Wydarzenia specjalne
| Typ | Tytuł | Opis | Dziedzina | Termin |
|---|---|---|---|---|
| Spotkanie festiwalowe | Rola Staszica w Powstaniu Politechniki Warszawskiej i 200 lat historii Uczelni |
Uczelnia to nie tylko nazwa, gmachy i wykłady, o tym, czym jest dziś decyduje również historia, która przez pokolenia budowała jej tożsamość. Politechnika Warszawska należy do grona uczelni, które z powodzeniem łączą nowoczesność i innowacyjność z poszanowaniem tradycji akademickiej. Podczas spotkania Dyrektor Muzeum PW przybliży uczestnikom dzieje Uczelni. Wykład rozpocznie się od przedstawienia roli Stanisława Staszica w rozwoju szkolnictwa technicznego oraz jego starań, które doprowadziły do powstania Szkoły Przygotowawczej do Instytutu Politechnicznego. Szkoły, z której wywodzi się dzisiejsza Politechnika Warszawska. Po wykładzie odbędzie się oprowadzanie, podczas którego będzie można poznać kampus Politechniki Warszawskiej, w tym imponujący Gmach Główny wraz z jego historią. Podczas oprowadzania uczestnicy poznają najważniejsze wydarzenia, postacie i idee, które na przestrzeni dwóch stuleci kształtowały Politechnikę Warszawską i jej pozycję jako jednej z najważniejszych uczelni technicznych w Polsce. Oprowadzanie zostanie wzbogacone o archiwalne fotografie oraz opowieść o życiu akademickim i codzienności studentów różnych epok. Na zakończenie odwiedzimy Muzeum Politechniki Warszawskiej, gdzie prezentowana jest wystawa „200 lat Politechniki Warszawskiej”. Zgromadzone na niej artefakty, dokumenty i pamiątki pozwalają lepiej poznać historię Uczelni oraz ludzi, którzy tworzyli ją na przestrzeni dwóch wieków. |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Strach i KOR |
Strach jako jedno z kluczowych doświadczeń społecznych Polski lat 60. i 70., prowadzące od pamięci stalinizmu po narodziny opozycji demokratycznej i rewolucję Solidarności. Punktem wyjścia jest przełom 1956 roku, który osłabił terror, ale nie usunął lęku. Społeczeństwo pozostawało psychicznie obciążone wojną, stalinizmem i autorytaryzmem Gomułki. Strach ujawniał się nie tylko w represjach, lecz także w codziennych nawykach: ściszaniu głosu, rozmowach „na boku”, autocenzurze i unikaniu publicznej krytyki władzy. Po 1956 roku nadzieja na zmianę stopniowo gasła. Zamknięcie „Po prostu”, zaostrzenie cenzury, los rewolucji węgierskiej i przekonanie, że „Zachód się nie ruszy”, utrwalały pesymizm oraz kulturę milczenia. W latach 70., za Gierka, poziom strachu był mniejszy niż wcześniej: poprawiły się warunki życia, władza przyjęła bardziej miękki styl, a represje nie miały skali znanej z innych krajów bloku wschodniego. Mimo to lęk nadal kształtował postawy. Większość obywateli wybierała konformizm, bo wiedziała, że sprzeciw może oznaczać utratę pracy, awansu, premii, paszportu czy szans edukacyjnych dla dzieci. Szczególne znaczenie miały wydarzenia Czerwca 1976 roku. Represje wobec robotników Radomia, Ursusa i Płocka — zwolnienia, kary, pobicia i „ścieżki zdrowia” — miały nie tylko ukarać uczestników protestów, lecz także odstraszyć resztę społeczeństwa. Władza świadomie zarządzała strachem, stosując jawne sankcje wobec robotników i „ciche represje” wobec opozycji. Komitet Obrony Robotników stał się przykładem odwagi, ale zarazem został otoczony barierą lęku: podsłuchami, prowokacjami, nękaniem, zatrzymaniami i przemocą. Celem było odizolowanie KOR od społeczeństwa i pokazanie, że działalność opozycyjna wiąże się z wysokimi kosztami. Strach nie działał jednakowo na wszystkich. Był silniejszy u osób zależnych od państwowego systemu i obciążonych pamięcią wcześniejszych represji, słabszy zaś u części robotników, młodzieży oraz środowisk opozycyjnych. Właśnie te grupy stopniowo przełamywały mechanizm „strachu na zapas”. Istotna była także sieć solidarności: wspólnota zmniejszała poczucie samotności, a więc i lęk. KOR pokazał, że można działać jawnie mimo represji. Kulminacją wywodu jest pytanie, jak mimo powszechnego konformizmu doszło do strajków 1980 roku. Odpowiedź brzmi: strach nie zniknął, ale jego siła osłabła. Odwaga przestała być wyłącznym luksusem jednostek, a zaczęła stawać się doświadczeniem zbiorowym. |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Nie tylko Antarktyka. Nieznane życie pierwszego polarnika. O powstawaniu biografii Arctowskiego |
Katarzyna Dąbkowska i Dagmara Bożek, autorki pierwszej biografii Henryka Arctowskiego (1871–1958), polarnika, geofizyka i dyplomaty naukowego, zaproszą czytelników i uczestników spotkania do wspólnej podróży razem ze swoim bohaterem przez epoki, kontynenty, XIX i XX wiek. Celem autorek było przypomnienie niezwykłego życiorysu człowieka, który był świadkiem powstawania kinematografu, wieży Eiffla, budowy biblioteki w Nowym Jorku, Obserwatorium Za swoje zasługi i marzenia o polskim udziale w badaniach polarnych Henryk Arctowski został uhonorowany w szczególny sposób: jego imię nosi Polska Stacja Antarktyczna na Wyspie Króla Jerzego w Antarktyce Zachodniej oraz okręt hydrograficzny ORP Arctowski, należący do Marynarki Wojennej, który w swojej historii brał udział w polarnych rejsach. Jego biografia natomiast została uhonorowana Nagrodą Złotej Róży za najlepszą książkę popularnonaukową 2025 roku. |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Ukryte historie dawnego Szpitala św. Rocha na UW |
Wykład ilustrowany materiałami wizualnymi poświęcony będzie społecznej historii budynku dawnego Szpitala św. Rocha stanowiącego dziś część Kampusu Głównego Uniwersytetu Warszawskiego, siedzibę m.in. Instytutu Kultury Polskiej. Szpital w tym miejscu działał od pierwszej dekady XVIII w. aż do roku 1944, kiedy budynek został niemal doszczętnie zniszczony. Poprzez sylwetki wybranych pracowników i pacjentów szpitala prześledzimy to, jak jego funkcjonowanie towarzyszyło burzliwym dziejom Warszawy naznaczonym epidemiami chorób zakaźnych, rosyjską i niemiecką okupacją oraz dwiema wojnami światowymi. Historia budynku jest dłuższa niż samej placówki medycznej, obejmuje także osiem dziesięcioleci po odbudowie i oddanie w użytkowanie uczelni. Zwracając uwagę na niektóre – widoczne z ulicy lub bardziej ukryte – elementy, pokażemy jak w jego architekturze widać zachowane, niekiedy zniekształcone, ślady dawnych funkcji, także tych nieoczywistych. Wykładowi towarzyszyć będzie wystawa w Galerii Plenerowej IKP na Małym Dziedzińcu UW. |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Wybuchowa Chemia |
Wybuchowa chemia – czy można okiełznać ogromną energię zamkniętą w kilku gramach substancji? Dlaczego jedne materiały spalają się powoli, a inne reagują z prędkością kilku kilometrów na sekundę? Jak to możliwe, że ta sama chemia, która pozwala wynosić rakiety w kosmos, znajduje zastosowanie w ratownictwie, górnictwie, motoryzacji czy nowoczesnym przemyśle? Podczas wykładu wyruszymy w podróż do świata materiałów wysokoenergetycznych – substancji, które od ponad stu lat zmieniają oblicze technologii i nauki. Poznamy podstawowe mechanizmy odpowiedzialne za gwałtowne uwalnianie energii oraz dowiemy się, czym różnią się spalanie, deflagracja i detonacja. Odkryjemy, dlaczego niektóre związki chemiczne pozostają stabilne przez dziesiątki lat, a w odpowiednich warunkach potrafią w ułamku sekundy uwolnić olbrzymie ilości energii. Przyjrzymy się materiałom napędowym wykorzystywanym w amunicji i silnikach rakietowych. Zastanowimy się, dlaczego bez chemii związków wysokoenergetycznych nie byłoby współczesnej eksploracji kosmosu. Pokażę również, jak wiedza o procesach energetycznych przekłada się na bezpieczeństwo – od samochodowych poduszek powietrznych, przez systemy ratownicze, po zastosowania przemysłowe. Nie zabraknie odpowiedzi na pytania, skąd biorą się kolory fajerwerków, dlaczego nie każdy wybuch wygląda tak samo i czy Wykład pozwoli oddzielić fakty od mitów i pokaże, że „wybuchowa chemia” to przede wszystkim precyzyjna nauka o kontrolowaniu energii. Za spektakularnymi efektami Podczas wykładu pokażę, jak chemicy i inżynierowie projektują materiały wysokoenergetyczne oraz dlaczego bez nich nie byłoby ani współczesnych rakiet, ani wielu technologii, z których korzystamy na co dzień. |
|
