fizyka
| Typ | Tytuł | Opis | Dziedzina | Termin |
|---|---|---|---|---|
| Lekcja festiwalowa | Na fali eksperymentów — niezwykły pokaz zjawisk falowych |
Czy dźwiękiem można poruszać przedmioty? Jak wyglądają fale, których nie widzimy? W jaki sposób lekarze potrafią „zajrzeć” do wnętrza ludzkiego organizmu? Podczas pokazu uczniowie poznają fascynujący świat zjawisk falowych oraz przekonają się, że fale są obecne niemal wszędzie wokół nas. W przystępny i widowiskowy sposób wyjaśnimy, czym są fale, jak się rozchodzą oraz jakie mają właściwości. Uczestnicy poznają pojęcia związane z falami dźwiękowymi i ultradźwiękami, a następnie zobaczą ich niezwykłe zastosowania w praktyce. Jednym z najbardziej efektownych elementów pokazu będzie ultradźwiękowa lewitacja. Dzięki odpowiednio wytworzonym falom dźwiękowym niewielkie obiekty będą mogły unosić się w powietrzu! Eksperyment ten pokaże, że fale mogą przenosić energię i wywierać realny wpływ na otoczenie. Następnie uczestnicy ZOBACZĄ fale za pomocą metody Schlierena — dzięki niej niewidzialne fale dźwiękowe staną się widoczne jako zmiany gęstości powietrza, co pozwoli obserwować rozchodzenie się dźwięku w przestrzeni. W ostatniej części pokazu przejdziemy do obrazowania ultradźwiękowego i wyjaśnimy, jak działają urządzenia USG. Uczniowie dowiedzą się, w jaki sposób ultradźwięki umożliwiają tworzenie obrazów wnętrza organizmu oraz dlaczego technologia ta jest tak ważna we współczesnej medycynie. Zabawę urozmaici ultrasonograf, dzięki któremu uczestnicy będą mogli samodzielnie zajrzeć do wnętrza swojego ciała. Pokaz łączy efektowne eksperymenty z nauką poprzez doświadczenie, zachęcając uczniów do odkrywania fizyki w praktyce. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Synteza jądrowa – światełko w tunelu dla energetyki |
Lekcja będzie się składała z dwóch części. Pierwsza z nich skupi się na wiadomościach teoretycznych, druga poszerzy doświadczenie uczestników o praktyczne warsztaty/pokaz z możliwością dyskusji. W pierwszej części zostanie przybliżona tematyka syntezy jądrowej – od wyjaśnienia samej reakcji i roli plazmy w jej przebiegu, przez techniczne warunki wykorzystania syntezy jako podstawy elektrowni przyszłości, aż po omówienie metod diagnostyki plazmy. W trakcie wykładu prowadzący będzie zachęcał uczniów do aktywnego udziału, zadawania pytań oraz wspólnej dyskusji. W części praktycznej pokażemy jeden z wielu aspektów diagnostyki plazmy, jakim jest analiza emitowanego światła. Plazma w eksperymentach polegających na magnetycznym utrzymywaniu promieniuje zarówno w zakresie widzialnym, jak i poza nim, a analiza tego promieniowania jest jednym z podstawowych narzędzi diagnostycznych. Wprowadzenie do części eksperymentalnej zostanie przeprowadzone na podstawie prostego eksperymentu z barwieniem płomienia solami różnych metali. Pojedyncze osoby będą mogły samodzielnie barwić płomień pod ścisłą kontrolą prowadzącego. Właściwy eksperyment, bazujący na rurze wyładowczej, będzie bezpośrednio nawiązywał do badania emisji plazmy. Uczestnicy pod ścisłym nadzorem prowadzącego będą mogli wybierać gaz roboczy, zmieniać napięcie pomiędzy elektrodami oraz ciśnienie w rurze, tak aby uzyskać różne efekty, takie jak zmiana barwy plazmy czy charakterystyczne prążki. Dodatkowo plazma widoczna w rurze będzie mogła być następnie badana za pomocą prostego spektrometru. Podczas pokazu prowadzący będzie angażował uczniów w obserwację, zadawanie pytań i dyskusję o zaobserwowanych efektach. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Słońce, Atom czy Wiatr? |
Na wykładzie omówione zostaną niskoemisyjne źródła energii: fotowoltaiczna, wiatrowa i jądrowa. Dowiemy się czy istnieją ograniczenia w produkcji energii ze źródeł niskoemisyjnych i jakie to ograniczenia. Przedyskutujemy koszty produkcji energii i koszty środowiskowe dla każdego z omawianych źródeł. Czy jesteśmy skazani na ograniczenia w korzystaniu z energii, czy też wykorzystując osiągnięcia nauki będziemy mogli korzystać z energii w skali do jakiej przywykliśmy, nie niszcząc naszej Planety-Ziemi? |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Synteza jądrowa – światełko w tunelu dla energetyki |
Lekcja będzie się składała z dwóch części. Pierwsza z nich skupi się na wiadomościach teoretycznych, druga poszerzy doświadczenie uczestników o praktyczne warsztaty/pokaz z możliwością dyskusji. W pierwszej części zostanie przybliżona tematyka syntezy jądrowej – od wyjaśnienia samej reakcji i roli plazmy w jej przebiegu, przez techniczne warunki wykorzystania syntezy jako podstawy elektrowni przyszłości, aż po omówienie metod diagnostyki plazmy. W trakcie wykładu prowadzący będzie zachęcał uczniów do aktywnego udziału, zadawania pytań oraz wspólnej dyskusji. W części praktycznej pokażemy jeden z wielu aspektów diagnostyki plazmy, jakim jest analiza emitowanego światła. Plazma w eksperymentach polegających na magnetycznym utrzymywaniu promieniuje zarówno w zakresie widzialnym, jak i poza nim, a analiza tego promieniowania jest jednym z podstawowych narzędzi diagnostycznych. Wprowadzenie do części eksperymentalnej zostanie przeprowadzone na podstawie prostego eksperymentu z barwieniem płomienia solami różnych metali. Pojedyncze osoby będą mogły samodzielnie barwić płomień pod ścisłą kontrolą prowadzącego. Właściwy eksperyment, bazujący na rurze wyładowczej, będzie bezpośrednio nawiązywał do badania emisji plazmy. Uczestnicy pod ścisłym nadzorem prowadzącego będą mogli wybierać gaz roboczy, zmieniać napięcie pomiędzy elektrodami oraz ciśnienie w rurze, tak aby uzyskać różne efekty, takie jak zmiana barwy plazmy czy charakterystyczne prążki. Dodatkowo plazma widoczna w rurze będzie mogła być następnie badana za pomocą prostego spektrometru. Podczas pokazu prowadzący będzie angażował uczniów w obserwację, zadawanie pytań i dyskusję o zaobserwowanych efektach. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Podróż do nanoświata: skaningowy mikroskop elektronowy w akcji |
Jak małe obiekty potrafi dostrzec ludzkie oko? Co znajduje się poniżej granicy naszej widzialności i dlaczego nie jesteśmy w stanie tego zobaczyć bez specjalistycznej aparatury? Czy poznanie niewidzialnego świata może pomóc nam lepiej zrozumieć zjawiska obserwowane na co dzień? Skaningowy mikroskop elektronowy (SEM) wykorzystuje wiązkę elektronów o bardzo małej długości fali, dzięki czemu umożliwia obserwację obiektów w skali nano. Podczas zajęć uczestnicy dowiedzą się, jakie materiały i struktury można obrazować przy użyciu SEM oraz czym mikroskopia elektronowa różni się od mikroskopii świetlnej. Wspólnie odbędziemy podróż od świata makro do nanoskali – od obserwacji niewielkich organizmów aż po hodowle komórek rozwijających się na nanowłóknach. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Promieniowanie jonizujące wokół nas |
Promieniowanie jonizujące to jedno z naturalnie występujących w przyrodzie zjawisk fizycznych. Pomimo jego powszechności, często budzi w ludziach niezrozumienie, a niekiedy nawet strach. Naszym celem jest przybliżenie społeczeństwu wiedzy na temat promieniowania jonizującego, jego zastosowań oraz źródeł – zarówno naturalnych, jak i wynikających z działalności człowieka. Prelegent podczas wykładu omówi cały zakres wiedzy o promieniowaniu jonizującym. Zaprezentuje podstawowe jego rodzaje, jednostki fizyczne opisujące to zjawisko, a także przedstawi zastosowania promieniowania jonizującego w różnych dziedzinach życia, takich jak energetyka, medycyna czy przemysł. Wykład będzie połączony z prezentacją detektora promieniowania jonizującego oraz pomiarami wykonanymi przy jego użyciu na różnego rodzaju próbkach środowiskowych oraz elementach z naszego codziennego otoczenia, takich jak materiały budowlane. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | "Radowa gorączka" - czyli jak "sprzedać" promieniowanie jonizujące |
Na początku wykładu zostanie przybliżone zjawisko promieniotwórczości oraz historia jego odkrycia. W drugiej części przedstawiona zostanie fascynacja promieniotwórczością, obecna na początku XX wieku i określana mianem „radowej gorączki”. Omówione zostaną również strategie wykorzystywane przez przedsiębiorców do promowania i sprzedaży swoich produktów. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Z czego zbudowany jest współczesny świat? O materiałach inżynierskich i technologiach wytwarzania |
Co wspólnego mają samoloty, implanty medyczne, telefony komórkowe i sportowe buty? Wszystkie powstają dzięki odpowiednio dobranym materiałom inżynierskim oraz nowoczesnym metodom wytwarzania. Podczas zajęć uczestnicy poznają najważniejsze grupy materiałów stosowanych we współczesnej technice – metale i ich stopy, ceramika, polimery oraz kompozyty – i dowiedzą się, jakie właściwości decydują o ich zastosowaniu. W trakcie prezentacji multimedialnej, poprzedzonej krótką dyskusją na temat materiałoznawstwa i technik wytwarzania, przedstawione zostaną przykłady materiałów spotykanych zarówno w zaawansowanych technologiach, jak i codziennym życiu. Uczestnicy przekonają się, że ceramika to nie tylko kubki i płytki, polimery to nie wyłącznie plastikowe opakowania, a kompozyty można znaleźć w samochodach, sprzęcie sportowym czy lotnictwie. Omówione zostaną również podstawowe metody wytwarzania elementów oraz to, jak rozwój technologii wpływa na projektowanie nowoczesnych produktów. Szczególna uwaga zostanie poświęcona technologii druku 3D, która w ostatnich latach zrewolucjonizowała wiele gałęzi przemysłu. Uczestnicy poznają zasadę działania druku przestrzennego, przykłady wykorzystywanych materiałów oraz możliwości zastosowania tej technologii w medycynie, inżynierii, architekturze czy przemyśle kosmicznym. Po dyskusji i wykładzie przewidziany jest element interaktywny (gra edukacyjna) pozwalający sprawdzić zdobytą wiedzę w praktyce. Zadaniem uczestników będzie przyporządkowanie kilkunastu przedmiotów codziennego użytku do czterech kategorii głównych grup materiałów inżynierskich na interaktywnej planszy. Po wciśnięciu przycisku „Sprawdź!” plansza automatycznie zweryfikuje, czy przyporządkowanie jest prawidłowe. Zapraszamy! |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Ciepło, zimno i energia — termodynamika wokół nas |
Czy wodę można zagotować bez podgrzewania? Dlaczego nie wieszamy kaloryferów pod sufitem? Jak nadmuchać balon bez dmuchania? Podczas interaktywnego wykładu uczniowie |
|


