Spotkania weekendowe

Opowiem o grach, które zmuszają każdego grającego do oceny stopnia racjonalności innych graczy i dopasowania do tego swojej strategii. W trakcie wykładu zaproponuję uczestnikom wzięcie w nich udziału - będą nagrody!

Jak celiakia manifestuje się w wieku dziecięcym i dlaczego jej objawy często są niespecyficzne. Omówimy mechanizmy immunologiczne leżące u podstaw choroby.

Czy suplementy mogą zaszkodzić? Dowiesz się, które suplementy mają potwierdzone działanie naukowe. Porozmawiamy też o bezpieczeństwie i najczęstszych błędach. 
Wywiad dotyczący suplementacji to często pomijany element diagnostyki, który może mieć ogromne znaczenie kliniczne.

W trakcie spotkania omówimy, jak zadawać pytania o suplementację, na co zwracać uwagę i jakie preparaty najczęściej powodują problemy.

Zapraszamy na zabawy z przyrodą w jesiennej scenerii Ogrodu Botanicznego. Przyjrzymy się kolorom i kształtom, sprawdzimy zapachy i zbadamy faktury. Będziemy wspólnie wprawiać w ruch, analizować i dociekać, świetnie się przy tym bawiąc.

Razem z najmłodszymi badaczami poszukamy odpowiedzi na pytania, które podsunie nam ciekawość świata. Dlaczego rośliny w ogóle mają owoce? Czy wszystkie z nich wyglądają smakowicie? Czy tylko te najbardziej soczyste i pachnące mogłyby znaleźć się na naszych talerzach? A które z nich chomikują zwierzęta?

Tę tematykę rozwijamy w ramach obecnego roku tematycznego w Ogrodzie – Apetycznego Botanicznego.

To świetna okazja na aktywne i twórcze spędzenie czasu na świeżym powietrzu, rozbudzające w maluchach naturalną ciekawość świata.

Rodzinne warsztaty w Ogrodzie dla dzieci do 6 roku życia z opiekunem. 1 dziecko + 1 opiekun (1 opiekun może mieć pod opieką więcej dzieci).

Ten agent porusza się z prędkością światła i potrafi błyskawicznie współpracować z partnerem na dowolną odległość. Dlatego fizycy wysyłają go na misje wszędzie tam, gdzie konieczne jest wykonanie zadania niemożliwego nawet dla najpotężniejszego klasycznego komputera.

Podczas wykładu prześledzimy akta personalne tej niezwykłej cząstki i odkryjemy, jakie kwantowe supermoce posiada. Następnie przyjrzymy się brawurowym operacjom specjalnym, w których z powodzeniem brał udział wraz ze swoimi partnerami.

Spacer entomologiczny, poprzedzony wstępem teoretycznym o celach i podstawowych metodach badań owadów. 

"Potęga światła – lasery i inne historie” to popularnonaukowa opowieść o jednym z najbardziej fascynujących wynalazków XX wieku oraz o pozostałych technologiach fotonicznych, które kształtują współczesny świat na równi z technologiami mikroelektronicznymi.

W trakcie spotkania omówione i zaprezentowane zostaną podstawowe właściwości światła laserowego, dzięki którym lasery znalazły zastosowanie w medycynie, telekomunikacji, przemyśle, badaniach naukowych, elektronice użytkowej czy systemach bezpieczeństwa. Wykład pokaże również, że współczesna fotonika to znacznie więcej niż same lasery – uczestnicy usłyszą m.in. o światłowodach, czujnikach optycznych oraz układach fotoniki scalonej, umożliwiających integrację zaawansowanych funkcji optycznych na pojedynczych chipach.

Wykład uzupełni krótki pokaz laserowy.

Serdecznie zapraszamy!

Uczestnicy warsztatów, pod nadzorem instruktorów z Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii oddział w Warszawie, zbudują model rakiety wielokrotnego użytku, zaopatrzonej w silnik. Minimalny wiek uczestników 8 lat. Budowa wymaga precyzji, dlatego dla dzieci między 8-12 lat konieczna pomoc rodziców w czasie trwania warsztatów.

Zajrzyj tam, gdzie na co dzień wstęp mają tylko pracownicy biblioteki, i poznaj Bibliotekę Główną WAT od zupełnie nowej strony!

W ramach wydarzenia odkryjesz przestrzenie, które pozostają zazwyczaj ukryte dla użytkowników – miejsca, gdzie przechowywana jest wiedza całej Uczelni, a także nowoczesne rozwiązania wspierające codzienne funkcjonowanie biblioteki. Zobaczysz, jak wygląda przechowywanie zbiorów od kulis. Poznasz najstarsze i najbardziej wyjątkowe egzemplarze, dowiesz się, jak dba się o ich bezpieczeństwo i trwałość dzięki specjalistycznym rozwiązaniom, takim jak system RFID, teczki antykwasowe czy regały przesuwne. Pracownicy pokażą, jak odnajdywane są zamówione książki i jak działa system zamówień, który na co dzień pozostaje niewidoczny dla czytelników.

To jednak nie wszystko. Poznasz także nowoczesne rozwiązania, które ułatwiają i przyspieszają dostęp do zbiorów. Dowiesz się, jak działa wrzutnia – „najcichszy pracownik biblioteki” – oraz prześledzisz drogę książki, od momentu jej zwrotu aż do ponownego udostępnienia. Zobaczysz także książkomat od zaplecza: jak przebiega proces zamawiania i odbioru książek oraz w jaki sposób biblioteka przygotowuje i uzupełnia jego zasoby.

To wyjątkowa okazja, by przekonać się, że biblioteka to nie tylko półki i książki, ale dynamiczna przestrzeń, która łączy tradycję z nowoczesnością i rozwija się w tempie życia współczesnych studentów.

Tytułowy wybór wzorca konsumpcji ma znaczenie znacznie wykraczające poza codzienną krzątaninę homo economicus. Domyślny homo sapiens podobnie kształtuje swoje nastawienie badawcze: często zajmuje się problemami mniejszej wagi (i sławy), ale bardziej rokującymi na rozwiązanie. Bohaterami mojego odczytu będą  sumy dwóch kwadratów, jako ubodzy (ale chciani) krewni szlachetnych liczb pierwszych: poczęstunek ma być skromny, ale obfity:)

Co dzieje się w błonie śluzowej jelita cienkiego po ekspozycji na gluten. Mechanizmy autoimmunologiczne prowadzące do uszkodzenia kosmków jelitowych.

Zanim wyruszymy w podróż przez historię energii jądrowej, wyjaśnimy najczęściej mylone pojęcia związane z promieniotwórczością. Zaczniemy od pierwszych wypadków związanych z promieniotwórczością - z czasów, gdy poznawano jej naturę i intensywnie poszukiwano potencjalne zastosowania. Nieprzypadkowo będzie to okres drugiej wojny światowej i badań prowadzonych w nazistowskich Niemczech.

Następnie przejdziemy do pierwszego udanego uruchomienia reaktora jądrowego oraz historii programu Manhattan. Dalej czeka nas opowieść o wypadkach, awariach i katastrofach - zarówno tych najbardziej znanych, jak i mniej obecnych w powszechnej świadomości: Three Mile Island, Kysztym, Prypeć i Czarnobyl, Fukushima…

Porozmawiamy o zdarzeniach będących skutkiem błędów, nieprzewidzianych okoliczności, ale też o incydentach wywołanych celowo. Wspomnimy również o niebezpiecznych eksperymentach prowadzonych w ramach programu Manhattan.

Na zakończenie poznamy niemal anegdotyczną, a jednak prawdziwą historię amerykańskiego nastolatka, który postanowił zbudować reaktor jądrowy… w szopie za domem.

Mastaba Faraona to tajemniczy grobowiec, który znajduje się w południowej części Sakkary, ok. 25 km na południe od Kairu w Egipcie. Zbudował go faraon o imieniu Szepseskaf (ok. 2500 p. n.e.), ostatni władca epoki budowniczych wielkich piramid. Jego przodkowie to słynni faraonowie IV dynastii: Cheops (Chufu), Chefren (Chafre) oraz Mykerinosa (Menkaure). To właśnie ich grobowce są jedynym z siedmiu cudów świata starożytnego, jaki przetrwał do naszych czasów. Bo jak mawia stare arabskie przysłowie ludzie lękają się czasu, a czas boi się piramid!

Jednak Szepseskafa w przeciwieństwie do swoich wielkich przodków nie wzniósł swego grobowca w Gizie, lecz w Sakkarze, i nie była to piramida, lecz mastaba (po arabsku ława), rodzaj grobowca zarezerwowany podówczas dla dostojników, nie dla władców.

Czy zrobił tak dlatego, że nie było już miejsca Gizie na jego grobowiec, czy może dlatego, że chciał się uwolnić od stale rosnącego w siłę kleru boga słońca Ra? Czy w istocie za boskiego patrona wybrał Ptaha - głównego boga ówczesnej stolicy Egiptu – Memfis, które znajdowało się dokładnie naprzeciwko Sakkary? Te i inne pytania nurtują naukowców od wielu lat. Również sam grobowiec nigdy nie został dokładnie przebadany.

Szepseskaf rozpoczął budowę grobowca w pierwszym roku panowania, lecz nigdy jej nie ukończył, gdyż jego panowanie trwało prawdopodobnie zaledwie kilka lat. Jedne źródła podają, iż 4, inne, iż 7.

Niemniej, w ciągu tak krótkiego czasu udało mu się wznieść ogromną kamienną mastabę (w chwili obecnej ok. 100 m x 75 x 19 m), której budowę ukończyli jego następcy. Kim byli i dlaczego to zrobili – pozostaje również zagadką.

Od 2024 roku Mastaba Faraona jest badana przez polsko-egipską misję archeologiczną prowadzoną przez Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN i Ministerstwo Turystyki i Starożytności Arabskiej Republiki Egiptu. Już pierwsze sezony przyniosły wiele nowych danych na temat historii tego grobowca.

Młodzi Innowatorzy’2026 - prof. dr hab. T. Baczko

Wspieranie rozwoju młodych innowatorów, w warunkach dokonujących się zmian technologicznych, ekonomicznych i społecznych, pozostaje ciągle bardzo dużym wyzwaniem. Spotkanie pozwala zapoznać się z dorobkiem czołowych polskich organizacji społecznych, zaangażowanych w proces wspierania młodych talentów, potrzebami innowacyjnych pracodawców oraz osiągnięciami laureatów konkursów krajowych i zagranicznych.

Spotkanie zorganizowane przez Akademię WIT w Warszawie we współpracy z PAN Biuro Majątkowe.

Współczesna chemia coraz częściej opiera się na komputerowym modelowaniu świata atomów i cząsteczek. Dzięki dynamicznemu rozwojowi metod obliczeniowych możliwe staje się dziś przewidywanie wyników eksperymentów jeszcze przed ich przeprowadzeniem w laboratorium. Tego rodzaju podejście pozwala nie tylko lepiej rozumieć naturę materii, lecz także projektować nowe związki chemiczne, materiały i procesy technologiczne. Aby jednak komputerowy obraz rzeczywistości był możliwie wierny światu fizycznemu, konieczne jest stosowanie szeregu postulatów, modeli, zasad oraz przybliżeń, które stanowią fundament współczesnej chemii kwantowej i obliczeniowej.

Punktem wyjścia wykładu będą rozważania nad budową atomu oraz krytyczne spojrzenie na uproszczone modele i intuicyjne wyobrażenia, które często wynosimy ze szkolnej edukacji. Spróbujemy odpowiedzieć na pytanie, dlaczego klasyczne obrazy elektronów krążących wokół jądra są jedynie wygodnym przybliżeniem i w jaki sposób mechanika kwantowa zmienia nasze rozumienie mikroświata. Następnie wkroczymy w obszar chemii kwantowej, poznając jej najważniejsze postulaty oraz podstawowe pojęcia wykorzystywane do opisu atomów i cząsteczek.

W dalszej części wykładu poruszony zostanie problem ścisłych rozwiązań równań opisujących układy wielocząstkowe. Zobaczymy, dlaczego dokładne rozwiązanie takich problemów jest w praktyce niemal niemożliwe oraz jakie strategie pozwalają skutecznie przybliżać się do poprawnych wyników. Omówione zostaną najważniejsze rodzaje przybliżeń i ich znaczenie dla współczesnych badań chemicznych.

Na zakończenie odbędziemy podróż po podstawowych metodach chemii obliczeniowej wykorzystywanych we współczesnej nauce. Poznamy najprostsze praktyczne narzędzia służące do modelowania struktury i właściwości cząsteczek oraz zobaczymy, w jaki sposób teoria i obliczenia komputerowe wspierają dziś pracę chemików w laboratoriach badawczych.

Podczas pokazu będzie można zobaczyć roboty przemysłowe "na żywo". Są to jedne z najnowocześniejszych urządzeń aktualnie stosowanych w światowym przemyśle. Zaprezentujemy, jakie zadania mogą wykonywać roboty w warunkach pracy przemysłowej i w jakim stopniu mogą wyręczyć ludzi. Opowiemy także o istotnych zagadnieniach bezpieczeństwa pracy z robotami.

Interaktywne warsztaty dla dzieci od 6. roku życia, podczas których uczestnicy samodzielnie wykonują doświadczenia, budują proste urządzenia i odkrywają świat nauki poprzez eksperymenty związane m.in. ze światłem, magnetyzmem i elektroniką oraz – uwaga! – rozwiązują zagadki detektywistyczne. Wydarzenie ma formę otwartego laboratorium ze stanowiskami eksperymentalnymi, dzięki którym uczestnicy poznają naukę poprzez działanie i zabawę.

Warsztaty podzielone są na dwie przestrzenie. W pierwszej sali znajduje się strefa eksperymentów i odkryć z interaktywnymi stanowiskami tematycznymi. Uczestnicy poznają fascynujący świat kryształów i rozpoczną hodowlę własnego kryształu, dowiadując się, dlaczego kryształy odgrywają kluczową rolę w elektronice, laserach i nowoczesnych technologiach.

Na kolejnych stanowiskach będzie można samodzielnie wytworzyć prąd elektryczny. Czy da się uzyskać energię z owoców, roślin lub cieczy? Uczestnicy sprawdzą, czy uda się zasilić zegarek, diodę LED lub uruchomić brzęczyk piezoelektryczny. Starsi uczestnicy zbudują prosty alarm lub czujnik wilgotności oraz poznają podstawy elektroniki i fal elektromagnetycznych.

Nie zabraknie także doświadczeń z magnetyzmu, elektrostatyki i indukcji elektromagnetycznej. Uczestnicy przekonają się, czy można „zobaczyć” ładunki elektryczne, poznają działanie elektroskopu oraz sprawdzą, na czym polega hamowanie indukcyjne.

W drugiej sali uczestnicy wcielą się w rolę młodych detektywów i naukowców rozwiązujących zagadkę kryminalną poprzez analizę śladów, obserwacje optyczne i logiczne wnioskowanie. Poznają tajniki ukrytych wiadomości, filtrów optycznych, soczewek i światła UV.

Warsztaty pokazują, że nauka jest fascynującą przygodą, a fizykę można poznawać poprzez eksperymentowanie, odkrywanie i samodzielne działanie.

W okresie ostatniego zlodowacenia, przez ponad 100 tysięcy lat, w Europie panowały warunki diametralnie różne od współczesnych. Przez większość czasu dużą jej część zajmowała sucha, bezdrzewna tundra zamieszkiwana przez gatunki przystosowane do takiego środowiska - większe, takie jak mamuty, hieny jaskiniowe czy nosorożce włochate oraz mniejsze, na przykład norniki wąskogłowe lub obrożniki tundrowe. O ich historii możemy dowiedzieć się z kości odnajdowanych przez paleontologów, a jeszcze więcej, badając DNA zachowane w tych kościach. Badania kopalnego DNA, czyli DNA odczytanego z kości dawno nieżyjących organizmów, w ciągu ostatnich 20 lat zrewolucjonizowały naszą wiedzę o gatunkach żyjących w epoce lodowcowej, ich pochodzeniu, migracjach i reakcjach na dawne zmiany klimatu. Tak więc, jeżeli jesteście ciekawi, dokąd chadzały mamuty, czy hieny jaskiniowe znały swoich afrykańskich krewnych lub czy obrożniki emigrowały z Europy – zapytajcie genetyka!

Coraz więcej osób dobrowolnie rezygnuje, z niektórych technologicznych wygód: usuwa media społecznościowe, wraca do telefonów bez Internetu, wyłącza aplikacje albo celowo znika z sieci na całe dni. Dlaczego ludzie odłączają się od technologii w świecie, który oczekuje stałej dostępności?

W czasie wykładu opowiem o wynikach własnych badań dotyczących świadomego ograniczania technologii i pokażę, że bycie offline przestaje być ekscentrycznym gestem, a staje się sposobem radzenia sobie z przebodźcowaniem i próbą odzyskania kontroli nad własnym życiem.

Serdecznie zapraszam na nasze spotkanie.

Zapraszamy na wyjątkowe popołudnie w ramach Festiwalu Nauki w Warszawie – spotkanie z laureatem Nagrody Nobla Barrym Barishem, pionierem odkrycia fal grawitacyjnych. W swoim wykładzie „Badanie niewidzialnego wszechświata” prof. Barish opowie, jak współczesna fizyka pozwala nam wsłuchiwać się w ciche szepty niewidzialnego kosmosu – od fal w czasoprzestrzeni po tajemnice ciemnej materii. 

Wystąpienie (ok. 20-30 min) będzie tłumaczone na język polski, a po nim odbędzie się moderowana dyskusja o najnowszych osiągnięciach współczesnej fizyki. Przewidujemy możliwość zadawania pytań przez publiczność. 

Dyskusję poprowadzi prof. Leszek Roszkowski, wybitny fizyk teoretyczny i światowej klasy ekspert w dziedzinie badań nad ciemną materią. Profesor jest założycielem Astrocent – Centrum Naukowo-Technologicznego Astrofizyki Cząstek, które niedawno uzyskało status Międzynarodowego Instytutu Astrofizyki Cząstek Polskiej Akademii Nauk.

Wyrusz w fascynującą podróż po niewidzialnym wszechświecie w towarzystwie laureata Nagrody Nobla!
 

Profesor Barry Barish (ur. 27 stycznia 1936 r. w Omaha w stanie Nebraska w USA) jest amerykańskim fizykiem, który otrzymał w 2017 r. Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki za rewolucyjne odkrycie fal grawitacyjnych oraz konstrukcję wykrywającego ich detektora LIGO. Nagrodę podzielił z amerykańskimi fizykami Rainerem Weissem i Kipem S. Thornem.

Profesor Leszek Roszkowski jest cenionym fizykiem teoretycznym, specjalizującym się w fizyce cząstek elementarnych, astrofizyce, kosmologii i ciemnej materii. Po latach pracy badawczej w CERN oraz na uniwersytetach w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii powrócił do Polski w 2011 roku. Od 2018 roku pełni funkcję dyrektora Astrocent – Centrum Naukowo-Technologicznego Astrofizyki Cząstek, które w 2026 roku zostało przekształcone w Międzynarodowy Instytut Astrofizyki Cząstek Polskiej Akademii Nauk (w skrócie: Instytut Astrocent).

Wiele składników żywności zawiera substancje biologicznie czynne, które mogą wpływać na działanie układu nerwowego: pobudzenie, nastrój, przyjemność, uwagę, czy apetyt. Substancje takie czasem działają pojedynczo, a czasem dopiero w odpowiednich połączeniach - być może właśnie dlatego Aztekowie pili kakao z chilli i wanilią.

Podczas wykładu spojrzymy na wybrane składniki pokarmowe (przede wszystkim przyprawy korzenne) oczami neurobiologa. Sprawdzimy, czy galangal może działać jak amfetamina, skąd pomysł, że "wegański boczek" może poprawiać nastrój i czy można uzależnić się od sera.

Te kuchenne rozważania pomogą nam zrozumieć, jak działa nasz mózg: czym są neuroprzekaźniki, jak komórki nerwowe porozumiewają się ze sobą i dlaczego ta komunikacja jest tak precyzyjna. Nie mielibyśmy tej wiedzy, gdyby nie jeden krnąbrny Hiszpan, którego ojciec zabierał na karne spacery po cmentarzu i pewien Austriak, który nie mógł spać po nocach. Bo wiedza naukowa czasami pojawia się w bardzo nieoczekiwanych okolicznościach.

Proces budowy maszyn, urządzeń i różnego rodzaju przedmiotów użytkowych we współczesnym świecie nierozerwalnie związany jest z projektowaniem, w czasie którego inżynierowie wykorzystują złożone systemy wspomagania komputerowego.

Programy CAD (ang. Computer Aided Design) pozwalają na tworzenie w wirtualnej przestrzeni trójwymiarowej elementów o wyrafinowanych kształtach, w bardzo krótkim czasie. Spasowanie poszczególnych części rzeczywistej konstrukcji, które pojawiły się na początku w głowie konstruktora, a następnie na ekranie komputera, jest idealne. Możemy tego doświadczyć oglądając sprzęty i przedmioty codziennego użytku. Ten efekt potęguje możliwość współpracy programów CAD i CAM (ang. Computer Aided Manufacturing) z maszynami do automatycznej, cyfrowo sterowanej obróbki materii.

Z kolei współpraca komputerowych systemów CAD i CAE (ang. Computer Aided Engineering) pozwala na drodze obliczeń numerycznych zaprojektować urządzenie, które może być bardzo skomplikowane i odpowiedzialne, a jednocześnie będzie lekkie i bezpieczne. Systemy CAD-CAM-CAE wyparły już deskę kreślarską, ołówek, linijkę, kalkulator... Całe szczęście komputery we wszystkim nie wyręczą człowieka, gdyż człowiek nadal jest twórcą pomysłu, ale spowodowały, że inżynierowie osiągają swoje cele szybciej i w znacznie bardziej komfortowych warunkach.

Zabawa w układanie na różne sposoby figur z kostek domina (czyli prostokątów 1x2) może być zaskakująco głęboka matematycznie. Przekonamy się, że czasem proste zliczanie może przerodzić się w nieoczywisty dowód.

DNA większości z nas kojarzy się z podwójną helisą, charakterystyczną „drabiną życia”. Tymczasem wewnątrz każdej komórki materiał genetyczny jest niezwykle ciasno upakowany i nieustannie się zwija, rozplata oraz organizuje w przestrzeni niczym skomplikowane origami. To właśnie ten ukryty, trójwymiarowy wymiar DNA decyduje o tym, które geny są aktywne, a które pozostają wyciszone.

Podczas wykładu uczestnicy odkryją, jak przestrzenna organizacja genomu wpływa na funkcjonowanie komórek oraz rozwój chorób, takich jak nowotwory czy choroby neurologiczne. Pokażemy, dlaczego samo poznanie sekwencji DNA nie wystarcza, aby zrozumieć działanie organizmu, i jak nowoczesne technologie pozwalają dziś „zobaczyć” architekturę naszych genów.

Dopiero dziś zaczynamy rozumieć, że kluczowe może być nie tylko „co” w DNA jest zmienione, ale także „gdzie” znajduje się dana zmiana w trójwymiarowej przestrzeni jądra komórkowego i z jakimi genami może się ona komunikować. Odkrywanie tych ukrytych połączeń między genami a ich regulatorami otwiera zupełnie nowe możliwości diagnostyki.

Opowiemy również o najbardziej innowacyjnych kierunkach współczesnej medycyny – od terapii genowych po projektowanie leków wpływających na strukturę chromatyny i aktywność genów. Czy w przyszłości będziemy mogli naprawiać błędy w genomicznym origami tak, jak prostuje się zgiętą kartkę papieru?