Instytut Fizjologii i Żywienia Zwierząt im. J. Kielanowskiego PAN

Typ Tytuł Opis Dziedzina Termin
Spotkanie festiwalowe Cichy terror w naczyniach krwionośnych. Na tropie stresu oksydacyjnego

Zapraszamy na wykład poświęcony naturze stresu oksydacyjnego oraz jego ukrytym źródłom. Porozmawiamy o mało znanej grupie związków chemicznych, które docierają do nas z otaczającego środowiska i wpływają na jeden z kluczowych elementów naszego układu krążenia – płytki krwi. Choć proces ten przebiega całkowicie bezgłośnie, współczesna medycyna coraz częściej łączy go z rozwojem poważnych schorzeń cywilizacyjnych, takich jak miażdżyca, choroby serca czy przyspieszone starzenie się organizmu.

Jak nauka radzi sobie z badaniem procesów, które zachodzą w tak małej skali?

Podczas spotkania przyjrzymy się pracy współczesnych laboratoriów biotechnologicznych. Opowiemy o tym, jak za pomocą nowoczesnych, czułych na światło sond można w czasie rzeczywistym obserwować „oddech” komórek i monitorować moment, w którym ich wewnętrzna równowaga zostaje zachwiana.

Wiele z omawianych zagadnień to najnowsze odkrycia z pogranicza biologii i chemii, o których trudno jeszcze przeczytać w klasycznych podręcznikach. Przyjdź na wykład, spójrz na ludzki organizm z perspektywy mikroświata i dowiedz się, jak współczesna nauka uczy się diagnozować niewidoczne dla oka zmiany.

Nauki biologiczne
  • pon., 2026-09-21 12:00 do 13:30
Lekcja festiwalowa Mikroświat od kuchni

Czy jedzenie, które codziennie ląduje na Twoim talerzu, może skrywać jakieś tajemnice? I jak to możliwe, że w kuchennej szafce ukrywają się... naukowe laboratoria?

Zapraszamy uczniów klas 1-3 na wyjątkowe, pełne zagadek warsztaty w naszym Instytucie! Tym razem zamienimy tradycyjną kuchnię w prawdziwe królestwo eksperymentów! Wspólnie sprawdzimy, jak za pomocą prostych produktów spożywczych wyczarować niezwykłe, kolorowe reakcje. To jednak nie wszystko – postawimy też nasze pierwsze kroki w tajemniczym świecie mikrobiologii. Dzieci będą miały okazję samodzielnie przygotować „magiczne” posiewy i dowiedzieć się, kto tak naprawdę mieszka w świecie niewidzialnym dla oka.

Jak wyglądają te mikro-stworki? Co sprawia, że jedzenie zmienia kolory? Odpowiedzi na te pytania dzieci odkryją same eksperymentując pod okiem naukowców. Przyjdź, baw się nauką i zobacz, jak fascynujący potrafi być otaczający nas mikroświat!

  • wt., 2026-09-22 09:30 do 12:00
Spotkanie festiwalowe Krowa - mity i fakty

Na co dzień często słyszymy, że hodowla bydła przyczynia się do zmian klimatycznych, a jedząc produkty odzwierzęce, dokładamy cegiełkę do globalnego ocieplenia. Ale ile w tym stwierdzeniu jest prawdy, a ile uproszczenia? Czy rzeczywiście krowy mają negatywny wpływ na klimat – i jeśli tak, to czy możemy temu przeciwdziałać?

Podczas spotkania spróbujemy spojrzeć na krowy z nowej perspektywy: nie tylko jako źródło emisji metanu, ale również jako ważny element ekologicznych systemów rolniczych. Zastanowimy się, jak działa organizm przeżuwacza i dlaczego bydło odgrywa istotną rolę w zachowaniu bioróżnorodności. Odpowiemy też na pytanie, dlaczego krowy są hodowane w rejonach półpustynnych i czy możliwy jest świat, w którym zupełnie zrezygnujemy z ich obecności.

To okazja, by oddzielić fakty od mitów i lepiej zrozumieć złożoną relację między zwierzętami gospodarskimi, środowiskiem i człowiekiem. Dołącz do nas i przekonaj się, jak wiele zależy od... krowy!

Nauki biologiczne
  • wt., 2026-09-22 12:00 do 13:30
Spotkanie festiwalowe Dlaczego tak trudno przestać? Biologia uzależnień

Dlaczego tak trudno przestać? Czy uzależnienie to kwestia słabej woli, czy raczej efekt zmian zachodzących w mózgu? W trakcie wykładu przyjrzymy się biologicznym mechanizmom uzależnień i spróbujemy odpowiedzieć na pytanie: co sprawia, że tak łatwo wpaść w nałóg i tak trudno się z niego wydostać?

Punktem wyjścia będzie układ nagrody i rola dopaminy w odczuwaniu przyjemności. Następnie omówimy, jak mózg adaptuje się do powtarzanej ekspozycji na substancje psychoaktywne oraz dlaczego stres i aktywacja osi podwzgórze–przysadka–nadnercza zwiększają ryzyko nawrotów. W dalszej części zobaczymy, że uzależnienie to nie tylko zmiany w komunikacji między neuronami, ale także zaburzenia metabolizmu komórek mózgu.

Szczególną uwagę poświęcimy szlakowi kynureninowemu – jednemu z głównych szlaków metabolizmu tryptofanu – oraz jego roli w regulacji stanu zapalnego, odpowiedzi na stres i funkcjonowania mózgu. Omówimy również, w jaki sposób stres oksydacyjny i dysfunkcja mitochondriów mogą wpływać na pracę komórek nerwowych i przyczyniać się do utrwalania biologicznych mechanizmów uzależnienia.

Ostatecznie zobaczymy, że uzależnienie jest złożonym zjawiskiem biologicznym, obejmującym współdziałanie wielu układów – od mechanizmów nagrody, przez stres, aż po metabolizm komórkowy. Zrozumienie tych procesów pozwala spojrzeć na uzależnienie nie tylko jak na problem behawioralny, ale także konsekwencję zmian zachodzących w mózgu.

Nauki biologiczne
  • śr., 2026-09-23 12:00 do 13:30

©2026 Festiwal Nauki