Instytut Biochemii i Biofizyki PAN

Typ Tytuł Opis Dziedzina Termin
Lekcja festiwalowa Jak chroni się przyrodę w Antarktyce

Czy Antarktyka naprawdę jest największym rezerwatem przyrody na świecie? Podczas spotkania uczestnicy poznają niezwykły świat antarktycznej przyrody oraz dowiedzą się, w jaki sposób naukowcy chronią zwierzęta i środowisko polarne. W czasie multimedialnego wykładu pokazane zostaną prawdziwe zdjęcia i materiały z polskich badań terenowych prowadzonych w Antarktyce. 

Uczniowie dowiedzą się, jakie zwierzęta żyją w Antarktyce, czym różni się ochrona przyrody w Polsce i na kontynencie polarnym oraz dlaczego działalność człowieka może wpływać nawet na bardzo odległe ekosystemy. Spotkanie pokaże także, jak wygląda codzienna praca naukowców badających środowisko polarne.

W drugiej części uczestnicy odwiedzą laboratorium oraz zobaczą wykorzystywane w badaniach materiały i pamiątki z wypraw polarnych. Zaprezentowane zostaną między innymi kości wielorybów, czaszki fok oraz inne okazy związane z przyrodą Antarktyki. Uczestnicy będą mogli dowiedzieć się, jak naukowcy badają zwierzęta i przygotowują się do pracy w ekstremalnych warunkach polarnych.

  • śr., 2026-09-23 09:00 do 11:00
  • śr., 2026-09-23 12:00 do 14:00
Lekcja festiwalowa Dlaczego i w jaki sposób bakterie stają się oporne na antybiotyki?

Problem nabywania oporności na antybiotyki przez bakterie i jej rozprzestrzeniania w środowisku jest w ostatnich latach szczególnie niepokojący. Coraz częściej antybiotyki stosowane do leczenia ludzi są nieskuteczne. Dlaczego bakterie stają się niewrażliwe na antybiotyki? Na spotkaniu z uczniami szkół średnich odpowiemy na to pytanie oraz poruszymy zagadnienie rozprzestrzeniania się wśród bakterii genów kodujących oporność na antybiotyki. Opowiemy też o zjawiskach, które do tego prowadzą i o nośnikach takich informacji oraz o tym, co z tego wszystkiego wyniknąć może. Uczniowie sami wykonają posiewy na podłożach stałych. Zdjęcia płytek Petriego z posiewami zostaną wysłane e-mailem.

  • śr., 2026-09-23 10:00 do 11:30
Lekcja festiwalowa Zieleń to ściema! Odkrywamy prawdziwe kolory liści

Czy zieleń liści może skrywać inne barwy? Zapraszamy uczniów na fascynujące warsztaty laboratoryjne, podczas których wspólnie zdemaskujemy prawdziwe kolory kryjące się w liściach szpinaku.

Kluczem do zagadki jest fotosynteza, czyli proces autotroficzny, który napędza życie na Ziemi – to w jego wyniku rośliny wytwarzają dla siebie pokarm oraz tlen, którym oddychamy. Do przeprowadzenia tego życiodajnego procesu niezbędne są „anteny" łapiące słońce: barwniki roślinne wychwytujące fotony światła. Ponieważ każdy z nich potrafi pochłonąć tylko ściśle określony zakres fali, pojedynczy barwnik nie dałby rady wykorzystać całego potencjału światła słonecznego. Rośliny potrzebują zgranego zespołu różnych barwników, które wspólnie pokrywają całą długość fali światła białego. Dlaczego więc na co dzień widzimy tylko zieleń? Bo to dominujący kamuflaż, który ukrywa przed nami żółcie, pomarańcze i czerwienie.

Podczas naszych zajęć uczniowie wejdą do laboratorium i samodzielnie ściągną z liści ten zielony filtr. W świecie nauki używamy wielu zaawansowanych technik rozdzielania mieszanin, ale my nauczymy się tej najbardziej widowiskowej: chromatografii cienkowarstwowej (TLC).

Uczniowie wyizolują barwniki ze szpinaku wykorzystując żel krzemionkowy i fazę ruchomą, będą na własne oczy obserwować fascynujący wyścig i ruch kolorów na płytkach pokrytych żelem krzemionkowym. To doskonała okazja, by połączyć teorię z podstawy programowej z prawdziwą praktyką badawczą i pokazać młodzieży, że nauka potrafi zaskakiwać!

  • śr., 2026-09-23 10:00 do 13:00
Lekcja festiwalowa Jak chroni się przyrodę w Antarktyce

Czy Antarktyka naprawdę jest największym rezerwatem przyrody na świecie? Podczas spotkania uczestnicy poznają niezwykły świat antarktycznej przyrody oraz dowiedzą się, w jaki sposób naukowcy chronią zwierzęta i środowisko polarne. W czasie multimedialnego wykładu pokazane zostaną prawdziwe zdjęcia i materiały z polskich badań terenowych prowadzonych w Antarktyce. 

Uczniowie dowiedzą się, jakie zwierzęta żyją w Antarktyce, czym różni się ochrona przyrody w Polsce i na kontynencie polarnym oraz dlaczego działalność człowieka może wpływać nawet na bardzo odległe ekosystemy. Spotkanie pokaże także, jak wygląda codzienna praca naukowców badających środowisko polarne.

W drugiej części uczestnicy odwiedzą laboratorium oraz zobaczą wykorzystywane w badaniach materiały i pamiątki z wypraw polarnych. Zaprezentowane zostaną między innymi kości wielorybów, czaszki fok oraz inne okazy związane z przyrodą Antarktyki. Uczestnicy będą mogli dowiedzieć się, jak naukowcy badają zwierzęta i przygotowują się do pracy w ekstremalnych warunkach polarnych.

  • śr., 2026-09-23 09:00 do 11:00
  • śr., 2026-09-23 12:00 do 14:00
Lekcja festiwalowa Probiotyki, czyli tak naprawdę co?

Probiotyki są to żywe drobnoustroje, które podane w odpowiedniej ilości wywierają korzystny wpływ na zdrowie gospodarza. Jednym z podstawowych kryteriów selekcji mikroorganizmów probiotycznych, w tym bakterii jest ich zdolność do przeżycia w organizmie gospodarza. Adhezja, czyli zdolność mikroorganizmów do przylegania do śluzówki jelita umożliwia kolonizację przewodu pokarmowego, a tym samym wydłuża czas działania probiotyków i przyczynia się do poprawy równowagi mikrobiologicznej przewodu pokarmowego. Również inne cechy, takie jak oporność na niskie pH, czy sole żółciowe, wytwarzanie różnych metabolitów, w tym substancji przeciwko innym, konkurencyjnym drobnoustrojom, decydują o zdolności do przeżycia bakterii w przewodzie pokarmowym zwierząt czy ludzi. Adhezja ponadto, umożliwia mikroorganizmom i komórkom nabłonka bezpośredni kontakt co jest czynnikiem istotnym, w przypadku wielu efektów prozdrowotnych obserwowanych dla szczepów probiotycznych. W trakcie lekcji przedstawimy bakterie mlekowe, grupę drobnoustrojów, do której należy najwięcej szczepów z poznanych dotychczas bakterii probiotycznych. Pokażemy, jak wyglądają ich komórki, jak zbadać ich właściwości pod kątem zastosowań probiotycznych przy użyciu prostych testów mikrobiologicznych i biochemicznych, oraz opowiemy o badaniach probiotyków z wykorzystaniem nowoczesnych technik omicznych (genomiki, metagenomiki, transkryptomiki, proteomiki i metabolomiki).

  • śr., 2026-09-23 12:00 do 13:30
Lekcja festiwalowa Jak naukowcy liczą zwierzęta w Antarktyce z powietrza

Podczas spotkania uczestnicy dowiedzą się, jak współcześni naukowcy badają zwierzęta żyjące w Antarktyce oraz dlaczego do takich badań coraz częściej wykorzystuje się drony. W czasie multimedialnego wykładu pokazane zostaną prawdziwe zdjęcia i materiały z polskich badań terenowych prowadzonych w Antarktyce. 

Uczniowie poznają różne gatunki pingwinów i innych antarktycznych zwierząt, zobaczą, jak wyglądają ich kolonie oraz dowiedzą się, w jaki sposób naukowcy liczą zwierzęta na podstawie zdjęć wykonywanych z powietrza. Spotkanie pokaże również, jak nowe technologie pomagają prowadzić badania bez płoszenia zwierząt i wspierają ochronę przyrody.

W drugiej części uczestnicy będą mogli zobaczyć prawdziwe drony wykorzystywane przez naukowców podczas badań terenowych oraz sprzęt używany do pracy w Antarktyce. Zaprezentowane zostanie przygotowanie dronów do lotu, wykonywanie zdjęć lotniczych oraz sposób analizy zebranych danych. Uczestnicy odwiedzą także laboratorium i poznają, jak wygląda codzienna praca naukowców zajmujących się badaniami środowiska polarnego.

  • czw., 2026-09-24 09:00 do 11:00
  • czw., 2026-09-24 12:00 do 14:00
Lekcja festiwalowa Tajemnice Antarktyki

W czasie lekcji zabiorę Was w podróż od Antarktyki – jednej z najbardziej niedostępnych krain na Ziemi. Opowiem między innymi o tym jak powstają lodowce i góry lodowe i czy to prawda że tak szybko topnieją; czy w całej Antarktyce naprawdę jest bardzo zimno i co się stanie jeśli klimat się ociepli; jakie zwierzęta i rośliny spotkamy na lądzie oraz w zimnym Oceanie Południowym; co robi człowiek w takim z pozoru nieprzyjaznym miejscu oraz jak wygląda codzienne życie i praca w Polskiej Stacji Antarktycznej im. Henryka Arctowskiego.

  • czw., 2026-09-24 10:00 do 10:30
  • pt., 2026-09-25 10:00 do 10:30
Lekcja festiwalowa Jak naukowcy liczą zwierzęta w Antarktyce z powietrza

Podczas spotkania uczestnicy dowiedzą się, jak współcześni naukowcy badają zwierzęta żyjące w Antarktyce oraz dlaczego do takich badań coraz częściej wykorzystuje się drony. W czasie multimedialnego wykładu pokazane zostaną prawdziwe zdjęcia i materiały z polskich badań terenowych prowadzonych w Antarktyce. 

Uczniowie poznają różne gatunki pingwinów i innych antarktycznych zwierząt, zobaczą, jak wyglądają ich kolonie oraz dowiedzą się, w jaki sposób naukowcy liczą zwierzęta na podstawie zdjęć wykonywanych z powietrza. Spotkanie pokaże również, jak nowe technologie pomagają prowadzić badania bez płoszenia zwierząt i wspierają ochronę przyrody.

W drugiej części uczestnicy będą mogli zobaczyć prawdziwe drony wykorzystywane przez naukowców podczas badań terenowych oraz sprzęt używany do pracy w Antarktyce. Zaprezentowane zostanie przygotowanie dronów do lotu, wykonywanie zdjęć lotniczych oraz sposób analizy zebranych danych. Uczestnicy odwiedzą także laboratorium i poznają, jak wygląda codzienna praca naukowców zajmujących się badaniami środowiska polarnego.

  • czw., 2026-09-24 09:00 do 11:00
  • czw., 2026-09-24 12:00 do 14:00
Lekcja festiwalowa Pingwiny pod lupą

Zapraszamy do fascynującego świata pingwinów i innych zwierząt zależnych od kryla, badanych w rejonie Polskiej Stacji Antarktycznej im. H. Arctowskiego. Pokażemy, jak wygląda życie kolonii lęgowej, czym żywią się pingwiny, jak opiekują się jajami i pisklętami, z jakimi zagrożeniami się mierzą oraz jak radzą sobie w surowych warunkach antarktycznego środowiska. Zaprezentujemy wyjątkowe materiały z fotopułapek. Pokażemy również, jak naukowcy obserwują zwierzęta bez ich płoszenia i dlaczego badania pingwinów pomagają lepiej rozumieć zmiany zachodzące w ekosystemie Oceanu Południowego. Zapraszamy na pokaz, który odsłoni sekrety życia kolonii lęgowej pingwinów. Lekcja będzie unikatową okazją do spotkania z osobami, które na co dzień badają populacje antarktycznej fauny. Prezentowane materiały będą ciekawym wprowadzeniem do lektury szkolnej oraz lekcji przyrody poświęconych obszarom polarnym.

  • pt., 2026-09-25 10:00 do 11:30
Lekcja festiwalowa Tajemnice Antarktyki

W czasie lekcji zabiorę Was w podróż od Antarktyki – jednej z najbardziej niedostępnych krain na Ziemi. Opowiem między innymi o tym jak powstają lodowce i góry lodowe i czy to prawda że tak szybko topnieją; czy w całej Antarktyce naprawdę jest bardzo zimno i co się stanie jeśli klimat się ociepli; jakie zwierzęta i rośliny spotkamy na lądzie oraz w zimnym Oceanie Południowym; co robi człowiek w takim z pozoru nieprzyjaznym miejscu oraz jak wygląda codzienne życie i praca w Polskiej Stacji Antarktycznej im. Henryka Arctowskiego.

  • czw., 2026-09-24 10:00 do 10:30
  • pt., 2026-09-25 10:00 do 10:30
Spotkanie festiwalowe Jak klonować gen? - od teorii do praktyki

W czasie warsztatów uczestnicy będą mieli możliwość zapoznania się ze specyfiką pracy w laboratorium zajmującym się badaniami z zakresu genetyki molekularnej. Wykorzystując drożdże piekarnicze jako obiekt badawczy, uczestnicy dowiedzą się jak przeprowadzić klonowanie genu, stosując podstawowe narzędzia biologii molekularnej. Uzyskają wiedzę na temat reakcji PCR, zastosowania enzymów restrykcyjnych i elektroforezy żelowej.

Uczestnicy samodzielnie przeprowadzą trawienie enzymami restrykcyjnymi i rozdział elektroforetyczny fragmentów DNA w żelu agarozowym.

Nauki biologiczne
  • sob., 2026-09-26 09:30 do 11:30
  • sob., 2026-09-26 12:00 do 14:00
Spotkanie festiwalowe Mitochondria - komórkowe elektrownie z własnym genomem

Wszystkie organizmy do życia potrzebują energii. Głównym nośnikiem energii wykorzystywanej w procesach biologicznych jest ATP. Każda komórka organizmu człowieka posiada organelle wyspecjalizowane w produkcji ATP – mitochondria. Mitochondria, obok jądra komórkowego, są jedynymi organellami komórek zwierzęcych, w tym ludzkich, które posiadają własny genom – genom mitochondrialny. Genom ten koduje niewielką liczbę genów w porównaniu z genomem jądrowym, ale każdy z nich jest niezbędny do życia człowieka. Wieloletnie badania wykazały, że funkcjonowanie mitochondriów wpływa m.in. na starzenie, śmierć komórkową oraz wrodzoną odpowiedź immunologiczną. Mutacje w genomie mitochondrialnym lub zaburzenia jego liczby kopii prowadzą do tzw. chorób mitochondrialnych człowieka.

Spotkanie będzie składać się z części praktycznej i krótkiego wykładu. Uczestnicy zapoznają się z podstawowymi wiadomościami na temat mitochondriów i genomu (DNA) mitochondrialnego. W trakcie zajęć praktycznych uczestnicy poznają podstawowe techniki biologii molekularnej oraz samodzielnie wykonają eksperyment, którego celem będzie zbadanie zmienności genomu mitochondrialnego, a także przeprowadzą obserwacje mitochondriów przy użyciu mikroskopii fluorescencyjnej.

Nauki biologiczne
  • sob., 2026-09-26 10:00 do 15:30
Spotkanie festiwalowe Jak klonować gen? - od teorii do praktyki

W czasie warsztatów uczestnicy będą mieli możliwość zapoznania się ze specyfiką pracy w laboratorium zajmującym się badaniami z zakresu genetyki molekularnej. Wykorzystując drożdże piekarnicze jako obiekt badawczy, uczestnicy dowiedzą się jak przeprowadzić klonowanie genu, stosując podstawowe narzędzia biologii molekularnej. Uzyskają wiedzę na temat reakcji PCR, zastosowania enzymów restrykcyjnych i elektroforezy żelowej.

Uczestnicy samodzielnie przeprowadzą trawienie enzymami restrykcyjnymi i rozdział elektroforetyczny fragmentów DNA w żelu agarozowym.

Nauki biologiczne
  • sob., 2026-09-26 09:30 do 11:30
  • sob., 2026-09-26 12:00 do 14:00

©2026 Festiwal Nauki