wiedza o kulturze

Znani z tego, że są znani – tę lapidarną „definicję” celebrytów sformułował w latach sześćdziesiątych XX wieku Daniel Boorstin. Książkę The Imagine. Guide to Pseudo-events in America [1964], z której pochodzi, można uznać niemal za profetyczną. Boorstin trafnie przewidział, że gwałtowny rozwój telewizji doprowadzi do doniosłych rekonfiguracji kultury i społeczeństwa amerykańskiego. Dzisiejsza kultura celebrytów – jak niektórzy badacze określają fenomen ekspansji medialnych sław– to jeden z najdobitniejszych dowodów na przenikliwość amerykańskiego historyka. Na dobrą sprawę do dziś metodologicznie uboga, przypominająca zgrabny bon mot „definicja” Boorstina pozostaje najbardziej adekwatna. Kim są dzisiejsi celebryci i mikrocelebryci? I do czego nam są potrzebni, bo to, że my, widzowie i uczestnicy kultury celebrytów jesteśmy im potrzebni do życia, to wiadomo...

W 2026 r. mija 20 lat od śmierci Stanisława Lema (1921-2006) – jednego z najważniejszych i najbardziej znanych w Polsce i na świecie polskich twórców literatury fantastycznej. Był on również krytykiem literackim, który podejmował refleksję nad literaturą science fiction, a także nad innymi odmianami fantastyki – fantasy i literaturą grozy, nad formami i konwencjami fantastyki, obecnie tak licznie oferowanej przez wydawców książek i chętnie przyjmowanej przez czytelników oraz wpływającej na popularne produkcje komiksów, filmów czy gier. Zainspirowani w rocznicę śmierci Lema jego refleksją nad znaczeniem literatury fantastycznej, proponujemy młodzieży spotkanie, poświęcone charakterystyce i dziejom, a zwłaszcza rozwojowi literatury fantastycznej (science fiction, fantasy i horroru) w XIX wieku i jej polskim początkom w tym czasie. Pokaz ponad stuletnich książek z historycznego księgozbioru Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie unaoczni XIX-wieczne źródła literatury fantastycznej. Pomoże odpowiedzieć na takie pytania jak: skąd wzięli się w książkach wilkołak, mag, podróżnik w czasie i astronauta?, kto pierwszy napisał powieść o wampirach?, od jak dawna w literaturze można spotkać goblinów?, kto wymyślił podróż w czasie?, kto pierwszy opisał lot w kosmos? 

„Zupełnie Inny Świat" to istniejący od 16 lat niezależny kwartalnik społeczno – kulturowy. Redakcja działa na pasjonacko – wolontarystycznym silniku skupiając ludzi, którym bliskie są idee współdziałania, partnerstwa, realizowanej oddolnie misji edukacyjnej. Pismo adresowane jest do ludzi, którzy interesują się światem, chcą go poznawać – nie tylko przez przestrzenną eksplorację. Do realnie zainteresowanych drugim człowiekiem: jego indywidualnym doświadczeniem, sposobem widzenia świata.

Wspieramy uczestnictwo młodych ludzi w kształtowaniu kultury, wprowadzamy nowe głosy do publicznego dyskursu, poprzez wydawanie pisma przyglądamy się światu – jego różnorodności i skomplikowaniu. Nasza rama tematyczna jest bardzo szeroka – interesuje nas świat w swoich różnych odsłonach: krajobrazy kulturowe państw, idee, sztuka, procesy społeczne. Zdecydowanie: piszemy dla Ludzi, nie dla targetu „Zupełnie Inny Świat” to pismo dla tych, którzy mają odwagę dostrzec w życiu więcej niż „czubek własnego nosa”, są wrażliwi na problemy społeczne.

Dyskusja poświęcona znaczeniu rytuału w życiu człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem perspektywy religijnej i teologicznej. Uczniowie zastanowią się, dlaczego we wszystkich kulturach i religiach obecne są obrzędy, symbole oraz powtarzalne praktyki, które pomagają człowiekowi przeżywać ważne doświadczenia i budować relację z tym, co przekracza codzienność. Punktem wyjścia do rozmowy będą przykłady rytuałów obecnych w tradycjach religijnych oraz w życiu społecznym: modlitwa, święta, ceremonie przejścia, wspólne gesty i praktyki budujące wspólnotę. Uczestnicy podejmą refleksję nad tym, czy rytuał jest jedynie powtarzalnym działaniem, czy też niesie głębsze znaczenie duchowe i egzystencjalne. Podczas spotkania uczniowie przeanalizują funkcje rytuału: porządkowanie doświadczenia, budowanie poczucia przynależności, wyrażanie wartości oraz tworzenie przestrzeni spotkania człowieka z sacrum. Dyskusja pozwoli również zastanowić się nad współczesnym kryzysem rytuałów i nad tym, jakie nowe formy przybierają one w świecie cyfrowym i kulturze indywidualizmu. Zajęcia rozwijają umiejętność interpretowania praktyk religijnych i społecznych, uczą świadomego uczestnictwa w kulturze oraz pokazują, że rytuały odgrywają istotną rolę w kształtowaniu ludzkiej tożsamości i doświadczenia duchowego.

W polskich hutach szkła powstawały niezwykłe instrumenty muzyczne - unikalne wytwory łączące mistrzostwo hutnicze z muzyczną ekspresją. Systematycznej dokumentacji tego zjawiska dokonał etnomuzykolog Adolf Dygacz, odkrywając 22 rodzaje szklanych instrumentów: od prostych gwizdków i piszczałek po skomplikowane harmoniki szklane. Te artefakty powstawały w czasie wolnym od pracy jako efekt hutniczej kreatywności, służąc jako zabawki, ozdoby czy instrumenty sygnałowe.

Wyjątkowym przykładem była pierwsza w Europie szklana orkiestra z duńskiego Kastrup, której amatorski zespół hutników koncertował na instrumentach własnego wyrobu. Zachowane nagrania pozwalają dziś usłyszeć unikatowe brzmienie szklanych trąb, trąbek, puzonów i althornów.

  Szklane instrumentarium stanowi zapomnianą część europejskiego dziedzictwa kulturowego, ukazuje fascynujący świat hutniczej wyobraźni. Proponowany wykład przedstawi tę niezwykłą historię, która dowodzi, że nawet najbardziej praktyczne rzemiosło może rodzić nieoczekiwane formy artystycznej ekspresji, tworząc piękne (i kruche) dzieła.

Warsztaty poświęcone są znaczeniu znaków i symboli w religii, kulturze oraz codziennym doświadczeniu człowieka. Uczniowie przyjrzą się temu, w jaki sposób symbole pomagają wyrażać treści duchowe, budować wspólnotę i przekazywać wartości, których nie da się opisać wyłącznie słowami. Punktem wyjścia do zajęć będzie refleksja nad obecnością znaków religijnych w przestrzeni publicznej, sztuce, liturgii i kulturze współczesnej. Uczestnicy zastanowią się, dlaczego człowiek od wieków posługuje się symbolem, by mówić o rzeczywistości niewidzialnej, oraz jakie znaczenia kryją się za pozornie prostymi gestami, obrazami czy przedmiotami. Podczas warsztatów analizowane będą wybrane symbole religijne i kulturowe oraz sposoby ich interpretowania. Uczniowie poznają podstawowe mechanizmy odczytywania znaków, dowiedzą się, jak zmienia się znaczenie symboli w zależności od kontekstu i dlaczego współczesna kultura obrazu wymaga coraz większej świadomości interpretacyjnej. Zajęcia mają charakter aktywizujący — uczestnicy będą interpretować symbole obecne w sztuce, mediach i codzienności, a także tworzyć własne komunikaty wizualne odnoszące się do wartości, duchowości i doświadczenia wspólnoty. Warsztaty rozwijają kompetencje kulturowe, uczą krytycznego myślenia i pokazują, że znak i symbol pozostają jednym z najważniejszych języków opisu ludzkiego doświadczenia religijnego.