Nauki biologiczne

Typ Tytuł Opis Dziedzina Termin
Spotkanie festiwalowe W pradolinie Wisły

Przyroda ma nam mnóstwo do zaoferowania, w tym również wiele zabawy, jednak w zamian powinniśmy okazać jej szacunek i zapewnić ochronę. W trakcie wycieczki opowiemy o historii wsi Kampinos oraz odkryjemy tajniki pochodzenia wydm i bagien, głównych składników krajobrazu Kampinoskiego Parku Narodowego. Zastanowimy się, co zawdzięczamy bagnom i jaką role pełnią one dla dobra klimatu i ludzi, za co możemy je polubić i jak powinniśmy o nie dbać.

Czas trwania ok. 4 godz.

Trasa wycieczki ma kształt pętli dł. ok 10 km. 

Przebieg trasy: Kampinos – niebieskim szlakiem do Granicy – powrót żółtym szlakiem do Kampinosu.

Nauki biologiczne
  • ndz., 2021-09-19 10:00
Spotkanie festiwalowe Co wiemy o odwlekaniu spraw i czy badania mózgu pozwolą opracować metody radzenia sobie z prokrastynacją?

Prokrastynacja, czyli nieracjonalne odkładnie niektórych zadań na później, to problem, który poważnie dotyka około 15% osób. W czasie wykładu przedstawiona zostanie podstawowa wiedza psychologiczna oraz najnowsze odkrycia neurobiologiczne dotyczące podłoża tego zjawiska. Zastanowimy się też, czy wyniki dotychczasowych badań mogą stanowić wskazówki dotyczące tego, jak radzić sobie z prokrastynacją.

Nauki biologiczne
  • pon., 2021-09-20 17:30
Spotkanie festiwalowe Zanim powstanie nowa pastylka cz. I

XX wiek przyniósł wiele przełomowych odkryć naukowych, ale prawdziwa rewolucja dokonała się w naukach biologicznych. Dynamiczny rozwój technologii spowodował powstanie zupełnie nowej dyscypliny naukowej – biologii molekularnej. Odkrycia i metody rozwijane przez biologów molekularnych znajdują zastosowanie w naukach medycznych, co umożliwia rozwój nowoczesnych metod diagnostycznych i terapeutycznych, opisywanych jako medycyna molekularna. Wysiłki lekarzy i biologów molekularnych umożliwiły zbadanie i opisanie przyczyn wielu chorób na poziomie molekularnym, czyli cząsteczek i struktur komórkowych. Wiedza ta stała się potężnym orężem w walce z ich skutkami, a często również bezpośrednimi przyczynami. Możemy wykorzystać ją w projektowaniu nowych, wyspecjalizowanych leków. W naszych wykładach chcielibyśmy przedstawić słuchaczom początkowe etapy tego procesu ‘od podszewki’ z perspektywy wybranych dyscyplin biologii rozwijanych w Międzynarodowym Instytucie Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie.

W pierwszej części pokażemy, jak badania podstawowe – przede wszystkim z dziedziny biologii strukturalnej oraz bioinformatyki – umożliwiają poznanie molekularnych mechanizmów danej choroby i wyznaczenie celu nowego leku. W części drugiej przedstawimy generalny plan postępowania przy poszukiwaniu związku wiodącego, czyli związku chemicznego oddziałującego specyficznie z wyznaczonym celem. W części trzeciej opiszemy eksperymentalne metody weryfikacji wybranych cząsteczek i pokażemy, jak spośród wielu wytypowanych związków chemicznych wybrać te najbardziej obiecujące do dalszych badań.

Nauki biologiczne
  • wt., 2021-09-21 16:00
Spotkanie festiwalowe Rezonans magnetyczny – okno do wnętrza mózgu dotkniętego chorobą

Rezonans magnetyczny jest obok tomografii komputerowej najczęściej stosowaną metodą obrazowania mózgu u pacjentów z chorobami neurologicznymi. Od poczatków jego zastosowania rezonans magnetyczny pozwalał na uwidocznienie, czy u pacjenta, który zglasza objawy neurologiczne, doszło do uszkodzenia mózgu, a jeśli tak, to jak jest ono rozległe i w którym obszarze mózgu się znajduje. Na podstawie wyglądu, ilości i kształtu zmian chorobowych można wnioskować, z jaką chorobą mamy do czynienia, np czy jest to udar mózgu czy stwardnienie rozsiane, jednak w spornych przypadkach i na wczesnych etapach rozwoju objawów odróżnienie chorób jest niejednokrotnie dużym wyzwaniem. Postęp związany z zastosowaniem silniejszych skanerow, nowych sposobów uzyskiwania sygnału z mózgu oraz nowych technik opracowywania obrazów pozwala na coraz dokładniejszą ocenę procesu chorobowego na poziomie tkankowym. Możemy się na przyklad dowiedzieć, czy proces chorobowy wywodzi się z naczynia krwionośnego, czy zmiana zawiera pobudzone komórki zapalne albo czy uszkodzenie obejmuje w sposób selektywny korę mózgu. Informacje te mogą zostać wykorzystane nie tylko do prawidłowego rozpoznania choroby, ale także do przewidywania jej odległego przebiegu oraz monitorowania skuteczności leczenia. Zagadnienia te zostaną przedstawione na przykładzie stwardnienia rozsianego.

Nauki biologiczne
  • wt., 2021-09-21 17:00
Spotkanie festiwalowe ODWOŁANE_Majsterkowanie w laboratorium - jak open science zmienia oblicze nauki

Nauka kojarzy nam się z drogim sprzętem - mikroskopami, teleskopami i inną skomplikowaną aparaturą, produkowaną jedynie przez wyspecjalizowane koncerny. Okazuje się jednak, że od dłuższego czasu mamy do czynienia z rewolucją na tym polu - coraz więcej naukowców buduje sprzęt samodzielnie i dzieli się projektami z innymi. Wykorzystują do tego platformy takie jak Arduino czy Raspberry Pi; korzystają z technologii druku 3D i budują skomplikowane mikroskopy samodzielnie z gotowych części. Ruch ten, nazywany open science (otwarta nauka), umożliwia dostęp do aparatury badawczej wszystkim, niezależnie od możliwości finansowych i może zmienić oblicza nauki w najbliższych latach. Na wykładzie opowiem o podobnych projektach - od mikroskopów po satelity, i pokażę, jaki wpływ na naukę mają te projekty. Każdy może dziś zostać naukowcem - majsterkowiczem!

Nauki biologiczne
  • wt., 2021-09-21 18:30
Spotkanie festiwalowe Wiele twarzy tlenu - nowoczesne analizy pomiaru stresu oksydacyjnego

Tlen jest absolutnie niezbędny do procesów życiowych większości stworzeń, ale... Czy tlen, którym oddychamy, i środowisko, w którym żyjemy, mają pożyteczny wpływ na nasze zdrowie, czy też nie? Czy przemiany jakie zachodzą w naszym organizmie pod wpływem zaburzeń tlenu mogą mieć pozytywny, czy negatywny charakter dla nas. Czy zmieniony tlen może zaburzać równowagę organizmu, indukując proces stresu oksydacyjnego? Czy powstały stres może prowadzić do powstawania stanów zapalnych w naszych komórkach? A jeśli tak, czy może to mieć wpływ na  nasze życie w postaci tworzenia się zmian przednowotworowych, a jeśli tak, to jakich? Czy powstałe zmiany przednowotworowe mogą przekształcić się w nowotwór? Czy wykorzystując różnorodne metody analizy uszkodzeń struktur komórkowych, w tym naszego własnego DNA, wywołanych tlenem cząsteczkowym w naszym organizmie, jesteśmy w stanie obronić się przed jego negatywnym działaniem? Czy metody te są bezpieczne? A jeśli tak, czy mogą nam pomóc przedłużyć życie? Czy mogą one znaleźć zastosowaniem w życiu codziennym? Skoro tlen jest taki toksyczny, to czy możemy także oddychać innymi pierwiastkami?

Nauki biologiczne
  • śr., 2021-09-22 15:00
Spotkanie festiwalowe Lekcje długowieczności – teoria i zalecenia praktyczne

Badania naukowe wskazują, że za długość życia w około 20% odpowiadają uwarunkowania genetyczne, natomiast w 80% styl życia, środowisko, opieka medyczna, a więc czynniki w mniejszym bądź większym stopniu modyfikowalne. W ramach wykładu przeanalizowane zostaną elementy stylu życia ludzi żyjących najdłużej, żyjących w tzw. strefach długowieczności. Strefy takie znajdują się m.in. na Sardynii, Okinawie, Costa Rice. Na podstawie analizy stylu życia osób żyjących w tych miejscach stwierdza się, że mimo licznych różnic kulturowych i religijnych mieszkańcy tych regionów mają wiele cech wspólnych, które wykazują naukowo uzasadniony związek z długowiecznością. Poszczególne elementy stylu życia mające związek z długowiecznością, takie jak sposób żywienia, spożywanie alkoholu, aktywność fizyczna, społeczna itp., zostaną omówione na wykładzie. Po wykładzie będzie można zadawać pytania związane z jego tematyką.

Nauki biologiczne
  • śr., 2021-09-22 16:00
Spotkanie festiwalowe Zanim powstanie nowa pastylka cz. II

XX wiek przyniósł wiele przełomowych odkryć naukowych, ale prawdziwa rewolucja dokonała się w naukach biologicznych. Dynamiczny rozwój technologii spowodował powstanie zupełnie nowej dyscypliny naukowej – biologii molekularnej. Odkrycia i metody rozwijane przez biologów molekularnych znajdują zastosowanie w naukach medycznych, co umożliwia rozwój nowoczesnych metod diagnostycznych i terapeutycznych, opisywanych jako medycyna molekularna. Wysiłki lekarzy i biologów molekularnych umożliwiły zbadanie i opisanie przyczyn wielu chorób na poziomie molekularnym, czyli cząsteczek i struktur komórkowych. Wiedza ta stała się potężnym orężem w walce z ich skutkami, a często również bezpośrednimi przyczynami. Możemy wykorzystać ją w projektowaniu nowych, wyspecjalizowanych leków. W naszych wykładach chcielibyśmy przedstawić słuchaczom początkowe etapy tego procesu ‘od podszewki’ z perspektywy wybranych dyscyplin biologii rozwijanych w Międzynarodowym Instytucie Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie.

W pierwszej części pokażemy, jak badania podstawowe – przede wszystkim z dziedziny biologii strukturalnej oraz bioinformatyki – umożliwiają poznanie molekularnych mechanizmów danej choroby i wyznaczenie celu nowego leku. W części drugiej przedstawimy generalny plan postępowania przy poszukiwaniu związku wiodącego, czyli związku chemicznego oddziałującego specyficznie z wyznaczonym celem. W części trzeciej opiszemy eksperymentalne metody weryfikacji wybranych cząsteczek i pokażemy, jak spośród wielu wytypowanych związków chemicznych wybrać te najbardziej obiecujące do dalszych badań.

Nauki biologiczne
  • śr., 2021-09-22 16:00
Spotkanie festiwalowe Technologie wielkie i małe w rękach badaczy ludzkiego mózgu

Współczesna nauka dysponuje szeregiem zaawansowanych technologii pozwalających odkrywać tajniki działania ludzkiego mózgu. W laboratoryjnej praktyce, wielkie idee (takie jak plastyczność mózgu albo emocje) mieszają się z pozornie prozaicznymi problemami technicznymi (czy w skanerze rezonansu magnetycznego można grać na pianinie?). W trakcie wykładu opowiem o tym, jak technologie wielkie i małe pozwalają nam znaleźć odpowiedzi na konkretne pytania badawcze. Zacznę właśnie od funkcjonalnego rezonansu magnetycznego, który już od niemal 30 lat jest sztandarową technologią neuronauki poznawczej. O badaniach prowadzonych w Pracowni Obrazowania Mózgu Instytutu Nenckiego opowiem niejako "od kuchni", pokazując problemy techniczne dotyczące prezentacji bodźców uczestnikom badań, oraz ich rozwiązania (czasem wyrafinowane, czasem po prostu sprytne), które pozwoliły na uzyskanie ciekawych wyników. Następnie przedstawię przezczaszkową stymulację magnetyczną - kolejną ważną technologię, która daje nam możliwość bardzo krótkiej i bardzo lokalnej ingerencji w działanie mózgu, a dzięki temu pozwala na weryfikację zależności przyczynowo - skutkowych. Uzupełniając powyższe wątki, w ostatniej części przedstawię krótki przegląd światowych badań z dziedziny substytucji sensorycznej, czyli takich, które testują zdolność naszych mózgów do radzenia sobie z sytuacjami, które są dla nas całkowicie nowe (trzeci kciuk? zamiana obrazu na dźwięk?).

Nauki biologiczne
  • śr., 2021-09-22 17:00
Spotkanie festiwalowe Mięśnie i nerwy ze stali: trening okiem naukowca i fizjoterapeuty

Podczas wykładu okiem biologa sprawdzimy, w jaki sposób organizm adaptuje się do wysiłku fizycznego. Przyjrzymy się potreningowym mikrouszkodzeniom włókien mięśniowych, reakcji układu nerwowego na coraz intensywniejsze ćwiczenia oraz roli miRNA podczas potreningowej regeneracji. Natomiast okiem fizjoterapeuty zdemaskujemy najczęstsze błędy treningowe i wyjaśnim, dlaczego ważna jest rozgrzewka oraz dobrze skonstruowany trening.

Nauki biologiczne
  • śr., 2021-09-22 18:00
Spotkanie festiwalowe Skakać czy nie skakać, czyli jak SARS-CoV-2 replikuje się w komórce

SARS-CoV-2, podobnie jak inne koronawirusy, wykorzystuje RNA do produkcji białek wirusowych oraz przechowywania informacji genetycznej. W celu optymalnego wykorzystania sekwencji RNA SARS-CoV-2 posiada unikalny system replikacji, w którym następuje tzw. skok. Komórki człowieka nie są dostosowane do replikowania RNA, dlatego wirus wykorzystuje własną maszynerię do replikacji. Pozwala to na celowe projektowanie leków, które hamują tylko maszynerię wirusa. Poznanie mechanizmu replikacji SARS-CoV-2 i innych koronawirusow pozwala na opracowywanie leków oraz zrozumienie ewolucji wirusa.

Na wykładzie usłyszymy o niesamowitej maszynerii replikcji wirusa SARS-CoV-2, dowiemy się, jak działają niektóre leki używane w terapii COVID19 oraz zastanowimy się, jak lepsze poznanie cyklu wirusa może pomóc w walce z epidemiami.

Nauki biologiczne
  • śr., 2021-09-22 18:00
Spotkanie festiwalowe Edycja genomów roślin uprawnych – nadzieje i obawy

Popularnonaukowa sesja transmitowana przez YouTube. Bezprecedensowy postęp w zakresie edycji genomów rozbudził wielkie nadzieje wśród medyków i hodowców roślin, a CRISPR/Cas9, jedna z najbardziej obiecujących technik, została uhonorowana Nagrodą Nobla w 2020 roku. Powiemy, czym jest edycja genomów i pokażemy, jak można ją zastosować w doskonaleniu odmian roślin uprawnych, a szczególnie w zakresie odporności na choroby i zmiany klimatyczne. Opowiemy też, jak prawo reguluje stosowanie tej technologii i spróbujemy rozwiać wątpliwości. Sesja będzie hybrydowa – na sali będą zaproszeni eksperci i goście odbywającej się równolegle konferencji naukowej "Genomika aplikacyjna roślin – wyzwania XXI wieku", natomiast Festiwalowiczów zapraszamy do śledzenia transmisji online i zadawania pytań na czacie, na które eksperci spróbują odpowiedzieć. Moderatorem sesji będzie doświadczony dziennikarz naukowy. Zachęcamy wszystkich zainteresowanych biotechnologią roślin, przede wszystkim uczniów szkół ponadpodstawowych, studentów i nauczycieli.

Nauki biologiczne
  • czw., 2021-09-23 15:00
Spotkanie festiwalowe Świnia domowa jako model do badań biomedycznych

Pierwsze doniesienia na temat badań eksperymentalnych na zwierzętach datuje się na ok. 305-245 rok p.n.e., kiedy to grecki lekarz Erasistratos z Keos, przeprowadzając wiwisekcję zwierząt, eksperymentalnie dowiódł istnienia węzłów chłonnych i krążenia krwi. W kolejnych wiekach naszej ery obserwowaliśmy intensywny rozwój nauki oraz medycyny, który pozwolił opanować wiedzę z zakresu anatomii i fizjologii zwierząt i ludzi.

Pomimo intensywnego rozwoju technologii medycznych, badania na zwierzętach są w dalszym ciągu niezastąpionym „narzędziem” do opracowywania nowych metod diagnostycznych, terapii oraz leków dla ludzi. Najbardziej znanymi modelami zwierzęcymi są gryzonie, jednak w ostatnich latach coraz większe uznanie w badaniach przedklinicznych zdobywają modele zwierząt gospodarskich, takich jak świnia.

Badania przedkliniczne mają na celu potwierdzenie skuteczności i bezpieczeństwa badanej substancji przed rozpoczęciem badań klinicznych z udziałem człowieka. Pozwalają one również poznać mechanizmy molekularne powodujące daną jednostkę chorobową. Rozwój przedkliniczny wymaga zatem opracowania modelu zwierzęcego, który będzie odzwierciedlał funkcje biologiczne i fizjologiczne organizmu badanego, a także uwzględniał podobieństwa i różnice międzygatunkowe, zwłaszcza w kontekście toksyczności i farmakokinetyki przyszłego produktu leczniczego.

Badania kliniczne z udziałem ludzi można rozpocząć po charakterystyce profilu bezpieczeństwa cząsteczki „kandydującej”. Określa się go w nieklinicznych badaniach toksyczności w odniesieniu do narządów docelowych, w zależności od dawki oraz potencjalnej odwracalności. Ten etap pozwala zdefiniować potencjalne działania niepożądane, których ryzyko wystąpienia mogłoby przewyższyć zaplanowane korzyści dla docelowych pacjentów.

 

Nauki biologiczne
  • czw., 2021-09-23 15:00
Spotkanie festiwalowe Zanim powstanie nowa pastylka cz. III

XX wiek przyniósł wiele przełomowych odkryć naukowych, ale prawdziwa rewolucja dokonała się w naukach biologicznych. Dynamiczny rozwój technologii spowodował powstanie zupełnie nowej dyscypliny naukowej – biologii molekularnej. Odkrycia i metody rozwijane przez biologów molekularnych znajdują zastosowanie w naukach medycznych, co umożliwia rozwój nowoczesnych metod diagnostycznych i terapeutycznych, opisywanych jako medycyna molekularna. Wysiłki lekarzy i biologów molekularnych umożliwiły zbadanie i opisanie przyczyn wielu chorób na poziomie molekularnym, czyli cząsteczek i struktur komórkowych. Wiedza ta stała się potężnym orężem w walce z ich skutkami, a często również bezpośrednimi przyczynami. Możemy wykorzystać ją w projektowaniu nowych, wyspecjalizowanych leków. W naszych wykładach chcielibyśmy przedstawić słuchaczom początkowe etapy tego procesu ‘od podszewki’ z perspektywy wybranych dyscyplin biologii rozwijanych w Międzynarodowym Instytucie Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie.

W pierwszej części pokażemy, jak badania podstawowe – przede wszystkim z dziedziny biologii strukturalnej oraz bioinformatyki – umożliwiają poznanie molekularnych mechanizmów danej choroby i wyznaczenie celu nowego leku. W części drugiej przedstawimy generalny plan postępowania przy poszukiwaniu związku wiodącego, czyli związku chemicznego oddziałującego specyficznie z wyznaczonym celem. W części trzeciej opiszemy eksperymentalne metody weryfikacji wybranych cząsteczek i pokażemy, jak spośród wielu wytypowanych związków chemicznych wybrać te najbardziej obiecujące do dalszych badań.

Nauki biologiczne
  • czw., 2021-09-23 16:00
Spotkanie festiwalowe W górę! Wspinaczka okiem biochemika

Wielu z nas spędza wolny czas, zdobywając górskie szczyty, jednak te najwyższe są dostępne tylko dla nielicznych. Na wykładzie opowiem, co dzieje się w naszym organizmie podczas górskiej wspinaczki, czemu służy aklimatyzacja, czym jest choroba wysokościowa.

Nauki biologiczne
  • czw., 2021-09-23 16:30
Spotkanie festiwalowe Czy testy grupowe są przyszłością w walce z epidemią? Przykład projektu SONAR i pandemii COVID-19

Pandemia SARS-CoV-19, która dotknęła świat w ubiegłym roku, spowodowała liczne zmiany w tym, jak funkcjonuje nasz świat. Pracownicy wielu firm czy uczniowie zmuszeni byli do pracy i nauki w domu. Niestety wiele firm czy fabryk nie mogło przerwać pracy. Jak można zapewnić im możliwość bezpiecznego funkcjonowania w czasie pandemii? Oprócz stosowania odpowiednich reżimów sanitarnych bardzo pomocne jest regularne badanie wszystkich pracowników w firmie. Niestety dla wielu firm i instytucji regularne badanie setek pracowników oznacza ogromne koszty, które często są dla nich nieosiągalne. Idealnym rozwiązaniem w takich sytuacjach są testy grupowe, które pozwalają bardzo łatwo zwiększyć liczbę badanych osób oraz znacząco obniżyć koszty, zwiększając przy tym bezpieczeństwo w badanej firmie lub instytucji.

Podczas wykładu przedstawimy wyniki badań przeprowadzonych w Instytucie Nenckiego w ramach projektu SONAR. Odpowiemy na pytania: Co to są i jak czułe są testy PCR? Jak dużo próbek możemy połączyć razem, aby móc wykryć nawet jedną próbkę pozytywną? Co matematyka twierdzi na temat badań grupowych? Jak wiele próbek należy badać razem, żeby było to opłacalne? Dodatkowo przedstawimy informacje, jak wyglądały rezultaty regularnych badań grupowych, które są prowadzone co tydzień w Instytucie Nenckiego.

 

Nauki biologiczne
  • czw., 2021-09-23 17:30
Spotkanie festiwalowe Skakać czy nie skakać, czyli jak SARS-CoV-2 replikuje się w komórce

SARS-CoV-2, podobnie jak inne koronawirusy, wykorzystuje RNA do produkcji białek wirusowych oraz przechowywania informacji genetycznej. W celu optymalnego wykorzystania sekwencji RNA SARS-CoV-2 posiada unikalny system replikacji, w którym następuje tzw. skok. Komórki człowieka nie są dostosowane do replikowania RNA, dlatego wirus wykorzystuje własną maszynerię do replikacji. Pozwala to na celowe projektowanie leków, które hamują tylko maszynerię wirusa. Poznanie mechanizmu replikacji SARS-CoV-2 i innych koronawirusow pozwala na opracowywanie leków oraz zrozumienie ewolucji wirusa.

Na wykładzie usłyszymy o niesamowitej maszynerii replikcji wirusa SARS-CoV-2, dowiemy się, jak działają niektóre leki używane w terapii COVID19 oraz zastanowimy się, jak lepsze poznanie cyklu wirusa może pomóc w walce z epidemiami.

Nauki biologiczne
  • czw., 2021-09-23 18:00
Spotkanie festiwalowe Ziołem w wirusa!

W czasach trwającej pandemii wirusa SARS-Cov2 znacząco wzrosło zainteresowanie zarówno funkcjonowaniem samych wirusów, jak i dbaniem o mechanizmy obronne naszego organizmu w ich zwalczaniu. Wirusy należą do drobnoustrojów, które będąc zbudowane wyłącznie z kwasów nukleinowych i białek, potrafią błyskawicznie uodpornić się na niszczące ich strukturę substancje chemiczne. Stąd w walce z wirusami nie stosuje się antybiotyków, które okazują się bezskuteczne, a częściej szczepionki służące do zmuszenia organizmu do wytworzenia własnych przeciwciał atakujących dane wirusy. Obok współczesnej medycyny, która w leczeniu zakażeń wirusowych wykorzystuje głównie leczenie objawowe w postaci skutecznych środków przeciwgorączkowych, przeciwzapalnych i przeciwbólowych, istnieje również szereg naturalnych substancji, zdolnych do zwiększania odporności przeciwwirusowej. Wiele z tych substancji znajduje się w ziołach z naszych pól i łąk, a ich skuteczność działania, propagowana od setek lat, została również potwierdzona badaniami klinicznymi. W dzisiejszym wykładzie dowiemy się, w jaki sposób substancje aktywne z powszechnie stosowanych ziół hamują rozprzestrzenianie się wirusa w naszym organizmie oraz łagodzą symptomy zakażeń.

Nauki biologiczne
  • czw., 2021-09-23 18:00
Spotkanie festiwalowe Smutek tropików: Co powinniśmy wiedzieć o uprawach palmy olejowej

Olejowiec gwinejski, popularnie zwany plamą olejową, to najbardziej wydajna spośród wszystkich wykorzystywanych obecnie roślin oleistych. Niestety może być uprawiany wyłącznie na terenach wokół równika, czyli tam, gdzie występują pierwotne lasy deszczowe. Dowiedz się, czy możemy pozyskiwać olej, ograniczając przy tym wylesianie, oraz czy nasze wybory konsumenckie mają znaczenie.

Nauki biologiczne
  • pt., 2021-09-24 15:00
Spotkanie festiwalowe Stereotypie i osobowości. Jak pomóc zwierzętom w niewoli?

Zwierzęta zamknięte w hodowlach przemysłowych, ale też często te w ogrodach zoologicznych, nie mają możliwości ekspresji swoich naturalnych zachowań. Wariują? Jak im pomóc?

Nauki biologiczne
  • pt., 2021-09-24 16:00
Spotkanie festiwalowe Plastyczność neuronalna, czyli o tym, jak kształtować swoje zachowanie i emocje

W ostatnich dekadach wiedza o tym, jak aktywność centralnego układu nerwowego wpływa na zachowanie i emocje, rozwinęła się niezwykle dynamicznie. Tym samym dała asumpt do wkroczenia na przełomową ścieżkę eksperymentów nad precyzyjną kontrolą relacji mózg-zachowanie.
Mózg jest organem zawierającym około 80 miliardów komórek nerwowych, zwanych neuronami. Pojedynczy neuron może być połączony, a tym samym być w stanie komunikować się, z nawet 10 tysiącami innych neuronów, rozsianych w różnych strukturach mózgu. Skupiska połączonych w ten sposób funkcjonalnie komórek nerwowych nazywamy obwodami neuronalnymi. Dziś wiemy już, że to właśnie konkretne obwody neuronalne, bardziej niż pojedyncze struktury mózgu, zaangażowane są w generowanie i kontrolę konkretnych zachowań czy emocji. Możemy więc na przykład mówić o obwodach neuronalnych zaangażowanych w odczuwanie głodu czy w zachowania społeczne. Odkrycia te, w połączeniu z nowoczesnymi metodami, dzięki którym możemy w niezwykle precyzyjny sposób mierzyć, ale także zmieniać aktywność mózgu, pozwalają naukowcom wpływać na zachowanie i emocje, w niektórych przypadkach nawet w czasie rzeczywistym. 
Podczas wykładu opowiemy o tym, jak dzięki metodom inżynierii genetycznej, z wykorzystaniem światła czy sztucznie stworzonych związków chemicznych, sterujemy działaniem mózgu, a w efekcie zachowaniem. Odpowiemy także na pytania takie jak: Czy da się zakodować sztuczne wspomnienia? W jaki sposób „przebudować” wadliwie działające obwody neuronalne? Czy można wywołać konsumpcję pokarmu „na zawołanie”? 
Poruszymy także temat potencjalnego zastosowania omawianych odkryć w terapii zaburzeń neurorozwojowych, neuropsychiatrycznych czy uzależnień. Tym samym wykład zabierze słuchacza w świat najświeższych odkryć w badaniach nad relacją mózg – zachowanie.

Nauki biologiczne
  • pt., 2021-09-24 17:30
Spotkanie festiwalowe Dlaczego tak bardzo boimy się wirusów, tych obecnych w żywności i nie tylko?

Czy wirusy to plaga XXI wieku? Pod wieloma względami tak. Są nieprzewidywalne, czyli nie jesteśmy w stanie przewidzieć na przykład kierunku ich mutacji. Czy nowo powstały wariant będzie bardziej zjadliwy, czy mniej, czy będzie cechował się większą zaraźliwością, czy nie? Na to pytanie nie ma na razie odpowiedzi. Jedyną bronią w walce z niektórymi wirusami mogą być tylko szczepionki, bo przecież nie potrafimy jeszcze leczyć chorób wirusowych tak jak bakteryjnych - antybiotykami.

Na wykładzie przedstawiona będzie budowa komórki wirusa, jego wielkość, cykl rozwojowy w komórkach gospodarza, możliwości przetrwania w środowisku zewnętrznym, czyli poza żywą komórką, sposoby hodowli wirusów, jak również  metody diagnostyczne ich wykrywania.

Na wykładzie skoncentrujemy się głównie na wirusach będących przyczyną epidemii po spożyciu produktów żywnościowych, ale poznamy też inne drogi przenoszenia, oprócz żywności, tych niebezpiecznych i zawsze niepożądanych mikroorganizmów, jak na przykład drogę kropelkową i przy tej okazji trudno będzie nie wspomnieć o wirusie, który jest już z nami prawie dwa lata i nie wiadomo, jak długo jeszcze pozostanie, czyli o SARS-CoV-2. Poznamy jego naturę i odpowiemy sobie na pytanie: czy możemy coś zrobić, aby uchronić się przed kolejnymi falami pandemii.

Nauki biologiczne
  • pt., 2021-09-24 18:00
Spotkanie festiwalowe Spacer z nietoperzami

Czy w mieście z jego hałasem, nocnym oświetleniem i ruchem drogowym jest miejsce dla nietoperzy? Czy stworzenia, których strategia łowiecka polega na nasłuchiwaniu echa własnych dźwięków mogą w wielkomiejskich warunkach znaleźć wystarczająco spokojne i wystarczająco zasobne żerowiska? Postaramy się o tym przy odrobinie szczęścia przekonać podczas wieczornej wycieczki, wyposażeni w chytre elektroniczne urządzenia, które pozwalają usłyszeć to, co normalnie dla naszych ludzkich uszu niesłyszalne (i zapewne zwrócimy prowadzącemu spotkanie uwagę, że nie dla wszystkich ludzkich uszu tak do końca niesłyszalne...), oraz takie, które pozwalają widzieć to, co niewidoczne dla naszych oczu. Spróbujemy odróżniać niektóre gatunki nietoperzy na podstawie wydawanych przez nie dźwięków i zauważymy, że w wielu wypadkach równie ważną rolę odgrywa to, gdzie tego czy owego nietoperza spotkaliśmy, jaka była pora dnia i co on wtedy robił. Dowiemy się przy okazji nieco o tym, jakie techniki i metody mają obecnie do dyspozycji badacze latających ssaków oraz o tym, czego jeszcze ciągle - pomimo dynamicznego rozwoju warsztatu naukowego w ostatnich czasach - nie wiemy o zamieszkujących nasz kraj nietoperzach.

Nauki biologiczne
  • pt., 2021-09-24 18:30
Spotkanie festiwalowe Jak chronimy nietoperze?

Nazwa nietoperz nasuwa różne skojarzenia. Zastosowanie przedrostka "nie" w nazwie zwierzęcia zazwyczaj kojarzy się negatywnie. Dodatkowo, jeśli mamy do czynienia ze zwierzęciem o nocnym trybie życia, to nieszczęście gotowe. Stąd w różnych wierzeniach, legendach i bajkach nietoperze symbolizują rzeczy złe i obrzydliwe. A prawda jest zupełnie inna. To miłe i pożyteczne ssaki, które mimo posiadania futerka potrafią aktywnie latać, ba nawet bez używania wzroku - za pomocą echolokacji. Śpią niemal pół życia, które może trwać nawet 40 lat.

Podczas tego spotkania (z maks. 2 km trasą w lesie) opowiemy między innymi o tym, jak wygląda kalendarz zajęć nietoperzy, czym się żywią oraz gdzie i jak śpią. A przede wszystkim pokażemy, w jaki sposób można pomóc tym wyjątkowym zwierzętom.

Ze względu na charakter spotkania  maksymalna liczba uczestników to 25 osób.

Nauki biologiczne
  • sob., 2021-09-25 09:30
Spotkanie festiwalowe Ludzkie i roślinne historie z Podola na wiślanej skarpie

Podczas warsztatów-spaceru inspirowanych kilkuletnimi badaniami relacji łączących ludzi i rośliny na Podolu wschodnim, poznamy rośliny zajmujące ważne miejsce w spiżarniach i domowych apteczkach mieszkańców środkowej Ukrainy. Na wiślanej skarpie odnajdziemy niektóre ze zbieranych na Podolu roślin, a spotkanie z nimi będzie pretekstem do poznania ich ludzko-roślinnych historii. Wiele spośród roślin spontanicznie pojawiających się na warszawskich trawnikach, a także sadzonych przy ulicach i w parkach, ma interesujące powiązania globalne, które wpływają na ich lokalne funkcjonowanie i interakcje z ludźmi. Postaramy się przyjrzeć tym relacjom z różnych perspektyw, starając się zobaczyć otaczającą nas zieleń w nowym świetle. Spacer umożliwi przyjrzenie się z bliska ciernistym robiniom pospolitym i niesłychanie wytrzymałemu rdestowi ptasiemu, błyszczącym owocom dzikiego bzu czarnego i niepozornej babce większej oraz wielu innym roślinom ważnym dla etnobotanicznych eksploracji środkowej Ukrainy. 

 

Nauki biologiczne
  • sob., 2021-09-25 10:00
Spotkanie festiwalowe Smutek tropików: Co powinniśmy wiedzieć o uprawach palmy olejowej

Olejowiec gwinejski, popularnie zwany plamą olejową, to najbardziej wydajna spośród wszystkich wykorzystywanych obecnie roślin oleistych. Niestety może być uprawiany wyłącznie na terenach wokół równika, czyli tam, gdzie występują pierwotne lasy deszczowe. Dowiedz się, czy możemy pozyskiwać olej, ograniczając przy tym wylesianie, oraz czy nasze wybory konsumenckie mają znaczenie.

Nauki biologiczne
  • sob., 2021-09-25 11:00
Spotkanie festiwalowe Ciemna strona roślin, czyli spacer z dreszczykiem

Rośliny towarzyszą nam każdego dnia jako pożywienie, ubiór, leki, ozdoby. Jednak w złych rękach mogą się stać niebezpiecznym narzędziem zbrodni. Zapraszamy odważnych na kryminalny spacer z roślinami w roli głównej, a wśród nich: trucizny, narzędzia tortur, obiekty fascynacji, oszuści i ofiary przemytu.

 

Nauki biologiczne
  • sob., 2021-09-25 15:00
  • sob., 2021-09-25 17:00
Spotkanie festiwalowe Ciemna strona roślin, czyli spacer z dreszczykiem

Rośliny towarzyszą nam każdego dnia jako pożywienie, ubiór, leki, ozdoby. Jednak w złych rękach mogą się stać niebezpiecznym narzędziem zbrodni. Zapraszamy odważnych na kryminalny spacer z roślinami w roli głównej, a wśród nich: trucizny, narzędzia tortur, obiekty fascynacji, oszuści i ofiary przemytu.

 

Nauki biologiczne
  • sob., 2021-09-25 15:00
  • sob., 2021-09-25 17:00
Spotkanie festiwalowe ODWOŁANE_Mózg czy symbiont, czyli dyskusja o tym, co tak naprawdę steruje owadem

Jak wygląda i działa owadzi mózg? Jakie organizmy żyją w jelitach much, mrówek, mszyc i chrząszczy? Czy trzmiele uczą się przez podglądanie sióstr? Dlaczego normalnie agresywne mrówki stają się nagle potulne jak baranki? Czy zastanawialiście się kiedyś, co tak naprawdę decyduje o tym, jak zachowa się dany owad, czy jest to raczej jego układ nerwowy, czy raczej są to sterujące nim symbionty? Zapraszamy na wykład, w którym Marta Golańska - specjalistka od owadzich głów, oraz Igor Siedlecki - specjalista od owadzich symbiontów, spróbują przekonać się nawzajem, że to właśnie w ich specjalizacji kryje się recepta na owadzi behawior.

Nauki biologiczne
  • ndz., 2021-09-26 11:00