biologia

Lekcja w ramach ogólnoeuropejskiej  kampanii edukacyjnej EAZA - Wetlands for Life - poświęconej roli, jaką w przyrodzie odgrywają bagna, mokradła i tereny podmokłe. Spotkanie rozpoczyna się lekcją warsztatową poświęconą żółwiom, ze szczególnym uwzględnieniem jedynego gatunku żółwia w polsce - żółwia błotnego. Podczas zajęć będzie możłiwość bezpośredniego kontaktu z żywym przedstawicielem świata żółwi, oglądania naturalnych eksponatów, jak pancerze, szkielet itp. Poznamy zasady hodowli żółwi, różnice między żółwiami lądowymi, a wodnymi i wodnolądowymi. 

Co łączy lodówkę, buty sportowe i krem z filtrem UV? Uczestnicy lekcji dowiedzą się, czym są nanocząstki i dlaczego są tak wyjątkowe. Pozornie niepozorne, stanowią podstawę niezwykle dynamicznie rozwijającej się nanotechnologii. Cieszą się zainteresowaniem zarówno nauki, jak i przemysłu. Popularne wśród naukowców, mało znane przeciętnemu człowiekowi, a przecież obecne w jego codziennym życiu. Czemu nanocząstki zawdzięczają swoją wyjątkowość? W jakich jeszcze, często zaskakujących, produktach codziennego użytku można je znaleźć? Na te pytania poszukamy odpowiedzi podczas lekcji. Spotkanie podzielone będzie na dwie części. Pierwsza to krótki wykład o wyjątkowych właściwościach i zastosowaniach nanocząstek, często zaskakujących i niezwykłych. Druga część to gra, w której, aby wygrać, trzeba znaleźć odpowiedź na intrygujące pytanie. Droga do odpowiedzi będzie prowadziła przez labirynt pytań i zagadkowych zadań. Przyda się odrobina sprytu i szczęścia, ale przede wszystkim wiedza, nie tylko ta zdobyta w trakcie wykładu…

Poznaj niezwykłe małżeństwo, które rzuciło wszystko dla gór. Ona – pierwsza ratowniczka TOPR i botaniczka, on – taternik. Wspólnie badali dziką przyrodę i stworzyli kultową biblię Tatr.

Film prezentuje sylwetki, dorobek naukowy, działalność na polu taternictwa i ochrony przyrody Tatr, Zofii i Witolda Paryskich. Od młodości związani z  górami, im poświęcili swe prace, m.in są autorami encyklopedii tatrzańskiej. Wspomnieniami i refleksjami dzielą się w filmie tytułowi bohaterowie oraz ich przyjaciele i uczniowie - Jan Gąsienica Tomków, Kazimierz Dziób, Grażyna Cetnarska.

Pokaz filmu odbywa się w ramach specjalnego bloku filmowego Wytwórni Filmów Oświatowych.

Lekcja w ramach ogólnoeuropejskiej  kampanii edukacyjnej EAZA - Wetlands for Life - poświęconej roli, jaką w przyrodzie odgrywają bagna, mokradła i tereny podmokłe. Spotkanie rozpoczyna się lekcją warsztatową poświęconą żółwiom, ze szczególnym uwzględnieniem jedynego gatunku żółwia w polsce - żółwia błotnego. Podczas zajęć będzie możłiwość bezpośredniego kontaktu z żywym przedstawicielem świata żółwi, oglądania naturalnych eksponatów, jak pancerze, szkielet itp. Poznamy zasady hodowli żółwi, różnice między żółwiami lądowymi, a wodnymi i wodnolądowymi. 

Serce jest unikalnym organem, zdolnym do spontanicznego inicjowania skurczów dzięki obecności komórek rozrusznikowych serca. Automatyzm pracy serca odróżnia je od mięśni szkieletowych i gładkich, pozostających pod kontrolą ośrodkowego układu nerwowego. Rozwój serca i układu krążenia kręgowców, zapoczątkowany około 380 milionów lat temu, przebiegał równolegle z ewolucją poszczególnych grup zwierząt na przestrzeni milionów lat, nadając temu układowi unikalne cechy. „Serce żylne” i jeden obieg krwi u ryb czy trójjamowe serce płazów to tylko niektóre z licznych przystosowań kręgowców niższych do środowiska. U płazów oraz większości gadów krew tętnicza i żylna częściowo miesza się w niepełnej komorze serca, a zapotrzebowanie tkanek na tlen u płazów jest dodatkowo pokrywane przez wymianę gazową zachodzącą przez skórę, co wciąż uzależnia je od środowiska wodnego. Dopiero ptaki i ssaki przeszły zmiany adaptacyjne prowadzące do powstania pełnego rozdziału krwi utlenowanej i odtlenowanej w postaci podwójnego obiegu krwi oraz czterojamowego serca, co gwarantuje wysoki poziom wydolności organizmu. Częstotliwość pracy serca jest silnie związana z tempem metabolizmu i zapotrzebowaniem tkanek na tlen — dlatego waha się od około 5 uderzeń na minutę u dużych waleni do ponad 1000 uderzeń na minutę u najmniejszych ptaków, takich jak kolibry. W pokrywaniu tego zapotrzebowania szczególnie wydajne są ptaki, u których dzięki obecności worków powietrznych i jednokierunkowemu przepływowi powietrza przez płuca dochodzi do bardzo efektywnej wymiany gazowej zarówno podczas wdechu, jak i wydechu. Tlen jest następnie transportowany do tkanek dzięki pracy układu krążenia i serca, co nadaje tym zwierzętom niezwykłą wydolność wysiłkową.

Czy zieleń liści może skrywać inne barwy? Zapraszamy uczniów na fascynujące warsztaty laboratoryjne, podczas których wspólnie zdemaskujemy prawdziwe kolory kryjące się w liściach szpinaku.

Kluczem do zagadki jest fotosynteza, czyli proces autotroficzny, który napędza życie na Ziemi – to w jego wyniku rośliny wytwarzają dla siebie pokarm oraz tlen, którym oddychamy. Do przeprowadzenia tego życiodajnego procesu niezbędne są „anteny" łapiące słońce: barwniki roślinne wychwytujące fotony światła. Ponieważ każdy z nich potrafi pochłonąć tylko ściśle określony zakres fali, pojedynczy barwnik nie dałby rady wykorzystać całego potencjału światła słonecznego. Rośliny potrzebują zgranego zespołu różnych barwników, które wspólnie pokrywają całą długość fali światła białego. Dlaczego więc na co dzień widzimy tylko zieleń? Bo to dominujący kamuflaż, który ukrywa przed nami żółcie, pomarańcze i czerwienie.

Podczas naszych zajęć uczniowie wejdą do laboratorium i samodzielnie ściągną z liści ten zielony filtr. W świecie nauki używamy wielu zaawansowanych technik rozdzielania mieszanin, ale my nauczymy się tej najbardziej widowiskowej: chromatografii cienkowarstwowej (TLC).

Uczniowie wyizolują barwniki ze szpinaku wykorzystując żel krzemionkowy i fazę ruchomą, będą na własne oczy obserwować fascynujący wyścig i ruch kolorów na płytkach pokrytych żelem krzemionkowym. To doskonała okazja, by połączyć teorię z podstawy programowej z prawdziwą praktyką badawczą i pokazać młodzieży, że nauka potrafi zaskakiwać!

Czy zastanawialiście się kiedyś, skąd wiemy, że gdy dojdzie do skomplikowanego złamania kości, można zastosować implanty tytanowe? Skąd wiemy, że ten materiał nie spowoduje pogorszenia się stanu pacjenta? Jak ustalono, że zastosowanie szwów chirurgicznych z polimerów syntetycznych czy soczewek kontaktowych nie spowoduje lokalnego stanu zapalnego? Czy możliwe jest opracowanie materiału, który sam wie, gdzie dostarczyć lek? Aby dowiedzieć się, jakie są odpowiedzi na te i inne pytania dotyczące biomateriałów, zapraszamy na wyjątkowe spotkanie w laboratorium naukowym IPPT PAN, gdzie odkryjesz, jak powstają biomateriały pomagające leczyć choroby i regenerować tkanki! Wyjaśnimy, czym są biomateriały i jakie są ich najważniejsze właściwości.

Uczestnicy dowiedzą się, jak wygląda praca naukowca: od pierwszego pomysłu, przez tworzenie nowych materiałów, aż po ich testowanie i drogę do zastosowania w medycynie. Pokażemy, jak powstają nowoczesne biomateriały w laboratorium oraz jakie mają zastosowania – np. w dostarczaniu leków czy regeneracji tkanek.

Podczas spotkania zaprezentujemy wybrane metody badawcze wykorzystywane przez naukowców, takie jak obserwacje mikroskopowe czy testy sprawdzające wybrane właściwości materiałów. Uczestnicy zobaczą, jak bada się bezpieczeństwo i skuteczność nowych rozwiązań, zanim trafią one do lekarzy i pacjentów.

To niepowtarzalna okazja, by zajrzeć „za kulisy” świata nauki, zadać pytania badaczom i przekonać się, jak fascynująca może być droga od eksperymentu do realnej pomocy ludziom.

Las najlepiej poznaje się… w lesie. Dlatego chodźmy na wspólny spacer! Zabierzemy was na wędrówkę, podczas której postaramy się spojrzeć na to wyjątkowe miejsce z trochę innej perspektywy. Czy dacie się namówić na spacer z głową w chmurach? Czy odważycie się podążać w głąb lasu za dźwiękiem? Las to dużo więcej niż drzewa, a własne obserwacje jego mieszkańców mogą być niesamowitą przygodą. Spróbujemy poczuć go wszystkimi zmysłami. Przyroda ma nam mnóstwo do zaoferowania, w tym również wiele zabawy, jednak w zamian powinniśmy okazać jej szacunek i zapewnić ochronę. Zastanowimy się, co zawdzięczamy lasom, za co możemy je polubić i jak powinniśmy o nie dbać.

Przebieg trasy: Truskaw - Truskawska Droga - Zaborów Leśny - Kręta Droga - Karczmisko - Paśniki - Truskaw.
Długość trasy: 9,5 km. Czas przejścia: ok. 4 godzin, liczba uczestników do 30 osób.
Trasa wycieczki wiedzie m. in. przez ooś Zaborów Leśny i skraj ooś Cyganka, ukazując jedne z najciekawszych obszarów leśnych wschodniej części Puszczy Kampinoskiej.

Omawiane zagadnienia:
- czym jest las? - próba odpowiedzi na pytanie,
- rozpoznawanie podstawowych gatunków drzew i krzewów,
- typy lasów rosnących na obszarze Puszczy Kampinoskiej,
- działania ochronne prowadzone w lasach (nasadzenia, przebudowa drzewostanów) - ochrona częściowa,
- znaczenie obszarów ochrony ścisłej,
- zagrożenia lasów KPN (pożary, wiatrołomy, susze, gatunki obce, gradacje owadów),
- łańcuch pokarmowy (przybliżenie pojęć: producent, konsument, destruent, piramida pokarmowa),
- piętra roślinności w lesie i ich mieszkańcy,
- rola lasów w gospodarce i życiu człowieka,
- pozaprodukcyjne funkcje lasu.

Gdy w drugiej połowie XX wieku J. Watson i F. Crick odkryli podstawowy element dziedziczności i nośnik informacji genetycznej - strukturę DNA, wypowiedzieli słowa "Odkryliśmy istotę życia...". DNA, czyli kwas deoksyrybonukleinowy, jest chemiczną makrocząsteczką, która w swojej budowie ma zapisane informacje dotyczące budowy organizmu. Występuje on zarówno u wirusów, bakterii, roślin, zwierząt oraz ludzi.Celem zajęć jest zapoznanie uczniów z ogólną budową i właściwościami materiału genetycznego. Na wielu ciekawych przykładach dowiedzą się dlaczego każdy z nas jest inny – inaczej wygląda, rośnie, zachowuje się, a nawet choruje. W części praktycznej, uczniowie będą samodzielnie izolować DNA.

Czy zastanawialiście się kiedyś jakich informacji dostarcza nam ludzki szkielet? W jaki sposób na podstawie zachowanego materiału osteologicznego odtwarzany jest profil biologiczny zmarłego? Jak odczytujemy historie życia, która zapisuje się na kościach każdego z nas? Jeśli chcie się dowiedzieć jak to robimy, to nasze warsztaty są dla Was! W czasie zajęć pokażemy Wam, jakie cechy szkieletu pozwalają na ocenę płci i określenie wieku w chwili śmierci. Zaprezentujemy też w jaki sposób odtwarzamy przyżyciową wysokość i masę ciała. Dowiecie się także czym są paleopatologie i o czym świadczy ich obecność. W czasie warsztatów, korzystając z materiałów archeologicznych, wspólnie zbudujemy profil biologiczny i odtworzymy historię zapisaną na kośćcu.

Neuroprzekaźniki oraz receptory z którymi się wiążą są odpowiedzialne za funkcjonowanie naszego organizmu. Pewnie wszyscy słyszeliśmy o serotoninie, dopaminie czy noradrenalinie. Ale neuroprzekaźników jest całe mnóstwo i umożliwiają naszym ciałom poprawne funkcjonowanie. Często pewne neuroprzekaźniki kojarzą nam się z jedną funkcją, ale tak naprawdę każdy ma wiele. Dopamina poza szczęściem powiązana jest z ruchem. Serotonina pomaga regulować sen. Często, to nie sam przekaźnik jest odpowiedzialny za daną funkcję, a raczej receptor, z którym się wiąże. Podczas tej dyskusji porozmawiamy sobie o neuroprzekaźnikach i ich receptorach, oraz jak tak naprawdę wpływają na nasze codzienne funkcjonowanie.

Jeśli zastanawiałeś się kiedyś w jaki sposób na podstawie podejmowanego w czasie wykopalisk szkieletu jesteśmy w stanie odtworzyć historie życia zmarłego, a nawet odtworzyć jego przyżyciowy wygląd, to to zajęcia dla Ciebie! W czasie warsztatu dowiesz się na podstawie jakich cech szkieletu identyfikujemy płeć biologiczną, a jakich używamy żeby określić wiek w chwili śmierci. Wspólnie zrekonstruujemy przyżyciową wysokość ciała zmarłego i postaramy się odpowiedzieć na pytanie związane z tym jak wyglądało jego życie. Zobaczysz też jak bardzo jakość rekonstruowanej osteobiografii czyli historii życia zapisanej na kośćcu różni się w zależności od stanu zachowania i formy pochówku.