Wydział Biologii i Biotechnologii
| Typ | Tytuł | Opis | Dziedzina | Termin |
|---|---|---|---|---|
| Lekcja festiwalowa | Po co komu enzymy? - odkrywanie tajemnic reakcji enzymatycznych |
Podczas zajęć zbadamy wpływ temperatury, stężenia jonów wodorowych (pH) oraz inhibitora (czynnika hamującego) na szybkość reakcji katalizowanej przez enzymy, na przykładzie fosfatazy kwaśnej. Aktywność fosfatazy kwaśnej silnie wzrasta w niektórych chorobach nowotworowych, w chorobach wątroby i kości. Stąd też jest wykorzystywana w diagnostyce medycznej jako tzw. enzym wskaźnikowy. Z kolei rolą fosfatazy u roślin jest uwalnianie fosforanu ze związków organicznych w warunkach stresu środowiskowego, np. zasolenia, deficytu wody czy ataku patogenów. Jak zmienia się szybkość reakcji, gdy enzym znajduje się w mniej sprzyjających warunkach? Na to i inne pytania postaramy się odpowiedzieć podczas naszych wspólnych eksperymentów w laboratorium biochemicznym. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Błony komórkowe: roślinne furtki i sekretne przejścia |
Jakie tajemnice skrywają błony komórkowe – czy są jedynie furtką, czy raczej sekretnym przejściem kontrolującym życie komórki? Czy zastanawialiście się kiedyś, w jaki sposób komórki „decydują”, co wpuścić do swojego wnętrza, a co zatrzymać na zewnątrz? Podczas tych zajęć odkryjecie, że błony komórkowe działają jak niezwykle precyzyjni strażnicy, chroniąc wnętrze komórki przed światem zewnętrznym. Odkryjecie, jak błony są sprytne – selektywnie chronią wnętrze komórki, jednocześnie umożliwiając kontrolowaną wymianę substancji ze środowiskiem. Poznacie mechanizmy, dzięki którym błona komórkowa zarządza transportem jonów i cząsteczek. Zobaczycie także, co się dzieje, gdy ta delikatna równowaga zostaje zaburzona i jakie są tego konsekwencje dla funkcjonowania komórki. W części praktycznej zmierzycie wyciek elektrolitów z tkanek roślinnych poddanych działaniu różnych czynników fizycznych, co pozwoli ocenić integralność struktury i funkcjonalność błon komórkowych. Zaobserwujecie zjawisko plazmolizy, gdy protoplast komórki zaczyna kurczyć się i walczyć o przetrwanie w niesprzyjających warunkach. Stworzycie również „drzewka osmotyczne” – fascynujące struktury przypominające miniaturowe drzewa rosnące dzięki różnicom stężeń. Jeśli chcecie zrozumieć, jak funkcjonuje 'niewidoczna straż graniczna' każdej komórki i zobaczyć te procesy na własne oczy, te zajęcia są właśnie dla Was!" |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Nie tylko ładne kolory – rola barwników w roślinach |
Rośliny nieodłącznie kojarzą się z kolorem zielonym, który zawdzięczają obecności chlorofilom – barwnikom odpowiedzialnym za absorpcję promieniowania świetlnego podczas fotosyntezy. Wyróżnia się kilka typów chlorofili, różniących się strukturą, co wpływa na długość pochłanianych fal świetlnych i przyjmowanych przez nie odcieni zieleni. Oprócz chlorofili, w roślinach występują także inne barwniki fotosyntetyczne, takie jak karotenoidy – pomarańczowe karoteny i żółte ksantofile, które wspomagają absorpcję światła, a także zapewniają ochronę przed nadmiarem energii. Rośliny wytwarzają także barwniki niefotosyntetyczne, odpowiedzialne za intensywne zabarwienie kwiatów, owoców oraz jesiennych liści. Do tej grupy należą antocyjany – rozpuszczalne w wodzie związki nadające roślinom odcienie od czerwieni, przez fiolet, aż po niebieski, ale i również pełniące rolę antyoksydacyjną. Choć obecne przez cały sezon, w liściach ujawniają się dopiero jesienią, gdy rozkładowi ulegają dominujące ilościowo chlorofile. Podczas zajęć uczniowie poznają właściwości chemiczne barwników roślinnych. Wykonają rozdział barwników fotosyntetycznych metodą Krausa. Ponadto, oznaczą spektrofotometrycznie zawartość antocyjanów w materiale roślinnym. W ramach zajęć, podkreślone zostanie znaczenie barwników w podstawowych procesach fizjologicznych, ale również ich rola w strategiach, dzięki którym rośliny zwiększają swoją tolerancję na zmieniające się warunki środowiskowe. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | DNA pod lupą – PCR i elektroforeza w praktyce |
Uczniowie poznają podstawowe techniki biologii molekularnej wykorzystywane we współczesnych laboratoriach badawczych i diagnostycznych. Tematem warsztatów będzie reakcja PCR (Polymerase Chain Reaction), umożliwiająca powielanie wybranych fragmentów DNA, oraz elektroforeza w żelu agarozowym służąca do rozdziału i analizy materiału genetycznego. W pierwszej części zajęć uczestnicy dowiedzą się, czym jest DNA i w jaki sposób można je namnażać w warunkach laboratoryjnych. Uczniowie poznają zasadę działania reakcji PCR, rolę polimerazy DNA, starterów oraz termocyklera. Następnie samodzielnie przygotują mieszaninę reakcyjną, ucząc się pracy z mikropipetami oraz podstaw technik laboratoryjnych. Druga część warsztatów poświęcona będzie elektroforezie DNA. Uczniowie poznają zasadę działania elektroforezy w żelu agarozowym oraz dowiedzą się, w jaki sposób możliwe jest rozdzielanie fragmentów DNA na podstawie ich długości. Uczestnicy zobaczą, jak przygotowuje się żel agarozowy, jak nanosi się próbki oraz jak interpretować otrzymane wyniki. Podczas zajęć omówione zostaną również praktyczne zastosowania PCR i elektroforezy w diagnostyce chorób, kryminalistyce, biologii sądowej, badaniach naukowych oraz analizie organizmów roślinnych i zwierzęcych. Warsztaty mają charakter praktyczny i pozwolą uczestnikom wcielić się w rolę młodych naukowców pracujących w laboratorium biologii molekularnej. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Odkrywcy DNA – jak odczytać kod życia? |
Zapraszamy na interaktywne warsztaty poświęcone odkrywaniu tajemnic DNA i współczesnym metodom analizy informacji genetycznej. Uczestnicy poznają podstawy budowy i funkcjonowania DNA oraz dowiedzą się, czym jest genom i w jaki sposób zapisane są w nim informacje o organizmach. Podczas zajęć uczniowie wcielą się w rolę badaczy i wykorzystają narzędzia komputerowe stosowane we współczesnej biologii i genomice. Będą pracować na sekwencjach DNA, ucząc się rozpoznawać fragmenty kodujące geny oraz analizować podobieństwa i różnice pomiędzy materiałem genetycznym różnych organizmów. W części praktycznej uczestnicy przeprowadzą podstawowe analizy bioinformatyczne: porównają sekwencje DNA, sprawdzą, jak identyfikuje się geny oraz wykonają proste analizy filogenetyczne pozwalające odtworzyć pokrewieństwo między organizmami. Dzięki temu zobaczą, jak naukowcy wykorzystują dane genetyczne do badania ewolucji, identyfikacji gatunków i lepszego zrozumienia funkcjonowania organizmów. |
|


