Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej

W ostatnich dwóch dekadach miasto Oaxaca na południu Meksyku było intensywnie promowane jako „mekka kulinarna” i „serce kuchni meksykańskiej”. Rozwój turystyki kulinarnej sprawił, że lokalna gastronomia stała się jednym z najważniejszych sektorów miejskiej gospodarki. Tradycyjne produkty spożywcze, lokalne praktyki kulinarne i dziedzictwo kuchni oaxaquańskiej zostały przekształcone w atrakcję dla turystów z Meksyku i zagranicy. W centrum miasta zaczęły powstawać ekskluzywne restauracje, bary mezcalowe, modne kawiarnie, ekologiczne targi i sklepy z produktami premium.

Proces ten przyniósł jednak także wzrost nierówności społecznych i coraz silniejsze konflikty wokół przestrzeni miejskiej oraz prawa mieszkańców do miasta. W ostatnich latach w Oaxace nasiliły się protesty przeciwko gentryfikacji i podporządkowaniu miasta potrzebom turystyki. Sprzeciw wobec rosnących cen życia, komercjalizacji lokalnej kultury oraz wypierania mieszkańców z historycznego centrum widoczny jest m.in. w demonstracjach ulicznych, działaniach aktywistycznych i politycznych graffiti.

Wykład opiera się na długoterminowych badaniach etnograficznych prowadzonych w Oaxace w latach 2011–2017 oraz po pandemii COVID-19 w latach 2021–2025. Spotkanie poświęcone będzie zjawisku gentryfikacji kulinarnej, czyli procesowi, w którym jedzenie i kultura kulinarna stają się narzędziem transformacji miasta podporządkowanej klasom uprzywilejowanym i turystyce. Szczególna uwaga zostanie poświęcona roli kobiet zarówno w sektorze gastronomicznym, jak i w lokalnych formach oporu wobec przemian społecznych i ekonomicznych.

Wydarzenie pokaże, w jaki sposób jedzenie może stać się polem sporów o władzę, nierówności i tożsamość kulturową we współczesnych miastach globalnego Południa.