Instytut Medycyny Weterynaryjnej

Rośliny doniczkowe to ozdoba wielu mieszkań – dodają zieleni, poprawiają nastrój i wpływają na jakość powietrza. Niestety, nie wszystkie są bezpieczne dla naszych pupili. W trakcie tej lekcji przyjrzymy się najczęstszym przypadkom zatruć kotów roślinami domowymi. Dowiemy się, które gatunki są szczególnie niebezpieczne, jakie objawy mogą sugerować zatrucie oraz jak postępować w sytuacji zagrożenia. Pokażemy również, jakie rośliny można bezpiecznie uprawiać w domu, dzieląc przestrzeń z kotem.

Lekcja ma charakter popularnonaukowy – łączy wiedzę z zakresu biologii, weterynarii i toksykologii z praktycznymi wskazówkami dla opiekunów zwierząt. Zajęcia prowadzi lekarz weterynarii z doświadczeniem dydaktycznym i klinicznym, który na co dzień zajmuje się toksykologią zwierząt towarzyszących.

Zapraszamy wszystkich miłośników zwierząt – szczególnie tych, którzy mają w domu kota lub planują go przygarnąć. To lekcja, która może uratować życie Twojemu pupilowi!

Wirus - w dosłownym tłumaczeniu z łaciny virus - jad, oznacza, że wirusy są czynnikami wyłącznie patogennymi. Jednak warto dodać, że są to nie tylko niebezpieczni wrogowie, lecz również współtowarzysze, najdyskretniejsi współpracownicy. Są wszędzie, wewnątrz nas i na zewnątrz, zadziwiają skutecznością działania do tego stopnia, iż można ich uznać za doskonałą formę życia. Ale, czy można powiedzieć, że wirusy żyją? Wirusy określa się przecież jako pogranicze materii żywej i nieożywionej.

Celem warsztatów „Wirusy – nieproszeni goście” będzie wprowadzenie młodych uczestników w ważny i ekscytujący świat wirusów. Pierwszym etapem będzie zapoznanie słuchaczy z budową wirusów oraz procesem zakażenia komórek ludzkich, zwierzęcych i bakteryjnych. Pokazane zostaną sposoby namnażania wirusów in vitro oraz metody ich wykrywania – praca z mikroskopem. Następnie, zaprezentowane zostanie ich działanie chorobotwórcze na przykładach chorób ludzi i zwierząt. W kolejnym etapie wspólnie z uczestnikami opisane zostaną sposoby radzenia sobie z wirusami. Pokazana zostanie walka z inwazją wirusów, jaką toczy każdego dnia układ odpornościowy człowieka i w jakim stopniu organizm skutecznie odrzuca atak niechcianych gości. Analizując rodzaje odpowiedzi przeciwwirusowej, uczestnicy zobaczą, że kiedy wirus przeniknie przez pierwsze bariery ochronne i wniknie do komórek, to jedną z ostatnich desek ratunku jest niszczenie samego siebie - własnych komórek.

Młodzi uczestnicy warsztatów, dowiadując się o „sile” wirusów i o trudnościach, jakie sprawia walka z nimi, być może docenią banalne przestrogi dorosłych i zrozumieją wysiłek, jaki w różnych aspektach codziennego życia wkłada się w ochronę przed zakażeniem organizmu.

Serce jest unikalnym organem, zdolnym do spontanicznego inicjowania skurczów dzięki obecności komórek rozrusznikowych serca. Automatyzm pracy serca odróżnia je od mięśni szkieletowych i gładkich, pozostających pod kontrolą ośrodkowego układu nerwowego. Rozwój serca i układu krążenia kręgowców, zapoczątkowany około 380 milionów lat temu, przebiegał równolegle z ewolucją poszczególnych grup zwierząt na przestrzeni milionów lat, nadając temu układowi unikalne cechy. „Serce żylne” i jeden obieg krwi u ryb czy trójjamowe serce płazów to tylko niektóre z licznych przystosowań kręgowców niższych do środowiska. U płazów oraz większości gadów krew tętnicza i żylna częściowo miesza się w niepełnej komorze serca, a zapotrzebowanie tkanek na tlen u płazów jest dodatkowo pokrywane przez wymianę gazową zachodzącą przez skórę, co wciąż uzależnia je od środowiska wodnego. Dopiero ptaki i ssaki przeszły zmiany adaptacyjne prowadzące do powstania pełnego rozdziału krwi utlenowanej i odtlenowanej w postaci podwójnego obiegu krwi oraz czterojamowego serca, co gwarantuje wysoki poziom wydolności organizmu. Częstotliwość pracy serca jest silnie związana z tempem metabolizmu i zapotrzebowaniem tkanek na tlen — dlatego waha się od około 5 uderzeń na minutę u dużych waleni do ponad 1000 uderzeń na minutę u najmniejszych ptaków, takich jak kolibry. W pokrywaniu tego zapotrzebowania szczególnie wydajne są ptaki, u których dzięki obecności worków powietrznych i jednokierunkowemu przepływowi powietrza przez płuca dochodzi do bardzo efektywnej wymiany gazowej zarówno podczas wdechu, jak i wydechu. Tlen jest następnie transportowany do tkanek dzięki pracy układu krążenia i serca, co nadaje tym zwierzętom niezwykłą wydolność wysiłkową.

Gdy w drugiej połowie XX wieku J. Watson i F. Crick odkryli podstawowy element dziedziczności i nośnik informacji genetycznej - strukturę DNA, wypowiedzieli słowa "Odkryliśmy istotę życia...". DNA, czyli kwas deoksyrybonukleinowy, jest chemiczną makrocząsteczką, która w swojej budowie ma zapisane informacje dotyczące budowy organizmu. Występuje on zarówno u wirusów, bakterii, roślin, zwierząt oraz ludzi.Celem zajęć jest zapoznanie uczniów z ogólną budową i właściwościami materiału genetycznego. Na wielu ciekawych przykładach dowiedzą się dlaczego każdy z nas jest inny – inaczej wygląda, rośnie, zachowuje się, a nawet choruje. W części praktycznej, uczniowie będą samodzielnie izolować DNA.

Prowadzący zaprezentuje i omówi najważniejsze elementy budowy układu: kostnego, pokarmowego, oddechowego, sercowo-naczyniowego u różnych gatunków ptaków roślinożernych, wszystkożernych i mięsożernych z wykorzystaniem wyizolowanych elementów szkieletu i preparatów anatomicznych narządów wewnętrznych. 

Podczas planowanej lekcji wykorzystana będzie prezentacja, w której omówiona jest pokrótce biologia występujących w Polsce kleszczy (przede wszystkim zwyczajnego i pastwiskowego, ale także innych gatunków). Omówione są objawy najważniejszych chorób przenoszonych przez kleszcze (zapalenie mózgu i opon mózgowych oraz borelioza u ludzi, a także babeszjoza u psów). Przedstawione zostaną sposoby unikania ataku kleszczy i usuwania ich jeśli już do ataku doszło. 

Przewiduje się także oglądanie spreparowanych kleszczy i okazów żywych (jeśli uda się takowe złapać).