09-25 12:30 do 14:00
Lekcja festiwalowa Energia Przyszłości. Od Znanych Rozwiązań do Kosmicznych Wizji

Stoimy u progu największej rewolucji energetycznej w historii. Aby zaspokoić rosnące potrzeby świata i jednocześnie chronić klimat, musimy połączyć rozwój obecnych technologii z odważnymi wizjami przyszłości.

Ewolucja i Dziedzictwo

Dzisiejsza transformacja energetyczna opiera się na sprawdzonych rozwiązaniach:

Nowoczesny atom: Energetyka jądrowa, w tym reaktory IV generacji i rozwijana fuzja termojądrowa, może zapewnić stabilne i bezemisyjne źródło energii.

Fotowoltaika nowej ery: Elastyczne ogniwa perowskitowe są wydajniejsze od klasycznych paneli i mogą pokrywać budynki, okna czy pojazdy.

Podmorskie elektrownie wodne: Turbiny wykorzystujące prądy oceaniczne pozwalają produkować czystą energię bez zajmowania terenów lądowych.

Dziedzictwo Nikoli Tesli: Powracają idee bezprzewodowego przesyłu energii oraz poszukiwania nowych źródeł energii w otaczającym środowisku.

Horyzont Jutra (Wizje Futurystyczne)

Energia z jonosfery: Badania nad wykorzystaniem potencjału elektrycznego atmosfery mogłyby zapewnić ogromne ilości energii.

Orbitalne elektrownie słoneczne (SBSP): Satelity z panelami słonecznymi poza atmosferą mogłyby przesyłać energię na Ziemię za pomocą mikrofal lub laserów.

Sztuczna fotosynteza: Systemy przekształcające CO₂ i światło słoneczne bezpośrednio w czyste paliwa, np. wodór.

Energia przyszłości będzie opierać się na inteligentnej sieci łączącej atom, oceany i technologie, które dziś brzmią jak science fiction, a jutro mogą stać się codziennością.

  • śr., 2026-09-23 10:30 do 12:00
  • śr., 2026-09-23 12:30 do 14:00
Lekcja festiwalowa Jak widzą Cię kierowcy – bądź bezpieczny na drodze

Czy zastanawiałeś się kiedyś, co dokładnie widzi kierowca samochodu, gdy zbliżasz się do przejścia dla pieszych lub jedziesz rowerem po zmroku? Jako naukowiec zajmujący się percepcją wzrokową i bezpieczeństwem ruchu drogowego zapraszam Cię na wyjątkowe pokazy edukacyjne, które łączą wiedzę z praktycznym doświadczeniem. 

Podczas zajęć odkryjesz, czy kierowca zawsze Cię widzi w dynamicznych warunkach drogowych. Dowiesz się, dlaczego kierowca nie zawsze zauważa pieszego na czas oraz jak ograniczenia biologiczne – takie jak pole widzenia, czas reakcji czy adaptacja do światła i ciemności – wpływają na bezpieczeństwo wszystkich uczestników ruchu.  Nie będzie to jednak zwykły wykład. W interaktywnych eksperymentach sam sprawdzisz, jak wygląda droga z perspektywy kierowcy – za dnia i po zmroku, w symulacji dobrych i trudnych warunków pogodowych. Przekonasz się, jak duże znaczenie mają elementy odblaskowe, kontrast ubioru oraz Twoje zachowanie na drodze. Zobaczysz również, jak łatwo można „zniknąć” z pola widzenia kierowcy i jakie błędy najczęściej prowadzą do niebezpiecznych sytuacji. Celem pokazów jest nie tylko przekazanie wiedzy, ale przede wszystkim rozwinięcie świadomości i odpowiedzialności. Bezpieczeństwo to nie przypadek – to efekt świadomych decyzji opartych na wiedzy i zrozumieniu. Niezależnie od tego, czy jesteś pieszym, rowerzystą czy pasażerem, masz realny wpływ na swoje bezpieczeństwo. 

Jeśli chcesz lepiej zrozumieć zasady rządzące ruchem drogowym i nauczyć się, jak chronić siebie oraz innych – dołącz do nas. Nauka może dosłownie uratować życie. 

  • pon., 2026-09-21 12:30 do 15:30
  • wt., 2026-09-22 12:30 do 15:30
  • śr., 2026-09-23 12:30 do 15:30
  • czw., 2026-09-24 12:30 do 15:30
  • pt., 2026-09-25 12:30 do 15:30
Lekcja festiwalowa Miejska wyspa ciepła a zdrowie: pomiary i analiza w terenie

Czy w mieście wszędzie jest tak samo gorąco? I co to oznacza dla naszego organizmu? Podczas warsztatu uczestnicy wyjdą w teren, aby samodzielnie zmierzyć temperaturę w różnych przestrzeniach miejskich. Z wykorzystaniem prostych narzędzi sprawdzą, jak bardzo różni się mikroklimat oraz jak wpływa on na odczuwalny komfort cieplny i reakcje organizmu. Zebrane wyniki zostaną wspólnie przeanalizowane w kontekście zdrowia. Uczestnicy dowiedzą się, czym jest stres cieplny, jakie są jego objawy oraz dlaczego miasta mogą zwiększać ryzyko przegrzania, szczególnie u dzieci, osób starszych i chorych. Uczestnicy nauczą się także interpretować warunki środowiskowe i oceniać, które miejsca w mieście są bezpieczniejsze podczas upałów, a które mogą stanowić realne zagrożenie dla zdrowia. Warsztat pokazuje, że zmiany klimatu i sposób zagospodarowania przestrzeni miejskiej mają bezpośredni wpływ na zdrowie człowieka i że można ten wpływ mierzyć oraz świadomie oceniać.

  • śr., 2026-09-23 12:30 do 14:30
Lekcja festiwalowa Teatr – co to za miejsce? Sekrety teatralnych kulis

Zapraszamy na oprowadzenie po Teatrze Baj. Dzieci odkryją co kryje się za kulisami, jak wyglądają teatralne pracownie, jak zbudowana jest scena i gdzie aktorzy szykują się do spektaklu. Wycieczka po teatrze będzie połączona z opowieścią o jego historii, zapoznaniem z różnymi rodzajami lalek teatralnych i możliwością spróbowania swoich sił w animowaniu lalką.

  • śr., 2026-09-23 11:15 do 12:15
  • śr., 2026-09-23 12:30 do 13:30
Spotkanie festiwalowe "Tropem pieśni" czyli kim jest etnomuzykolog i czym są badania terenowe

W Instytucie Sztuki PAN znajdują się gromadzone od 1954 r. nagrania dokumentalne polskiej pieśni i muzyki tradycyjnej. Znajdziemy tu także ocalałe z pożóg wojennych ślady ogromnych a utraconych kolekcji tworzonych od początku ubiegłego wieku. Choć w tym czasie, przez ponad 120 lat, społeczności i kultura zmieniły się a wiele praktyk odeszło w zapomnienie, praca dokumentacyjna trwa nieprzerwanie.

Na spotkaniu będzie można dowiedzieć się, kim jest współczesny etnomuzykolog i czym się zajmuje w XXI wieku. Zaprezentowane zostaną archiwalne nagrania folkloru muzycznego. Opowiemy też o kulisach pracy w terenie, o tym jak wyglądało i dziś wygląda pozyskiwanie tego typu nagrań i współpraca z muzykami. Tym razem to jednak nie my pojedziemy w teren, a twórcy ludowi przyjadą do Warszawy. Wykładowi towarzyszyć będzie bowiem występ śpiewaków, muzyków i tancerzy z Gałek koło Rusinowa, który będzie na bieżąco rejestrowany, by wzbogacić bezcenną kolekcję Instytutu Sztuki PAN.

Nauki humanistyczne
  • śr., 2026-09-23 13:00 do 15:00
Lekcja festiwalowa Dane – moc ukryta w liczbach!

Liczby naprawdę nie są nudne – przeciwnie, pokazują swoją prawdziwą moc i przydatność w codziennym życiu.

Podczas lekcji wspólnie odkryjemy, czym są dane i jak pomagają podejmować trafne decyzje – od tych najprostszych po całkiem poważne. Zajrzymy za kulisy świata statystyki – poznamy ciekawostki o Polsce i Mazowszu oraz dowiemy się skąd biorą się dane, które widzimy na co dzień w mediach i internecie.
Wcielimy się w rolę badaczy przeprowadzając własne ankiety, przeanalizujemy wyniki, a następnie zestawimy je z danymi Statystyki publicznej - to pozwoli zobaczyć, jak nasze obserwacje wpisują się w szerszy obraz badań.
Zajęcia pobudzą ciekawość, rozwiną logiczne myślenie i pokażą, że liczby potrafią opowiadać fascynujące historie o świecie, który nas otacza.

  • pon., 2026-09-21 13:00 do 14:00
  • wt., 2026-09-22 10:00 do 11:00
  • śr., 2026-09-23 13:00 do 14:00
  • czw., 2026-09-24 10:00 do 11:00
  • pt., 2026-09-25 13:00 do 14:00
Spotkanie festiwalowe Jak smakowała codzienność? Kuchnia XVII-wiecznej Korei w świetle tekstu Ŭmsik timibang

Prezentacja oparta jest badaniach prowadzonych nad tekstem Ŭmsik timibang (음식디미방, 飮食知味方, „Jak powinny smakować przyrządzane w domu dania”). Jest to siedemnastowieczna książka kucharska autorstwa pani Chang Kye-hyang (장계향, 張桂香, 1598–1680), zawierająca 146 przepisów na potrawy przygotowywane w gospodarstwie domowym w, położonej na wschodzie Półwyspu Koreańskiego, prowincji Kyŏngsang (경상도, 慶尙北道). Jest to jedno z najstarszych źródeł do badań nad codzienną kulturą kulinarną wczesnonowożytnej Korei, pozwalające spojrzeć na praktyki gotowania z perspektywy prywatnej, a nie dworskiej czy oficjalnej.

Celem wystąpienia jest omówienie technik kulinarnych stosowanych w XVII wieku oraz próba odpowiedzi na pytanie, w jakim stopniu można je odtworzyć na podstawie zachowanych opisów. Szczególna uwaga zostanie poświęcona nazwom potraw oraz zawartym w przepisach wskazówkom, które – mimo swojej skrótowości i odmiennych konwencji zapisu – stanowią klucz do rekonstrukcji dawnych metod przygotowywania jedzenia. Do tej pory udało się zrekonstruować około 60 potraw, co pozwala na wstępne odtworzenie repertuaru smaków i technik charakterystycznych dla tego okresu.

W prezentacji zostaną również omówione ograniczenia wynikające ze specyfiki przednowożytnych tekstów kulinarnych, takich jak brak precyzyjnych miar czy skrótowy opis czynności, a także strategie interpretacyjne stosowane w procesie rekonstrukcji. Istotnym elementem będzie także porównanie dawnych technik z praktykami współczesnymi – zarówno w kontekście ich ciągłości, jak i zmian zachodzących w kuchni koreańskiej.

Wystąpienie ma na celu przybliżenie odbiorcom, jak wyglądało codzienne gotowanie w XVII-wiecznej Korei oraz pokazanie, w jaki sposób dawne przepisy mogą być odczytywane i „ożywiane” współcześnie, stanowiąc pomost między historią a praktyką kulinarną.

 

Nauki humanistyczne
  • śr., 2026-09-23 13:00 do 13:50
Lekcja festiwalowa Preparowanie i etykietowanie owadów

W trakcie zajęć uczestnicy nabędą wiedzę na temat budowy, preparowania i etykietowania postaci imaginalnych owadów. Samodzielnie spreparują, oznaczą i zaetykietują jeden okaz chrząszcza. W efekcie posiądą umiejętność zakładania i prowadzenia entomologicznych kolekcji naukowych.

  • pon., 2026-09-21 10:00 do 12:00
  • pon., 2026-09-21 13:00 do 15:00
  • śr., 2026-09-23 10:00 do 12:00
  • śr., 2026-09-23 13:00 do 15:00
Lekcja festiwalowa Wielki świat mikroorganizmów

Czy wiesz, jak wyglądają drożdże i pleśnie? Czy gołym okiem można zobaczyć bakterie? Jakie znaczenie w życiu człowieka mają drobnoustroje? W czasie zajęć dowiemy się, czy należy się ich raczej obawiać czy też można je np. zjeść. Odpowiedzi na te i wiele innych pytań związanych z mikrobiologią, udzielimy w czasie naszego warsztatu. Będzie również możliwość obejrzenia drobnoustrojów rosnących w probówkach, na płytkach i pod mikroskopem (preparaty mikroskopowe).

  • śr., 2026-09-23 09:00 do 10:00
  • śr., 2026-09-23 11:00 do 12:00
  • śr., 2026-09-23 13:00 do 14:00
Lekcja festiwalowa Czy muchomor zabija muchy? Obraz grzybów w polskiej kulturze

O grzybach warto dowiedzieć się czegoś więcej, nie tylko dlatego, że są ważnym składnikiem potraw wigilijnych. Pełniły i pełnią nadal ważną rolę w polskiej kulturze. Znamienne jest bogactwo ich nazw, które wskazują na różne cechy grzybów, takie jak np.: kolor kapelusza (czekoladziak, żółtoszka), kształt kapelusza (parasolka, krowi pępek), miejsce rośnięcia (sośniak, grzyb paskowy), czas rośnięcia (majówka, wrześniak). Według legend ludowych grzyby powstały z kawałków chleba wyplutych przez św. Piotra. Dawniej przypisywano im związek z zaświatami oraz siłami nieczystymi. Podczas warsztatów będzie można również dowiedzieć się, jak współcześnie prowadzi się badania terenowe. Planowane są także projekcja krótkiego filmu o Oskarze Kolbergu − najwybitniejszym polskim etnografie oraz konkurs dla uczestników – po warsztatach dotyczących nazw grzybów, sposobów ich rozpoznawania, wierzeń i praktyk związanych z wykorzystaniem grzybów bardziej i mniej znanych.

  • śr., 2026-09-23 13:30 do 15:00
Lekcja festiwalowa Lodowce CO2 i zmiany klimatu

Zmiany klimatu pozostawiają ślady, które umieją odczytać geolodzy i które pozwaląją pokazać zachodzace zmiany na przestrzeni wieków. Można określic przyczyny tych zmian, czy były natyuralne czy może powstały pod wpływem działalności człowieka.

  • pon., 2026-09-21 13:30 do 14:30
  • wt., 2026-09-22 13:30 do 14:30
  • śr., 2026-09-23 13:30 do 14:30
  • czw., 2026-09-24 13:30 do 14:30
  • pt., 2026-09-25 13:30 do 14:30
Spotkanie festiwalowe Badania nad komentarzami do Koranu – czego możemy się z nich dowiedzieć?

Fakt, że Koran jest świętą i najważniejszą księgą islamu, jest powszechnie znany. Ale czym są i jaką rolę spełniały oraz spełniają komentarze do tego religijnego tekstu? Dlaczego towarzyszą myśli muzułmańskiej od początków islamu aż po dzień dzisiejszy? W mojej prelekcji postaram się w przystępny sposób przybliżyć odpowiedzi na te pytania.

Podczas wystąpienia odwołam się do wybranych prac z dziedziny koranistyki, czyli studiów nad Koranem, oraz badań nad jego komentarzami, określanymi w języku angielskim jako tafsir studies (tafsir to arabskie słowo oznaczające komentarz do Koranu). Czerpiąc z tych źródeł, odniosę się m.in. do następujących zagadnień:
– co sprawia, że Koran nadal przysparza trudności interpretacyjne,
– jak wyglądają różnice w jego interpretacji na przykładzie wybranych wersetów,
– kim byli komentatorzy Koranu i jak ich dorobek klasyfikują współcześni badacze i badaczki.

Podzielę się także wynikami własnych badań, prowadzonych w ramach pracy doktorskiej, nad pierwszym arabskojęzycznym komentarzem do Koranu autorstwa kobiety – egipskiej profesorki i wybitnej znawczyni tej księgi, A’iszy Abd ar-Rahman (1913–1998). Jej komentarz, opublikowany w latach 60. XX wieku, stanowił jedną z pierwszych prób  usystematyzowanego odczytania Koranu jako tekstu literackiego.

Czego zatem możemy się dowiedzieć z badań nad komentarzami do Koranu? Rzucają one światło na kluczowy aspekt myśli muzułmańskiej, niezbędny do zrozumienia przemian intelektualnych w świecie arabskim oraz szerzej – muzułmańskim. Umożliwiają lepsze uchwycenie ciągłości i zmian w recepcji Koranu na przestrzeni wieków oraz powiązanych z nim prądów myślowych. Wzbogacają także naszą wiedzę o samej świętej księdze, a tym samym mogą stanowić wspólny grunt badawczy dla zachodniej humanistyki i tradycji intelektualnych islamu.

Nauki humanistyczne
  • śr., 2026-09-23 14:00 do 14:50
Spotkanie festiwalowe Chemiczne Ferrari, czyli słów kilka o aparaturze analizy powierzchni

A skąd ci chemicy to wszystko wiedzą? Choć to pytanie rzadko pada głośno, zapewne wiele osób je sobie zadaje – szczególnie gdy pojawiają się doniesienia o nowych odkryciach, zagrożeniach środowiskowych czy nowoczesnych lekach. Prawda jest taka, że naszą wiedzę budujemy poprzez łączenie faktów, stawianie śmiałych hipotez i ich rygorystyczną weryfikację. Na tym etapie niezbędne jest doświadczenie, ale równie kluczowa jest zaawansowana aparatura.

Podczas naszego spotkania skupię się właśnie na tym ostatnim elemencie. Chcę Państwu przedstawić narzędzia współczesnej chemii – instrumenty, które pozwalają nam odkrywać strukturę świata w skali mikro- i nanometrycznej. Wyjaśnię, co kryje się pod magicznymi skrótami XPS i SIMS. A na koniec... może wspólnie zapolujemy na jony i elektrony?

Nauki chemiczne
  • śr., 2026-09-23 14:00 do 15:00
Lekcja festiwalowa Roboty w sali operacyjnej: jak nowoczesna technologia zmienia chirurgię dziecięcą

Wyobraź sobie robota, który potrafi wykonywać niezwykle precyzyjne ruchy, widzi lepiej niż ludzkie oko i pomaga chirurgom operować nawet najmniejszych pacjentów. To nie jest już science fiction – to współczesna chirurgia robotyczna, która coraz śmielej wkracza do szpitali dziecięcych.

Podczas wykładu opowiemy, jak działają roboty chirurgiczne i dlaczego są tak przydatne w operacjach u dzieci. Dowiesz się, że ich ramiona potrafią wykonywać ruchy o dokładności niemożliwej do osiągnięcia ludzką ręką, a kamera 3D pozwala lekarzom zobaczyć struktury anatomiczne w ogromnym powiększeniu. Dzięki temu operacje mogą być mniej inwazyjne, a mali pacjenci szybciej wracają do zdrowia.

Przyjrzymy się też temu, jakie zabiegi najczęściej wykonuje się z pomocą robotów – od operacji układu moczowego, przez zabiegi w obrębie klatki piersiowej, aż po niektóre operacje onkologiczne. Nie zabraknie przykładów prawdziwych przypadków, które pokażą, jak wygląda praca chirurga „za sterami” robota i jakie wyzwania wiążą się z operowaniem w bardzo małej przestrzeni ciała dziecka.

Porozmawiamy również o ograniczeniach tej technologii: wysokich kosztach, konieczności specjalistycznego szkolenia oraz o tym, dlaczego roboty chirurgiczne nie zastąpią lekarzy, lecz staną się ich zaawansowanym narzędziem.

Na koniec zajrzymy w przyszłość – miniaturowe instrumenty, systemy dające chirurgowi „zmysł dotyku” oraz sztuczna inteligencja wspierająca decyzje podczas operacji to tylko część tego, co już powstaje w laboratoriach.

Wykład jest idealny dla młodzieży zainteresowanej medycyną, technologią i tym, jak te dwa światy łączą się, by ratować zdrowie najmłodszych pacjentów.

  • śr., 2026-09-23 14:00 do 15:00
Spotkanie festiwalowe Co nam wolno budować? O planie ogólnym bez tajemnic

Praktyczny warsztat o planie ogólnym gminy i jego wpływie na codzienne życie mieszkańców. Uczestnicy poznają zasady planowania przestrzennego i dowiedzą się, co oraz gdzie można budować.

Nauki społeczne
  • śr., 2026-09-23 15:00 do 16:30
Spotkanie festiwalowe Warsztaty wystąpień publicznych

Chcesz mówić pewnie i przyciągać uwagę odbiorców?

 

Podczas warsztatów rozwiniesz umiejętności wystąpień publicznych i nauczysz się, jak w ciekawy sposób przekazywać treści. Poznasz i przećwiczysz najważniejsze zasady skutecznej komunikacji – zarówno werbalnej, jak i niewerbalnej, obejmującej m.in. kontakt wzrokowy, gesty i postawę ciała.

Nauki społeczne
  • śr., 2026-09-23 15:00 do 16:30
Spotkanie festiwalowe Chemiczne Ferrari, czyli słów kilka o aparaturze analizy powierzchni

A skąd ci chemicy to wszystko wiedzą? Choć to pytanie rzadko pada głośno, zapewne wiele osób je sobie zadaje – szczególnie gdy pojawiają się doniesienia o nowych odkryciach, zagrożeniach środowiskowych czy nowoczesnych lekach. Prawda jest taka, że naszą wiedzę budujemy poprzez łączenie faktów, stawianie śmiałych hipotez i ich rygorystyczną weryfikację. Na tym etapie niezbędne jest doświadczenie, ale równie kluczowa jest zaawansowana aparatura.

Podczas naszego spotkania skupię się właśnie na tym ostatnim elemencie. Chcę Państwu przedstawić narzędzia współczesnej chemii – instrumenty, które pozwalają nam odkrywać strukturę świata w skali mikro- i nanometrycznej. Wyjaśnię, co kryje się pod magicznymi skrótami XPS i SIMS. A na koniec... może wspólnie zapolujemy na jony i elektrony?

Nauki chemiczne
  • śr., 2026-09-23 16:00 do 17:00
Spotkanie festiwalowe Magnetyczny Rezonans Jądrowy jako wgląd w świat cząsteczek

Świat chemików kręci się często wokół białych proszków i przezroczystych płynów. Co jeśli nie jesteśmy pewni, co dokładnie jest w probówce? Jak sprawdzić (bez niszczenia próbki) czy udało nam się zsyntetyzować pożądany związek? A może chcemy dowiedzieć się co wchodzi w skład naszego napoju lub czy dwie substancje oddziałują ze sobą?

Nieinwazyjnych technik jest tylko kilka i jedną z nich (szeroko wykorzystywaną) jest spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego (NMR). NMR to potężne narzędzie, które umożliwia nam identyfikację związków i badanie struktur przestrzennych cząsteczek, jak również badanie oddziaływań, dyfuzji czy monitorowanie reakcji.

Spotkanie będzie podzielone na trzy części:
- krótką prezentację, w czasie której uczestnicy poznają podstawy zjawiska NMR i dowiedzą się, w jaki sposób badamy próbki ciekłe w tej technice,
- wycieczkę po laboratorium Nowych Metod Spektroskopii Magnetycznego Rezonansu Jądrowego,
- wspólną analizę widm wykorzystywanych w typowych badaniach związków organicznych za pomocą techniki NMR.

Nauki chemiczne
  • śr., 2026-09-23 16:00 do 18:00
Spotkanie festiwalowe Nowe materiały, nowe nadzieje – jak biomateriały mogą zmienić leczenie endometriozy

Endometrioza to przewlekła choroba dotykająca miliony kobiet na świecie, objawiająca się bólem, problemami z płodnością i spadkiem jakości życia. Obecne metody leczenia często łagodzą jedynie objawy i wiążą się z ryzykiem nawrotów oraz działań niepożądanych.

Podczas spotkania przybliżymy świat nowoczesnych biomateriałów, które z powodzeniem mogą wspierać leczenie endometriozy. Przedstawimy przykłady zastosowań biomateriałów:

  • hydrożele uwalniające leki bezpośrednio w miejscu choroby,
  • systemy oparte o (nano)włókna,
  • mikrosfery zapewniające długotrwałe działanie leków,
  • liposomy kierujące leki do wybranych komórek,
  • materiały pooperacyjne zapobiegające zrostom i nawrotom.

Dzięki wymienionym rozwiązaniom terapia może być skuteczniejsza i mniej obciążająca dla całego organizmu. Wyjaśnimy także, czym są „inteligentne biomateriały” – systemy zdolne do kontrolowanego uwalniania leków, reagujące na bodźce (np. temperaturę czy pole magnetyczne) oraz wpływające na lokalne środowisko zapalne. Ten ciekawy kierunek rozwoju precyzyjnych i spersonalizowanych terapii zostanie omówiony w czasie spotkania.

Omówimy także wyzwania, takie jak bezpieczeństwo i wdrażanie nowych technologii do praktyki klinicznej. Spotkanie ma na celu pokazanie, jak połączenie medycyny, biotechnologii i inżynierii materiałowej może przynieść nowe możliwości leczenia endometriozy i poprawy jakości życia pacjentek.

Nauki techniczne
  • śr., 2026-09-23 16:00 do 17:00
Spotkanie festiwalowe Społeczność wspierająca seniorów. Inkluzyjny ekosystem opieki: NGO, samorząd, sąsiedzi, technologia

Spotkanie ma charakter warsztatowy i rozpocznie się krótką prelekcją wprowadzającą do idei lokalnych ekosystemów wsparcia osób starszych. Punktem wyjścia będzie projekt EMA_FRAILTY (Horizon Europe, 2025–2028), realizowany przez międzynarodowe konsorcjum z udziałem SGH, który łączy inteligentne technologie z codzienną samooceną zdrowia, umożliwiając wczesne wykrywanie objawów osłabienia u seniorów.

Pokażemy, że skuteczna opieka to nie tylko technologia, ale przede wszystkim silne otoczenie społeczne – rodzina, sąsiedzi, organizacje i instytucje lokalne. W części warsztatowej uczestnicy wspólnie zaprojektują modelowy „lokalny ekosystem opieki”, identyfikując dostępne zasoby, luki oraz możliwości współpracy między różnymi aktorami życia społecznego.

Warsztat odwołuje się do idei „starzenia się w miejscu zamieszkania” i nowoczesnych modeli innowacji społecznych, promując gerontechnologię oraz współdziałanie samorządu, organizacji obywatelskich, biznesu i samych seniorów.

Spotkanie jest otwarte dla wszystkich – nie wymaga specjalistycznej wiedzy, a szczególnie cenne będą doświadczenia uczestników jako mieszkańców, członków rodzin czy osób zaangażowanych społecznie.

Nauki społeczne
  • śr., 2026-09-23 16:00 do 17:30
  • śr., 2026-09-23 17:30 do 19:00
Spotkanie festiwalowe Ciekłe kryształy i monitory LCD

Wykład został przygotowany w ramach 30 Festiwalu Nauki w Warszawie. 

Każdy z nas korzysta codziennie z urządzeń, które komunikują się z nami z pomocą wyświetlaczy ciekłokrystalicznych. Jak sama nazwa wskazuje, mają one dużo wspólnego z substancjami, które nazywamy ciekłymi kryształami. Historia ciekłych kryształów zaczęła się w 1888 roku, a historia wyświetlaczy ciekłokrystalicznych dopiero w 1964 roku.

Na wykładzie zostaną omówione właściwości ciekłych kryształów i przedstawione fizyczne podstawy działania wyświetlaczy. Wykład jest przygotowany dla wszystkich, ale szczególnie będzie interesujący dla uczniów szkół średnich zainteresowanych fizyką i technologią.

Wykład będzie zawierał także elementy pokazu/eksperymentu. 

Nauki fizyczne
  • śr., 2026-09-23 16:30 do 18:00
Spotkanie festiwalowe Grypa – budowa i funkcjonowanie wirusa, szczepionki i leki

Grypa niezmiennie stanowi olbrzymie wyzwanie zdrowotne, społeczne i ekonomiczne. Pandemia „świńskiej grypy” A/H1N1 z 2009 roku spowodowała setki milionów zakażeń i ponad 0,5 miliona zgonów. Rocznie ok. 3–5 milionów osób ciężko przechodzi grypę sezonową, a ponad 0,5 miliona umiera na skutek infekcji lub pogrypowych powikłań. Dzieje się tak pomimo dostępności szczepionek i leków przeciwko grypie. Wiele osób, zwłaszcza starszych lub z osłabionym układem odpornościowym, nie może przyjąć szczepionki lub nie uzyskuje wystarczającej ochrony poszczepiennej. Jednocześnie historia pokazuje, że nowo pojawiające się warianty wirusa mogą nabywać oporność na leki. Z tego powodu zaprzestano stosowania amantadyny, szeroko używanej przeciw grypie w latach 80. i 90., a popularny oseltamiwir był nieskuteczny wobec sezonowych szczepów cyrkulujących w latach 2007–2009.

Podczas wykładu przybliżymy molekularne mechanizmy działania i budowę wirusa grypy. Zagłębimy się w organizację genomu RNA grypy oraz szczegóły funkcjonowania jej polimerazy – białka, które powiela genom wirusa i przepisuje go na mRNA. Opowiemy, jak wirus grypy przejmuje kontrolę nad procesami komórkowymi i co oznacza, że „kradnie” 5′ cap, czyli „czapeczkę” komórkowego mRNA. Przyjrzymy się co sprawia, że grypa tak szybko mutuje i dlaczego nieustannie powstają jej nowe warianty. Wytłumaczymy także, jak powstają i co zawierają szczepionki przeciw grypie, oraz jak działają dostępne leki.

 

Nauki biologiczne
  • śr., 2026-09-23 16:30 do 17:30
Spotkanie festiwalowe 100 rocznica prymasostwa kardynała Augusta Hlonda, czyli o Kościele katolickim w II RP

W 100 rocznicę nominacji abp Hlonda na Prymasa Polski, przypomnimy wybitnego kapłana i patriotę. Prof. Jan Żaryn przybliży postać Kapłana oraz rolę kościoła w II RP.

Ludzie Kościoła katolickiego, w tym szczególnie duchowieństwo świeckie i zakonne uczestniczyło we wszystkich zmaganiach polskich w XIX wieku na rzecz odzyskania niepodległości i podnoszenia jakości życia mieszkańców ziem polskich, wychowania patriotycznego i historycznego. Takie postacie jak ks. Kazimierz Lutosławski, członek Ligi Narodowej i współtwórca polskiego harcerstwa, czy bł. Ignacy Kłopotowski i ks. Marceli Godlewski, twórcy pism dla robotników i stowarzyszeń chrześcijańskich, czy też powstańcy przyszli święci Kościoła katolickiego, jak p. Rafał Kalinowski, czy brat Albert Chmielowski, także zesłańcy na czele ze św. abp Zygmuntem Szczęsnym Felińskim, w końcu ks. Piotr Wawrzyniak czy ks. Wacław Bliziński, współtwórcy kas oszczędnościowo-kredytowych i czytelni ludowych, itd., to jedynie przykłady zaangażowania się kapłanów na rzecz polskiej wspólnoty narodowej.

Po odzyskaniu niepodległości autorytet Episkopatu Polski był olbrzymi w Narodzie, a setki księży zaangażowało się w budowanie suwerennej Polski, m.in. jako parlamentarzyści, jako moderatorzy stowarzyszeń katolickich, tak masowych jak i elitarnych. Prymas August Hlond stojąc na czele Episkopatu Polski zyskał olbrzymi autorytet, także w Stolicy Apostolskiej, jako abp poznańsko-gnieźnieński, jako autor ważnych Listów Pasterskich z lat 30-tych, jako twórca i inspirator pielgrzymek jasnogórskich stanowo-zawodowych, jako twórca Rady Społecznej, w końcu jako twórca Zakonu Chrystusowców wspierających prymasa w jego roli opiekuna emigracji polskiej w okresie międzywojennym. Jego dzieła z lat II RP pozwoliły przeżyć Narodowi okres okupacji i czas powojenny.

Nauki humanistyczne
  • śr., 2026-09-23 17:00 do 18:30
Spotkanie festiwalowe Ach, cóż to był za ślub! „Album brukselski” 1565 – rzecz o splendorze, tańcu i walce amazonek

W 1565 r. księżna Florencji, a zarazem namiestniczka Niderlandów – Małgorzata Parmeńska zorganizowała w Brukseli huczne zaślubiny swego syna Alessandro Farnese z Marią Portugalską. Z tej okazji w kręgu manierystycznego malarza Fransa Florisa powstała seria 12 gwaszy na pergaminie znana jako „Album brukselski”. Dzieło, pochodzące z kolekcji króla Stanisława Augusta, stanowi dziś chlubę zbiorów uniwersyteckich (Gabinet Rycin BUW). Dzięki tym niezwykłym pracom mieniącym się czerwienią, czernią i złotem przeniesiemy się do szesnastowiecznej Brukseli, aby wraz z przedstawicielami rodów Farnese i Habsburgów wziąć udział w kilkudniowych uroczystościach dworskich. Będziemy świadkami widowiskowych wjazdów, oficjalnych powitań i formalnych zaślubin. Przede wszystkim jednak zobaczymy czym raczono się przy suto zastawionym stole. Oraz jakie rozrywki zapewniono zebranym. Zwiedzimy sale pałacu Coudenberg, a także wyjdziemy na ulice miasta, przed ratusz. Wykład festiwalowy będzie okazją do bliższego poznania niezwykłego dzieła sztuki, oraz tego, w jaki sposób wykorzystywano sztukę do uprawiania polityki. 

Nauki humanistyczne
  • śr., 2026-09-23 17:00 do 18:00
Spotkanie festiwalowe O czym nam mówią filmy, gdy je widzimy? Tajniki i triki analizy dzieła filmowego

Spotkanie będzie poświęcone jednemu z najpopularniejszych mediów, czyli filmowi! Zapraszamy miłośniczki i miłośników X muzy do wspólnego analizowania i interpretowania dzieła filmowego.

W części pierwszej - teoretycznej - zostaną przedstawione i omówione najważniejsze aspekty estetyczne i strukturalne (narracja, inscenizacja, elementy warstwy
obrazowej oraz dźwiękowej); w części drugiej, która będzie miała charakter warsztatu, zobaczymy fragmenty filmów, rozbierzemy je na części pierwsze oraz zastanowimy się nad wynikającymi z nich znaczeniami.

Prowadzenie: Ewa Fiuk i Grzegorz Nadgrodkiewicz z Zakładu Filmoznawstwa, Sztuk Audiowizualnych i Antropologii Kultury Instytutu Sztuki PAN.

Obszar sztuki
  • śr., 2026-09-23 17:00 do 18:30
Spotkanie festiwalowe Smartfon w kieszeni Leibniza. Myślenie filozoficzne w zaawansowanej gospodarce, nauce i kulturze

Ktoś musi stawiać pytania o to, co z pozoru oczywiste. Bez tego nie będziemy zdolni przekraczać kolejnych granic rozwoju nauki, technologii i szerszej kultury. Filozofowanie temu właśnie służy i jako takie nie jest zarezerwowane dla zawodowych filozofów. To raczej pewien trening myślenia, dostępny dla wszystkich, aczkolwiek w tym wysiłku... przydaje się trener.

Nauki społeczne
  • śr., 2026-09-23 17:00 do 18:00
Spotkanie festiwalowe Środowiskowe uwarunkowania zdrowia

Zdrowie człowieka kształtowane jest przez wiele czynników środowiskowych – nie tylko przyrodniczych, lecz także społecznych i psychicznych. Zrozumienie tych złożonych zależności wymaga spojrzenia z różnych perspektyw, w tym także nauk społecznych.

Nauki społeczne
  • śr., 2026-09-23 17:00 do 18:30
Spotkanie festiwalowe Sztuka negocjacji – techniki i strategie

Podczas spotkania odkryjemy, czym naprawdę są negocjacje i jakie techniki pozwalają osiągać porozumienia bez zbędnych konfliktów. Porozmawiamy o skutecznej komunikacji, sile argumentów i perswazji, a także o tym, jak rozpoznawać i neutralizować techniki manipulacyjne.

Poznasz najpopularniejsze strategie i taktyki negocjacyjne, kluczowe pojęcia, takie jak BATNA, WATNA czy ZOPA, oraz różne style i modele negocjacji. Przyjrzymy się również inspiracjom płynącym z teorii gier i strategii szachowej, a także wpływowi uwarunkowań kulturowych na przebieg rozmów.

Spotkanie będzie także okazją do refleksji nad tym, czy istnieje „idealny negocjator” i jakie cechy pomagają skutecznie osiągać cele w negocjacjach.

Spotkanie pod patronatem Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie

Nauki ekonomiczne
  • śr., 2026-09-23 17:00 do 18:30
Spotkanie festiwalowe Słynni Węgrzy w nazwach specjałów węgierskich

W węgierskiej kuchni można znaleźć różne dania i desery, które otrzymały nazwy na cześć swoich twórców lub innych znanych Węgrów. Wykład ma na celu przybliżenie uczestnikom ciekawych potraw węgierskich oraz sylwetek znanych cukierników, restauratorów i historycznych postaci Węgier.

Nauki humanistyczne
  • śr., 2026-09-23 17:00 do 17:50
Spotkanie festiwalowe Interpretacje: sztuka i nauka wobec rzeczywistości

Tematem spotkania będą interakcje biologii molekularnej i komórkowej oraz sztuk wizualnych. W czasie spotkania zostanie wygłoszony wykład dr hab. Marzeny Stefaniuk z Instytutu Biologii Doświadczalnej PAN im. M. Nenckiego w Warszawie pt. "Różne oblicza mózgu - sztuka obrazowania neuronów". Ze strony Akademii Sztuk Pięknych Pani Diana Lelonek wygłosi wykład pt. "Solarstalgia, fotosynteza i roślinna ciemnia", a Zofia Kwasieborska wykład pt. "Dialog międzygatunkowy. Jak odkrywać pozaludzki świat?".

W czasie prezentacji zostaną przedstawione przykłady możliwych inspiracji wizualnych i konceptualnych obecnych we współczesnej biologii molekularnej i komórkowej, ze szczególnym uwzględnieniem technik mikroskopowych. Zostaną omówione także korzyści, jakie mogą odnosić naukowcy i artyści sztuk wizualnych w ramach projektów naukowo-artystycznych (Art & Science). Zostanie zaprezentowana idea kolekcji sztuki współczesnej w Instytucie Nenckiego PAN.

W drugiej części zostanie przedstawiona wystawa prac studentów Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie inspirowana wizytami w laboratoriach naukowych m.in. w Pracowni Obrazowania Mózgu Instytutu Nenckiego PAN.

Nauki biologiczne
  • śr., 2026-09-23 17:30 do 20:00
Spotkanie festiwalowe Społeczność wspierająca seniorów. Inkluzyjny ekosystem opieki: NGO, samorząd, sąsiedzi, technologia

Spotkanie ma charakter warsztatowy i rozpocznie się krótką prelekcją wprowadzającą do idei lokalnych ekosystemów wsparcia osób starszych. Punktem wyjścia będzie projekt EMA_FRAILTY (Horizon Europe, 2025–2028), realizowany przez międzynarodowe konsorcjum z udziałem SGH, który łączy inteligentne technologie z codzienną samooceną zdrowia, umożliwiając wczesne wykrywanie objawów osłabienia u seniorów.

Pokażemy, że skuteczna opieka to nie tylko technologia, ale przede wszystkim silne otoczenie społeczne – rodzina, sąsiedzi, organizacje i instytucje lokalne. W części warsztatowej uczestnicy wspólnie zaprojektują modelowy „lokalny ekosystem opieki”, identyfikując dostępne zasoby, luki oraz możliwości współpracy między różnymi aktorami życia społecznego.

Warsztat odwołuje się do idei „starzenia się w miejscu zamieszkania” i nowoczesnych modeli innowacji społecznych, promując gerontechnologię oraz współdziałanie samorządu, organizacji obywatelskich, biznesu i samych seniorów.

Spotkanie jest otwarte dla wszystkich – nie wymaga specjalistycznej wiedzy, a szczególnie cenne będą doświadczenia uczestników jako mieszkańców, członków rodzin czy osób zaangażowanych społecznie.

Nauki społeczne
  • śr., 2026-09-23 16:00 do 17:30
  • śr., 2026-09-23 17:30 do 19:00
Spotkanie festiwalowe W 500 lecie inkorporacji Mazowsza do Korony. Refleksje jubileuszowe o dziedzictwie i tożsamości

Wykład omawia niezwyczajne okoliczności inkorporacji Mazowsza do Królestwa Polskiego i jej etapy do 1526 roku. Podejmuje refleksje na temat skutków inkorporacji bezpośrednio i długofalowo. To zaś w kontekście tożsamości kulturowej i dziedzictwa regionu.

Nauki społeczne
  • śr., 2026-09-23 17:30 do 18:30
Spotkanie festiwalowe Klimat na peryferiach. Rola sprawiedliwości środowiskowej

Ekologia często utożsamiana jest z ruchem na rzecz ochrony przyrody. Tymczasem perspektywa skupiona na peryferiach globalnego systemu kapitalistycznego ukazuje, że zagadnienia środowiskowe najczęściej należą do podstawowych problemów społecznych. Podczas wykładu postaramy się odpowiedzieć na pytania: Co to jest sprawiedliwość środowiskowa?  Czy ochrona przyrody jest zawsze sprawiedliwa? Czym jest zielony ekstraktywizm?

Spotkanie jest organizowane w ramach projektu "Idee postępu i rozwoju w kontekście kryzysu klimatycznego w filozofii peryferyjnej w XXI wieku", Narodowe Centrum Nauki, nr projektu 2021/43/B/HS1/03354.

Nauki społeczne
  • śr., 2026-09-23 18:00 do 19:00
Spotkanie festiwalowe Sztuczne światło w mieście i w domu – czy zawsze potrzebne i dobrze nam służy?

Współczesne warunki życia w miastach są nierozerwalnie związane z korzystaniem z urządzeń elektrycznych, a dziś skupimy się na oświetlaniu miasta nocą.

W warunkach dużego miasta jest prawie zawsze obecne przez całą noc i to nie tylko oświetlając ulice, ale także często świecąc w niebo lub zaglądając w nasze okna. Mieszkańcy są więc pozbawieni widoku gwiazd i księżyca, ale to nie zawsze oznacza, że latarnie uliczne dobrze oświetlają chodniki i miejsca ważne dla poczucia bezpieczeństwa. Podobnie rzecz się ma z oświetlaniem zabytków i budowli użyteczności publicznej, kiedy nadmiar niewłaściwie zainstalowanych źródeł światła wcale nie eksponuje urody czy znaczenia obiektu. Również agresywne reklamy świetlne często swoim światłem „wdzierają się” do wnętrza domów mieszkalnych, bowiem najczęściej świecą przez całą noc, nawet wówczas, kiedy w ich bliskości nie ma szans na pojawienie się choć jednej osoby. Pamiętać także warto, że światła miejskie docierają do parków, nie dając możliwości nocnego odpoczynku ani roślinom ani mieszkającym tam różnym gatunkom zwierząt.

Tak jest na zewnątrz – a jakie warunki stwarzamy sobie sami w mieszkaniach, zwłaszcza wieczorem, kiedy już wykonamy wszystkie czynności wymagające oświetlenia wnętrza? Najczęściej włączamy telewizor, komputer, tablet, smartfon – zwłaszcza ten ostatni bardzo często towarzyszy młodym osobom praktycznie przez całą dobę, ze względu na nieustanną potrzebę sprawdzania, czy przypadkiem nie omija ich jakaś ważna wiadomość. Zresztą i starsze pokolenia, nawykłe do oglądania programów TV, bardzo często zasypiają przy włączonym telewizorze, bo jak twierdzą – światło tego urządzenia nie przeszkadza im w śnie.

A tymczasem – prawie wszystko to, co zostało tutaj opowiedziane stanowi poważne zagrożenie dla prawidłowego funkcjonowania ludzi, a także towarzyszących nam roślin i zwierząt. Bowiem brak ciemności nocnej zakłóca funkcjonowanie zegara biologicznego, co z kolei bywa przyczyną wielu chorób, słusznie nazywanych „cywilizacyjnymi” i zagraża różnorodności biologicznej.

Podczas naszego spotkania przedstawię najważniejsze argumenty wskazujące na niebezpieczeństwa wynikające z niekontrolowanego stosowania sztucznego światła w godzinach nocnych a wspólnie zastanowimy się, jak temu zapobiegać. Bo przecież wyłączenie światła jest czynnością prostą, niewymagającą stosowania specjalnych urządzeń ani wysiłku – poza odrobiną wyobraźni, dobrej woli i wiedzy. Po to mamy się dzisiaj spotkać.

Nauki biologiczne
  • śr., 2026-09-23 18:00 do 19:00
Spotkanie festiwalowe Wybuchowa Chemia

Wybuchowa chemia – czy można okiełznać ogromną energię zamkniętą w kilku gramach substancji? Dlaczego jedne materiały spalają się powoli, a inne reagują z prędkością kilku kilometrów na sekundę? Jak to możliwe, że ta sama chemia, która pozwala wynosić rakiety w kosmos, znajduje zastosowanie w ratownictwie, górnictwie, motoryzacji czy nowoczesnym przemyśle? 

Podczas wykładu wyruszymy w podróż do świata materiałów wysokoenergetycznych – substancji, które od ponad stu lat zmieniają oblicze technologii i nauki. Poznamy podstawowe mechanizmy odpowiedzialne za gwałtowne uwalnianie energii oraz dowiemy się, czym różnią się spalanie, deflagracja i detonacja. Odkryjemy, dlaczego niektóre związki chemiczne pozostają stabilne przez dziesiątki lat, a w odpowiednich warunkach potrafią w ułamku sekundy uwolnić olbrzymie ilości energii.

Przyjrzymy się materiałom napędowym wykorzystywanym w amunicji i silnikach rakietowych. Zastanowimy się, dlaczego bez chemii związków wysokoenergetycznych nie byłoby współczesnej eksploracji kosmosu. Pokażę również, jak wiedza o procesach energetycznych przekłada się na bezpieczeństwo – od samochodowych poduszek powietrznych, przez systemy ratownicze, po zastosowania przemysłowe. Nie zabraknie odpowiedzi na pytania, skąd biorą się kolory fajerwerków, dlaczego nie każdy wybuch wygląda tak samo i czy
hollywoodzkie eksplozje mają cokolwiek wspólnego z rzeczywistością.

Wykład pozwoli oddzielić fakty od mitów i pokaże, że „wybuchowa chemia” to przede wszystkim precyzyjna nauka o kontrolowaniu energii. Za spektakularnymi efektami
kryją się prawa chemii, fizyki i inżynierii, a współczesne badania koncentrują się nie tylko na zwiększaniu osiągów materiałów wysokoenergetycznych, ale także na poprawie ich bezpieczeństwa i ograniczaniu wpływu na środowisko.

Podczas wykładu pokażę, jak chemicy i inżynierowie projektują materiały wysokoenergetyczne oraz dlaczego bez nich nie byłoby ani współczesnych rakiet, ani wielu technologii, z których korzystamy na co dzień. 

  • śr., 2026-09-23 18:00 do 19:30
Spotkanie festiwalowe Cenzura w PRL

Wykład dotyczy organizacji i funkcjonowania urzędu cenzury, realizacji przez urząd polityki KC PPR - KC PZPR, ale przede wszystkim współpracy redakcji wydawnictw, czasopism oraz wszelkich instytucji kultury i nauki z urzędem cenzury. W dobie Polski Ludowej został zorganizowany rozbudowany system ograniczania wolności słowa, który zawodowi cenzury nazywali „delegowaniem uprawnień”. Temu zjawisku poświęcono w tekście najwięcej miejsca. W wykładzie przedstawię jak urząd cenzury (Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk) wymuszał współudział w cenzurowaniu publikowanych treści osoby związane z wydawnictwami, redakcjami czasopism, uczelniami wyższymi, jak ulegali cenzurze sami autorzy, jak rodził się mechanizm autocenzury. 

Nauki społeczne
  • śr., 2026-09-23 18:30 do 19:30
Spotkanie festiwalowe Cyrkularność w życiu i gospodarce: dla przyrody, dla rozwoju, dla biznesu

Czy możliwe jest życie bez nadmiaru odpadów – i czy może to się opłacać? Podczas wykładu pokażemy, że gospodarka obiegu zamkniętego to nie tylko sposób na ochronę środowiska, ale także realna szansa na rozwój nowoczesnego, dochodowego biznesu.

Dowiesz się, jak proste zasady (5R) mogą zmniejszyć ilość odpadów w codziennym życiu oraz poznasz inspirujące przykłady firm i technologii, które przekształcają odpady w cenne zasoby.

To spotkanie dla wszystkich, którzy chcą zrozumieć, jak ich codzienne wybory wpływają na przyszłość – naszej planety i gospodarki.

Nauki ekonomiczne
  • śr., 2026-09-23 18:30 do 20:00
Spotkanie festiwalowe Co ma Hegel do powiedzenia o kryzysie ekologicznym?

Relacja pomiędzy człowiekiem i przyrodą jest centralnym problemem filozofii środowiskowej wobec kryzysu ekologicznego. Jest także jednym z głównych zagadnień filozofii Heglowskiej. Czy duch panuje nad przyrodą, czy jest jej częścią? Czy dialektyka jest antropocentryczna? Wykład poświęcony będzie związkom filozofii Hegla i myśli ekologicznej.

Spotkanie jest organizowane w ramach projektu "Idee postępu i rozwoju w kontekście kryzysu klimatycznego w filozofii peryferyjnej w XXI wieku", Narodowe Centrum Nauki, nr projektu 2021/43/B/HS1/03354.

Nauki społeczne
  • śr., 2026-09-23 19:00 do 20:00
Lekcja festiwalowa O czym opowiada muzyka?
  • czw., 2026-09-24 08:00 do 08:45
Lekcja festiwalowa Bio-mikroplener: sztuka widzenia – od mikroskopii do tomografii

Celem warsztatów jest poszukiwanie inspiracji dla prac plastycznych w mikroskopowych obrazach tworzonych przez naukowców. Ze względu na ograniczenia wielkości pracowni możemy przyjąć maksymalnie 18 uczestników warsztatów. Uczniowie wezmą udział w pokazie różnych preparatów mikroskopowych oraz zdjęć z mikroskopii fluorescencyjnej wykonanych przez naukowców z Instytutu Nenckiego PAN, które zaprezentuje dr Kinga Szydłowska. Następnie Dr Anna Zatorska z Wydziału Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki ASP wygłosi prelekcję „Kolory pod lupą - jak badamy pigmenty”, podczas której uczniowie zapoznają się ze zdjęciami mikroskopowymi próbek organicznych i mineralnych.  W drugiej części zajęć uczestnicy wykonają własne prace wykorzystując technikach sitodruku i batiku, inspirowane zdjęciami pokazanymi podczas wykładów. 

  • czw., 2026-09-24 09:00 do 15:00
Lekcja festiwalowa Czy jesteś dobrym negocjatorem? Od konfliktu do porozumienia, czyli na czym polegają negocjacje

Na tej lekcji odkryjemy, czym naprawdę są negocjacje i dlaczego towarzyszą nam znacznie częściej, niż się wydaje. Pokażemy, jak dzięki skutecznej komunikacji, trafnym argumentom i przemyślanym strategiom można dochodzić do porozumienia bez zbędnych konfliktów. Poznasz kluczowe pojęcia, którymi posługują się profesjonalni negocjatorzy, oraz różne style negocjacji – wraz z ich praktycznym zastosowaniem. Porozmawiamy także o tym, jak rozpoznawać manipulacje i skutecznie się przed nimi bronić, oraz czy „wygrana za wszelką cenę” zawsze oznacza prawdziwy sukces. Na zakończenie zastanowimy się, czy istnieje coś takiego jak idealny negocjator i jakie kompetencje warto rozwijać, aby nim zostać.

  • śr., 2026-09-23 09:00 do 10:30
  • czw., 2026-09-24 09:00 do 10:30
Lekcja festiwalowa Czy koło samochodowe można wymyślić na nowo?

Choć idea koła towarzyszy ludzkości od tysięcy lat, jego współczesna wersja wciąż się zmienia i rozwija, wykorzystując najnowsze osiągnięcia nauki i technologii. Czy zastanawiałeś się kiedyś, czy koło samochodowe można jeszcze wymyślić na nowo? A może już jedynie udoskonalić? Podczas wykładu przyjrzymy się temu, co naprawdę kryje się w kole samochodowym. Poznasz jego budowę i dowiesz się, dlaczego opona to coś znacznie więcej niż tylko kawałek gumy. Opowiemy o jego konstrukcji, która sprawia, że samochód może bezpiecznie poruszać się po drodze – w deszczu, na śniegu czy przy dużych prędkościach.

Zajrzymy również do świata produkcji. W przystępny sposób wyjaśni, jak wygląda droga od projektu do gotowego koła. Nie zabraknie też wątku badań naukowych. Dowiesz się, jak testuje się opony i koła oraz jakie parametry są najważniejsze i jak sprawdza się ich zachowanie w różnych warunkach. Opowiem o nowoczesnej aparaturze badawczej oraz o tym, jak inżynierowie analizują dane, aby poprawiać osiągi, trwałość i bezpieczeństwo.

Na koniec spojrzymy w przyszłość. Czy klasyczna opona z powietrzem ma alternatywę? Jak mogą wyglądać koła w przyszłości? Przedstawię ciekawe koncepcje i kierunki rozwoju, które pokazują, że nawet tak dobrze znany element jak koło wciąż pozostaje polem dla innowacji.

Wykład ma na celu pokazanie, że za codziennymi rozwiązaniami stoją zaawansowane badania i nietuzinkowe rozwiązania opracowywane przez inżynierów. Koło samochodowe to nie tylko część samochodu, lecz także to efekt lat pracy naukowców i konstruktorów, który realnie wpływa na bezpieczeństwo i komfort naszej podróży.

  • pon., 2026-09-21 09:00 do 10:30
  • wt., 2026-09-22 09:00 do 10:30
  • śr., 2026-09-23 09:00 do 10:30
  • czw., 2026-09-24 09:00 do 10:30
  • pt., 2026-09-25 09:00 do 10:30
Lekcja festiwalowa Czy mamy coś wspólnego ze skałami?

Podczas tej lekcji, łączącej elementy geologii, paleontologii i archeologii, uczniowie odkryją, że zwierzęta i ludzie mają więcej wspólnego ze skałami niż mogłoby się wydawać. Poznają różne formy występowania minerałów z grupy apatytu oraz dowiedzą się jakie mają właściwości i zastosowania.

Lekcja pokaże również, w jaki sposób naukowcy badają historię Ziemi i dawne warunki życia, analizując minerały obecne w skałach i skamieniałościach. Uczniowie będą mieli okazję obejrzeć próbki minerałów oraz szczątki organizmów współczesnych i kopalnych, dzięki czemu z bliska zobaczą apatyty o różnej genezie.

Zajęcia w przystępny i angażujący sposób pokażą, że minerały mogą łączyć wiele dziedzin nauki oraz codziennego życia.

  • czw., 2026-09-24 09:00 do 10:00
  • czw., 2026-09-24 10:30 do 11:30
  • czw., 2026-09-24 12:00 do 13:00
  • czw., 2026-09-24 13:30 do 14:30
Lekcja festiwalowa Czy samochody autonomiczne są nam potrzebne?

Czy samochody autonomiczne to przyszłość, bez której nie damy rady, czy tylko technologiczna ciekawostka? Podczas wykładu dowiesz się, jak rozwijała się motoryzacja, co mówią statystyki wypadków i jakie przepisy regulują tę dziedzinę. Zajrzysz także „do środka” pojazdu autonomicznego, poznasz jego budowę — czujniki i strukturę oprogramowania — oraz usłyszysz o realnych problemach związanych z ich rozwojem. A to wszystko po to, by móc samodzielnie odpowiedzieć na pytanie: czy naprawdę potrzebujemy autonomicznych pojazdów?

  • pon., 2026-09-21 09:00 do 10:30
  • wt., 2026-09-22 09:00 do 10:30
  • śr., 2026-09-23 09:00 do 10:30
  • czw., 2026-09-24 09:00 do 10:30
  • pt., 2026-09-25 09:00 do 10:30
Lekcja festiwalowa DNA pod lupą – PCR i elektroforeza w praktyce

Uczniowie poznają podstawowe techniki biologii molekularnej wykorzystywane we współczesnych laboratoriach badawczych i diagnostycznych. Tematem warsztatów będzie reakcja PCR (Polymerase Chain Reaction), umożliwiająca powielanie wybranych fragmentów DNA, oraz elektroforeza w żelu agarozowym służąca do rozdziału i analizy materiału genetycznego.

W pierwszej części zajęć uczestnicy dowiedzą się, czym jest DNA i w jaki sposób można je namnażać w warunkach laboratoryjnych. Uczniowie poznają zasadę działania reakcji PCR, rolę polimerazy DNA, starterów oraz termocyklera. Następnie samodzielnie przygotują mieszaninę reakcyjną, ucząc się pracy z mikropipetami oraz podstaw technik laboratoryjnych.

Druga część warsztatów poświęcona będzie elektroforezie DNA. Uczniowie poznają zasadę działania elektroforezy w żelu agarozowym oraz dowiedzą się, w jaki sposób możliwe jest rozdzielanie fragmentów DNA na podstawie ich długości. Uczestnicy zobaczą, jak przygotowuje się żel agarozowy, jak nanosi się próbki oraz jak interpretować otrzymane wyniki.

Podczas zajęć omówione zostaną również praktyczne zastosowania PCR i elektroforezy w diagnostyce chorób, kryminalistyce, biologii sądowej, badaniach naukowych oraz analizie organizmów roślinnych i zwierzęcych. Warsztaty mają charakter praktyczny i pozwolą uczestnikom wcielić się w rolę młodych naukowców pracujących w laboratorium biologii molekularnej.

  • czw., 2026-09-24 09:00 do 12:00
Lekcja festiwalowa Jak naukowcy liczą zwierzęta w Antarktyce z powietrza

Podczas spotkania uczestnicy dowiedzą się, jak współcześni naukowcy badają zwierzęta żyjące w Antarktyce oraz dlaczego do takich badań coraz częściej wykorzystuje się drony. W czasie multimedialnego wykładu pokazane zostaną prawdziwe zdjęcia i materiały z polskich badań terenowych prowadzonych w Antarktyce. 

Uczniowie poznają różne gatunki pingwinów i innych antarktycznych zwierząt, zobaczą, jak wyglądają ich kolonie oraz dowiedzą się, w jaki sposób naukowcy liczą zwierzęta na podstawie zdjęć wykonywanych z powietrza. Spotkanie pokaże również, jak nowe technologie pomagają prowadzić badania bez płoszenia zwierząt i wspierają ochronę przyrody.

W drugiej części uczestnicy będą mogli zobaczyć prawdziwe drony wykorzystywane przez naukowców podczas badań terenowych oraz sprzęt używany do pracy w Antarktyce. Zaprezentowane zostanie przygotowanie dronów do lotu, wykonywanie zdjęć lotniczych oraz sposób analizy zebranych danych. Uczestnicy odwiedzą także laboratorium i poznają, jak wygląda codzienna praca naukowców zajmujących się badaniami środowiska polarnego.

  • czw., 2026-09-24 09:00 do 11:00
  • czw., 2026-09-24 12:00 do 14:00
Lekcja festiwalowa Jak rozdzielić mieszaninę? Separacje chemiczne w praktyce

Uczniowie poznają trzy podstawowe sposoby rozdzielania mieszanin: adsorpcję, ekstrakcję ciecz–ciecz oraz destylację. Grupa zostanie podzielona na trzy zespoły, z których każdy zajmie się innym typem separacji. Wspólnym celem zajęć będzie pokazanie, że skuteczne rozdzielanie mieszanin nie polega wyłącznie na mechanicznym „oddzielaniu” składników, lecz na wykorzystaniu różnic w ich właściwościach fizykochemicznych: lotności, rozpuszczalności, powinowactwa do powierzchni oraz podziału między fazy. Podczas ćwiczeń uczniowie zobaczą, że każda metoda separacji wykorzystuje inny mechanizm. Zajęcia pokażą, jak pojęcia znane z chemii szkolnej mieszaniny, rozpuszczalność, pH, temperatura wrzenia i równowaga są wykorzystywane w praktyce laboratoryjnej, przemyśle oraz ochronie środowiska. 

  • czw., 2026-09-24 09:00 do 12:00
  • pt., 2026-09-25 09:00 do 12:00

©2026 Festiwal Nauki