Kluby
| Typ | Tytuł | Opis | Dziedzina | Termin |
|---|---|---|---|---|
| Spotkanie festiwalowe | Cichy terror w naczyniach krwionośnych. Na tropie stresu oksydacyjnego |
Zapraszamy na wykład poświęcony naturze stresu oksydacyjnego oraz jego ukrytym źródłom. Porozmawiamy o mało znanej grupie związków chemicznych, które docierają do nas z otaczającego środowiska i wpływają na jeden z kluczowych elementów naszego układu krążenia – płytki krwi. Choć proces ten przebiega całkowicie bezgłośnie, współczesna medycyna coraz częściej łączy go z rozwojem poważnych schorzeń cywilizacyjnych, takich jak miażdżyca, choroby serca czy przyspieszone starzenie się organizmu. Jak nauka radzi sobie z badaniem procesów, które zachodzą w tak małej skali? Podczas spotkania przyjrzymy się pracy współczesnych laboratoriów biotechnologicznych. Opowiemy o tym, jak za pomocą nowoczesnych, czułych na światło sond można w czasie rzeczywistym obserwować „oddech” komórek i monitorować moment, w którym ich wewnętrzna równowaga zostaje zachwiana. Wiele z omawianych zagadnień to najnowsze odkrycia z pogranicza biologii i chemii, o których trudno jeszcze przeczytać w klasycznych podręcznikach. Przyjdź na wykład, spójrz na ludzki organizm z perspektywy mikroświata i dowiedz się, jak współczesna nauka uczy się diagnozować niewidoczne dla oka zmiany. |
Nauki biologiczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Jak nie zginąć w gąszczu aplikacji? Strategie uczenia się języków obcych w świecie cyfrowego szumu |
W dobie powszechnej cyfryzacji, nauka języka obcego przestała być kojarzona wyłącznie z podręcznikiem i klasą. Tradycyjne metody ustępują miejsca nowoczesnemu podejściu, w W trakcie spotkania przyjrzymy się ewolucji strategii językowych: od klasycznych technik zapamiętywania, po współczesne modele strategicznej samoregulacji. Omówimy, jak środowisko cyfrowe modyfikuje ludzkie procesy poznawcze i dlaczego we współczesnym świecie uczeń staje się „architektem” własnego procesu kształcenia. W świecie, gdzie każda Główne punkty spotkania: Prelekcja oparta jest na współczesnych badaniach glottodydaktycznych i psychologii edukacyjnej. Wydarzenie ma na celu przekazanie wiedzy teoretycznej oraz przedstawienie
|
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Smród z Twoich ust nazywają mową - jak obrażano w literaturze, kulturze i polityce Iranu |
Kultura Iranu często kojarzy się obserwatorom z jednej strony z wyrafinowaną literaturą, z drugiej zaś z surową religijnością. Buduje to obraz z jednej strony biesiad przy winie w ogrodach, pałacach i ruinach magów, z drugiej zaś postu i modlitwy. Tymczasem na mozaikę, którą stanowi kultura Iranu, składa się znacznie więcej elementów. Jednym z nich są obelgi, nie tylko w znaczeniu wulgaryzmów, ale ogólnie wypowiedzi mających komuś sprawić przykrość. Oczywiście występują one chyba w każdej kulturze, Iran nie jest tu wyjątkiem, a obelgi od wieków używane są stosunkowo powszechne zarówno w życiu codziennym, jak i w literaturze, polityce i innych przejawach kultury. W ramach wykładu przyjrzymy się przykładom obelg perskich w języku polityki, dyplomacji, w starciach bohaterów literackich, a także w polemicznych czy wprost obraźliwych utworach poetyckich i prozatorskich. Zobaczymy, do jakich sfer życia sięgano, by komuś ubliżyć, a także szerzej, jakich środków w tym celu używano. Poznamy obraźliwe sformułowania używane przez średniowiecznych poetów, a także te, po które sięgali autorzy dwudziestowieczni. Zobaczymy obelgi w tekstach satyrycznych, w wypowiedziach polityków, a także w korespondencji między monarchami. Spojrzymy też na niektóre współczesne wypowiedzi w mediach społecznościowych. Zobaczymy, że związane z obelgami zjawiska, które niekiedy uznajemy za niemal wyjątkowo polskie, bądź przynależne czasom współczesnym, zachodziły i zachodzą w różnych epokach i społecznościach.
|
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Gospodarka o obiegu zamkniętym a ochrona planety |
Wykład będzie poświęcony istocie gospodarki o obiegu zamkniętym, ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia nauk o Ziemi, jej zasobów oraz ich ograniczoności. Gospodarka o obiegu zamkniętym stanowi odpowiedź na wyzwania związane z nadmierną eksploatacją zasobów naturalnych i ma na celu ograniczenie jej negatywnych skutków. |
Nauki o Ziemi |
|
| Spotkanie festiwalowe | Krystalizacja białka |
Znajomość struktury przestrzennej białek pozwala zrozumieć procesy biologiczne, na najbardziej podstawowym, atomowym poziomie: sposób w jaki przebiegają reakcje katalizowane przez enzymy; sposób w jaki białka oddziałują z innymi białkami i małymi cząsteczkami; itp. Znajomość struktury, miejsc aktywnych lub wiążących w białkach, pozwala na zrozumienie ich specyficzności substratowej i zaprojektowanie cząsteczek lepiej z nimi oddziałujących, np. potencjalnych leków. W krystalografii rentgenowskiej białek największym wyzwaniem jest pierwszy etap na drodze do uzyskania struktury, czyli otrzymanie dobrze rozpraszającego kryształu białka, co będzie tematem poniższych ćwiczeń. |
Nauki biologiczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Rodzinna biblioteka Krzysztofa Kamila Baczyńskiego w BUW |
Lwia część tego, co przetrwało z niezwykłej rodzinnej biblioteki Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, znajduje się obecnie w BUW. Jakkolwiek od dawna wiedziano, że księgozbiór ten trafił to Biblioteki Uniwersyteckiej, panowało przekonanie, że uległ w niej rozproszeniu i nie uda się go odnaleźć. Okazało się to jednak możliwe i dziś na nowo odkrywamy bibliotekę Baczyńskich i jej tajemnice. Zapraszamy na wyjątkowy pokaz książek z rodzinnej biblioteki poety. Będzie on unikalną okazją, by zobaczyć książki Baczyńskich, na co dzień rozproszone między różnymi magazynami i gabinetami Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie. Będzie można zobaczyć m.in. okładki wykonane przez samego Krzysztofa Kamila, książki jego dzieciństwa czy drukowane w konspiracji tomiki poetyckie, poznać zawiłe losy starych druków z biblioteki Baczyńskich oraz zajrzeć do śpiewników i atlasów, z których korzystała rodzina. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Czy Wiedźmin wie, co robi? Świat roślin w opowiadaniach oraz w grze komputerowej Wiedźmin 3 |
Na ile świat roślin przedstawiony w opowiadaniach A. Sapkowskiego odpowiada realnym warunkom przyrodniczym panującym w średniowiecznej Europie? Czy wiedźmińskie eliksiry są dla ludzi? Co jadali Geralt i Jaskier? Jak pachniały Yennefer i Essi? Odpowiedzi na wszystkie te pytania udzielimy prowadząc detektywistyczne dochodzenie w oparciu o wiedzę na temat biologicznych własności poszczególnych roślin i historii ich obecności w Europie. Poza aspektami kulturalno-historycznymi, w czasie wykładu pochylimy się również nad przedstawieniami roślin w grze RPG. Zastanowimy się, czy na podstawie gry można uczyć się biologii? Czy w grafice polskiej gry Wiedźmin 3 odzwierciedlono warunki przyrodnicze panujące w realnym świecie, czy raczej jest to dzieło całkowicie fikcyjne? Ocenimy realizm obecnych w Wiedzminie 3 modeli roślin i odpowiadających im ilustracji. Prześledzimy techniki, którymi mogli posługiwać się twórcy gry przy generowaniu niektórych motywów roślinnych. Przeanalizujemy również środowiska i wybrane krajobrazy lokacji w grze – sprawdzimy przystosowania i wymagania ekologiczne roślin, czy na przykład porównamy ich porę kwitnienia. Wykładowi towarzyszyć będzie wystawa okazów zielnikowych omawianych gatunków roślin, by móc na żywo się przekonać jak wyglądają! Słuchacze będą mogli także poznać zapach perfum, którymi skrapiały się ukochane kobiety Geralta. |
Nauki biologiczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Janusz Kosmowski - łowca spadających gwiazd |
Znalazca około 50 meteorytów poprowadzi warsztaty w trakcie, których nauczy uczestników, jak odróżnić wzrokowo prawdziwy meteoryt od zwykłego kamienia. Da wskazówki - jak ustawić detektor metali, aby wykrywał meteoryty pod powierzchnią ziemi. Janusz Kosmowski od 20 lat odwiedza regularnie rejon upadku meteorytu pułtuskiego i mimo tego, że od tego wydarzenia upłynęło już 158 lat - ciągle odnajduje jego fragmenty. O swoich poszukiwaniach i pasji opowiada na kanale YT "astrokosmo" oraz na facebookowym profilu o nazwie "Łowcy spadających gwiazd". Obecnie Janusz Kosmowski - oprócz poszukiwanie meteorytów - buduje obserwatorium wyposażone w 12 calowy teleskop w układzie "Dall-Kirkham". |
Nauki fizyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Mleko kobiece pod lupą – nauka i praktyka na podstawie działalności Banku Mleka Kobiecego |
Czy mleko kobiece może być lekiem? Czy można honorowo oddawać mleko kobiece? Podczas zajęć uczestnicy odkryją, dlaczego mleko kobiece jest wyjątkowe i jaką rolę odgrywa w żywieniu oraz leczeniu noworodków, zwłaszcza wcześniaków i dzieci chorych. Poznają skład mleka kobiecego, jego niezwykłe właściwości oraz dowiedzą się, jak działają Banki Mleka Kobiecego — od pozyskiwania mleka od dawczyń, przez badania laboratoryjne i kontrolę bezpieczeństwa, aż po przechowywanie i przekazanie go najmłodszym pacjentom. Część praktyczna pozwoli zajrzeć do świata laboratoryjnych analiz mleka kobiecego i zobaczyć, jak nauka wspiera nowoczesną opiekę neonatologiczną. To spotkanie dla wszystkich, którzy chcą zrozumieć, dlaczego mleko kobiece jest czymś więcej niż pokarmem. |
Nauki medyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Neuroróżnorodność oczami naukowca - jak ją badać i po co? |
Neuroróżnorodność to idea, że ludzkie mózgi nie działają według jednego „właściwego” wzorca. Różnimy się sposobem myślenia, odczuwania i reagowania na świat – i te różnice są naturalną częścią populacji. W tym wykładzie zaglądamy do mózgu z perspektywy naukowca, żeby zrozumieć, skąd biorą się te różnice, ze szczególnym uwzględnieniem autyzmu. Dlaczego jedni z nas podskakują na dźwięk upadającej łyżki, a inni nawet tego nie zauważają? Co sprawia, że światło jarzeniówki może być dla kogoś fizycznie bolesne? Opowiemy o tym, jak działają układy sensoryczne i co dzieje się w mózgu, gdy są one bardziej czułe, mniej filtrowane lub inaczej zorganizowane. Wyjaśnimy, czym jest przebodźcowanie i dlaczego nie wynika z „nadwrażliwości charakteru”, lecz z bardzo konkretnych mechanizmów neurobiologicznych. Wykład omawia aktualną wiedzę o biologicznych podstawach różnic sensorycznych – od funkcjonowania obwodów hamujących i pobudzających, przez rolę neuromodulatorów, po zmiany w organizacji sieci mózgowych. Wykład pokaże też, jak geny i środowisko współpracują ze sobą (GxE), tworząc unikalne ścieżki rozwojowe. Nie istnieje jeden „gen autyzmu” ani jeden czynnik ryzyka – to raczej sieć drobnych wpływów, które wchodzą w dynamiczne interakcje z doświadczeniem, stresem prenatalnym, środowiskiem społecznym i wczesnym rozwojem, i razem kształtują sposób działania mózgu. A skąd to wszystko wiemy? Tu wchodzą modele zwierzęce. Choć żaden szczur nie ma "autyzmu”, to dzięki precyzyjnym manipulacjom genetycznym i kontrolowanym warunkom możemy badać mechanizmy, których nie da się obserwować u ludzi. Modele te pozwalają śledzić, jak zmienia się komunikacja między neuronami, jak mózg reaguje na bodźce i jak rozwijają się zachowania społeczne. Całość prowadzi do kluczowego pytania: po co to badamy? Nie po to, by kogokolwiek „naprawiać”, lecz by lepiej rozumieć różnorodność ludzkich mózgów, tworzyć bardziej przyjazne środowiska i wspierać osoby, których sposób odbierania świata różni się od większości. Zapraszamy osoby w spektrum autyzmu, ich bliskich oraz wszystkich zainteresowanych tematem. Zachęcamy do rozmowy, zadawania pytań i dzielenia się doświadczeniami – zarówno trudnościami, jak i sukcesami. To przestrzeń, w której nauka spotyka się z codziennością, a różnorodność sposobów myślenia jest wartością. |
Nauki biologiczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Pokaz mody historycznej |
Historia mody i ubioru jest fascynującą dziedziną badań, która w Polsce zaczyna się cieszyć coraz większą popularnością. Także dlatego, że pozwala pokazać ważny i bliski każdemu aspekt życia codziennego w dawnych wiekach. Podczas pokazu mody historycznej, który odbędzie w pięknej scenerii pałacu Marii Radziwiłłowej, zaprezentujemy rekonstrukcje ubiorów historycznych. Widzowie będą mogli obejrzeć stroje przedstawicieli różnych stanów z różnych epok: rycerzy, szlachty, arystokratek i mieszczek. Pokazowi będzie towarzyszył komentarz kostiumologa dotyczący mody, związanych z nią obyczajów oraz krawiectwa historycznego i problemów, jakie towarzyszą odtwarzaniu dawnych ubiorów. |
Obszar sztuki |
|
| Spotkanie festiwalowe | Eamon de Valera and the Road to Anglo-Irish Treaty on December 6, 1921 |
The main research goal of the lecture is to recall the role of de Valera as the leader of the united nationalist movement in Ireland in 1917-1921. De Valera's conceptual and practical contribution to settling the Irish national question at that time did not meet his expectations, even though on December 6, 1921, the Treaty known as the Anglo-Irish Treaty was signed in London. From that moment on, de Valera became the leader of the anti-Treaty republican opposition, which meant the end of the unity of Sinn Fein, the largest party in the Irish nationalist movement. The author analyzes the stages of operation of this policy in the above-mentioned period, as well as the concepts he put forward regarding the status of the Irish state as a political and legal entity in its formative phase. |
Nauki społeczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Czy oni śmieją się ze mnie? Jak i dlaczego, właśnie w taki sposób, interpretujemy zachowania innych |
Wyobraź sobie sytuację: przechodzisz obok grupy nastolatków, nagle zaczynają się śmiać. Czy pomyślałbyś/pomyślałabyś, że śmieją się z Ciebie? Ludzie różnią się między sobą tym, w jaki sposób interpretują zachowania innych osób. Czasem, na przykład wtedy kiedy czują się zagrożeni, są przekonani, że inne osoby robią coś specjalnie i przeciwko nim. Mówimy wówczas o dokonywaniu wrogich atrybucji. Nie sprzyjają one dobrostanowi psychicznemu, mogą prowadzić do złości, czy też smutku. Na wykładzie, na który chciałabym Państwa zaprosić, opowiem więcej o tym, czym są wrogie atrybucje, kiedy mogą się pojawić, skąd się biorą (np. z przekazów rodzinnych) i co można z nimi zrobić. |
Nauki społeczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Jak pracuje nowoczesne laboratorium? Wycieczka od genu do białka |
Spotkanie ma na celu pokazanie uczestnikom jak zorganizowane jest nowoczesne laboratorium badawcze oraz uświadomienie jak dokładnie wygląda ścieżka od sekwencji DNA (genu) do badań na białkach. Grupa Biologii Strukturalnej zainteresowana jest tym w jaki sposób aminokwasy budujące białka ułożone są w przestrzeni (struktura), co bezpośrednio przekłada się na pełnione przez nie funkcje. Poznanie struktury, a co za tym idzie funkcji biomolekuły, jest zazwyczaj pierwszym krokiem w opracowywaniu nowych leków. |
Nauki biologiczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Koncesjonowana (nie)podległość w cieniu czarnych orłów. Akt 5 Listopada 1916 r. |
Wykład prof. Piotra Szlanty, znakomitego znawcy historii XIX wieku, I wojny światowej oraz polskich dróg do niepodległości, poświęcony będzie Aktowi 5 Listopada 1916 roku — jednemu z najbardziej niejednoznacznych wydarzeń w dziejach sprawy polskiej. Czy ogłoszona przez cesarzy Niemiec i Austro-Węgier zapowiedź utworzenia Królestwa Polskiego była rzeczywistym krokiem ku niepodległości, czy raczej polityczną koncesją podporządkowaną interesom państw centralnych? Spotkanie pozwoli spojrzeć na rok 1916 jako na moment, w którym polskie nadzieje splatały się z kalkulacją wielkiej polityki i realiami wojny.
|
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Iskra laserowa |
Iskra laserowa powstaje w wyniku oddziaływania impulsu laserowego, o dużej gęstości mocy, z gazami, w najprostszym przypadku z powietrzem pod ciśnieniem atmosferycznym. Jest to zjawisko podobne do wyładowania atmosferycznego, gdzie powstaje plazma o temperaturze kilkudziesięciu do kilkuset stopni kelvina. Towarzyszy temu silny błysk oraz efekt akustyczny. Efekt ten jest zależny min. od energii impulsu laserowego. W ramach pokazu iskra laserowa zostanie wytworzona, z zastosowaniem systemu laserowego Nd:YAG, o różnych wartościach energii. Można będzie samodzielnie wykonać fotografie z zastosowaniem odpowiedniej kamery oraz różnych filtrów, przepuszczających określone zakresy promieniowania widzialnego czy podczerwonego. Można też będzie samodzielnie dokonać pomiaru czasu trwania impulsu promieniowania plazmy. |
Nauki techniczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Mniszki, królowe i inne. Kobiety w dawnej Etiopii |
Czy kobiety w dawnej Afryce miały władzę? A może ich historia to wyłącznie opowieść o ograniczeniach? Prelekcja zabiera słuchaczy w podróż do jednego z najbardziej fascynujących światów historycznych — chrześcijańskiego Cesarstwa Etiopskiego, które przez ponad 1500 lat rozwijało własną, wyjątkową kulturę. To opowieść o świecie, w którym kobiety z jednej strony mierzyły się z ograniczeniami życia codziennego i normami społecznymi, z drugiej zaś potrafiły zdobywać realny wpływ — w polityce, religii i gospodarce. Poznamy m.in. historię królowej Ǝläni, która w XVI wieku prowadziła dyplomację z Europą, Walatta Ṗeṭros, zakonnicy i charyzmatycznej liderki religijnej, oraz cesarzowej Zäwditu — jedynej kobiety na tronie Etiopii. Na podstawie kronik, tekstów religijnych i relacji podróżników spróbujemy odpowiedzieć na pytania: jak pisać historię kobiet, gdy źródła powstawały głównie z perspektywy mężczyzn? Czy życie zakonne mogło być formą niezależności? I co właściwie znaczy „mieć władzę”? To spotkanie dla wszystkich ciekawych świata — bez względu na wcześniejszą wiedzę. Bo historia Etiopii to nie tylko dzieje cesarzy, ale także niezwykłe losy kobiet, które potrafiły kształtować rzeczywistość wokół siebie.
|
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Stanisław Staszic (1755 - 1826) – od niego zaczęła się nowoczesna geologia Polski |
Urodzony w Pile Stanisław Staszic to postać pod wieloma względami wybitna: jeden z najważniejszych działaczy polskiego oświecenia, polityk, pionier spółdzielczości, oraz przyrodnik - przede wszystkim pionier nowoczesnej geologii. Staszic jest autorem pierwszego opisu geologicznego obszaru Polski i rejonów ją otaczających, zatytułowanego O ziemiorództwie Karpatów i innych gór i równin Polski (1815), któremu towarzyszyła imponująca, pod wieloma względami pionierska na skalę światową, mapa geologiczna zatytułowana Carta geologica totius Poloniae, Moldaviae, Transylvaniae, et partis Hungariae, et Valachiae obejmująca ogromny obszar od Bałtyku po Morze Czarne. Staszic starał się przybliżyć polskiemu czytelnikowi osiągnięcia światowej geologii, która w pierwszej połowie XIX wieku była jeszcze w powijakach i przechodziła bardzo szybki rozwój, rozwijał polską terminologię geologiczną, publikował swoje prace w Roczniku Towarzystwa Królewskiego Warszawskiego Przyjaciół Nauk. Bardzo ważne dla niego były aspekty stosowane geologii: jako dyrektor generalny Wydziału Przemysłu i Kunsztów Królestwa Kongresowego opracował plan rozbudowy Staropolskiego Okręgu Przemysłowego (Kielce - Końskie - Ostrowiec Świętokrzyski - Starachowice - Skarżysko-Kamienna), duży nacisk kładąc na występowanie złóż surowców niezbędnych do rozwoju przemysłu takich jak rudy metali czy węgiel kamienny. Stanisław Staszic był również inicjatorem powstania w 1816 roku Szkoły Akademiczno-Górniczej w Kielcach, będącej pierwszą polską uczelnią techniczną. Ściągnął do niej liczne grono specjalistów (geologów, górników, chemików, geodetów) spoza Polski, dzięki czemu do kraju znajdującego się pod rozbiorami napłynęły nowe idee nawiązujące do najnowszych osiągnięć światowych. Pogrzeb Stanisława Staszica w 1826 roku stał się wielką patriotyczną manifestacją. Staszic spoczął w grobie znajdującym się w kościele Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny na warszawskich Bielanach. |
Nauki o Ziemi |
|
| Spotkanie festiwalowe | Iskra laserowa |
Iskra laserowa powstaje w wyniku oddziaływania impulsu laserowego, o dużej gęstości mocy, z gazami, w najprostszym przypadku z powietrzem pod ciśnieniem atmosferycznym. Jest to zjawisko podobne do wyładowania atmosferycznego, gdzie powstaje plazma o temperaturze kilkudziesięciu do kilkuset stopni kelvina. Towarzyszy temu silny błysk oraz efekt akustyczny. Efekt ten jest zależny min. od energii impulsu laserowego. W ramach pokazu iskra laserowa zostanie wytworzona, z zastosowaniem systemu laserowego Nd:YAG, o różnych wartościach energii. Można będzie samodzielnie wykonać fotografie z zastosowaniem odpowiedniej kamery oraz różnych filtrów, przepuszczających określone zakresy promieniowania widzialnego czy podczerwonego. Można też będzie samodzielnie dokonać pomiaru czasu trwania impulsu promieniowania plazmy. |
Nauki techniczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Świat w podczerwieni |
Człowiek potrafi oglądać świat wyłącznie w pewnym wąskim obszarze widma fal optycznych (tzw. pasmo widzialne). Nie oznacza to, że poza tym obszarem nie ma światła i panuje ciemność. Wręcz przeciwnie – pewne rzeczy, których nie sposób dostrzec okiem, a więc w paśmie widzialnym, są dostrzegalne w innych częściach widma fal optycznych. Przykładem bardzo interesującego obszaru widmowego jest podczerwień, która umożliwia na przykład dostrzeżenie ciepła ludzkiego ciała. Ciało ludzkie zachowuje się trochę jak latarnia świecąca właśnie w podczerwieni. Można zatem w paśmie podczerwieni wykrywać obecność osób, zwierząt, mimo totalnej ciemności. Przydaje się to na przykład w działaniach wojskowych, ale również w akcjach poszukiwawczych, czy nawet w nowoczesnych systemach samochodowych, które umożliwiają kierowcy w nocy, wczesne zauważenie zwierzyny zbliżającej się do drogi. O takich i innych zastosowaniach podczerwieni dowiecie się w czasie spotkania, gdzie również uruchomione zostaną konkretne urządzenia obrazujące, w tym niezwykłym zakresie fal optycznych. |
Nauki techniczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Synkretyzm buddyzmu i sintoizmu w Japonii - teoria i praktyka |
W trakcie wykładu zostaną omówione przyczyny synkretyzmu buddyzmu i sintoizmu, czyli rodzimej religii Japonii, który przejawia się współcześnie tzw. paradoksem statystycznym. W badaniach na temat przynależności religijnej wielu ankietowanych deklaruje się jednocześnie jako buddyści i sintoiści. Z tego powodu liczba wszystkich wyznawców religii Japonii jest większa niż populacja tego kraju. Wyjaśnione zostaną teoretyczne podstawy synkretyzmu buddyzmu i innych religii m.in. w Sutrze Lotosu (jap. Hokkekyō). Na wybranych przykładach zostaną przedstawione poszczególne fazy synkretyzmu, ze szczególnym uwzględnieniem teorii „pierwotnej postaci i tymczasowego przejawu”, która umożliwiła utożsamianie bóstw sintoistycznych z obiektami kultu buddyzmu Wielkiego Wozu. Podane zostaną przykłady synkretycznych kompleksów, takich jak Asakusa Jinja i Sensōji w Tokio. Synkretyzm religijny jest łączony z tolerancją religijną, jednak w Japonii były okresy, kiedy miały miejsce prześladowania buddyzmu ze względu na polityczne uwarunkowania. W tym kontekście wspomniane zostanie usunięcie wszystkich śladów buddyzmu z tras pielgrzymek na górę Fuji. Szczególna uwaga zostanie poświęcona współczesnej synkretycznej religijności Japończyków, która niesłusznie uważana jest za nieuzasadnioną z punktu widzenia doktryny buddyzmu. Wiele ważnych świąt religijnych, takich jak Święto Zmarłych (Obon), łączy w sobie elementy buddyjskie i sintoistyczne. Bardzo ważne jest to, że praktyka w obu religiach postrzegana jest także w kategoriach doczesnych korzyści. Porównane zostaną w tym kontekście Wielkie Ceremonie Oczyszczania w obrządku sintoistycznym oraz Ceremonia pokutna (Shūnie) odprawiana w buddyjskiej świątyni Tōdaiji w Narze.
|
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Świat w podczerwieni |
Człowiek potrafi oglądać świat wyłącznie w pewnym wąskim obszarze widma fal optycznych (tzw. pasmo widzialne). Nie oznacza to, że poza tym obszarem nie ma światła i panuje ciemność. Wręcz przeciwnie – pewne rzeczy, których nie sposób dostrzec okiem, a więc w paśmie widzialnym, są dostrzegalne w innych częściach widma fal optycznych. Przykładem bardzo interesującego obszaru widmowego jest podczerwień, która umożliwia na przykład dostrzeżenie ciepła ludzkiego ciała. Ciało ludzkie zachowuje się trochę jak latarnia świecąca właśnie w podczerwieni. Można zatem w paśmie podczerwieni wykrywać obecność osób, zwierząt, mimo totalnej ciemności. Przydaje się to na przykład w działaniach wojskowych, ale również w akcjach poszukiwawczych, czy nawet w nowoczesnych systemach samochodowych, które umożliwiają kierowcy w nocy, wczesne zauważenie zwierzyny zbliżającej się do drogi. O takich i innych zastosowaniach podczerwieni dowiecie się w czasie spotkania, gdzie również uruchomione zostaną konkretne urządzenia obrazujące, w tym niezwykłym zakresie fal optycznych. |
Nauki techniczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | "Bez stanu wojennego nie byłoby okrągłego stołu". Prezydentura wizerunkowa Wojciecha Jaruzelskiego |
Przełomowe wydarzenia z lata i jesieni 1989 roku uzmyslowiły Wojciechowi Jaruzelskiemu, że mimo objęcia stanowiska prezydenta PRL i teoretycznie szerokich prerogatyw jako głowy państwa zakres jego realnej władzy jest bardzo ograniczony. Projekt transferu władzy z niewydolnego aparatu partyjno-państwowego do nowego ośrodka prezydenckiego wymyślony przed okrągłym stołem zakończył się fiaskiem, dlatego generał postanowił wykorzystać prezydenturę przede wszystkim do celów wizerunkowych: budowy obrazu ojca demokracji, zwolennika reform i gwaranta sukcesu transformacji.
|
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Bóstwa wioskowe Indii Południowych – między lokalnością, rytuałem a tożsamością społeczną |
Bóstwa wioskowe w Tamilnadu stanowią istotny element lokalnej religijności, różniący się od klasycznych nurtów hinduizmu skoncentrowanych na uniwersalnych bóstwach, takich jak Śiwa czy Wisznu. Ich znaczenie nie opiera się na tekstach kanonicznych, lecz na praktyce wspólnotowej, pamięci zbiorowej i codziennym doświadczeniu mieszkańców. Funkcjonują przede wszystkim jako opiekunowie konkretnych wsi (kāval taivam), strzegąc ich granic i zapewniając bezpieczeństwo. Ich miejsca kultu – często skromne kapliczki, święte drzewa lub obrzeża osad – podkreślają ich rolę strażników przestrzeni pomiędzy tym, co znane, a tym, co obce. Jednym z najbardziej charakterystycznych bóstw jest Ajjanar, przedstawiany jako wojownik na koniu, otoczony glinianymi figurami strażników składanymi przez wiernych. Symbolizuje on aktywną ochronę wsi, patrolując jej granice i odpędzając zagrożenia. Z kolei Marijamman reprezentuje sferę zdrowia i chorób. Jej kult nasila się szczególnie w czasie epidemii, a sama bogini ma ambiwalentny charakter – może zarówno zsyłać choroby, jak i je leczyć. Rytuały związane z bóstwami wioskowymi są intensywne i często fizycznie wymagające. Obejmują ofiary ze zwierząt, praktyki nakłuwania ciała czy transowe doświadczenia uczestników. Nie są one postrzegane jako akty przemocy wobec siebie, lecz jako formy spełniania ślubów, wyrazy wdzięczności lub sposoby komunikacji z bóstwem. Ciało staje się tu medium religijnego doświadczenia, a ból – narzędziem kontaktu z sacrum. Praktyki te mają wymiar wspólnotowy i publiczny, angażując całą społeczność. Szczególną rolę odgrywają osoby pełniące funkcję medium, przekazujące wolę bóstwa i interpretujące problemy grupy. Kult bóstw odzwierciedla także lokalne struktury społeczne, w tym podziały kastowe, ale jednocześnie może integrować wspólnotę poprzez wspólne rytuały i święta. Współczesne procesy, takie jak urbanizacja i globalizacja, wpływają na transformację tych praktyk, przenosząc je do miast i nadając im nowe formy. Mimo zmian, bóstwa wioskowe pozostają żywym i elastycznym elementem hinduizmu, ukazując jego różnorodność oraz zdolność do adaptacji w zmieniającym się świecie.
|
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Iskra laserowa |
Iskra laserowa powstaje w wyniku oddziaływania impulsu laserowego, o dużej gęstości mocy, z gazami, w najprostszym przypadku z powietrzem pod ciśnieniem atmosferycznym. Jest to zjawisko podobne do wyładowania atmosferycznego, gdzie powstaje plazma o temperaturze kilkudziesięciu do kilkuset stopni kelvina. Towarzyszy temu silny błysk oraz efekt akustyczny. Efekt ten jest zależny min. od energii impulsu laserowego. W ramach pokazu iskra laserowa zostanie wytworzona, z zastosowaniem systemu laserowego Nd:YAG, o różnych wartościach energii. Można będzie samodzielnie wykonać fotografie z zastosowaniem odpowiedniej kamery oraz różnych filtrów, przepuszczających określone zakresy promieniowania widzialnego czy podczerwonego. Można też będzie samodzielnie dokonać pomiaru czasu trwania impulsu promieniowania plazmy. |
Nauki techniczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Krowa - mity i fakty |
Na co dzień często słyszymy, że hodowla bydła przyczynia się do zmian klimatycznych, a jedząc produkty odzwierzęce, dokładamy cegiełkę do globalnego ocieplenia. Ale ile w tym stwierdzeniu jest prawdy, a ile uproszczenia? Czy rzeczywiście krowy mają negatywny wpływ na klimat – i jeśli tak, to czy możemy temu przeciwdziałać? Podczas spotkania spróbujemy spojrzeć na krowy z nowej perspektywy: nie tylko jako źródło emisji metanu, ale również jako ważny element ekologicznych systemów rolniczych. Zastanowimy się, jak działa organizm przeżuwacza i dlaczego bydło odgrywa istotną rolę w zachowaniu bioróżnorodności. Odpowiemy też na pytanie, dlaczego krowy są hodowane w rejonach półpustynnych i czy możliwy jest świat, w którym zupełnie zrezygnujemy z ich obecności. To okazja, by oddzielić fakty od mitów i lepiej zrozumieć złożoną relację między zwierzętami gospodarskimi, środowiskiem i człowiekiem. Dołącz do nas i przekonaj się, jak wiele zależy od... krowy! |
Nauki biologiczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Świat w podczerwieni |
Człowiek potrafi oglądać świat wyłącznie w pewnym wąskim obszarze widma fal optycznych (tzw. pasmo widzialne). Nie oznacza to, że poza tym obszarem nie ma światła i panuje ciemność. Wręcz przeciwnie – pewne rzeczy, których nie sposób dostrzec okiem, a więc w paśmie widzialnym, są dostrzegalne w innych częściach widma fal optycznych. Przykładem bardzo interesującego obszaru widmowego jest podczerwień, która umożliwia na przykład dostrzeżenie ciepła ludzkiego ciała. Ciało ludzkie zachowuje się trochę jak latarnia świecąca właśnie w podczerwieni. Można zatem w paśmie podczerwieni wykrywać obecność osób, zwierząt, mimo totalnej ciemności. Przydaje się to na przykład w działaniach wojskowych, ale również w akcjach poszukiwawczych, czy nawet w nowoczesnych systemach samochodowych, które umożliwiają kierowcy w nocy, wczesne zauważenie zwierzyny zbliżającej się do drogi. O takich i innych zastosowaniach podczerwieni dowiecie się w czasie spotkania, gdzie również uruchomione zostaną konkretne urządzenia obrazujące, w tym niezwykłym zakresie fal optycznych. |
Nauki techniczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | How are ancient Egyptian language and images connected? |
The ancient Egyptian hieroglyphic system emerged as a part of a long tradition of image use (graphic communication) in the Nile Valley. The images most often found on objects like pottery, cosmetique palettes, combs, knives etc were a functional part of these objects that themselves were pragmatic constituents of tombs and chapels. They fulfilled ritual purposes of communication between the divine and society and were only meaningful in their contexts. This practical approach to images and decorated objects formed the background to the earliest writing and it is the most significant way in which it differs from the modern understanding of 'art'. Early writing by no means had a central role in society as it has today but it was just another element of expressing meaning in a graphic form. Its close relation to images was not only underlined by the fact that its signs show objects of the world but also that it appears in a complementary function to other images. The presentation will show the relations between the hieroglyphic system and images and their pragmatic understanding in ancient Egyptian society. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Czy decyzje finansowe są racjonalne? Psychologia wyborów ekonomicznych |
Czy nasze decyzje finansowe są rzeczywiście racjonalne? Klasyczna ekonomia zakłada, że człowiek podejmuje wybory w sposób logiczny, maksymalizuje korzyści i minimalizuje straty. W praktyce jednak nasze decyzje bardzo często odbiegają od tego modelu – są kształtowane przez emocje, intuicję, uproszczenia poznawcze oraz kontekst społeczny. Podczas spotkania uczestnicy poznają podstawowe założenia ekonomii behawioralnej i psychologii decyzji, które pomagają zrozumieć, dlaczego podejmujemy nieoptymalne wybory finansowe. Omówione zostaną najczęstsze błędy poznawcze, takie jak efekt zakotwiczenia, nadmierna pewność siebie, awersja do strat czy heurystyka dostępności, wpływające na nasze codzienne decyzje – od zakupów po inwestowanie. Spotkanie będzie miało charakter interaktywny – uczestnicy wezmą udział w krótkich eksperymentach i zadaniach decyzyjnych, które pozwolą im doświadczyć mechanizmów psychologicznych „w działaniu”. Dzięki temu możliwe będzie nie tylko zrozumienie teorii, lecz także refleksja nad własnymi wyborami ekonomicznymi. W drugiej części spotkania poruszony zostanie temat rosnącej roli technologii i algorytmów w podejmowaniu decyzji finansowych. Czy sztuczna inteligencja pomaga podejmować lepsze decyzje, czy raczej pogłębia nasze błędy? Jak zmienia się odpowiedzialność za decyzje w świecie cyfrowym? Spotkanie skierowane jest do wszystkich osób zainteresowanych ekonomią, finansami oraz psychologią podejmowania decyzji – zarówno uczniów i studentów, jak i osób, które chcą lepiej zrozumieć własne zachowania finansowe. |
Nauki ekonomiczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Gospodarka o obiegu zamkniętym a ochrona planety |
Wykład będzie poświęcony istocie gospodarki o obiegu zamkniętym, ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia nauk o Ziemi, jej zasobów oraz ich ograniczoności. Gospodarka o obiegu zamkniętym stanowi odpowiedź na wyzwania związane z nadmierną eksploatacją zasobów naturalnych i ma na celu ograniczenie jej negatywnych skutków. |
Nauki o Ziemi |
|
| Spotkanie festiwalowe | Jak maszyna podejmuje decyzję i co ma do tego Twój sąsiad? |
Czy zastanawiałeś się kiedyś, jak Netflix wie, co chcesz obejrzeć, albo skąd Twój telefon wie, że na zdjęciu jest pies, a nie kot? To nie magia – to czysta matematyka ukryta pod maską Sztucznej Inteligencji. Podczas prezentacji rozłożymy na czynniki pierwsze jeden z najbardziej znanych algorytmów uczenia maszynowego - k najbliższych sąsiadów. Przejdziemy drogę od prostego problemu klasyfikacji, przez matematyczną magię odległości, aż do momentu podejmowania decyzji. Spróbujemy wspólnie zebrać dane i zastosować omawiany algorytm, aby przewidywać preferencje i decyzje uczestników w czasie rzeczywistym. Na bazie informacji zebranych prosto z sali, wspólnie "nauczymy" algorytm przewidywania wyborów losowej osoby z publiczności. Zobaczysz na własne oczy, jak liczby zamieniają się w podejmowanie decyzji przez maszynę. |
Nauki techniczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Nasz fascynujący mózg - poznaj, jak jest zbudowany i jak działa |
W trakcie prelekcji będzie można posłuchać o tym: 1. jak mózg jest zbudowany, 2. gdzie są w mózgu obszary istotne dla takich funkcji jak czucie ciała, ruch, widzenie, mowa, uwaga, myślenie, liczenie; 3. co się dzieje, gdy mózg choruje albo jakaś część jest uszkodzona; 4. czy mózg się starzeje, 5. jak można dbać o mózg. |
Nauki społeczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Pałac Staszica - historia i architektura |
Historyczna siedziba Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk to jedna z najbardziej znanych budowli polskiego klasycyzmu, można ją nazwać ikoną warszawskiej architektury, a splendoru i atrakcyjności dodaje gmachowi nie tylko szacowne otoczenie, lecz także wzniesiony, niemal w tym samym czasie co pałac, pomnik Kopernika, ustawiony na osi głównego wejścia. Gmach powstał dzięki ogromnemu zaangażowaniu i determinacji prezesa TWPN Stanisława Staszica, a przede wszystkim dzięki jego hojności, dlatego z czasem, na pewno jeszcze przed połową XIX wieku, zaczęto używać zwyczajowo określenia „pałac Staszica”. Dwustuletnie powikłane dzieje gmachu kilkukrotnie niszczonego i poddawanego przebudowom, o wielokrotnie zmieniającej się funkcji, trwale zapisały się w dziejach Warszawy, stając się zarazem i świadkiem, i ilustracją zachodzących przemian.
|
Obszar sztuki |
|
| Spotkanie festiwalowe | Propaganda od kuchni czyli o walce na słowa na forach i serwisach geopolitycznych |
W przestrzeni internetowej media społecznościowe stanowią ważne źródło informacji, o czym wszystkie zainteresowane kształtowaniem opinii publicznej strony doskonale wiedzą. Może to także oznaczać chaos informacyjny i trudność w odróżnieniu informacji prawdziwych od prób manipulacji przy pomocy różnych technik językowych. Przy pomocy prostej i dostępnej praktycznie dla każdego zainteresowanego analizie lingwistycznej można wstępnie wskazać czy na poziomie słownictwa, gramatyki, składni zdań, wyrażanych emocji i używanych wzmacniaczy stylistycznych (metafory, przenośni, ironia, hejt występują specyficzne formy, sygnalizujące chęć wzbudzenia u odbiorcy pozytywnych lub negatywnych emocji. A dalej można sprawdzić, czy stosowane zabiegi odniosły pożądany skutek. "Propaganda od kuchni" to także szybka próba pokazania kilku niezbyt skomplikowanych działań na tekstach, które zainteresowane osoby mogą także wykonać u siebie "w kuchni" przy pomocy dostępnych w sieci lub już zainstalowanych na komputerach programów - czyli mały wstęp do lingwistyki korpusowej. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Trudności w polskiej psychiatrii dzieci i młodzieży - jak może pomóc podejście Gestalt |
Pierwszym krokiem do rozwiązania jakiegokolwiek problemu to zauważyć, że w ogóle ten problem istnieje. Krok pierwszy: Polska Psychiatria Dzieci i Młodzieży ma problem. Dla większości specjalistów, pacjentów i ich rodziców nie jest to żadna nowina. To co jest - potencjalnie - nowością to zwrócenie uwagi, że wszystkie te trzy grupy ludzi widzą inne problemy tego samego systemu. Czy wszyscy się mylą? Czy wszyscy mają rację? A może coś pomiędzy? Specjaliści, pracujący na oddziałach i w poradniach, powiedzieliby pewnie o za małych środkach finansowych na szkolenia, wypłatach czy wyposażenia oddziałów. Powiedzieliby o często starych, niedostosowanych budynkach i korytarzach, a także o niewystarczającej ilości superwizji (wsparciu terapeutów w prowadzonych przez nich procesach). Zwróciliby uwagę na niewspółpracujących rodziców czy nauczycielach przekraczających granice uczniów. Rodzice Pacjentów powiedzieliby zapewne o za długich kolejkach oczekiwania na oddział, małej skuteczności oddziaływań terapeutyznych, a także o niesprawiedliwej tendencji psychologów i terapeutów do “zwalania całej winy na Nas - rodziców”. A co by powiedziała młodzież? Co by powiedziały dzieci? Przez lata słucham głosów pacjentów oddziałów i poradni psychiatrycznych i przez lata słyszę co często odpowiadają na te głosy “dorośli” - psychiatrzy, nauczyciele, terapeuci i rodzice. “To manipulacja”, “to zwalanie winy”, “to złośliwość”, “to objaw choroby”... Jestem ciekaw co by się stało gdyby tych głosów wysłuchać. Udało mi się, przy niemałej pomocy moich kolegów i koleżanek (terapeutek, psychoterapeutów i psychiatrów) spisać listę problemów stworzonych przez najważniejszych Zainteresowanych usługą jaką jest Polska psychiatria dla dzieci i młodzieży. Zebrane na przestrzeni lat, z różnych oddziałów, poradni i gabinetów psychoaterapeutycznych głosy są zaledwie początkiem potrzebnej dyskusji. Co my - dorośli - z tymi głosami zrobimy to kolejny krok. Oferta nurtu Gestalt w psychiatrii może być tym kolejnym krokiem - o jej szczegółach chciałbym porozmawiać z uczestnikami. Zapraszam! |
Nauki medyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | W drogę! Podróż i podróżowanie w dawnej Galicji |
Na spotkaniu dowiemy się, w jaki sposób podróżowano w dawnej Galicji. Prześledzimy mapy dawnych gościńców, dowiemy się o niedogodnościach podróży karetą, konieczności przekraczania nowych zaborczych granic oraz trudności w zdobyciu paszportu i wizy. Wiek XIX jest nazywany wiekiem pary, dlatego zajrzymy na galicyjskie dworce, sprawdzimy jak najszybciej dojechać ze Lwowa do Wiednia koleją żelazną oraz którego miejsca w wagonie lepiej nie wybierać. Koniec wieku to początek ery motoryzacji. Zobaczymy, jak wyglądały pierwsze automobile, gdzie nimi można było jeździć. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Współczesna literatura białoruska a sytuacja społeczno-polityczna Białorusi – perspektywy i wyzwania |
Cezurą we współczesnej literaturze białoruskiej są lata 90. XX wieku i rozwiązanie ZSRR. Wówczas bowiem na scenie literackiej spotkali się przedstawicieli wielu pokoleń o różnych poglądach, co do kształtu nowej literatury. Na przestrzeni ostatnich 30 lat w twórczości białoruskich autorów pojawiały się motywy typowe dla nurtów europejskich jak np. tematyka przestrzeni, feminizm czy rewizja okresu przełomu. Niewątpliwie obecne uwarunkowania społeczno-polityczne Białorusi skłaniają do ożywionej dyskusji nie tylko w sferze publicznej, ale także są jednym z tematów literatury, tak o charakterze wspomnieniowym, jak i beletrystycznym. Sfałszowane wybory na prezydenta w 2020 r. i brutalnie stłumione protesty są jednym z motywów w literaturze ostatnich trzech lat. Należy jednak podkreślić, że utwory podejmujące aktualne problemy społeczno-polityczne są wydawane poza granicami Białorusi jak np. książki Bacharewicza. W ojczyźnie autora niektóre są już zakazane. Obecna sytuacja na Białorusi w tym zaostrzone represje przeciwko osobom krytykującym reżim, a także obrońcom praw człowieka, brak wolności słowa i stale rosnąca liczba więźniów politycznych jak i emigrantów budzą niepokój i skłaniają do dyskusji na temat perspektyw białoruskiej twórczości. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Krystalizacja białka |
Znajomość struktury przestrzennej białek pozwala zrozumieć procesy biologiczne, na najbardziej podstawowym, atomowym poziomie: sposób w jaki przebiegają reakcje katalizowane przez enzymy; sposób w jaki białka oddziałują z innymi białkami i małymi cząsteczkami; itp. Znajomość struktury, miejsc aktywnych lub wiążących w białkach, pozwala na zrozumienie ich specyficzności substratowej i zaprojektowanie cząsteczek lepiej z nimi oddziałujących, np. potencjalnych leków. W krystalografii rentgenowskiej białek największym wyzwaniem jest pierwszy etap na drodze do uzyskania struktury, czyli otrzymanie dobrze rozpraszającego kryształu białka, co będzie tematem poniższych ćwiczeń. |
Nauki biologiczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Warsztaty rakietowe w Łubcu |
Uczestnicy warsztatów, pod nadzorem instruktorów z Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii oddział w Warszawie, zbudują model rakiety wielokrotnego użytku, zaopatrzonej w silnik. Minimalny wiek uczestników 8 lat. Budowa wymaga precyzji, dlatego dla dzieci między 8-12 lat konieczna pomoc rodziców w czasie trwania warsztatów.
|
Nauki fizyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Kresowe multikulti, czyli kilka zdań o wschodnim pograniczu Polski |
Spotkanie, poświęcone dyskusji o szeroko pojmowanych kresach, czyli wschodnim pograniczu polsko-białorusko-ukraińskim, a dokładniej mówiąc o regionie Podlasia i Polesia. Wspólna debata o tych ziemiach, pozwoli zrozumieć niezwykle skomplikowane dzieje podlaskich i poleskich terenów, historie tutejszego osadnictwa, kulturowe wartości i społeczne tradycje pogranicznych obszarów, lokalny język, wraz z funkcjonującymi tutaj dialektami, występujące tu Kościoły i wyznania, czy wreszcie granice administracyjne i kulturowe omawianych regionów Polski. Uczestnicy spotkania poznają zarówno kresowe zwyczaje obrzędowości dorocznej i rodzinnej (np. tradycje Bożego Narodzenia, Wielkanocy, Wniebowzięcia NMP, czy też chrztu, wesela i pogrzebu), niepowtarzalny język i charakterystyczną gwarę lokalnej ludności, ich kulturę, a także religię. Na spotkaniu zaprezentowane zostaną zarówno dawne tradycyjne pieśni – wykonywane w kilku słowiańskich językach (m.in. przez śpiewaczkę ludową Olgę Pawluczuk z nadbużańskiej wsi Bubel Łukowiska), jak i sama autentyczna mowa, bądź też gwara rdzennych mieszkańców regionu (autochtonów), będąca swego rodzaju mieszaniną języka dawnych Rusinów i osadzających się na tych ziemiach Polaków. Zwrócona zostanie również uwaga na kontekst kultury materialnej, w którym szczególnym wyróżnikiem danego obszaru może być charakterystyczna drewniana zabudowa, wraz z rozmieszczeniem domostw i poszczególnych budynków gospodarczych, a także specyficzny dla wybranych regionów strój. Tym samym, spotkanie i towarzysząca mu dyskusja ukaże najbardziej reprezentatywne przykłady różnorodnych wartości kultury duchowej i materialnej, stanowiące „kulturową wizytówkę regionu”. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Magnetyczny Rezonans Jądrowy jako wgląd w świat cząsteczek |
Świat chemików kręci się często wokół białych proszków i przezroczystych płynów. Co jeśli nie jesteśmy pewni, co dokładnie jest w probówce? Jak sprawdzić (bez niszczenia próbki) czy udało nam się zsyntetyzować pożądany związek? A może chcemy dowiedzieć się co wchodzi w skład naszego napoju lub czy dwie substancje oddziałują ze sobą? Nieinwazyjnych technik jest tylko kilka i jedną z nich (szeroko wykorzystywaną) jest spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego (NMR). NMR to potężne narzędzie, które umożliwia nam identyfikację związków i badanie struktur przestrzennych cząsteczek, jak również badanie oddziaływań, dyfuzji czy monitorowanie reakcji. Spotkanie będzie podzielone na trzy części: |
Nauki chemiczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Od poczęcia do narodzin – fascynująca historia początku życia |
Jak zaczyna się życie człowieka? Co dzieje się w organizmie kobiety w czasie ciąży? Jak rozwija się dziecko przed narodzinami i czego potrzebuje noworodek w pierwszych dniach życia? Podczas zajęć uczestnicy w przystępny i ciekawy sposób poznają niezwykłą drogę człowieka od poczęcia, przez rozwój w łonie matki, aż po narodziny i pierwsze chwile po porodzie. Porozmawiamy o zdrowiu prokreacyjnym, ciąży, porodzie, połogu, karmieniu piersią oraz początkach rodzicielstwa. Zajęcia będą miały charakter interaktywny — z wykorzystaniem modeli, fantomów, zdjęć i prezentacji multimedialnej. Uczestnicy będą mogli zadawać pytania, rozwiewać wątpliwości i lepiej zrozumieć, jak nauka, medycyna i opieka wspierają mamę oraz dziecko na początku wspólnej drogi. |
Nauki medyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Senior jako współtwórca innowacji. Jak razem projektować inteligentne rozwiązania dla starości |
Spotkanie będzie miało formę warsztatu, poprzedzonego krótkim wprowadzeniem do idei współprojektowania technologii wspierających osoby starsze. Punktem wyjścia będzie międzynarodowy projekt EMA_FRAILTY (Horizon Europe, 2025–2028) z udziałem SGH, który łączy inteligentne technologie z codzienną samooceną zdrowia, umożliwiając wczesne wykrywanie sygnałów osłabienia i lepsze dopasowanie wsparcia do potrzeb seniorów. Jego celem jest wydłużenie okresu samodzielnego i godnego życia we własnym domu. W części warsztatowej uczestnicy wspólnie poszukają odpowiedzi na pytanie, jak skutecznie włączać osoby starsze, ich rodziny i opiekunów w proces tworzenia takich rozwiązań – od projektowania „dla”, przez „z”, aż po „przez” seniorów. W pracy indywidualnej i grupowej powstaną konkretne pomysły na współpracę, m.in. warsztaty współprojektowania, living labs czy prototypowanie, a także sposoby pokonywania barier, takich jak kompetencje cyfrowe, zaufanie czy dostępność. Warsztat promuje nowoczesne podejście do gerontechnologii oraz inspiruje do tworzenia rozwiązań naprawdę odpowiadających potrzebom użytkowników. Spotkanie jest otwarte dla wszystkich zainteresowanych przyszłością opieki i innowacjami społecznymi – bez względu na doświadczenie. Liczy się Twoja perspektywa jako mieszkańca, członka rodziny, opiekuna czy potencjalnego użytkownika. |
Nauki społeczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Stulecie równania Schrödingera |
Erwin Schrödinger kierując się równaniem Hamiltona mechaniki klasycznej i własną intuicją podał równanie na funkcję falową Psi. Kwadrat tej funkcji rho oznacza prawdopodobieństwo znalezienia cząstki. Sama funkcja jest tajemnicza, zwłaszcza przy opisie zjawisk zależnych od czasu, gdy współczynnik przy pochodnej czasowej równania Schrödingera jest urojony, a funkcja Psi zespolona. Tutaj jest styczność równania Schrödingera z teorią względności: w obu współczynnik przy zmiennej czasowej jest urojony. W ciągu stu lat swego istnienia równanie to przeobraziło naukę, pozwoliło wyjaśnić budowę nie tylko atomów i cząsteczek, oraz wyznaczyć poziomy energetyczne półprzewodników. Zrozumiałe stało się tak podstawowe zjawisko, jak anomalia własności wody. Jeśli rozpisać równanie Schrödingera na część rzeczywistą i urojoną dostajemy dwa powiązane równania typu równania drgań płyty. Można przekształcić równanie Schrödingera tak, by zamiast części rzeczywistej i urojonej funkcji Psi występowała funkcja rho i pewna funkcja Theta pełniąca rolę potencjału termodynamicznego. Wtedy równanie Schrödingera przekształca się w równanie ciągłości mechaniki klasycznej. Jednak ceną jak płacimy za unaocznienie jest utrata liniowości cennej w równaniu Schrödingera. |
Nauki techniczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Ciekłe kryształy i monitory LCD |
Wykład został przygotowany w ramach 30 Festiwalu Nauki w Warszawie. Każdy z nas korzysta codziennie z urządzeń, które komunikują się z nami z pomocą wyświetlaczy ciekłokrystalicznych. Jak sama nazwa wskazuje, mają one dużo wspólnego z substancjami, które nazywamy ciekłymi kryształami. Historia ciekłych kryształów zaczęła się w 1888 roku, a historia wyświetlaczy ciekłokrystalicznych dopiero w 1964 roku. Na wykładzie zostaną omówione właściwości ciekłych kryształów i przedstawione fizyczne podstawy działania wyświetlaczy. Wykład jest przygotowany dla wszystkich, ale szczególnie będzie interesujący dla uczniów szkół średnich zainteresowanych fizyką i technologią. Wykład będzie zawierał także elementy pokazu/eksperymentu. |
Nauki fizyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Gospodarka obiegu zamkniętego – czy możliwa jest zmiana paradygmatu rozwoju ekonomicznego? |
Czy wiesz, że 90 proc. z surowców wykorzystywanych do produkcji staje się odpadami zanim produkt opuści fabrykę, podczas gdy 80 proc. wytworzonych produktów trafiających na rynek wyrzuca się w ciągu pierwszych 6 miesięcy ich używania? Czy wiesz, ile każdy z nas generuje samych odpadów opakowaniowych w ciągu roku? A ile milionów ton śmieci generują przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe na całym świecie, w ciągu jednej tylko minuty? Ile plastiku płynie rzekami i trafia do oceanów, a ile nigdy nie zakupionej lub wyrzuconej odzieży zalega na pustyniach? Liczby te absolutnie nie mają być jedynie przyczyną smutku i narzekania, ale hasłem i motywacją - powodem do tego, by samodzielnie włączyć się w budowanie gospodarki obiegu zamkniętego (GOZ)! Bo GOZ to jedyny obecnie model rozwoju ekonomicznego, który może odwrócić trend postępującej degradacji środowiska naturalnego na całym świecie. To dzięki cyrkularności możemy „odśmiecić” krajobrazy nie tylko w Polsce, ale na całym świecie, zatrzymać degradację. Na naszym spotkaniu zastanowimy się i przedyskutujemy, jakie efekty przynosi gospodarowanie w układzie linearnym, ile skorzystała na tym ludzkość i kto jest beneficjentem tradycyjnej ekonomii. Przeanalizujemy fakty i dane na temat gospodarki cyrkularnej i zastanowimy się, czy może ona pogłębić różnice dochodowe i jeszcze bardziej spolaryzować społeczeństwa czy przeciwnie. Spróbujemy odpowiedzieć sobie na pytanie, jakie warunki spełnić musi biznes by świat podążał w kierunki GOZ, ale też jaka jest tu rola rządów i regulacji. Wreszcie - jak zmienić sposób myślenia konsumentów i przekonać ich, że choćby poprzez codzienne wdrażanie zasad „5R”, można pomóc we wdrażaniu obiegów cyrkularnych w ekonomii.
|
Nauki ekonomiczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Grypa – budowa i funkcjonowanie wirusa, szczepionki i leki |
Grypa niezmiennie stanowi olbrzymie wyzwanie zdrowotne, społeczne i ekonomiczne. Pandemia „świńskiej grypy” A/H1N1 z 2009 roku spowodowała setki milionów zakażeń i ponad 0,5 miliona zgonów. Rocznie ok. 3–5 milionów osób ciężko przechodzi grypę sezonową, a ponad 0,5 miliona umiera na skutek infekcji lub pogrypowych powikłań. Dzieje się tak pomimo dostępności szczepionek i leków przeciwko grypie. Wiele osób, zwłaszcza starszych lub z osłabionym układem odpornościowym, nie może przyjąć szczepionki lub nie uzyskuje wystarczającej ochrony poszczepiennej. Jednocześnie historia pokazuje, że nowo pojawiające się warianty wirusa mogą nabywać oporność na leki. Z tego powodu zaprzestano stosowania amantadyny, szeroko używanej przeciw grypie w latach 80. i 90., a popularny oseltamiwir był nieskuteczny wobec sezonowych szczepów cyrkulujących w latach 2007–2009. Podczas wykładu przybliżymy molekularne mechanizmy działania i budowę wirusa grypy. Zagłębimy się w organizację genomu RNA grypy oraz szczegóły funkcjonowania jej polimerazy – białka, które powiela genom wirusa i przepisuje go na mRNA. Opowiemy, jak wirus grypy przejmuje kontrolę nad procesami komórkowymi i co oznacza, że „kradnie” 5′ cap, czyli „czapeczkę” komórkowego mRNA. Przyjrzymy się co sprawia, że grypa tak szybko mutuje i dlaczego nieustannie powstają jej nowe warianty. Wytłumaczymy także, jak powstają i co zawierają szczepionki przeciw grypie, oraz jak działają dostępne leki.
|
Nauki biologiczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Mydło i kremidło |
„Mydło i kremidło” to zajęcia skierowane do uczestników powyżej 10. roku życia. Podczas warsztatów dowiemy się, z czego składają się kosmetyki oraz które składniki są naprawdę niezbędne do ich tworzenia. W trakcie zajęć będziemy własnoręcznie przygotowywać ekologiczne preparaty pozbawione konserwantów. Nasze kosmetyki będą miały krótszy termin przydatności, ale za to będą bardziej przyjazne dla skóry. |
Nauki chemiczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Z polotem – o zapachach w dawnej aptece |
Jak pachniała dawna apteka? Czy zapach może pomagać w poznawaniu historii? I dlaczego niektóre wonie tak łatwo przywołują wspomnienia? Podczas lekcji w Muzeum Farmacji uczestnicy i uczestniczki poznają świat zapachów związanych z dawną apteką. W otoczeniu zabytkowych moździerzy, pistli, naczyń aptecznych i butelek ze szkła uranowego przyjrzą się temu, jak przechowywano i wykorzystywano wonne surowce: zioła, przyprawy, olejki, wody zapachowe i kadzidła. Wspólnie sprawdzimy, czym różni się zapach suszonej rośliny od zapachu olejku eterycznego, porozmawiamy o pamięci zapachowej i o tym, jak zmysły mogą pomagać w odkrywaniu muzealnej ekspozycji. Pojawią się także wątki związane z dawnymi sposobami otrzymywania zapachów oraz z rolą aromatycznych substancji w farmacji. W części warsztatowej uczestnicy i uczestniczki stworzą własną wodę zapachową inspirowaną zapachem dawnej apteki. |
Nauki medyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Atomic Age Design - strach, fascynacja i science-fiction |
Wykład stanowi analizę wzornictwa z połowy XX wieku, w którym lęk przed zagrożeniem nuklearnym przenikał się z utopijną wiarą w postęp technologiczny. Punktem wyjścia są obiekty codziennego użytku, których wizualny język, oparty na inspirowanych kosmosem i fizyką formach, ukształtował ówczesne wyobrażenia o przyszłości. Analizie poddane zostaną projekty ukazujące, jak design tej epoki pełnił rolę oswajania społecznych niepokojów poprzez estetyzację nauki. Udział w wydarzeniu pozwala na zrozumienie, w jaki sposób materialne dziedzictwo Ery Atomowej wpłynęło na kulturę wizualną, stając się trwałym fundamentem dla budowania futurystycznych światów w kinie science-fiction. |
Nauki humanistyczne |
|
- 1
- 2
- 3
- 4
- następna ›


