Wydział Lingwistyki Stosowanej

Typ Tytuł Opis Dziedzina Termin
Spotkanie festiwalowe Na straży jakości tłumaczeń: sztuczna inteligencja vs. nowocześni tłumacze

Burzymy mit, że AI odbierze pracę tłumaczom i że tłumacze wyginą. To człowiek nadal zatwierdza i odpowiada za przygotowany tekst, a co za tym idzie - problemem jest odpowiedzialność za to, czego nie widać gołym okiem: znaczenie, bezpieczeństwo danych, zgodność tekstu z wymogami prawnymi, kulturowymi i oczekiwaniami klienta.

Jednocześnie AI zmienia sposób tłumaczenia, a siłą nowoczesnego tłumacza (inaczej: redaktora jakości translatorycznej) jest połączenie znajomości języka z wiedzą ekspercką, intuicją językową, znajomością kultury źródłowej i docelowej (kultury korporacyjnej, kultury organizacji, znajomość tekstów kultury: literatury, gier, filmów, seriali czy happeningów i trwałych memów). 

Podczas wykładu pokażemy także wybrane przykłady odpowiedzi chatbotów i analizę ich działania, pokazując zarówno ich dobre, jak i złe strony (na obecnym etapie rozwoju).

Nauki humanistyczne
  • ndz., 2026-09-20 10:00 do 10:35
Spotkanie festiwalowe Co się robi w Instytucie Lingwistyki Stosowanej: Prezentacja dorobku ostatnich lat

Instytut Lingwistyki Stosowanej od ponad półwiecza zajmuje się kształceniem studentów i prowadzeniem badań w obszarach przekładu pisemnego, ustnego i audiowizualnego, przyswajania języka, analizy dyskursu, komunikacji literackiej oraz semiotyki. Prężnie działają w nim też różne pracownie: AVT Lab, Pracownia Neurolingwistyczna, Zespół Badań Skandynawistycznych, Pracownia Japońskiego Językoznawstwa Stosowanego i inne.

W swojej prezentacji zrelacjonuję po pierwsze badania prowadzone w ILS-owskich zakładach i pracowniach, opowiem o najnowszych publikacjach pracowników, o organizowanych w Instytucie wydarzeniach naukowych, a także zarysuję miejsce Instytutu Lingwistyki Stosowanej w krajowych i międzynarodowych sieciach badawczych i dydaktycznych.

Chciałabym także opowiedzieć o kształceniu naszych studentów: o programie studiów dla przyszłych tłumaczy pisemnych i ustnych, nauczycieli i specjalistów od języka, o kołach badawczych, w których działają nasi studenci, oraz o perspektywach absolwentów Instytutu.

Nauki humanistyczne
  • ndz., 2026-09-20 10:40 do 11:15
Spotkanie festiwalowe Nieznany sąsiad. Podróż przez język, kulturę i politykę Białorusi

Spotkanie będzie dotyczyło wybranych aspektów związanych z językiem, kulturą, literaturą i polityką, która w przypadku Białorusi determinuje wszystkie wyżej wymienione aspekty, a także codzienność. Spotkanie będzie podzielone na cztery części:

Część 1: Język – Walka o przetrwanie

  • Dwa języki, dwa światy: Dlaczego na ulicach Mińska słychać głównie język rosyjski?
  • Czym jest trasianka? Wyjaśnienie fenomenu mieszanki języka białoruskiego i rosyjskiego

Część 2: Kultura – Między folklorem a nowoczesnością

  • Symbolika kolorów: Historia i znaczenie historycznej biało-czerwono-białej flagi oraz herbu Pogoń (zwrócenie uwagi na wspólne korzenie z Litwą i Polską) w opozycji do oficjalnej, zielono-czerwonej flagi państwowej.
  • Wyszywanka: Czym jest tradycyjny białoruski haft? Jak młodzi Białorusini w ostatnich latach uczynili z niego modny element popkultury i wyraz patriotyzmu.
  • Tożsamość na wygnaniu: Krótko o tym, jak niezależna kultura białoruska (muzyka, teatr) rozwija się obecnie głównie poza granicami kraju (w tym w Warszawie czy Białymstoku).

Część 3: Literatura – Słowa, które ważą

  • Swiatłana Aleksijewicz: Białoruska noblistka. Jej fenomen (głos oddany zwykłym ludziom, „Czarnobylska modlitwa”, „Wojna nie ma w sobie z kobiet”).
  • Współczesny bunt: Twórcy tacy, jak Alhierd Bacharewicz (autor "Psów Europy"), których książki są w dzisiejszej Białorusi zakazane i uznawane przez władze za "ekstremistyczne".

Część 4: Polityka – Rewolucja i tożsamość obywatelska (15 min)

  • Rok 2020 – Przebudzenie narodu: krótka historia wyborów prezydenckich, masowych protestów i fenomenie „rewolucji z kobiecą twarzą” (Swiatłana Cichanouska, Maryja Kalesnikawa).
  • Dzisiejsza rzeczywistość: tysiące więźniów politycznych, rola Białorusi w wojnie w Ukrainie (jako państwa udostępniającego terytorium, ale przy dużym sprzeciwie społeczeństwa i partyzantce kolejowej).
  • Białoruska solidarność: Jak Białorusini pomagają sobie nawzajem w kraju i na emigracji.
Nauki humanistyczne
  • ndz., 2026-09-20 11:20 do 11:55
Spotkanie festiwalowe Ideologiczne i dyskursywne mechanizmy polityki historycznej w legitymizacji rosyjskiego imperializmu

Wystąpienie analizuje współczesne rosyjskie praktyki polityki historycznej jako kluczowy instrument legitymizowania działań o charakterze imperialnym. Szczególna uwaga poświęcona zostanie ideologiczno-politycznemu projektowi zakorzenionemu w rosyjskiej tradycji państwowej, który łączy elementy religijne, geopolityczne i kulturowe, tworząc spójną narrację uzasadniającą ekspansję oraz konsolidację wpływów.

W tym ujęciu historia przestaje pełnić funkcję neutralnej rekonstrukcji przeszłości, stając się narzędziem mobilizacji społecznej i kontroli dyskursu publicznego. Kluczowym elementem tej narracji jest sakralizacja polityki oraz odwołanie do koncepcji „Świętej Rusi”, w której rosyjskie prawosławie pełni rolę fundamentu tożsamości cywilizacyjnej i nośnika misji o charakterze uniwersalistycznym. W ramach tej wizji wojna i ekspansja mogą być interpretowane jako element „obrony” wspólnoty duchowej oraz realizacji historycznego posłannictwa.

Analiza obejmie również sposób, w jaki współczesna polityka historyczna redefiniuje pojęcia pamięci, tożsamości oraz wspólnoty językowej, tworząc spójny system narracyjny wykorzystywany do legitymizacji działań militarnych. W tym kontekście wojna w Donbasie oraz pełnoskalowa inwazja na Ukrainę w 2022 roku przedstawiane są w oficjalnym dyskursie jako „obrona ludności rosyjskojęzycznej” oraz „powrót do wspólnej przestrzeni historycznej”, co stanowi przykład instrumentalizacji kategorii historycznych i kulturowych.

Istotnym elementem analizowanego modelu jest także współdziałanie struktur państwowych i instytucji religijnych w procesie kształtowania jednolitego obrazu rzeczywistości społecznej, co prowadzi do wzmocnienia modelu władzy o charakterze autorytarnym. W konsekwencji polityka historyczna staje się narzędziem reprodukcji narracji imperialnej oraz mechanizmem wzmacniania kontroli ideologicznej nad społeczeństwem.

Nauki humanistyczne
  • ndz., 2026-09-20 12:00 do 12:35
Spotkanie festiwalowe O Tadeuszu Bułharynie i wydaniu jego dzieł wybranych

Celem jest prezentacja najnowszego – noszącego tytuł „Wydanie dzieł wybranych Tadeusza Bułharyna” – grantu NPRH realizowanego w Instytucie Filologii Rosyjskiej UW pod kierunkiem dra Piotr Głuszkowskiego (wykonawcy: Magdalena Dąbrowska i Adam Jaskólski oraz doktoranci SDNH UW Michał Kołakowski i Filip Świerczyński). Realizacja grantu obejmuje lata 2025-2029. Efektem końcowym ma być opublikowanie w wydawnictwie Universitas czterech tomów dzieł wybranych pisarza, obejmujących jego wspomnienia z lat 1846-1849 oraz publicystykę z różnych lat działalności. Poza tomem pierwszym, edycja ma mieć charakter dwujęzyczny: zakwalifikowane teksty będą opublikowane po rosyjsku (w zmodernizowanej pisowni) oraz w przekładzie polskim. Główne źródło tekstów publicystycznych stanowią gazety i czasopisma.    

Prezentacja składa się z dwóch części:

1. Przypomnienie sylwetki Tadeusza Bułharyna (1789-1859), rosyjskiego prozaika, krytyka literackiego i dziennikarza polskiego pochodzenia, powieściopisarza, redaktora wielkonakładowej gazety „Siewiernaja Pczeła”,

2. Prezentacja założeń i postępów w pracy nad wydaniem dzieł wybranych Bułharyna – kryteria doboru źródeł, zasady edytorskie, spektrum tematyczne (w tym polonica i wypowiedzi na tematy polityczne), ustalenia w zakresie genologii, wyzwania w obrębie języka i stylu. 

Spuścizna Bułharyna, przybliżana polskim czytelnikom po raz pierwszy, rzuca światło na życie literackie, kulturalne i społeczno-polityczne w Rosji oraz na kontakty rosyjsko-polskie w pierwszej połowie XIX wieku, a także na osobowość i poglądy pisarza i jego relacje z otoczeniem. 

Nauki humanistyczne
  • ndz., 2026-09-20 12:40 do 13:15
Spotkanie festiwalowe Komunikacja w świecie wina, czyli: Jak łączyć badania lingwistyczne z podróżami po winnicach Europy?

Spotkanie będzie poświęcone prezentacji wyników badań nad komunikacją w przemyśle winiarskim. Pokażemy, jak wyglądała od kuchni praca nad encyklopedią win musujących, która właśnie ukazała się drukiem.

Spotkanie będzie połączeniem prezentacji wyników badań nad komunikacją w branży winiarskiej ze spotkaniem autorskim i prezentacją książki Piotra Nagórki i Marty Ręgowskiej: Sparkling Wines: The Equinox Guide for Wine Professionals and Connoisseurs.

Nauki humanistyczne
  • ndz., 2026-09-20 13:20 do 13:55
Lekcja festiwalowa O polskim Oświeceniu w Rosji XIX wieku (1. Stanisław Staszic i Jan Śniadecki. 2. Ignacy Krasicki)

Spotkanie podzielone na dwie części o charakterze interdyscyplinarnym, łączące wiedzę z zakresu historii nauki oraz historii literatury. Tematem jest znajomość życia i twórczości polskich uczonych oraz pisarzy oświeceniowych w Rosji pooświeceniowej (pierwszej połowy XIX wieku) oraz ich oddziaływanie na naukę i kulturę rosyjską (myśl społeczna, historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo; rozwój przekładu literackiego oraz gatunków prozatorskich i poetyckich). Wykłady pokazują relacje polsko-rosyjskie w obszarze nauki i kultury oraz na kulturę polską jako kulturę-pośrednik w transferze filozofii, nauki i literatury zachodniej (w tym niemieckiej) do Rosji. Wykorzystane zostaną materiały opublikowane w czasopismach prowincjonalnych (m.in. charkowski „Ukrainskij Wiestnik”) i stołecznych (m.in. „Wiestnik Jewropy”).

Cz. 1 – Stanisław Staszic i Jan Śniadecki. Czy Staszic i Śniadecki byli w Rosji postaciami kontrowersyjnymi? Co Staszic sądził o Rosji i co rosyjscy oświeceni sądzili o Polsce? Kto to jest polihistor i czy w Polsce i Rosji byli polihistorzy? Co sądził Śniadecki o języku polskim i literaturze? Komu Rosjanie zawdzięczają znajomość filozofii Immanuela Kanta?

Cz. 2 – Ignacy Krasicki. Kto w Polsce i w Rosji pisał pierwsze powieści? Co to są Uwagi Krasickiego i czy były one znane Rosjanom? Co to jest esej? Co sądził Krasicki o dawnych drogach, wojskowych i o listach? Czy łatwo jest tłumaczyć utwory Krasickiego na język rosyjski? Jaka jest wymowa epigramatu Krasickiego Król i pisarze oraz czy obywatele Rosji zgadzali się z nią?

Spotkania pozwolą (w sposób nieoczywisty, w oparciu o ciekawostki) rzucić światło na podobieństwa i różnice w dziejach kultury i nauki polskiej i rosyjskiej.

  • wt., 2026-09-22 09:30 do 10:15
  • wt., 2026-09-22 11:30 do 12:45
Lekcja festiwalowa To na pewno sztuczna inteligencja! O błędach w lokalizacji językowej gier i ich przyczynach

W dzisiejszych czasach gry wideo są wydawane w kilkunastu, a niekiedy nawet kilkudziesięciu różnych wersjach językowych na całym świecie. Nie zawsze jednak gracze są usatysfakcjonowani grą w rodzimej wersji językowej. Wielokrotnie na forach internetowych krytykują oni wydawców za błędy w grach wydawanych po polsku. Najczęściej wymienianymi usterkami są nienaturalna intonacja aktorów udzielających głosów pojawiającym się w grach postaciom, nadgorliwość w przekładaniu nazw własnych, czy nieścisłości gramatyczne lub ortograficzne negatywnie wpływające na odbiór gry. Błędy pojawiające się w polskich wersjach gier przetłumaczonych z innych języków nie zawsze muszą jednak wynikać z nieuwagi tłumaczy. Czasem mogą być one spowodowane strategiami podejmowanymi przez producentów, organizacją procesu tworzenia nowych wersji językowych gry, czy strukturą samych gier. Na spotkaniu przedstawione zostaną najczęściej wskazywane przez odbiorców błędy tego rodzaju oraz możliwe powody ich pojawiania się. Towarzyszyć im będą przykłady pochodzące z gier reprezentujących różne gatunki oraz wydanych zarówno w ostatnich latach, jak i w początkach dystrybucji gier w Polsce.

  • wt., 2026-09-22 09:30 do 11:00
Lekcja festiwalowa Trudne sąsiedztwo: polsko-rosyjskie zmagania w XVII-XIX wieku

Cześć I Polsko-rosyjskie zmagania w XVII-XVIII w. (wojny z Rosją i rozbiory).

Część II Polsko-rosyjskie zmagania w XIX w. (Polacy pod zaborem rosyjskim).

XVII-XIX stulecie to okres nieustanych walk między Polską i Rosją. Jako cezurę wykładu stawiam wielką smutę, w wyniku której Polacy znaleźli się na Kremlu i 1918 rok, czyli koniec długiego wieku XIX i odzyskanie przez Polskę niepodległości.

Uczniowie będą mogli dowiedzieć się, dlaczego Rzeczpospolita, mimo niewątpliwej militarnej i gospodarczej przewagi na początku XVII wieku, musiała przejść do defensywy w swych relacjach z Rosją. Wyjaśnione zostaną przyczyny i przebieg rozbiorów. W czasie wykładu zostanie wspomniana konfederacja barska, powstanie kościuszkowskie, Księstwo Warszawskie i wyprawa z Napoleonem na Moskwę w 1812 roku. Dokładnie zostaną omówione powstanie (listopadowe i styczniowe) oraz represje spadające na Polaków. Szczególny nacisk zostanie położony na zesłania i życie Polaków na Syberii.

  • wt., 2026-09-22 09:30 do 11:00
Lekcja festiwalowa Adam Mickiewicz i jego związki z Białorusią

W ramach lekcji zostanie przywołana biografia poety w tym szczególne dzieciństwo i wczesna młodość, które wpłynęły znaczące na twórczość poety. Zostanie opisany kraj lat dziecinnych – ziemie współczesnej Białorusi, a także utwory, w których białoruski folklor i przyroda pełnią istotną rolę.

 

  • wt., 2026-09-22 11:30 do 12:15
Lekcja festiwalowa O polskim Oświeceniu w Rosji XIX wieku (1. Stanisław Staszic i Jan Śniadecki. 2. Ignacy Krasicki)

Spotkanie podzielone na dwie części o charakterze interdyscyplinarnym, łączące wiedzę z zakresu historii nauki oraz historii literatury. Tematem jest znajomość życia i twórczości polskich uczonych oraz pisarzy oświeceniowych w Rosji pooświeceniowej (pierwszej połowy XIX wieku) oraz ich oddziaływanie na naukę i kulturę rosyjską (myśl społeczna, historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo; rozwój przekładu literackiego oraz gatunków prozatorskich i poetyckich). Wykłady pokazują relacje polsko-rosyjskie w obszarze nauki i kultury oraz na kulturę polską jako kulturę-pośrednik w transferze filozofii, nauki i literatury zachodniej (w tym niemieckiej) do Rosji. Wykorzystane zostaną materiały opublikowane w czasopismach prowincjonalnych (m.in. charkowski „Ukrainskij Wiestnik”) i stołecznych (m.in. „Wiestnik Jewropy”).

Cz. 1 – Stanisław Staszic i Jan Śniadecki. Czy Staszic i Śniadecki byli w Rosji postaciami kontrowersyjnymi? Co Staszic sądził o Rosji i co rosyjscy oświeceni sądzili o Polsce? Kto to jest polihistor i czy w Polsce i Rosji byli polihistorzy? Co sądził Śniadecki o języku polskim i literaturze? Komu Rosjanie zawdzięczają znajomość filozofii Immanuela Kanta?

Cz. 2 – Ignacy Krasicki. Kto w Polsce i w Rosji pisał pierwsze powieści? Co to są Uwagi Krasickiego i czy były one znane Rosjanom? Co to jest esej? Co sądził Krasicki o dawnych drogach, wojskowych i o listach? Czy łatwo jest tłumaczyć utwory Krasickiego na język rosyjski? Jaka jest wymowa epigramatu Krasickiego Król i pisarze oraz czy obywatele Rosji zgadzali się z nią?

Spotkania pozwolą (w sposób nieoczywisty, w oparciu o ciekawostki) rzucić światło na podobieństwa i różnice w dziejach kultury i nauki polskiej i rosyjskiej.

  • wt., 2026-09-22 09:30 do 10:15
  • wt., 2026-09-22 11:30 do 12:45
Lekcja festiwalowa „Liustra”, „kriesło” i „zażygałka”, czyli fałszywi przyjaciele tłumacza w języku rosyjskim

Zjawisko fałszywych przyjaciół tłumacza jest znane chyba każdej osobie uczącej się języka obcego. Słowa, które brzmią lub wyglądają podobnie albo identycznie w języku ojczystym i języku uczonym mogą doprowadzić do nieporozumień lub nawet nieprzyjemności. Dlatego też trzeba mieć ich świadomość. Z uwagi na różnicę w systemie zapisu między językiem polskim i rosyjskim (alfabet łaciński i cyrylica) w przypadku tych języków możemy mówić jedynie o słowach o podobnym lub identycznym brzmieniu, czyli homonimach. Przykładowo, w języku rosyjskim słowo „zapominać” ma tak naprawdę zupełnie przeciwne znaczenie niż w języku polskim, ponieważ odnosi się do zapamiętywania. Po spotkaniu uczestnicy nie będą się już bać rosyjskiej „zażygałki”, dowiedzą się, że rosyjska „dynia” na pewno nie przyda się na Halloween, a „but” po rosyjsku nie jest częścią garderoby.

  • wt., 2026-09-22 11:30 do 13:00
Lekcja festiwalowa Nie takie straszne te imiesłowy – praktyczne użycie imiesłowów w języku polskim

Imiesłowy w języku polskim mają praktyczne zastosowanie. Imiesłowy przysłówkowe nie tylko pozwalają wskazać następstwo czasowe, ale też zastosowanie konstrukcji z imiesłowowym równoważnikiem zdania pozwala często uniknąć błędów stylistycznych polegających na powtórzeniu tych samych konstrukcji składniowych. Pomimo niewątpliwie ważnych zastosowań praktycznych zdarza się, że wykorzystanie imiesłów wzbudza wątpliwości użytkowników języka, szczególnie na etapie edukacji w szkole podstawowej. W ramach lekcji zostanie przedstawiony podział imiesłowów, sposób ich tworzenia a także funkcjonalne wykorzystanie z uwzględnieniem typów zadań pojawiających się na egzaminie ósmoklasisty.

  • wt., 2026-09-22 12:30 do 13:15
Lekcja festiwalowa ODWOŁANE_„Kiedy Turek napoi konia w Wiśle”: Polska–Turcja w perspektywie historycznej i kulturowej

Wystąpienie poświęcone będzie relacjom polsko-tureckim ujmowanym w perspektywie historycznej, kulturowej i symbolicznej. Punktem wyjścia stanie się powiedzenie „Kiedy Turek napoi konia w Wiśle”, obecne w polskiej pamięci historycznej jako znak spotkania dwóch światów – Europy Środkowej i Orientu – oraz wielowiekowych kontaktów między Rzecząpospolitą a Imperium Osmańskim. Turcja zostanie ukazana jako przestrzeń pogranicza – mentalnego, kulturowego i geopolitycznego – pomiędzy Wschodem a Zachodem, tradycją a nowoczesnością. Taka kondycja rodzi specyficzne doświadczenie określane tureckim pojęciem „hüzün”, oznaczającym melancholię wynikającą z poczucia historycznej utraty i cywilizacyjnego rozdarcia. Wystąpienie podejmie także problem uproszczonego postrzegania Turcji przez Zachód, który często redukuje ją do egzotycznego stereotypu. Przywołane zostanie również proroctwo Wernyhory o wyzwoleniu Polski, symbolicznie związane z motywem „tureckich koni pijących wodę z Wisły”. Omówione zostaną także związki językowe i kulturowe między Polską a Turcją, widoczne m.in. w obecności turcyzmów w języku polskim oraz wpływach orientalnych w kulturze sarmackiej. Zakończenie poświęcone będzie postaci Jerzego Franciszka Kulczyckiego i legendzie o sprowadzeniu kawy do Europy po odsieczy wiedeńskiej dokonanej przez Jana III Sobieskiego, a także losom Polaków służących u Sułtana jako świadectwu wielowiekowych relacji obu narodów. Istotnym uzupełnieniem będą sylwetki konwertytów i emigrantów politycznych, takich jak polscy Tatarzy oraz przedstawiciele szlachty i żołnierze Rzeczypospolitej osiadający w Imperium Osmańskim, którzy przyjmowali islam i pełnili funkcje wojskowe oraz dyplomatyczne na dworze sułtańskim, tworząc unikalne biografie „pomiędzy światami”.

 

  • wt., 2026-09-22 13:00 do 14:15
Lekcja festiwalowa Życie codzienne nastolatki/a w PRL – wątki socjalistyczne w powieściach Haliny Snopkiewicz

Życie nastolatki/a w okresie PRL odbywało się według ściśle określonych i narzuconych norm prawnych i społecznych jak również środowiskowych (obserwacja młodzieży podczas czasu wolnego). Seria dwóch powieści Haliny Snopkiewicz („Słoneczniki”, „Paladyni”), zaliczana do gatunku literatury dla dziewcząt, porusza aspekty życia ówczesnych nastolatków. Jest to przede wszystkim środowisko szkoły, a później uczelni i związane z tym relacje z rówieśnikami oraz nauczycielami/wykładowcami. Obok tego występują relacje z rodzicami, głównie z chłodną emocjonalnie, skoncentrowaną na pracy matką. Ważnym elementem są echa wojny, które w serii Snopkiewicz zostały ukazane pod postacią wspomnień bohaterki z okresu okupacji jak również przez perypetie partyzantów zmuszonych do powrotu do szkolnych ław. Na każdym tym etapie wyziera socjalizm – przez specyficzne formy zachowania, elementy wizualne czy mentalność.   

  • wt., 2026-09-22 13:00 do 13:45
Spotkanie festiwalowe W drogę! Podróż i podróżowanie w dawnej Galicji

Na spotkaniu dowiemy się, w jaki sposób podróżowano w dawnej Galicji. Prześledzimy mapy dawnych gościńców, dowiemy się o niedogodnościach podróży karetą, konieczności przekraczania nowych zaborczych granic oraz trudności w zdobyciu paszportu i wizy.

Wiek XIX jest nazywany wiekiem pary, dlatego zajrzymy na galicyjskie dworce, sprawdzimy jak najszybciej dojechać ze Lwowa do Wiednia koleją żelazną oraz którego miejsca w wagonie lepiej nie wybierać.

Koniec wieku to początek ery motoryzacji. Zobaczymy, jak wyglądały pierwsze automobile, gdzie nimi można było jeździć.

Nauki humanistyczne
  • wt., 2026-09-22 15:00 do 15:45
Spotkanie festiwalowe Współczesna literatura białoruska a sytuacja społeczno-polityczna Białorusi – perspektywy i wyzwania

Cezurą we współczesnej literaturze białoruskiej są lata 90. XX wieku i rozwiązanie ZSRR. Wówczas bowiem na scenie literackiej spotkali się przedstawicieli wielu pokoleń o różnych poglądach, co do kształtu nowej literatury. Na przestrzeni ostatnich 30 lat w twórczości białoruskich autorów pojawiały się motywy typowe dla nurtów europejskich jak np. tematyka przestrzeni, feminizm czy rewizja okresu przełomu. Niewątpliwie obecne uwarunkowania społeczno-polityczne Białorusi skłaniają do ożywionej dyskusji nie tylko w sferze publicznej, ale także są jednym z tematów literatury, tak o charakterze wspomnieniowym, jak i beletrystycznym. 

Sfałszowane wybory na prezydenta w 2020 r. i brutalnie stłumione protesty są jednym z motywów w literaturze ostatnich trzech lat. Należy jednak podkreślić, że utwory podejmujące aktualne problemy społeczno-polityczne są wydawane poza granicami Białorusi jak np. książki Bacharewicza. W ojczyźnie autora niektóre są już zakazane.

Obecna sytuacja na Białorusi w tym zaostrzone represje przeciwko osobom krytykującym reżim, a także obrońcom praw człowieka, brak wolności słowa i stale rosnąca liczba więźniów politycznych jak i emigrantów budzą niepokój i skłaniają do dyskusji na temat perspektyw białoruskiej twórczości.

Nauki humanistyczne
  • wt., 2026-09-22 15:00 do 15:45
Lekcja festiwalowa Jakie techniki tłumaczeniowe są ważne dla tłumacza?

Omówienie stosowanych w przekładzie elementów nacechowanych kulturowo technik przekładowych, ilustrowane licznymi przykładami.

Podczas spotkania przedstawię klasyfikacje technik przekładowych, stosowanych w przekładzie elementów nacechowanych kulturowo, w różnych parach językowych (angielski, niemiecki, ukraiński, polski), w tym w zakresie języka prawa (cywilnego, karnego, mediacji).

  • śr., 2026-09-23 10:30 do 11:30
Lekcja festiwalowa Common Problems to Avoid in English – pułapki językowe Polaków

Spotkanie poświęcone będzie jednemu z najbardziej fascynujących zjawisk w nauce języków obcych: interferencji językowej, czyli wpływowi języka ojczystego na sposób, w jaki mówimy w języku obcym. Dlaczego Polacy pytają po angielsku „How to say it?”, mówią o „mobbingu”, używają słowa „meeting” zamiast „get-together”. Jakie błędy zdarzają się nawet osobom na wysokim poziomie językowym?

Podczas spotkania przyjrzymy się najczęstszym „polskim śladom” w języku angielskim — od fałszywych przyjaciół i anglicyzmów po kalki gramatyczne i kulturowe nieporozumienia. Uczestnicy dowiedzą się, dlaczego wiele błędów brzmi dla Polaków całkowicie logicznie, choć dla native speakerów bywają zabawne, dziwne lub niezrozumiałe.

W przystępnej formie pokażę, dlaczego tłumaczenie „słowo w słowo” tak często zawodzi oraz które błędy są praktycznie nieśmiertelne. Spotkanie będzie pełne autentycznych przykładów z sal lekcyjnych, internetu i codziennej komunikacji. To spotkanie dla wszystkich, którzy uczą się angielskiego, uczą innych albo po prostu interesują się tym, jak języki wpływają na nasze myślenie.

  • śr., 2026-09-23 12:00 do 13:30
Lekcja festiwalowa Podróże i językowe pułapki. Czy podobne słowa znaczą to samo?

Czy rosyjski wyraz „магазин” oznacza to samo co polski „magazyn”? Dlaczego „,бронь” w języku rosyjskim nie znaczy „broń” w języku polskim? I czy podobnie brzmiące słowa zawsze pomagają w komunikacji? Podczas spotkania uczniowie wyruszą w językową podróż po świecie turystyki, podróży i codziennych sytuacji, w których łatwo o zabawne – a czasem bardzo kłopotliwe – nieporozumienia. Wykład pokaże, jak działają paralele leksykalne, czyli słowa podobne pod względem brzmienia lub pisowni w języku rosyjskim i polskim. Niektóre oznaczają dokładnie to samo, inne tylko częściowo pokrywają się znaczeniowo, a jeszcze inne potrafią całkowicie zmienić sens wypowiedzi. Uczestnicy poznają przykłady z języka polskiego i rosyjskiego związane z podróżowaniem, zwiedzaniem, hotelami, jedzeniem, transportem czy komunikacją. Na spotkaniu przeanalizujemy autentyczne przykłady pokazujące, że nauka języka to nie tylko gramatyka, ale również odkrywanie kultury, sposobów myślenia i pułapek komunikacyjnych. Uczniowie przekonają się, że podobieństwo słów może zarówno pomagać, jak i wprowadzać w błąd, a znajomość takich różnic jest niezwykle przydatna podczas podróży i kontaktów międzynarodowych. To propozycja dla wszystkich ciekawych świata, języków i tego, jak łatwo jedno słowo może zmienić znaczenie całej rozmowy.

  • śr., 2026-09-23 12:00 do 13:30
Lekcja festiwalowa Podróże i językowe pułapki. Czy podobne słowa znaczą to samo?

Czy rosyjski wyraz „магазин” oznacza to samo co polski „magazyn”? Dlaczego „,бронь” w języku rosyjskim nie znaczy „broń” w języku polskim? I czy podobnie brzmiące słowa zawsze pomagają w komunikacji? Podczas spotkania uczniowie wyruszą w językową podróż po świecie turystyki, podróży i codziennych sytuacji, w których łatwo o zabawne – a czasem bardzo kłopotliwe – nieporozumienia. Wykład pokaże, jak działają paralele leksykalne, czyli słowa podobne pod względem brzmienia lub pisowni w języku rosyjskim i polskim. Niektóre oznaczają dokładnie to samo, inne tylko częściowo pokrywają się znaczeniowo, a jeszcze inne potrafią całkowicie zmienić sens wypowiedzi. Uczestnicy poznają przykłady z języka polskiego i rosyjskiego związane z podróżowaniem, zwiedzaniem, hotelami, jedzeniem, transportem czy komunikacją. Na spotkaniu przeanalizujemy autentyczne przykłady pokazujące, że nauka języka to nie tylko gramatyka, ale również odkrywanie kultury, sposobów myślenia i pułapek komunikacyjnych. Uczniowie przekonają się, że podobieństwo słów może zarówno pomagać, jak i wprowadzać w błąd, a znajomość takich różnic jest niezwykle przydatna podczas podróży i kontaktów międzynarodowych. To propozycja dla wszystkich ciekawych świata, języków i tego, jak łatwo jedno słowo może zmienić znaczenie całej rozmowy.

  • śr., 2026-09-23 12:00 do 13:30

©2026 Festiwal Nauki