Szkoła średnia

W 2026 r. mija 20 lat od śmierci Stanisława Lema (1921-2006) – jednego z najważniejszych i najbardziej znanych w Polsce i na świecie polskich twórców literatury fantastycznej. Był on również krytykiem literackim, który podejmował refleksję nad literaturą science fiction, a także nad innymi odmianami fantastyki – fantasy i literaturą grozy, nad formami i konwencjami fantastyki, obecnie tak licznie oferowanej przez wydawców książek i chętnie przyjmowanej przez czytelników oraz wpływającej na popularne produkcje komiksów, filmów czy gier. Zainspirowani w rocznicę śmierci Lema jego refleksją nad znaczeniem literatury fantastycznej, proponujemy młodzieży spotkanie, poświęcone charakterystyce i dziejom, a zwłaszcza rozwojowi literatury fantastycznej (science fiction, fantasy i horroru) w XIX wieku i jej polskim początkom w tym czasie. Pokaz ponad stuletnich książek z historycznego księgozbioru Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie unaoczni XIX-wieczne źródła literatury fantastycznej. Pomoże odpowiedzieć na takie pytania jak: skąd wzięli się w książkach wilkołak, mag, podróżnik w czasie i astronauta?, kto pierwszy napisał powieść o wampirach?, od jak dawna w literaturze można spotkać goblinów?, kto wymyślił podróż w czasie?, kto pierwszy opisał lot w kosmos? 

Inteligencja postrzegana jest jako zdolność rozumienia, uczenia się i adaptowania do otoczenia, a także wykorzystywania zdobytej wiedzy i umiejętności w różnych sytuacjach. My sami mówimy o sobie dumnie - Homo sapiens – człowiek myślący. Coraz częściej mamy też do czynienia ze sztuczną inteligencją, czasem z własnego, celowego wyboru, czasem już prawie nieświadomie.

A co z materiałami, które są zdolne do reagowania na zmiany? Jak nazwać te, które pod wpływem działania zewnętrznych bodźców, znacząco zmieniają swoje właściwości w sposób przewidywalny i odwracalny? Takie właśnie materiały inżynierowie nazywają inteligentnymi. Czy słusznie?

Zaskakująco wiele z mediów obecnych nawet w naszych organizmach potrafi zmieniać właściwości po wpływem np. zwiększonego lub przedłużonego wysiłku. Na wykładzie opowiem o materiałach, które w ciągu kilku milisekund zmieniają swoją drastycznie lepkość, gęstość i odczyn pod wpływem pola magnetycznego lub elektrycznego. Porozmawiamy też o związkach, które pod wpływem różnych impulsów chemicznych lub fizycznych zmieniają kolor, emitują światło, ulegają deformacjom a nawet same się naprawiają! Choć wiele zagadnień dotyczących tych materiałów jest jeszcze w trakcie badań, to zobaczycie jak często spotykamy się z materiałami inteligentnymi w życiu codziennym. 

Czy czasem nie możesz się z kimś dogadać? To się zdarza każdemu. Jako ludzie komunikujemy się w różny sposób. Przyjdź na lekcję i poznaj główne „typy komunikacyjne” ludzi. Ta wiedza pomoże Ci lepiej funkcjonować na co dzień – w szkole, w życiu, wśród rówieśników. 

Nanotechnologia, choć wciąż pełna tajemnic, coraz częściej wpływa na produkty, których używamy codziennie. Nanocząstki srebra dodawane są do wielu produktów, aby zapewnić im właściwości przeciwbakteryjne, nanomateriały węglowe poprawiają twardość lub przewodzenie prądu, gdy są dodane do kompozytów, a niektóre nanocząstki służą nam jako nośniki leków przeciwnowotworowych. Rosnące zapotrzebowanie na takie materiały przynosi nowe wyzwania inżynierii chemicznej - takie zaprojektowanie procesów otrzymywania nanomateriałów, aby były użyteczne, a jednocześnie opłacalne. 

Na wykładzie opowiem Wam o dwóch procesach otrzymywania nanomateriałów. Pierwszym będzie rozdmuch roztworu polimeru służący do otrzymania nanowłókien polimerowych. Drugim, precypitacja nanocząstek hydroksyapatytu w przepływowych mieszalnikach. W obu procesach stosujemy przepływ płynów, aby kontrolować powstawanie nanomateriałów. Nanowłókna mają wiele zastosowań, ale ja pokażę te związane z medycyną. Natomiast nanocząstki hydroksyapatytu, podobne chemicznie do składników mineralnych kości, mają głównie zastosowania medyczne i ja pokaże dwa. 

Na wykładzie dowiecie się nie tylko jak produkować nanomateriały, ale też jaką rolę w projektowaniu procesów otrzymywania nanomateriałów odgrywa inżynieria chemiczna. 

W świecie pełnym informacji, sztucznej inteligencji i ciągłych zmian nie wystarczy już tylko wiedzieć — trzeba umieć myśleć. Ale jak robić to efektywnie? Podczas wykładu przyjrzymy kompetencjom przyszłości, a w szczególności dwóm: krytycznemu i kreatywnemu myśleniu. Krytyczne myślenie pomaga odróżniać fakty od opinii, zadawać trafne pytania i nie dać się zwieść pozorom. Kreatywne myślenie szukać nowych rozwiązań, łączyć pozornie odległe pomysły i działać nieszablonowo. Czy można rozwijać obie te umiejętności jednocześnie? Jak wykorzystać je w szkole, na studiach, w pracy i codziennym życiu? 

Wykład poświęcony jest oświetleniu pomieszczeń w budynkach i ma na celu zwiększenie świadomości wpływu światła na człowieka oraz jego roli w tworzeniu przyjaznych miejsc nauki, pracy i odpoczynku. Przedstawione zostanie znaczenie światła, jego oddziaływanie wzrokowe i pozawzrokowe oraz sposoby oświetlania wnętrz.

Światło umożliwia widzenie i orientację przestrzenną, ale wpływa także na rytm dobowy, emocje, koncentrację i samopoczucie człowieka. Omówione zostaną potrzeby użytkowników związane z oświetleniem, zależne od funkcji pomieszczenia, a także wieku, doświadczeń i indywidualnej wrażliwości. Uwzględniona zostanie również szersza perspektywa obejmująca zużycie energii, koszty eksploatacji i wpływ na środowisko.

Wykład przedstawi podstawowe kryteria projektowania oświetlenia, takie jak natężenie światła, oświetlenie miejsca pracy i jego otoczenia, barwa światła, oddawanie barw oraz olśnienie. Omówione zostaną również systemy oświetleniowe i sposoby uzyskiwania różnych efektów świetlnych w pomieszczeniach.

Zaprezentowane będą przykłady oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych do pracy, nauki, odpoczynku i spędzania wolnego czasu, m.in. szkół, biur, sklepów i mieszkań. Pozwoli to powiązać potrzeby użytkowników z wymaganiami oświetleniowymi, zastosowanymi rozwiązaniami oraz wpływem otoczenia świetlnego na człowieka.

Wykład pomoże lepiej zrozumieć znaczenie światła i potrzebę jego świadomego wykorzystania w różnych przestrzeniach z myślą o jakości funkcjonowania ich użytkowników.

W ramach zajęć przybliżymy słuchaczom propozycję konstrukcji bardzo szybkiego środka transportu – Hyperloop. Przedstawimy wyniki prac dotyczące możliwości uruchomienia tego rodzaju systemu transportowego w Polsce. Skupimy się na zagadnieniach aerodynamiki, wynikających z nich ograniczeniach i możliwych rozwiązaniach. Rozważymy systemy organizacji ruchu i zapewnienia bezpieczeństwa. Będzie możliwość zajęcia miejsca w modelu kabiny takiego pojazdu oraz odbycia wirtualnego przejazdu jego symulatorem.

Promieniowanie jonizujące to jedno z naturalnie występujących w przyrodzie zjawisk fizycznych. Pomimo jego powszechności, często budzi w ludziach niezrozumienie, a niekiedy nawet strach. Naszym celem jest przybliżenie społeczeństwu wiedzy na temat promieniowania jonizującego, jego zastosowań oraz źródeł – zarówno naturalnych, jak i wynikających z działalności człowieka.

Prelegent podczas wykładu omówi cały zakres wiedzy o promieniowaniu jonizującym. Zaprezentuje podstawowe jego rodzaje, jednostki fizyczne opisujące to zjawisko, a także przedstawi zastosowania promieniowania jonizującego w różnych dziedzinach życia, takich jak energetyka, medycyna czy przemysł.

Wykład będzie połączony z prezentacją detektora promieniowania jonizującego oraz pomiarami wykonanymi przy jego użyciu na różnego rodzaju próbkach środowiskowych oraz elementach z naszego codziennego otoczenia, takich jak materiały budowlane.

Celem lekcji będzie zapoznanie słuchaczy z wybranymi niestandardowymi formami inwestycji, oraz z przedstawieniem możliwości oceny ich rentowności.

W czasie zajęć uczniowie zapoznają się z budową szkieletu osiowego oraz szkieletu kończyn u wybranych gatunków zwierząt domowych. Zajęcia odbędą się z wykorzystaniem całych złożonych szkieletów zwierząt jak również pojedynczych kości. 

Czym jest PKB i co naprawdę mówi o stanie gospodarki? Poznasz jego ograniczenia oraz alternatywne wskaźniki dobrobytu, które lepiej oddają jakość życia i rozwój społeczeństw.

Bardzo często docierają do nas informacje o nadziejach jakie naukowcy wiążą z nanotechnologią. O co w tym wszystkim chodzi? Czy chodzi o elastyczną elektronikę i różnego
rodzaju nanosensory, czy też emitery pojedynczych fotonów używane w technologiach kwantowych? A może chodzi o coś jeszcze innego? Podczas wykładu spróbuję przedstawić
bohaterów nanotechnologii, czyli obiekty o wielkości rzędu nanometrów. Należą do nich kropki i studnie kwantowe, grafen i krewniacy grafenu - płaszczaki takie jak np. azotek boru.

Wykład będzie ilustrowany pokazami, które wspólnie wykonamy!

Ile razy zdarzyło Wam się kupić coś pod wpływem emocji, a potem żałować? Czy wiecie, czym różni się reklamacja od zwrotu towaru i kiedy sprzedawca ma prawo odmówić przyjęcia nienaruszonego produktu? W dzisiejszym świecie każdy z nas niemal codziennie wchodzi w rolę konsumenta - robiąc zakupy w supermarkecie, zamawiając jedzenie przez aplikację czy kupując ubrania w sklepach internetowych. Niestety, brak znajomości własnych praw często kosztuje nas sporo stresu i pieniędzy. Podczas lekcji „Prawo konsumenta w codziennym życiu” wyposażymy Was w praktyczną wiedzę, która stanowi realną ochronę Waszego portfela. Wspólnie wyjaśnimy sobie, kim w świetle przepisów kodeksu cywilnego jest konsument, a kim przedsiębiorca na prawach konsumenta. Przeanalizujemy różne rodzaje umów oraz przyjrzymy się pułapkom, jakie mogą na nas czekać w regulaminach i umowach, czyli tzw. klauzulom abuzywnym (niedozwolonym). Dowiesz się również, jak skutecznie odstąpić od umowy zawartej na odległość, jak poprawnie złożyć reklamację i co zrobić, gdy sprzedawca ignoruje Twoje pisma. Nie zabraknie też niezwykle aktualnego tematu usług cyfrowych i subskrypcji. Zajęcia opierają się na analizie realnych, życiowych kazusów i sytuacji, z którymi możecie spotkać się każdego dnia. Dowiesz się także, do jakich instytucji warto się zwrócić, gdy potrzebujesz bezpłatnej pomocy prawnej.

Wykład poświęcony jest oświetleniu pomieszczeń w budynkach i ma na celu zwiększenie świadomości wpływu światła na człowieka oraz jego roli w tworzeniu przyjaznych miejsc nauki, pracy i odpoczynku. Przedstawione zostanie znaczenie światła, jego oddziaływanie wzrokowe i pozawzrokowe oraz sposoby oświetlania wnętrz.

Światło umożliwia widzenie i orientację przestrzenną, ale wpływa także na rytm dobowy, emocje, koncentrację i samopoczucie człowieka. Omówione zostaną potrzeby użytkowników związane z oświetleniem, zależne od funkcji pomieszczenia, a także wieku, doświadczeń i indywidualnej wrażliwości. Uwzględniona zostanie również szersza perspektywa obejmująca zużycie energii, koszty eksploatacji i wpływ na środowisko.

Wykład przedstawi podstawowe kryteria projektowania oświetlenia, takie jak natężenie światła, oświetlenie miejsca pracy i jego otoczenia, barwa światła, oddawanie barw oraz olśnienie. Omówione zostaną również systemy oświetleniowe i sposoby uzyskiwania różnych efektów świetlnych w pomieszczeniach.

Zaprezentowane będą przykłady oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych do pracy, nauki, odpoczynku i spędzania wolnego czasu, m.in. szkół, biur, sklepów i mieszkań. Pozwoli to powiązać potrzeby użytkowników z wymaganiami oświetleniowymi, zastosowanymi rozwiązaniami oraz wpływem otoczenia świetlnego na człowieka.

Wykład pomoże lepiej zrozumieć znaczenie światła i potrzebę jego świadomego wykorzystania w różnych przestrzeniach z myślą o jakości funkcjonowania ich użytkowników.

Czy zastanawiałeś się kiedyś, co dokładnie widzi kierowca samochodu, gdy zbliżasz się do przejścia dla pieszych lub jedziesz rowerem po zmroku? Jako naukowiec zajmujący się percepcją wzrokową i bezpieczeństwem ruchu drogowego zapraszam Cię na wyjątkowe pokazy edukacyjne, które łączą wiedzę z praktycznym doświadczeniem. 

Podczas zajęć odkryjesz, czy kierowca zawsze Cię widzi w dynamicznych warunkach drogowych. Dowiesz się, dlaczego kierowca nie zawsze zauważa pieszego na czas oraz jak ograniczenia biologiczne – takie jak pole widzenia, czas reakcji czy adaptacja do światła i ciemności – wpływają na bezpieczeństwo wszystkich uczestników ruchu.  Nie będzie to jednak zwykły wykład. W interaktywnych eksperymentach sam sprawdzisz, jak wygląda droga z perspektywy kierowcy – za dnia i po zmroku, w symulacji dobrych i trudnych warunków pogodowych. Przekonasz się, jak duże znaczenie mają elementy odblaskowe, kontrast ubioru oraz Twoje zachowanie na drodze. Zobaczysz również, jak łatwo można „zniknąć” z pola widzenia kierowcy i jakie błędy najczęściej prowadzą do niebezpiecznych sytuacji. Celem pokazów jest nie tylko przekazanie wiedzy, ale przede wszystkim rozwinięcie świadomości i odpowiedzialności. Bezpieczeństwo to nie przypadek – to efekt świadomych decyzji opartych na wiedzy i zrozumieniu. Niezależnie od tego, czy jesteś pieszym, rowerzystą czy pasażerem, masz realny wpływ na swoje bezpieczeństwo. 

Jeśli chcesz lepiej zrozumieć zasady rządzące ruchem drogowym i nauczyć się, jak chronić siebie oraz innych – dołącz do nas. Nauka może dosłownie uratować życie. 

Przedmiotem wystąpienia będzie rola badań opinii publicznej w systemach demokratycznych, w szczególności w demokracji przedstawicielskiej, a również zagrożenia dla wiarygodności tych badań. Przedstawiona będzie teoria spirali milczenia Elisabeth Noelle-Neumann (Elisabeth Noelle-Neumann, Opinia publiczna - nasza skóra społeczna, Zysk i S-ka, Poznań 2004), która wyjaśnia zależne od sformułowania pytań zagrożenia dla trafności predykcji zachowań wyborczych. Wskazane też będą instytucjonalne i polityczne zagrożenia dla wiarygodności badań opinii publicznej. Pokazane też będą zasady badań exit poll, które zwiększają trafność prognoz wyborczych.

Zapraszamy do wyjątkowego escape roomu, który łączy naukę z emocjonującą zabawą! W trakcie gry zespoły rozwiązują zagadki związane z rozpoznawaniem dezinformacji, oceną wiarygodności źródeł i mechanizmami manipulacji. Kluczem do sukcesu jest współpraca, logiczne myślenie i umiejętność krytycznej analizy informacji. To dynamiczne doświadczenie edukacyjne rozwija kompetencje niezbędne w cyfrowym świecie i pokazuje, jak świadomie poruszać się w gąszczu informacji.

Czas trwania: ok. 90–120 minut
(praca w zespołach)

Spotkanie poświęcone będzie nowoczesnym inteligentnym polimerom w medycynie. Uczestnicy wezmą udział w wykładzie oraz warsztatach, podczas których poznają sposoby opracowania inteligentnych materiałów do regeneracji  tkanki chrzęstnej i nerwowej. Dowiedzą się, czym są polimeru inteligentne i jakie właściwości muszą posiadać, aby mogły być wykorzystywane np. w regeneracji tkanek. Zostanie przedstawiona technologia druku hydrozeli i proces elektroprzędzenia jako narzędzia do tworzenia trójwymiarowych struktur o precyzyjnie zaprojektowanej geometrii.

Na przykładzie projektów SmartPiezo (M-ERA.NET) oraz PiezoMat (Preludium NCN) omówione zostaną konkretne zastosowania tych technologii - m.in. tworzenie wielofunkcyjnych, inteligentnych podłoży komórkowych, które wspomagają regenerację chrząstki i tkanki kostnej. Uczniowie zobaczą, jak nowoczesna nauka łączy różne dziedziny - chemię, inżynierię materiałową i medycynę – w celu poprawy jakości życia pacjentów. Spotkanie ma na celu nie tylko przekazanie wiedzy, ale także zainspirowanie młodych ludzi do odkrywania świata nauki i technologii.

Mów do mnie grzecznie, czyli o odwadze w stawianiu granic - jak mówić „nie” bez poczucia winy? Jak reagować, gdy ktoś przekracza nasze granice? Ten warsztat pomaga rozwijać asertywność, lepiej rozumieć własne potrzeby i budować relacje oparte na szacunku. Uczestnicy poznają praktyczne sposoby reagowania w trudnych sytuacjach i przećwiczą komunikację, która wzmacnia pewność siebie i sprawczość.

Skąd psychologowie wiedzą, że określone czynniki wpływają na nasze zachowanie, decyzje czy sposób myślenia? Jak od naukowego pytania przechodzi się do uzyskania wiarygodnych wyników badań?

Podczas warsztatu uczestnicy poznają podstawowe etapy procesu badawczego w psychologii – od formułowania problemu badawczego i stawiania hipotez, przez planowanie procedury badawczej, aż po interpretację wyników. Następnie, pracując w małych zespołach, wcielą się w rolę badaczy i samodzielnie zaprojektują proste eksperymenty psychologiczne dotyczące wybranych aspektów funkcjonowania człowieka.

Przygotowane przez uczestników badania zostaną przeprowadzone w grupie, a uzyskane wyniki staną się punktem wyjścia do dyskusji na temat możliwości i ograniczeń metod badawczych stosowanych w psychologii. Warsztat pozwoli spojrzeć na psychologię jako naukę opartą na systematycznym gromadzeniu danych, krytycznym myśleniu i empirycznej weryfikacji hipotez.

Spotkanie skierowane jest do uczniów zainteresowanych psychologią, naukami społecznymi oraz praktycznymi aspektami prowadzenia badań naukowych.

Jeśli planujesz karierę prawnika, musisz wiedzieć nie tylko, jak interpretować przepisy. Ważne jest też, aby rozumieć, w jaki sposób nowe technologie i innowacje kształtują świat prawa i biznesu. Na przykład:
- Jak chronić prawa do wynalazków i innowacji swoich klientów?
- Jak wspierać start-upy i przedsiębiorców?
- Jak unikać pułapek prawnych w umowach?
- Jakie prawa i obowiązki mają przedsiębiorcy wobec państwa?
To spotkanie będzie o świadomości prawnej w kontekście nowoczesnych technologii… i o latających samochodach! 

Dyskusja poświęcona znaczeniu rytuału w życiu człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem perspektywy religijnej i teologicznej. Uczniowie zastanowią się, dlaczego we wszystkich kulturach i religiach obecne są obrzędy, symbole oraz powtarzalne praktyki, które pomagają człowiekowi przeżywać ważne doświadczenia i budować relację z tym, co przekracza codzienność. Punktem wyjścia do rozmowy będą przykłady rytuałów obecnych w tradycjach religijnych oraz w życiu społecznym: modlitwa, święta, ceremonie przejścia, wspólne gesty i praktyki budujące wspólnotę. Uczestnicy podejmą refleksję nad tym, czy rytuał jest jedynie powtarzalnym działaniem, czy też niesie głębsze znaczenie duchowe i egzystencjalne. Podczas spotkania uczniowie przeanalizują funkcje rytuału: porządkowanie doświadczenia, budowanie poczucia przynależności, wyrażanie wartości oraz tworzenie przestrzeni spotkania człowieka z sacrum. Dyskusja pozwoli również zastanowić się nad współczesnym kryzysem rytuałów i nad tym, jakie nowe formy przybierają one w świecie cyfrowym i kulturze indywidualizmu. Zajęcia rozwijają umiejętność interpretowania praktyk religijnych i społecznych, uczą świadomego uczestnictwa w kulturze oraz pokazują, że rytuały odgrywają istotną rolę w kształtowaniu ludzkiej tożsamości i doświadczenia duchowego.

Prowadzący zaprezentuje i omówi najważniejsze elementy budowy układu: kostnego, pokarmowego, oddechowego, sercowo-naczyniowego u różnych gatunków ptaków roślinożernych, wszystkożernych i mięsożernych z wykorzystaniem wyizolowanych elementów szkieletu i preparatów anatomicznych narządów wewnętrznych. 

Wyobraź sobie, że w twoich jelitach żyje ogromna społeczność mikroskopijnych organizmów, które codziennie decydują o tym, ile energii wyciągasz z jedzenia, jak szybko spalasz kalorie i czy łatwo przybierasz na wadze. Ta społeczność to mikrobiota jelitowa – miliardy bakterii, które działają jak niewidzialny „zespół metaboliczny”.

Podczas wykładu odkryjesz, że mikrobiota nie tylko pomaga trawić pokarm, ale też wpływa na hormony głodu i sytości, poziom cukru we krwi, a nawet na to, czy masz ochotę na słodycze. Niektóre bakterie produkują substancje, które przyspieszają metabolizm, inne – wręcz przeciwnie – sprzyjają odkładaniu tłuszczu. Dlatego dwie osoby jedzące to samo mogą chudnąć w zupełnie innym tempie.

Porozmawiamy o tym, jak różni się mikrobiota osób szczupłych i tych z nadwagą oraz dlaczego długotrwałe diety mogą ją zaburzać. Dowiesz się, że ciągłe „bycie na diecie” może spowolnić metabolizm, zmniejszyć różnorodność bakterii i utrudnić utrzymanie prawidłowej wagi – co częściowo tłumaczy efekt jo-jo.

Wykład pokaże też, jak dieta wpływa na bakterie jelitowe: które produkty je wzmacniają, a które im szkodzą. Omówimy rolę probiotyków, prebiotyków i błonnika oraz to, czy można „przeprogramować” mikrobiotę, aby wspierała zdrową wagę. Zajrzymy również w przyszłość – badania nad przeszczepami mikrobioty (FMT) czy spersonalizowanymi dietami opartymi na analizie bakterii jelitowych mogą całkowicie zmienić podejście do odchudzania.

To wykład dla wszystkich, którzy chcą zrozumieć, dlaczego waga to nie tylko kalorie i siłownia, ale także fascynujący świat mikroorganizmów żyjących w nas i z nami.