Instytut Nauk Geologicznych PAN

Typ Tytuł Opis Dziedzina Termin
Spotkanie festiwalowe Stanisław Staszic (1755 - 1826) – od niego zaczęła się nowoczesna geologia Polski

Urodzony w Pile Stanisław Staszic to postać pod wieloma względami wybitna: jeden z najważniejszych działaczy polskiego oświecenia, polityk, pionier spółdzielczości, oraz przyrodnik - przede wszystkim pionier nowoczesnej geologii. Staszic jest autorem pierwszego opisu geologicznego obszaru Polski i rejonów ją otaczających, zatytułowanego O ziemiorództwie Karpatów i innych gór i równin Polski (1815), któremu towarzyszyła imponująca, pod wieloma względami pionierska na skalę światową, mapa geologiczna zatytułowana Carta geologica totius Poloniae, Moldaviae, Transylvaniae, et partis Hungariae, et Valachiae obejmująca ogromny obszar od Bałtyku po Morze Czarne.

Staszic starał się przybliżyć polskiemu czytelnikowi osiągnięcia światowej geologii, która w pierwszej połowie XIX wieku była jeszcze w powijakach i przechodziła bardzo szybki rozwój, rozwijał polską terminologię geologiczną, publikował swoje prace w Roczniku Towarzystwa Królewskiego Warszawskiego Przyjaciół Nauk. Bardzo ważne dla niego były aspekty stosowane geologii: jako dyrektor generalny Wydziału Przemysłu i Kunsztów Królestwa Kongresowego opracował plan rozbudowy Staropolskiego Okręgu Przemysłowego (Kielce - Końskie - Ostrowiec Świętokrzyski - Starachowice - Skarżysko-Kamienna), duży nacisk kładąc na występowanie złóż surowców niezbędnych do rozwoju przemysłu takich jak rudy metali czy węgiel kamienny.

Stanisław Staszic był również inicjatorem powstania w 1816 roku Szkoły Akademiczno-Górniczej w Kielcach, będącej pierwszą polską uczelnią techniczną. Ściągnął do niej liczne grono specjalistów (geologów, górników, chemików, geodetów) spoza Polski, dzięki czemu do kraju znajdującego się pod rozbiorami napłynęły nowe idee nawiązujące do najnowszych osiągnięć światowych.

Pogrzeb Stanisława Staszica w 1826 roku stał się wielką patriotyczną manifestacją. Staszic spoczął w grobie znajdującym się w kościele Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny na warszawskich Bielanach.

Nauki o Ziemi
  • wt., 2026-09-22 10:00 do 10:40
Lekcja festiwalowa Czy mamy coś wspólnego ze skałami?

Podczas tej lekcji, łączącej elementy geologii, paleontologii i archeologii, uczniowie odkryją, że zwierzęta i ludzie mają więcej wspólnego ze skałami niż mogłoby się wydawać. Poznają różne formy występowania minerałów z grupy apatytu oraz dowiedzą się jakie mają właściwości i zastosowania.

Lekcja pokaże również, w jaki sposób naukowcy badają historię Ziemi i dawne warunki życia, analizując minerały obecne w skałach i skamieniałościach. Uczniowie będą mieli okazję obejrzeć próbki minerałów oraz szczątki organizmów współczesnych i kopalnych, dzięki czemu z bliska zobaczą apatyty o różnej genezie.

Zajęcia w przystępny i angażujący sposób pokażą, że minerały mogą łączyć wiele dziedzin nauki oraz codziennego życia.

  • czw., 2026-09-24 09:00 do 10:00
  • czw., 2026-09-24 10:30 do 11:30
  • czw., 2026-09-24 12:00 do 13:00
  • czw., 2026-09-24 13:30 do 14:30
Lekcja festiwalowa Czy mamy coś wspólnego ze skałami?

Podczas tej lekcji, łączącej elementy geologii, paleontologii i archeologii, uczniowie odkryją, że zwierzęta i ludzie mają więcej wspólnego ze skałami niż mogłoby się wydawać. Poznają różne formy występowania minerałów z grupy apatytu oraz dowiedzą się jakie mają właściwości i zastosowania.

Lekcja pokaże również, w jaki sposób naukowcy badają historię Ziemi i dawne warunki życia, analizując minerały obecne w skałach i skamieniałościach. Uczniowie będą mieli okazję obejrzeć próbki minerałów oraz szczątki organizmów współczesnych i kopalnych, dzięki czemu z bliska zobaczą apatyty o różnej genezie.

Zajęcia w przystępny i angażujący sposób pokażą, że minerały mogą łączyć wiele dziedzin nauki oraz codziennego życia.

  • czw., 2026-09-24 09:00 do 10:00
  • czw., 2026-09-24 10:30 do 11:30
  • czw., 2026-09-24 12:00 do 13:00
  • czw., 2026-09-24 13:30 do 14:30
Lekcja festiwalowa Czy mamy coś wspólnego ze skałami?

Podczas tej lekcji, łączącej elementy geologii, paleontologii i archeologii, uczniowie odkryją, że zwierzęta i ludzie mają więcej wspólnego ze skałami niż mogłoby się wydawać. Poznają różne formy występowania minerałów z grupy apatytu oraz dowiedzą się jakie mają właściwości i zastosowania.

Lekcja pokaże również, w jaki sposób naukowcy badają historię Ziemi i dawne warunki życia, analizując minerały obecne w skałach i skamieniałościach. Uczniowie będą mieli okazję obejrzeć próbki minerałów oraz szczątki organizmów współczesnych i kopalnych, dzięki czemu z bliska zobaczą apatyty o różnej genezie.

Zajęcia w przystępny i angażujący sposób pokażą, że minerały mogą łączyć wiele dziedzin nauki oraz codziennego życia.

  • czw., 2026-09-24 09:00 do 10:00
  • czw., 2026-09-24 10:30 do 11:30
  • czw., 2026-09-24 12:00 do 13:00
  • czw., 2026-09-24 13:30 do 14:30
Lekcja festiwalowa Czy mamy coś wspólnego ze skałami?

Podczas tej lekcji, łączącej elementy geologii, paleontologii i archeologii, uczniowie odkryją, że zwierzęta i ludzie mają więcej wspólnego ze skałami niż mogłoby się wydawać. Poznają różne formy występowania minerałów z grupy apatytu oraz dowiedzą się jakie mają właściwości i zastosowania.

Lekcja pokaże również, w jaki sposób naukowcy badają historię Ziemi i dawne warunki życia, analizując minerały obecne w skałach i skamieniałościach. Uczniowie będą mieli okazję obejrzeć próbki minerałów oraz szczątki organizmów współczesnych i kopalnych, dzięki czemu z bliska zobaczą apatyty o różnej genezie.

Zajęcia w przystępny i angażujący sposób pokażą, że minerały mogą łączyć wiele dziedzin nauki oraz codziennego życia.

  • czw., 2026-09-24 09:00 do 10:00
  • czw., 2026-09-24 10:30 do 11:30
  • czw., 2026-09-24 12:00 do 13:00
  • czw., 2026-09-24 13:30 do 14:30
Lekcja festiwalowa Wpływ człowieka na jeziora – co mówią nam okrzemki?

Uczniowie poznają okrzemki – mikroskopijne glony, które żyją w jeziorach i innych zbiornikach wodnych. Dowiedzą się, że okrzemki mają twarde pancerzyki z krzemionki, które po obumarciu opadają na dno i zachowują się w osadach przez bardzo długi czas.

Uczniowie poznają, dlaczego okrzemki są nazywane biologicznymi wskaźnikami jakości wody. Każdy gatunek najlepiej rozwija się w określonych warunkach, dlatego ich obecność informuje o tym, czy woda była czysta, żyzna czy kwaśna.

Podczas lekcji uczniowie dowiedzą się, czym jest antropopresja, czyli wpływ człowieka na środowisko. Poznają przykłady zmian zachodzących w jeziorach:

  • eutrofizację, spowodowaną nadmiarem azotu i fosforu dopływających z nawozów i ścieków,
  • zakwaszenie, występujące w jeziorach pogórniczych oraz pod wpływem kwaśnych deszczów,
  • zwiększony dopływ biogenów do zlewni i jeziora.

Uczniowie zrozumieją, że analizując warstwy osadów dennych i znajdujące się w nich pancerzyki okrzemek, naukowcy mogą odtworzyć historię jeziora i określić, kiedy oraz w jaki sposób działalność człowieka wpłynęła na jego stan.

Po lekcji uczniowie będą potrafili wyjaśnić, czym są okrzemki, jakie informacje dostarczają o przeszłości jezior oraz dlaczego ich badanie jest ważne dla ochrony środowiska.

  • pt., 2026-09-25 10:30 do 11:30
  • pt., 2026-09-25 12:00 do 13:00
Lekcja festiwalowa Wpływ człowieka na jeziora – co mówią nam okrzemki?

Uczniowie poznają okrzemki – mikroskopijne glony, które żyją w jeziorach i innych zbiornikach wodnych. Dowiedzą się, że okrzemki mają twarde pancerzyki z krzemionki, które po obumarciu opadają na dno i zachowują się w osadach przez bardzo długi czas.

Uczniowie poznają, dlaczego okrzemki są nazywane biologicznymi wskaźnikami jakości wody. Każdy gatunek najlepiej rozwija się w określonych warunkach, dlatego ich obecność informuje o tym, czy woda była czysta, żyzna czy kwaśna.

Podczas lekcji uczniowie dowiedzą się, czym jest antropopresja, czyli wpływ człowieka na środowisko. Poznają przykłady zmian zachodzących w jeziorach:

  • eutrofizację, spowodowaną nadmiarem azotu i fosforu dopływających z nawozów i ścieków,
  • zakwaszenie, występujące w jeziorach pogórniczych oraz pod wpływem kwaśnych deszczów,
  • zwiększony dopływ biogenów do zlewni i jeziora.

Uczniowie zrozumieją, że analizując warstwy osadów dennych i znajdujące się w nich pancerzyki okrzemek, naukowcy mogą odtworzyć historię jeziora i określić, kiedy oraz w jaki sposób działalność człowieka wpłynęła na jego stan.

Po lekcji uczniowie będą potrafili wyjaśnić, czym są okrzemki, jakie informacje dostarczają o przeszłości jezior oraz dlaczego ich badanie jest ważne dla ochrony środowiska.

  • pt., 2026-09-25 10:30 do 11:30
  • pt., 2026-09-25 12:00 do 13:00

©2026 Festiwal Nauki