Polska Akademia Nauk
| Typ | Tytuł | Opis | Dziedzina | Termin |
|---|---|---|---|---|
| Spotkanie festiwalowe | Świat „ciemnej informacji”. Fizyczna transcendencja u Bolesława Prusa a współczesna nauka |
Referat będzie próbą spojrzenia z perspektywy współczesności na rozsiane po całej późniejszej twórczości Prusa rozważania dotyczące fizycznie uchwytnych przejawów istnienia szeroko rozumianej „płaszczyzny transcendentnej” istnienia Kosmosu i egzystencji człowieka. Te Prusowskie refleksje i roztrząsania – których najlepszym przykładem jest wykład profesora Dębickiego z Emancypantek – zostaną zestawione ze współczesnym stanem rzetelnej, zaakceptowanej przez naukowy konsensus wiedzy o trudno uchwytnych aspektach rzeczywistości fizycznej (takich, jak te, które bada bioinformatyka czy kognitywistyka), przypominających przednowoczesną metafizykę lub romantyczny „świat duchowy”. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Spacer po Kolonii Staszica |
Kolonia, którą nazwano na cześć Stanisława Staszica, powstawała w bardzo krótkim czasie – przez około 5 lat. Od 1924 roku na Ochocie wytyczano nowe ulice i budowano nowe domy jednorodzinne, inspirowane polską architekturą historyczną. Większość zachowała do dzisiaj oryginalny charakter i idee projektantów (Antoniego Dygata, Mariana Kontkiewicza, Adama Paprockiego i Józefa Referowskiego). Partnerem spotkania jest: Centrum Architektury, wydawca „Och. Ilustrowanego atlasu architektonicznego Ochoty”. |
Obszar sztuki |
|
| Spotkanie festiwalowe | Psycholog na czterech łapach |
Wiele mówi się o relacji człowieka z psem i o tym, że może mieć to działanie terapeutyczne. Słyszymy o dogoterapii, kynoterapii, o tym, że warto wychowywać dzieci w towarzystwie pieska i że pies "zmusza" do aktywności i "leczy depresję". Fakty przeplatają się z mitami, więc podczas naszego spotkania rozwiejemy część z tych wątpliwości. I dodamy kolejne pytanie - czy pies może być psychologiem? Takim na czterech łapach? W trakcie wykładu pokażemy jak pies terapeutyczny może wspierać działania psychologa w gabinecie. Wyjaśnimy, jak w praktyce wygląda praca psiego terapeuty, czego możemy się spodziewać w trakcie trwania sesji i jaką wartość daje to pacjentowi. |
Nauki społeczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Czy trening (quasi)poznawczy może zwiększyć odporność emocjonalną? | Nauki społeczne |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Żywotność etnolingwistyczna wspólnot języków kolateralnych w Polsce – dyskusja wokół książki |
Punktem wyjścia dyskusji panelowej jest opublikowana w Wydawnictwie Instytutu Slawistyki PAN książka „Różnorodność językowa w Polsce. Wspólnoty posługujące się językami kolateralnymi i ich żywotność etnolingwistyczna” pod redakcją Nicole Dołowy i Macieja Mętraka. Publikacja poświęcona jest sytuacji pięciu grup posługujących się językami kolateralnymi, a więc takimi, które przez swoją formalną bliskość z językiem dominującym (bądź językami dominującymi) postrzegane są jako jego dialekty. Badania prowadzone były na Kaszubach, Śląsku, Podhalu, Mazurach i w tej części Podlasia, gdzie mówi się po swojomu. Zastanowimy się, jakie czynniki powodują, że wspólnoty i ich języki zachowują żywotność, a co powoduje, że stają się coraz słabsze. W dyskusji wezmą udział Autorki i Autorzy książki. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Dzień Otwarty w CBK PAN |
W ramach Dnia otwartego planujemy kilka pokazów i aktywności, np.
1) pokaz na temat powstawania gejzerów i wulkanów oraz procesów zachodzących w nich
2) pokaz tworzenia jądra komety
3) warsztaty związane z budowaniem bazy Marsjańskiej
4) warsztaty "satelitarne obserwacje Ziemi"
5) warsztat o planowaniu misji kosmicznych
6) godz. 12:00 - artystyczna opowieść o Guglielmo Marconim
7) gry i zabawy satelitarne dla najmłodszych (np. kolorowanki, krzyżówki,...)
|
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Dzień otwarty w Centrum Astronomicznym im. Mikołaja Kopernika PAN Warszawa |
W programie seria 4 wykładów, zajęcia interaktywne dla dzieci (7-12 lat) oraz pokazy:
|
Nauki fizyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Biopolimery na fali |
Biopolimery, wszechobecne w naszym życiu, są tematem nieustannych nowinek technologicznych. Znaczna ich część jest wytwarzana przez organizmy morskie, wywołując przy tym intrygujące zjawiska – od tworzenia śniegu morskiego aż po wygładzanie fal. Wykład odsłania tajemnice oceanów, wyjaśniając, jak obecność biopolimerów nadaje im nieoczywiste i fascynujące właściwości. |
Nauki o Ziemi |
|
| Lekcja festiwalowa | Jak rozwija się mózg i co nam na to powie rybka danio? |
Rozwój układu nerwowego to jeden z najbardziej złożonych i fascynujących procesów biologicznych, który decyduje o tym, jak postrzegamy świat, jak uczymy się, zapamiętujemy, reagujemy na zagrożenia i budujemy relacje społeczne. Choć większość z nas kojarzy badania nad mózgiem głównie z ludźmi, to w rzeczywistości wiele przełomowych odkryć zawdzięczamy niepozornej rybce – danio pręgowanemu (Danio rerio). Podczas pokazu skupimy się na trzech kluczowych aspektach rozwoju mózgu: 1. Proliferacja, migracja i różnicowanie komórek nerwowych, 2. Tworzenie połączeń synaptycznych, 3. Aktywność neuronalna i dojrzewanie sieci neuronalnych. U danio aktywność neuronalną można monitorować dzięki specjalnym barwnikom lub białkom fluorescencyjnym, które zmieniają intensywność świecenia w odpowiedzi na wzrost stężenia wapnia – a towarzyszy on impulsom nerwowym. Podczas pokazu uczestnicy poznają podstawowe i zaawansowane techniki obrazowania rozwoju mózgu. Uczniowie zobaczą eksperyment, w którym mózg danio reaguje na światło. Dzięki specjalnym nagraniom zobaczymy „na żywo”, jak pojedyncze neurony „rozmawiają” ze sobą, przesyłając sygnały i budując sieci komunikacyjne. Mózg nie powstaje z dnia na dzień – to dynamiczna i wieloetapowa podróż od komórki do złożonej sieci komunikacyjnej. Dzięki danio pręgowanemu możemy nie tylko obserwować ten proces z bliska, ale także uczyć się, jak wspierać zdrowy rozwój mózgu i jak zapobiegać zaburzeniom neurologicznym i psychicznym. Podczas warsztatów uczestnicy nie tylko poznają teorię, ale także zobaczą prawdziwy rozwijający się mózg w akcji. Od fluorescencyjnych neuronów po aktywność mózgu pod wpływem światła – to wyjątkowa okazja, by zrozumieć, jak rodzi się nasza zdolność do myślenia, czucia i działania. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Bursztyn jako źródło niezwykłych faktów |
Bursztyn jest niezwykłym minerałam zawierającym w sobie świadków życia w odległym czasie (50-40 mln lat temu). Dzieki temu można rekonstruować jaki rosliny rosły w ówczesnych lasach i jakie były oranizmy zwierzęta i rosliny. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Na fali eksperymentów — niezwykły pokaz zjawisk falowych |
Czy dźwiękiem można poruszać przedmioty? Jak wyglądają fale, których nie widzimy? W jaki sposób lekarze potrafią „zajrzeć” do wnętrza ludzkiego organizmu? Podczas pokazu uczniowie poznają fascynujący świat zjawisk falowych oraz przekonają się, że fale są obecne niemal wszędzie wokół nas. W przystępny i widowiskowy sposób wyjaśnimy, czym są fale, jak się rozchodzą oraz jakie mają właściwości. Uczestnicy poznają pojęcia związane z falami dźwiękowymi i ultradźwiękami, a następnie zobaczą ich niezwykłe zastosowania w praktyce. Jednym z najbardziej efektownych elementów pokazu będzie ultradźwiękowa lewitacja. Dzięki odpowiednio wytworzonym falom dźwiękowym niewielkie obiekty będą mogły unosić się w powietrzu! Eksperyment ten pokaże, że fale mogą przenosić energię i wywierać realny wpływ na otoczenie. Następnie uczestnicy ZOBACZĄ fale za pomocą metody Schlierena — dzięki niej niewidzialne fale dźwiękowe staną się widoczne jako zmiany gęstości powietrza, co pozwoli obserwować rozchodzenie się dźwięku w przestrzeni. W ostatniej części pokazu przejdziemy do obrazowania ultradźwiękowego i wyjaśnimy, jak działają urządzenia USG. Uczniowie dowiedzą się, w jaki sposób ultradźwięki umożliwiają tworzenie obrazów wnętrza organizmu oraz dlaczego technologia ta jest tak ważna we współczesnej medycynie. Zabawę urozmaici ultrasonograf, dzięki któremu uczestnicy będą mogli samodzielnie zajrzeć do wnętrza swojego ciała. Pokaz łączy efektowne eksperymenty z nauką poprzez doświadczenie, zachęcając uczniów do odkrywania fizyki w praktyce. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Śledztwo w bibliotece |
Mimo rozwoju Internetu działalność naukowca, zwłaszcza humanisty, związana jest z pracą w bibliotekach i wymaga sprawnego korzystania z jej zbiorów. Dlatego chcielibyśmy za pomocą zabawy zaprezentować młodym czytelnikom sekrety księgozbioru naukowego. 1. Po powitaniu krótkie wprowadzenie: co to jest biblioteka, jakie są rodzaje bibliotek, jak nazywa się najważniejsza książnica w kraju, co rozumiemy pod słowem sztuka, jakie książki są gromadzone w bibliotece Instytutu Sztuki PAN. 2. Podział klasy na 4 grupy. Wprowadzenie w temat zajęć: ktoś podrzucił do naszego magazynu 4 książki z innych dziedzin (sport, matematyka). Teraz żąda natychmiastowego zwrotu, grożąc dużymi karami pieniężnymi. Zadaniem dzieci będzie wytropienie tych niepasujących egzemplarzy. Za każde rozwiązane zadanie dzieci dostają punkty – komplet punktów gwarantuje otrzymanie mapy, która pomoże w odnalezieniu książek w dużym magazynie. 3. Dzieci poznają katalog kartkowy i katalog on-line, czemu towarzyszą zabawy: poszukiwania autorów w katalogu kartkowym, porównanie, w którym katalogu szybciej odnajdziemy hasło. 4. Dzieci poznają zasady zachowania w czytelni poprzez zabawy: kto dłużej wytrzyma w ciszy, kalambury, rebusy, zagadki tematycznie związane z miejscem. 5. Dzieci poznają magazyn, w którym jest 145 tysięcy książek, i w którym one mają wytropić te podrzucone.
|
|
|
| Lekcja festiwalowa | Czym jest nanotechnologia, gdzie można ją spotkać i jak można ją wykorzystać? |
Czy zadawaliście sobie kiedyś pytanie, jak to się dzieje, że komórki każdego organizmu komunikują się ze sobą, współpracują i działają jak jeden złożony… organizm? Co ma to wspólnego z nanotechnologią, czy możemy odtworzyć sieci umożliwiające taką komunikację, czy można ją wykorzystać w leczeniu ludzi i zwierząt? W krótkim wykładzie postaramy się odpowiedzieć na te pytania, a podczas warsztatów laboratoryjnych pokażemy, jak można otrzymać nanomateriały. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Gazy, ciecze, ciała stałe i to co pomiędzy nimi |
Lekcja z pokazami wykonywanymi częściowo przez uczniów. Pokazujemy ciekły azot, suchy lód, omawiamy prawa gazowe, zjawisko skraplania sublimacji i topienia. Skraplamy tlen i przedstawiamy różnice pomiędzy poszczególnymi gazami. Poza omawianiem stanów skupienia i przemian fazowych staramy się pokazać znaczenie eksperymentu w naukach ścisłych jako podstawę tworzenia i weryfikacji teorii naukowych. Większość czasu stanowią eksperymenty wykonywane równiez przez uczniów. Uczulamy też słuchaczy na kwestię bezpiecznej pracy w laboratorium. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Why do we become addicted? The neurobiology of reward and addiction |
Why are some people more vulnerable to addiction than others? Does it depend on willpower, genetics, or the way our brains work? In this lesson, we will journey into the brain's reward and motivation system, explore how addictive substances take control of our decision-making, and learn why addiction is a brain disease rather than a matter of character. The centerpiece of the lesson is the card game "What's the Deal?", developed by BrainU (University of Notre Dame) based on materials from the NIH. Students will take on the role of participants in a scientific experiment and discover how genes and environmental factors influence susceptibility to addiction. The results of the game will serve as a starting point for a discussion about what we really know about addiction. The lesson will also include interactive simulations from learn.genetics.utah.edu, including "Mouse Party," which demonstrates what happens in the brain under the influence of different substances. The lesson is led by a PhD researcher from the Laboratory of Neuroplasticity at the Nencki Institute of Experimental Biology, Polish Academy of Sciences. The session will be conducted in English. |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Cichy terror w naczyniach krwionośnych. Na tropie stresu oksydacyjnego |
Zapraszamy na wykład poświęcony naturze stresu oksydacyjnego oraz jego ukrytym źródłom. Porozmawiamy o mało znanej grupie związków chemicznych, które docierają do nas z otaczającego środowiska i wpływają na jeden z kluczowych elementów naszego układu krążenia – płytki krwi. Choć proces ten przebiega całkowicie bezgłośnie, współczesna medycyna coraz częściej łączy go z rozwojem poważnych schorzeń cywilizacyjnych, takich jak miażdżyca, choroby serca czy przyspieszone starzenie się organizmu. Jak nauka radzi sobie z badaniem procesów, które zachodzą w tak małej skali? Podczas spotkania przyjrzymy się pracy współczesnych laboratoriów biotechnologicznych. Opowiemy o tym, jak za pomocą nowoczesnych, czułych na światło sond można w czasie rzeczywistym obserwować „oddech” komórek i monitorować moment, w którym ich wewnętrzna równowaga zostaje zachwiana. Wiele z omawianych zagadnień to najnowsze odkrycia z pogranicza biologii i chemii, o których trudno jeszcze przeczytać w klasycznych podręcznikach. Przyjdź na wykład, spójrz na ludzki organizm z perspektywy mikroświata i dowiedz się, jak współczesna nauka uczy się diagnozować niewidoczne dla oka zmiany. |
Nauki biologiczne |
|
| Lekcja festiwalowa | Jak rozwija się mózg i co nam na to powie rybka danio? |
Rozwój układu nerwowego to jeden z najbardziej złożonych i fascynujących procesów biologicznych, który decyduje o tym, jak postrzegamy świat, jak uczymy się, zapamiętujemy, reagujemy na zagrożenia i budujemy relacje społeczne. Choć większość z nas kojarzy badania nad mózgiem głównie z ludźmi, to w rzeczywistości wiele przełomowych odkryć zawdzięczamy niepozornej rybce – danio pręgowanemu (Danio rerio). Podczas pokazu skupimy się na trzech kluczowych aspektach rozwoju mózgu: 1. Proliferacja, migracja i różnicowanie komórek nerwowych, 2. Tworzenie połączeń synaptycznych, 3. Aktywność neuronalna i dojrzewanie sieci neuronalnych. U danio aktywność neuronalną można monitorować dzięki specjalnym barwnikom lub białkom fluorescencyjnym, które zmieniają intensywność świecenia w odpowiedzi na wzrost stężenia wapnia – a towarzyszy on impulsom nerwowym. Podczas pokazu uczestnicy poznają podstawowe i zaawansowane techniki obrazowania rozwoju mózgu. Uczniowie zobaczą eksperyment, w którym mózg danio reaguje na światło. Dzięki specjalnym nagraniom zobaczymy „na żywo”, jak pojedyncze neurony „rozmawiają” ze sobą, przesyłając sygnały i budując sieci komunikacyjne. Mózg nie powstaje z dnia na dzień – to dynamiczna i wieloetapowa podróż od komórki do złożonej sieci komunikacyjnej. Dzięki danio pręgowanemu możemy nie tylko obserwować ten proces z bliska, ale także uczyć się, jak wspierać zdrowy rozwój mózgu i jak zapobiegać zaburzeniom neurologicznym i psychicznym. Podczas warsztatów uczestnicy nie tylko poznają teorię, ale także zobaczą prawdziwy rozwijający się mózg w akcji. Od fluorescencyjnych neuronów po aktywność mózgu pod wpływem światła – to wyjątkowa okazja, by zrozumieć, jak rodzi się nasza zdolność do myślenia, czucia i działania. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Niszczycielska i twórcza rola wulkanów |
Jak powstają wulkany i zjawiska z nimi związane. Wulkanizm oddziaływuje na życie na Ziemi, tworząc nowe miejsca i jednocześnie niszcząc istniejące. Jak powstają wyspy wulkaniczne, nowe kontynenty oraz ekosystemy wyspowe. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Sekretne życie jądra komórkowego - podróż między domenami |
Zabiorę uczestników w podróż do wnętrza jądra komórkowego, starając się przybliżyć jego budowę oraz sposób komunikacji z cytoplazmą. Skupię się na budowie i funkcji domen znajdujących się w obrębie jądra komórkowego. Opowiem o trójwymiarowej strukturze chromatyny oraz o tym, co wynika z przestrzennych interakcji chromatynowych, jak i oddziaływań chromatyny z poszczególnymi domenami jądrowymi. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Lodowce CO2 i zmiany klimatu |
Zmiany klimatu pozostawiają ślady, które umieją odczytać geolodzy i które pozwaląją pokazać zachodzace zmiany na przestrzeni wieków. Można określic przyczyny tych zmian, czy były natyuralne czy może powstały pod wpływem działalności człowieka. |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Neuroróżnorodność oczami naukowca - jak ją badać i po co? |
Neuroróżnorodność to idea, że ludzkie mózgi nie działają według jednego „właściwego” wzorca. Różnimy się sposobem myślenia, odczuwania i reagowania na świat – i te różnice są naturalną częścią populacji. W tym wykładzie zaglądamy do mózgu z perspektywy naukowca, żeby zrozumieć, skąd biorą się te różnice, ze szczególnym uwzględnieniem autyzmu. Dlaczego jedni z nas podskakują na dźwięk upadającej łyżki, a inni nawet tego nie zauważają? Co sprawia, że światło jarzeniówki może być dla kogoś fizycznie bolesne? Opowiemy o tym, jak działają układy sensoryczne i co dzieje się w mózgu, gdy są one bardziej czułe, mniej filtrowane lub inaczej zorganizowane. Wyjaśnimy, czym jest przebodźcowanie i dlaczego nie wynika z „nadwrażliwości charakteru”, lecz z bardzo konkretnych mechanizmów neurobiologicznych. Wykład omawia aktualną wiedzę o biologicznych podstawach różnic sensorycznych – od funkcjonowania obwodów hamujących i pobudzających, przez rolę neuromodulatorów, po zmiany w organizacji sieci mózgowych. Wykład pokaże też, jak geny i środowisko współpracują ze sobą (GxE), tworząc unikalne ścieżki rozwojowe. Nie istnieje jeden „gen autyzmu” ani jeden czynnik ryzyka – to raczej sieć drobnych wpływów, które wchodzą w dynamiczne interakcje z doświadczeniem, stresem prenatalnym, środowiskiem społecznym i wczesnym rozwojem, i razem kształtują sposób działania mózgu. A skąd to wszystko wiemy? Tu wchodzą modele zwierzęce. Choć żaden szczur nie ma "autyzmu”, to dzięki precyzyjnym manipulacjom genetycznym i kontrolowanym warunkom możemy badać mechanizmy, których nie da się obserwować u ludzi. Modele te pozwalają śledzić, jak zmienia się komunikacja między neuronami, jak mózg reaguje na bodźce i jak rozwijają się zachowania społeczne. Całość prowadzi do kluczowego pytania: po co to badamy? Nie po to, by kogokolwiek „naprawiać”, lecz by lepiej rozumieć różnorodność ludzkich mózgów, tworzyć bardziej przyjazne środowiska i wspierać osoby, których sposób odbierania świata różni się od większości. Zapraszamy osoby w spektrum autyzmu, ich bliskich oraz wszystkich zainteresowanych tematem. Zachęcamy do rozmowy, zadawania pytań i dzielenia się doświadczeniami – zarówno trudnościami, jak i sukcesami. To przestrzeń, w której nauka spotyka się z codziennością, a różnorodność sposobów myślenia jest wartością. |
Nauki biologiczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Pokaz mody historycznej |
Historia mody i ubioru jest fascynującą dziedziną badań, która w Polsce zaczyna się cieszyć coraz większą popularnością. Także dlatego, że pozwala pokazać ważny i bliski każdemu aspekt życia codziennego w dawnych wiekach. Podczas pokazu mody historycznej, który odbędzie w pięknej scenerii pałacu Marii Radziwiłłowej, zaprezentujemy rekonstrukcje ubiorów historycznych. Widzowie będą mogli obejrzeć stroje przedstawicieli różnych stanów z różnych epok: rycerzy, szlachty, arystokratek i mieszczek. Pokazowi będzie towarzyszył komentarz kostiumologa dotyczący mody, związanych z nią obyczajów oraz krawiectwa historycznego i problemów, jakie towarzyszą odtwarzaniu dawnych ubiorów. |
Obszar sztuki |
|
| Lekcja festiwalowa | Jak rozwija się mózg i co nam na to powie rybka danio? |
Rozwój układu nerwowego to jeden z najbardziej złożonych i fascynujących procesów biologicznych, który decyduje o tym, jak postrzegamy świat, jak uczymy się, zapamiętujemy, reagujemy na zagrożenia i budujemy relacje społeczne. Choć większość z nas kojarzy badania nad mózgiem głównie z ludźmi, to w rzeczywistości wiele przełomowych odkryć zawdzięczamy niepozornej rybce – danio pręgowanemu (Danio rerio). Podczas pokazu skupimy się na trzech kluczowych aspektach rozwoju mózgu: 1. Proliferacja, migracja i różnicowanie komórek nerwowych, 2. Tworzenie połączeń synaptycznych, 3. Aktywność neuronalna i dojrzewanie sieci neuronalnych. U danio aktywność neuronalną można monitorować dzięki specjalnym barwnikom lub białkom fluorescencyjnym, które zmieniają intensywność świecenia w odpowiedzi na wzrost stężenia wapnia – a towarzyszy on impulsom nerwowym. Podczas pokazu uczestnicy poznają podstawowe i zaawansowane techniki obrazowania rozwoju mózgu. Uczniowie zobaczą eksperyment, w którym mózg danio reaguje na światło. Dzięki specjalnym nagraniom zobaczymy „na żywo”, jak pojedyncze neurony „rozmawiają” ze sobą, przesyłając sygnały i budując sieci komunikacyjne. Mózg nie powstaje z dnia na dzień – to dynamiczna i wieloetapowa podróż od komórki do złożonej sieci komunikacyjnej. Dzięki danio pręgowanemu możemy nie tylko obserwować ten proces z bliska, ale także uczyć się, jak wspierać zdrowy rozwój mózgu i jak zapobiegać zaburzeniom neurologicznym i psychicznym. Podczas warsztatów uczestnicy nie tylko poznają teorię, ale także zobaczą prawdziwy rozwijający się mózg w akcji. Od fluorescencyjnych neuronów po aktywność mózgu pod wpływem światła – to wyjątkowa okazja, by zrozumieć, jak rodzi się nasza zdolność do myślenia, czucia i działania. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Kriosfera pod lupą: tajemnice lodu |
Podczas spotkania opowiemy o różnych rodzajach lodu, o jego znaczeniu dla całej Planety oraz o tym, dlaczego badania lodu są tak ważne. Lekcja realizowana jest w ramach projektu LIQUIDICE, w którym badamy, jak zmiana klimatu wpływa na lód, śnieg i wieloletnią zmarzlinę oraz na dostępność wody pochodzącej z kriosfery. Podczas lekcji uczniowie zostaną zaproszeni do aktywności z wykorzystaniem narzędzia mentimeter. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Bursztyn jako źródło niezwykłych faktów |
Bursztyn jest niezwykłym minerałam zawierającym w sobie świadków życia w odległym czasie (50-40 mln lat temu). Dzieki temu można rekonstruować jaki rosliny rosły w ówczesnych lasach i jakie były oranizmy zwierzęta i rosliny. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Mikroświat od kuchni |
Czy jedzenie, które codziennie ląduje na Twoim talerzu, może skrywać jakieś tajemnice? I jak to możliwe, że w kuchennej szafce ukrywają się... naukowe laboratoria? Zapraszamy uczniów klas 1-3 na wyjątkowe, pełne zagadek warsztaty w naszym Instytucie! Tym razem zamienimy tradycyjną kuchnię w prawdziwe królestwo eksperymentów! Wspólnie sprawdzimy, jak za pomocą prostych produktów spożywczych wyczarować niezwykłe, kolorowe reakcje. To jednak nie wszystko – postawimy też nasze pierwsze kroki w tajemniczym świecie mikrobiologii. Dzieci będą miały okazję samodzielnie przygotować „magiczne” posiewy i dowiedzieć się, kto tak naprawdę mieszka w świecie niewidzialnym dla oka. Jak wyglądają te mikro-stworki? Co sprawia, że jedzenie zmienia kolory? Odpowiedzi na te pytania dzieci odkryją same eksperymentując pod okiem naukowców. Przyjdź, baw się nauką i zobacz, jak fascynujący potrafi być otaczający nas mikroświat! |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Nawet najmłodsi mogą sami odkrywać otaczający ich świat |
Dzieci spróbują zrobić śnieg, tym samym przekonać się, że z rzeczy kuchennych można stworzyć ciekawe eksperymenty. Porozmawiamy też troszkę o zjawisku, które dzieciom nie jest obce z obserwacji – o zjawisku zwanym napięciem powierzchniowym. Tu dzieci również same wykonają eksperyment. Przekonamy się czy można stworzyć bańkę w bańce. Dzieci wykonują bezpieczne eksperymenty, powiazane tematycznie, które bedą potem mogły odtworzyć w domu. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Ślimaki znad Wisły czyli mali mieszkańcy nad wielką rzeką |
Opowiemy o ślimakach, które można spotkać podczas spaceru nad Wisłą. Poznamy ich budowę i środowisko życia. Dowiemy się, co ślimaki robią w nocy, podczas deszczu i gdzie chowają się na zimę. Nauczymy się także rozpoznawać najbardziej charakterystyczne gatunki. |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Stanisław Staszic (1755 - 1826) – od niego zaczęła się nowoczesna geologia Polski |
Urodzony w Pile Stanisław Staszic to postać pod wieloma względami wybitna: jeden z najważniejszych działaczy polskiego oświecenia, polityk, pionier spółdzielczości, oraz przyrodnik - przede wszystkim pionier nowoczesnej geologii. Staszic jest autorem pierwszego opisu geologicznego obszaru Polski i rejonów ją otaczających, zatytułowanego O ziemiorództwie Karpatów i innych gór i równin Polski (1815), któremu towarzyszyła imponująca, pod wieloma względami pionierska na skalę światową, mapa geologiczna zatytułowana Carta geologica totius Poloniae, Moldaviae, Transylvaniae, et partis Hungariae, et Valachiae obejmująca ogromny obszar od Bałtyku po Morze Czarne. Staszic starał się przybliżyć polskiemu czytelnikowi osiągnięcia światowej geologii, która w pierwszej połowie XIX wieku była jeszcze w powijakach i przechodziła bardzo szybki rozwój, rozwijał polską terminologię geologiczną, publikował swoje prace w Roczniku Towarzystwa Królewskiego Warszawskiego Przyjaciół Nauk. Bardzo ważne dla niego były aspekty stosowane geologii: jako dyrektor generalny Wydziału Przemysłu i Kunsztów Królestwa Kongresowego opracował plan rozbudowy Staropolskiego Okręgu Przemysłowego (Kielce - Końskie - Ostrowiec Świętokrzyski - Starachowice - Skarżysko-Kamienna), duży nacisk kładąc na występowanie złóż surowców niezbędnych do rozwoju przemysłu takich jak rudy metali czy węgiel kamienny. Stanisław Staszic był również inicjatorem powstania w 1816 roku Szkoły Akademiczno-Górniczej w Kielcach, będącej pierwszą polską uczelnią techniczną. Ściągnął do niej liczne grono specjalistów (geologów, górników, chemików, geodetów) spoza Polski, dzięki czemu do kraju znajdującego się pod rozbiorami napłynęły nowe idee nawiązujące do najnowszych osiągnięć światowych. Pogrzeb Stanisława Staszica w 1826 roku stał się wielką patriotyczną manifestacją. Staszic spoczął w grobie znajdującym się w kościele Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny na warszawskich Bielanach. |
Nauki o Ziemi |
|
| Lekcja festiwalowa | Inteligentne stopy metali i polimery - ciekawostka czy materiały przyszłości? |
Czy można „nauczyć” metal pamiętania kształtu? Jak sprawić, by sprężynka sama wprawiła silnik w ruch? Zapraszamy na wyjątkowe spotkanie z naukowcami, podczas którego dzieci odkryją fascynujący świat inteligentnych materiałów – takich, które reagują na temperaturę i potrafią „zapamiętać” swój kształt. Podczas zajęć uczniowie: To lekcja, która angażuje wszystkie zmysły i zamienia naukę w prawdziwe doświadczenie. Dzięki prostym pokazom i aktywnemu udziałowi dzieci łatwo zrozumieją zjawiska wykorzystywane dziś w nowoczesnych technologiach. Serdecznie zapraszamy! |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Kwestionuj i eksperymentuj |
Skąd pochodzi wiedza naukowa? Zanim trafi do podręczników trzeba zrobić eksperyment. Na tej lekcji uczniowie przekonają się o tym na własnej skórze, przeprowadzając dwa proste doświadczenia na swoich zmysłach. Eksperyment pierwszy: mapa smaków języka. Popularne diagramy pokazują, że słony smak czujemy tylko na czubku języka, a gorzki wyłącznie z tyłu. Uczniowie sprawdzą, czy to prawda — i odkryją, że wiedza z podręcznika potrafi być błędna. To ważna lekcja: nauka nie polega na zapamiętywaniu, lecz na sprawdzaniu. Eksperyment drugi: spinacz i dotyk. Dotykając skóry dwoma końcówkami rozgiętego spinacza, uczniowie zmierzą gęstość receptorów dotyku na opuszce palca i na przedramieniu. Tym razem wynik potwierdza to, co mówi nauka — i pokazuje, że eksperyment potrafi nie tylko obalać, ale też udowadniać. Lekcja kończy się rozmową: skąd wiemy, że coś jest prawdą? Czym różni się wiedza oparta na eksperymencie od wiedzy z drugiej ręki? Prowadzący jest badaczem mózgu i na co dzień zadaje właśnie takie pytania w laboratorium. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Ślimaki znad Wisły czyli mali mieszkańcy nad wielką rzeką |
Opowiemy o ślimakach, które można spotkać podczas spaceru nad Wisłą. Poznamy ich budowę i środowisko życia. Dowiemy się, co ślimaki robią w nocy, podczas deszczu i gdzie chowają się na zimę. Nauczymy się także rozpoznawać najbardziej charakterystyczne gatunki. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Jak rozwija się mózg i co nam na to powie rybka danio? |
Rozwój układu nerwowego to jeden z najbardziej złożonych i fascynujących procesów biologicznych, który decyduje o tym, jak postrzegamy świat, jak uczymy się, zapamiętujemy, reagujemy na zagrożenia i budujemy relacje społeczne. Choć większość z nas kojarzy badania nad mózgiem głównie z ludźmi, to w rzeczywistości wiele przełomowych odkryć zawdzięczamy niepozornej rybce – danio pręgowanemu (Danio rerio). Podczas pokazu skupimy się na trzech kluczowych aspektach rozwoju mózgu: 1. Proliferacja, migracja i różnicowanie komórek nerwowych, 2. Tworzenie połączeń synaptycznych, 3. Aktywność neuronalna i dojrzewanie sieci neuronalnych. U danio aktywność neuronalną można monitorować dzięki specjalnym barwnikom lub białkom fluorescencyjnym, które zmieniają intensywność świecenia w odpowiedzi na wzrost stężenia wapnia – a towarzyszy on impulsom nerwowym. Podczas pokazu uczestnicy poznają podstawowe i zaawansowane techniki obrazowania rozwoju mózgu. Uczniowie zobaczą eksperyment, w którym mózg danio reaguje na światło. Dzięki specjalnym nagraniom zobaczymy „na żywo”, jak pojedyncze neurony „rozmawiają” ze sobą, przesyłając sygnały i budując sieci komunikacyjne. Mózg nie powstaje z dnia na dzień – to dynamiczna i wieloetapowa podróż od komórki do złożonej sieci komunikacyjnej. Dzięki danio pręgowanemu możemy nie tylko obserwować ten proces z bliska, ale także uczyć się, jak wspierać zdrowy rozwój mózgu i jak zapobiegać zaburzeniom neurologicznym i psychicznym. Podczas warsztatów uczestnicy nie tylko poznają teorię, ale także zobaczą prawdziwy rozwijający się mózg w akcji. Od fluorescencyjnych neuronów po aktywność mózgu pod wpływem światła – to wyjątkowa okazja, by zrozumieć, jak rodzi się nasza zdolność do myślenia, czucia i działania. |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Krowa - mity i fakty |
Na co dzień często słyszymy, że hodowla bydła przyczynia się do zmian klimatycznych, a jedząc produkty odzwierzęce, dokładamy cegiełkę do globalnego ocieplenia. Ale ile w tym stwierdzeniu jest prawdy, a ile uproszczenia? Czy rzeczywiście krowy mają negatywny wpływ na klimat – i jeśli tak, to czy możemy temu przeciwdziałać? Podczas spotkania spróbujemy spojrzeć na krowy z nowej perspektywy: nie tylko jako źródło emisji metanu, ale również jako ważny element ekologicznych systemów rolniczych. Zastanowimy się, jak działa organizm przeżuwacza i dlaczego bydło odgrywa istotną rolę w zachowaniu bioróżnorodności. Odpowiemy też na pytanie, dlaczego krowy są hodowane w rejonach półpustynnych i czy możliwy jest świat, w którym zupełnie zrezygnujemy z ich obecności. To okazja, by oddzielić fakty od mitów i lepiej zrozumieć złożoną relację między zwierzętami gospodarskimi, środowiskiem i człowiekiem. Dołącz do nas i przekonaj się, jak wiele zależy od... krowy! |
Nauki biologiczne |
|
| Lekcja festiwalowa | Niszczycielska i twórcza rola wulkanów |
Jak powstają wulkany i zjawiska z nimi związane. Wulkanizm oddziaływuje na życie na Ziemi, tworząc nowe miejsca i jednocześnie niszcząc istniejące. Jak powstają wyspy wulkaniczne, nowe kontynenty oraz ekosystemy wyspowe. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Plazma wokół nas – tworzenie warstw cieńszych od włosa |
Jak cienki może być materiał, który potrafi chronić powierzchnie przed ekstremalnym zużyciem, korozją i bardzo wysoką temperaturą? Serdecznie zapraszamy do Pracowni Technologicznych Zastosowań Laserów Zakładu Mechaniki Doświadczalnej IPPT PAN, w której tworzymy powłoki o grubości liczonej w nanometrach — tysiące razy cieńsze od ludzkiego włosa — które mogą radykalnie zmieniać właściwości materiałów. Nasze badania koncentrują się na projektowaniu i wytwarzaniu nowoczesnych cienkich warstw z wykorzystaniem plazmy, czyli zjonizowanej materii nazywanej często „czwartym stanem skupienia”. Dzięki technologii magnetronowego rozpylania budujemy materiały atom po atomie, tworząc zaawansowane powłoki wieloskładnikowe zawierające m.in. bor i metale przejściowe. Takie materiały znajdują zastosowanie wszędzie tam, gdzie potrzebna jest wyjątkowa trwałość — od przemysłu lotniczego i energetyki po nowoczesne narzędzia przemysłowe. Rozwijamy również techniki osadzania cienkich warstw z użyciem impulsów laserowych (PLD), które pozwalają z dużą precyzją kontrolować skład chemiczny i strukturę materiału. Aby zrozumieć, jak zachowują się one w nanoskali, wykorzystujemy zaawansowane metody badawcze, takie jak mikroskopia elektronowa, profilometria czy nanoindentacja. Podczas lekcji pokazowej opowiemy, czym zajmuje się nasza pracownia, jak wygląda codzienna praca badawcza oraz w jaki sposób prowadzi się badania nowoczesnych materiałów i cienkich warstw. Uczestnicy będą mogli zobaczyć wykorzystywaną aparaturę oraz poznać metody stosowane w laboratorium. Łączymy fizykę, inżynierię materiałową i nanotechnologię, projektując materiały przyszłości od podstaw — zaczynając od struktur niemal niewidocznych dla ludzkiego oka. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Finlandia w pigułce - Muminki, design i sissu |
Lekcja pozwoli spojrzeć na fińską kulturę, w której głęboko zakorzeniona jest funkcjonalność, minimalizm i bliskość z naturą. Ukazane zostaną ikoniczne przykłady designu, z uwzględnieniem fenomenu Muminków, które z literackich postaci wyewoluowały w rozpoznawalny na całym świecie motyw graficzny i produktowy. Szczególna uwaga zostanie poświęcona koncepcji sisu, co pozwoli ukazać, w jaki sposób fińska determinacja i pragmatyzm przekładają się na tworzenie przedmiotów wyjątkowo trwałych oraz odpornych na zmieniające się trendy. Udział w zajećiach pozwoli zrozumieć, jak estetyka łączy codzienną użyteczność z bogatym dziedzictwem kulturowym. Lekcje zakończa warsztaty z malowania muminków. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Lodowce CO2 i zmiany klimatu |
Zmiany klimatu pozostawiają ślady, które umieją odczytać geolodzy i które pozwaląją pokazać zachodzace zmiany na przestrzeni wieków. Można określic przyczyny tych zmian, czy były natyuralne czy może powstały pod wpływem działalności człowieka. |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Pałac Staszica - historia i architektura |
Historyczna siedziba Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk to jedna z najbardziej znanych budowli polskiego klasycyzmu, można ją nazwać ikoną warszawskiej architektury, a splendoru i atrakcyjności dodaje gmachowi nie tylko szacowne otoczenie, lecz także wzniesiony, niemal w tym samym czasie co pałac, pomnik Kopernika, ustawiony na osi głównego wejścia. Gmach powstał dzięki ogromnemu zaangażowaniu i determinacji prezesa TWPN Stanisława Staszica, a przede wszystkim dzięki jego hojności, dlatego z czasem, na pewno jeszcze przed połową XIX wieku, zaczęto używać zwyczajowo określenia „pałac Staszica”. Dwustuletnie powikłane dzieje gmachu kilkukrotnie niszczonego i poddawanego przebudowom, o wielokrotnie zmieniającej się funkcji, trwale zapisały się w dziejach Warszawy, stając się zarazem i świadkiem, i ilustracją zachodzących przemian.
|
Obszar sztuki |
|
| Spotkanie festiwalowe | Stulecie równania Schrödingera |
Erwin Schrödinger kierując się równaniem Hamiltona mechaniki klasycznej i własną intuicją podał równanie na funkcję falową Psi. Kwadrat tej funkcji rho oznacza prawdopodobieństwo znalezienia cząstki. Sama funkcja jest tajemnicza, zwłaszcza przy opisie zjawisk zależnych od czasu, gdy współczynnik przy pochodnej czasowej równania Schrödingera jest urojony, a funkcja Psi zespolona. Tutaj jest styczność równania Schrödingera z teorią względności: w obu współczynnik przy zmiennej czasowej jest urojony. W ciągu stu lat swego istnienia równanie to przeobraziło naukę, pozwoliło wyjaśnić budowę nie tylko atomów i cząsteczek, oraz wyznaczyć poziomy energetyczne półprzewodników. Zrozumiałe stało się tak podstawowe zjawisko, jak anomalia własności wody. Jeśli rozpisać równanie Schrödingera na część rzeczywistą i urojoną dostajemy dwa powiązane równania typu równania drgań płyty. Można przekształcić równanie Schrödingera tak, by zamiast części rzeczywistej i urojonej funkcji Psi występowała funkcja rho i pewna funkcja Theta pełniąca rolę potencjału termodynamicznego. Wtedy równanie Schrödingera przekształca się w równanie ciągłości mechaniki klasycznej. Jednak ceną jak płacimy za unaocznienie jest utrata liniowości cennej w równaniu Schrödingera. |
Nauki techniczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Grypa – budowa i funkcjonowanie wirusa, szczepionki i leki |
Grypa niezmiennie stanowi olbrzymie wyzwanie zdrowotne, społeczne i ekonomiczne. Pandemia „świńskiej grypy” A/H1N1 z 2009 roku spowodowała setki milionów zakażeń i ponad 0,5 miliona zgonów. Rocznie ok. 3–5 milionów osób ciężko przechodzi grypę sezonową, a ponad 0,5 miliona umiera na skutek infekcji lub pogrypowych powikłań. Dzieje się tak pomimo dostępności szczepionek i leków przeciwko grypie. Wiele osób, zwłaszcza starszych lub z osłabionym układem odpornościowym, nie może przyjąć szczepionki lub nie uzyskuje wystarczającej ochrony poszczepiennej. Jednocześnie historia pokazuje, że nowo pojawiające się warianty wirusa mogą nabywać oporność na leki. Z tego powodu zaprzestano stosowania amantadyny, szeroko używanej przeciw grypie w latach 80. i 90., a popularny oseltamiwir był nieskuteczny wobec sezonowych szczepów cyrkulujących w latach 2007–2009. Podczas wykładu przybliżymy molekularne mechanizmy działania i budowę wirusa grypy. Zagłębimy się w organizację genomu RNA grypy oraz szczegóły funkcjonowania jej polimerazy – białka, które powiela genom wirusa i przepisuje go na mRNA. Opowiemy, jak wirus grypy przejmuje kontrolę nad procesami komórkowymi i co oznacza, że „kradnie” 5′ cap, czyli „czapeczkę” komórkowego mRNA. Przyjrzymy się co sprawia, że grypa tak szybko mutuje i dlaczego nieustannie powstają jej nowe warianty. Wytłumaczymy także, jak powstają i co zawierają szczepionki przeciw grypie, oraz jak działają dostępne leki.
|
Nauki biologiczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Atomic Age Design - strach, fascynacja i science-fiction |
Wykład stanowi analizę wzornictwa z połowy XX wieku, w którym lęk przed zagrożeniem nuklearnym przenikał się z utopijną wiarą w postęp technologiczny. Punktem wyjścia są obiekty codziennego użytku, których wizualny język, oparty na inspirowanych kosmosem i fizyką formach, ukształtował ówczesne wyobrażenia o przyszłości. Analizie poddane zostaną projekty ukazujące, jak design tej epoki pełnił rolę oswajania społecznych niepokojów poprzez estetyzację nauki. Udział w wydarzeniu pozwala na zrozumienie, w jaki sposób materialne dziedzictwo Ery Atomowej wpłynęło na kulturę wizualną, stając się trwałym fundamentem dla budowania futurystycznych światów w kinie science-fiction. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Ewolucja minerałów – nieożywiona wersja darwinowskich przemian |
Kiedy myślimy o ewolucji, na myśl przychodzi Darwin i świat żywy. Mało kto jednak zdaje sobie sprawę, że minerały także mają swoją historię ewolucyjną. Nasza planeta zaczynała z zaledwie kilkudziesięcioma minerałami, a dziś znamy ich ponad 6000. Jak to możliwe? Odpowiedź poznamy podczas wykładu, który pokaże, że nowe minerały pojawiały się na Ziemi dzięki szeregowi procesów, które stopniowo się manifestowały, tj.: krzepnięciu pierwotnej skorupy ziemskiej, różnicowaniu się magmy, utlenieniu atmosfery i mórz oraz pojawieniu się życia. Dzięki tym procesom nasza planeta wzbogacała się w kolejne minerały. Co więcej, same minerały pełnią rolę rejestratorów, przechowując zapis zmian środowiska na przestrzeni miliardów lat. Zrozumienie ich ewolucji okazuje się kluczowe dla poznania historii Ziemi. |
Nauki o Ziemi |
|
| Spotkanie festiwalowe | Magic algorithms and RNA molecules |
Multi-dimensional scaling, unsupervised learning, principal component analysis, RNA folding - have you ever heard these terms? If not, don’t worry! In this lecture, we’ll explore what they mean together, and what plotting dots on graph paper and matching pairs of brackets have to do with predicting the intricate 3D shapes of structured RNA molecules. In the era of AlphaFold, even AI struggles to crack the mystery of ribonucleic acid, one of the trickiest biological macromolecules. Its sequence is written in just four letters - A, U, G, and C - yet it folds into an astonishing variety of shapes. We’ll discover how computational algorithms help us unravel the nature of RNA, take a look at the building blocks of its 3D structure, and step into the shoes of RNA structure predictors.
|
Nauki matematyczne |
|
| Lekcja festiwalowa | Izolacja DNA z owoców |
Izolowanie DNA z komórki jest pierwszym krokiem w wielu procedurach stosowanych w biologii molekularnej i doskonałym sposobem, aby zapoznać się z tą tematyką dla osób w każdym wieku. Dzięki temu doświadczeniu "zobaczymy DNA" i porozmawiamy w jaki sposób informacje na temat DNA są wykorzystywane w projektowaniu nowych terapii. Izolacja DNA z owoców to wielka frajda dla najmłodszych! Uczestnicy wykonują doświadczenie pod opieką instruktorów. Wyjaśniamy dzieciom, czym jest DNA i dlaczego jest ważne (to „przepis” na wszystko, co żywe). Używamy prostych analogii, np. DNA to jak instrukcja budowy organizmu. Dzieci mogą zobaczyć nitki DNA, które można ostrożnie nawinąć na wykałaczkę. To doświadczenie jest proste, widowiskowe i pobudza ciekawość naukową już najmłodszych dzieci.
|
|
|
| Lekcja festiwalowa | Jak chroni się przyrodę w Antarktyce |
Czy Antarktyka naprawdę jest największym rezerwatem przyrody na świecie? Podczas spotkania uczestnicy poznają niezwykły świat antarktycznej przyrody oraz dowiedzą się, w jaki sposób naukowcy chronią zwierzęta i środowisko polarne. W czasie multimedialnego wykładu pokazane zostaną prawdziwe zdjęcia i materiały z polskich badań terenowych prowadzonych w Antarktyce. Uczniowie dowiedzą się, jakie zwierzęta żyją w Antarktyce, czym różni się ochrona przyrody w Polsce i na kontynencie polarnym oraz dlaczego działalność człowieka może wpływać nawet na bardzo odległe ekosystemy. Spotkanie pokaże także, jak wygląda codzienna praca naukowców badających środowisko polarne. W drugiej części uczestnicy odwiedzą laboratorium oraz zobaczą wykorzystywane w badaniach materiały i pamiątki z wypraw polarnych. Zaprezentowane zostaną między innymi kości wielorybów, czaszki fok oraz inne okazy związane z przyrodą Antarktyki. Uczestnicy będą mogli dowiedzieć się, jak naukowcy badają zwierzęta i przygotowują się do pracy w ekstremalnych warunkach polarnych. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Skała książką dla paleontologa |
Czy kiedykolwiek zastanawialiście się, jak geolodzy na podstawie skał odczytują dawne ekosystemy? Podczas zajęć uczestnicy poznają techniki wykorzystywane do badań skał osadowych i skamieniałości oraz dowiedzą się, jakie informacje o prehistorycznym świecie można z nich uzyskać. Następnie sami wcielą się w rolę paleontologów, wydobędą skamieniałości przy użyciu sitek i pędzelków oraz wykonają ilustracje swoich znalezisk. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Dlaczego i w jaki sposób bakterie stają się oporne na antybiotyki? |
Problem nabywania oporności na antybiotyki przez bakterie i jej rozprzestrzeniania w środowisku jest w ostatnich latach szczególnie niepokojący. Coraz częściej antybiotyki stosowane do leczenia ludzi są nieskuteczne. Dlaczego bakterie stają się niewrażliwe na antybiotyki? Na spotkaniu z uczniami szkół średnich odpowiemy na to pytanie oraz poruszymy zagadnienie rozprzestrzeniania się wśród bakterii genów kodujących oporność na antybiotyki. Opowiemy też o zjawiskach, które do tego prowadzą i o nośnikach takich informacji oraz o tym, co z tego wszystkiego wyniknąć może. Uczniowie sami wykonają posiewy na podłożach stałych. Zdjęcia płytek Petriego z posiewami zostaną wysłane e-mailem. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Jak delfin i nietoperz pomagają lekarzom? |
Witajcie w niezwykłym laboratorium przyszłości! Zapraszamy do fascynującego świata dźwięków, których… nie da się usłyszeć! Podczas wyjątkowych zajęć w naszym instytucie dzieci odkryją tajemnice ultradźwięków i przekonają się, że nauka potrafi być prawdziwą przygodą! |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Neurogeneza: jak dorosły mózg tworzy nowe komórki |
Czy dorosły mózg naprawdę jest „skończony”, a liczba neuronów raz na zawsze ustalona? Jeszcze niedawno tak sądzono. Dziś wiemy, że to nieprawda – w mózgu dorosłych osobników mogą powstawać nowe komórki nerwowe. To fascynujące zjawisko nazywa się neurogenezą i całkowicie zmieniło sposób, w jaki myślimy o plastyczności mózgu, pamięci i możliwościach regeneracji układu nerwowego. Podczas wykładu przyjrzymy się temu niezwykłemu procesowi: gdzie w dorosłym mózgu rodzą się nowe neurony, jakie struktury zachowują zdolność do ich „dobudowywania” i dlaczego właśnie tam. Omówimy najważniejsze obszary neurogenne, takie jak hipokamp – struktura kluczowa dla uczenia się i pamięci – oraz inne regiony, w których odkryto komórki macierzyste układu nerwowego. Porozmawiamy także o tym, jak naukowcy badają neurogenezę. Skąd wiadomo, że w mózgu rzeczywiście pojawiły się nowe neurony? Jak można je zobaczyć? Przedstawimy współczesne metody badawcze: znakowanie dzielących się komórek, wykorzystanie markerów molekularnych, mikroskopię fluorescencyjną i techniki obrazowania, które pozwalają śledzić narodziny oraz dojrzewanie nowych komórek nerwowych. Nie zabraknie też odpowiedzi na pytania, które dotyczą każdego z nas: co wspiera neurogenezę, a co ją hamuje? Czy aktywność fizyczna, sen, nauka i dieta rzeczywiście sprzyjają powstawaniu nowych neuronów? Jak stres, przewlekłe zmęczenie czy używki wpływają na ten proces? Jeśli chcesz dowiedzieć się, jak dorosły mózg potrafi się odnawiać i jak codzienne wybory mogą wpływać na jego rozwój, zapraszamy na wykład dotyczący tego niezwykłego zjawiska. |
|
- 1
- 2
- 3
- 4
- następna ›


