Sekretariat FN

Typ Tytuł Opis Dziedzina Termin
Spotkanie festiwalowe Ekonomia zieloności, czyli czy da się skorzystać na pomaganiu planecie?

Wielu przekonuje nas, byśmy żyli ekologicznie, inwestowali w odpowiedzialne środowiskowo technologie i zmniejszali swój ślad w zużywaniu zasobów naturalnych. Na taki postulat często pada odpowiedź, że zielone jest kosztowne lub mniej rentowne, a więc mniej atrakcyjne albo wręcz niemożliwe. A mimo to zmiana następuje – inwestorzy uwzględniają w portfelach zielone i jednocześnie mniej rentowne aktywa finansowe, a gospodarstwa domowe zmieniają wzorce konsumpcji, zastępując tańsze produkty droższymi, ale za to przyjaznymi środowisku. Robimy to wbrew swoim interesom? Z nagła stajemy się bardziej odpowiedzialni i poświęcamy się dla przyszłych pokoleń? Czy też stary dobry homo oeconomicus ma powody, by „grać w zielone”, gdyż korzysta na czynieniu dobra? W debacie spytamy, czy idący w zielone są po prostu świętsi od ogółu? Czy istnieje ekonomia zieloności? Czy i jak można zracjonalizować przyjazne środowisku wybory konsumentów, firm i inwestorów? Czy dzięki temu głębszemu zrozumieniu mamy lepsze pomysły na przyśpieszenie zmiany niż tylko namowy, subsydia podatkowe lub dotacje? Czy Ziemia doczeka się przyjaźni ze strony homo oeconomicusa?

  • pt., 2021-09-17 18:00
Spotkanie festiwalowe Epidemie kiedyś i dziś

Debata będzie dotyczyła skutków, jakie wywierają na ludzi wielkie epidemie.  Dotyczy to zarówno poszczególnych osób, jak i społeczeństw. Chcemy spojrzeć na epidemie/pandemie w perspektywie historycznej i na tym tle zobaczyć, jakie są skutki obecnej pandemii koronawirusa, jakie zjawiska na ogół wywołują epidemie, a jakie są specyficzne dla obecnej pandemii. Wiadomo na pewno, że epidemie powodują zanik, albo swoiste uśpienie więzi społecznych, wywołują konflikty społeczne, do których prowadzą choroby, przekształcenia ekonomiczne związane z samą chorobą i jej następstwami, zmieniają zasady dystrybucji zasobów ekonomicznych, nie mówiąc już o psychicznych skutkach dla różnych osób. W naszych czasach niezwykle ważne są sprawy związane z działaniem służby zdrowia i relacjami między medycyną i inżynierią biomedyczną a polityką społeczną, czyli – decyzjami polityków. Zaprosiliśmy do debaty z jednej strony historyków, z drugiej – uczoną z dziedziny psychologii społecznej, która sama przeprowadziła badania na ten temat w ub. roku. Otwiera to szerokie pole do debaty, którą wyznaczają perspektywy: historyczna, socjologiczna, psychologiczna, medyczna, ale też ekonomiczna i polityczna.

  • sob., 2021-09-18 17:00
Spotkanie festiwalowe Życie na Ziemi i w kosmosie

Jakie są cechy charakterystyczne życia na Ziemi i co zdecydowało o możliwości jego zaistnienia?  Jak tworzy się prototypy syntetycznych modeli komórkowych i co mogą one powiedzieć o możliwościach dalszego rozwoju życia i prawdopodobnych granicach, w jakich  może ono istnieć?  Jak wyglądają projekty poszukiwania życia poza Ziemią oraz jakie są możliwości ludzkiej eksploracji kosmosu poza naszą planetą?

  • ndz., 2021-09-19 17:00
Spotkanie festiwalowe Czy "kulturowy" jest "kulturalny"?

 Gawęda o dwóch przymiotnikach

Czy premiera w teatrze jest wydarzeniem „kulturalnym” czy też „kulturowym”?

We współczesnej polszczyźnie używamy obu tych przymiotników, często myląc ich sensy. Wskazuję więc pokrótce różnicę ich zakresów znaczeniowych, genealogię semantyczną oraz konteksty historyczne. A że temat jest jak rzeka, więc spływają różne kwestie poboczne: inteligencja, ludzie kulturalni, cywilizacja itp.

Na koniec staram się ustalić, że oba te przymiotniki są pożyteczne, ale zawsze trzeba dbać o relację ich znaczeń.

  • pon., 2021-09-20 18:00
Spotkanie festiwalowe Czy "kulturowy" jest "kulturalny"?

 Gawęda o dwóch przymiotnikach

  • pon., 2021-09-20 18:00
Spotkanie festiwalowe "Naród niech napisze dla siebie konstytucję zbawienną, jasną i rozumną." O konstytucyjnych doświadczeniach Polaków w XVIII i XIX wieku

Naród niech napisze dla siebie konstytucję zbawienną, jasną i rozumną. O konstytucyjnych doświadczeniach Polaków w XVIII i XIX wieku.

Pod koniec  XVIII wieku Polska znalazła się w kręgu rodzącego się konstytucjonalizmu. I choć okres faktycznego obowiązywania pierwszej polskiej  konstytucji był krótki, jest do dziś symbolem reformatorskich i patriotycznych działań. W Księstwie Warszawskim i Królestwie Polskim obcy monarchowie oktrojowali konstytucje. Czy Polacy je zaakceptowali? Czy spełniły nadzieje budowania własnego państwa? O potrzebie konstytucji, o konstytucyjnych nadziejach i rozczarowaniach, o mitach i tradycji konstytucyjnej warto porozmawiać.

 

  • wt., 2021-09-21 18:00
Spotkanie festiwalowe Wieża Babel – o współczesnym pomieszaniu języków

Żyjemy bez języka. Ten, którym opisujemy świat ślizga się po powierzchni lawinowo następujących zmian. Nie może uchwycić eksplozji zupełnie nowych sfer rzeczywistości, regresu i zamierania starych, splatania i rozplatania związków i zależności. Ani język tradycyjnych nauk społecznych, ani polityczny dyskurs liberalizmu czy konserwatyzmu, ani lewicowe teorie XX wieku nie pozwalają rozumieć zjawisk, które zaskakują nas swoją gwałtownością, skalą i jednocześnie pozornym brakiem racjonalności. Tak jakbyśmy nagle wpadli w ciąg outlinerów, „czarnych łabędzi” Nassima Taleba, w sposób nieprawdopodobny ułożonych jeden po drugim. Od zamachu na WTC i obrazu samolotów wbijających się w morzu ognia w strukturę wieżowców, od pojawienia się netu  i eksplozji bezpośredniej komunikacji w net wpisanej, przez kryzys 2008 roku i upadek banku, który nie mógł upaść, powrót średniowiecza w Państwie Islamskim – a w Polsce tragedię smoleńską – wreszcie przez katastrofę klimatyczną i pandemię; stale dzieje się coś, co nas absolutnie zaskakuje, co nie ma prawa się zdarzyć.

Prosi się ten proces o zrozumienie, o odrobinę światła, które pozwoli dalej żyć rozumnie. I oczywiście wielu autorów - filozofów, socjologów, ekonomistów, dziennikarzy, pisarzy i amatorów pisania w sieci – próbuje dostarczać diagnoz. Robią to w bardzo różnych językach i na bardzo różnych poziomach opisu. Zwykle te opisy są na siebie wzajemnie ślepe i głuche. Paradoksalnie, najbardziej uniwersalny język jest jednocześnie najbardziej hermetycznym – to język ekonomii. O tym, dlaczego tak jest, spróbuję opowiedzieć w czasie wykładu.

  • wt., 2021-09-21 18:00
Spotkanie festiwalowe Baczyński i Różewicz, czyli pokolenie Kolumbów inaczej

Wszyscy znamy przebój Ewy Demarczyk:

Jeno wyjmij mi z tych oczu

szkło bolesne – obraz dni,

które czaszki białe toczy

przez płonące łąki krwi.

Wszyscy też wiemy, o czym to jest. O nas: o wojnie, o Polakach i o powstaniu warszawskim.

Pokolenie Krzysztofa Kamila Baczyńskiego – bo on jest autorem tych słów – przeszło do historii i do legendy. On sam stał się symbolem – młody poeta i żołnierz, który oddał życie w pierwszych dniach powstania 1944 roku.

A jednak nie o wszystkim chcemy wiedzieć.

Miłosz tak pisał o Baczyńskim: „musiał być doskonale świadomy, że miejsce jego w getcie (…). Spadkobierca polskiej poezji romantycznej (…) z pełną świadomością składał z siebie ofiarę ojczyźnie, wiedząc zarazem, że ta ojczyzna go nie chce”. Pod wierszem, który śpiewała Demarczyk, widnieje data 15 czerwca 1943. O godzinie „W” nikt w tym czasie nie myślał, za to nad Warszawą jeszcze niedawno unosił się gęsty dym z płonącego getta.

Ojczyzna nie wsłuchiwała się w poezję Baczyńskiego, kiedy ta mówiła o Żydach. Podobnie było z Tadeuszem Różewiczem, przedstawicielem tego samego pokolenia. Na ile jesteśmy gotowi usłyszeć głos, który z centrum polskiej tradycji narodowej mówi o tragedii gett? Wygląda na to, że nie chcemy opowieści, w której los AK-owskiej młodzieży sąsiaduje i łączy się z losem polskich Żydów. To połączenie zmusza do myślenia o rzeczach, o których wolimy nie myśleć: o antysemityzmie i wykluczeniu.

Pokolenie Kolumbów to dla nas narodowa legenda. Tymczasem K.K. Baczyński i T. Różewicz – kojarzeni z AK-owską młodzieżą lat wojny – byli według ustaw norymberskich Żydami. Co to znaczyło dla nich i ich poezji?

  • śr., 2021-09-22 18:00
Spotkanie festiwalowe Edukacja a praca i pieniądze – współczesne mity i fakty
  • śr., 2021-09-22 18:00
Spotkanie festiwalowe Polityka historyczna - czym jest i jaka powinna być

Polityka historyczna jest  w ciągu ostatnich kilkunastu lat jednym z najczęściej używanych pojęć w publicznych debatach i sporach. Warto się zastanowić, co ono właściwie oznacza, jaka jest jego geneza, jak wyglądał stosunek do przeszłości władz państwowych w poprzednich dziesięcioleciach, a nawet stuleciach, kiedy tego terminu jeszcze w ogóle nie znano.  Współcześnie polityka historyczna w Polsce stała się źródłem ostrych konfliktów i społecznych podziałów, a także sztandarem tych sił, które dążą do osłabienia liberalnej demokracji. Czy może być inaczej i czy możliwa jest polityka historyczna akceptująca pluralizm i różnorodność, a jednocześnie wzmacniająca wspólnotę obywatelską i narodową?

  • czw., 2021-09-23 18:00
Spotkanie festiwalowe Świat jest zbyt skomplikowany!

Inżynieria genetyczna, epidemiologia, prawo międzynarodowe i astronautyka: czy jest na świecie ktokolwiek, kto może nazwać się ekspertem w każdej z tych dziedzin? A jednak dzień po dniu cała Polska i świat żyją zagadnieniami, których dogłębne zrozumienie wymagałoby dekad wytężonej pracy w tego typu trudnych dyscyplinach. Ba, jesteśmy zachęcani do posiadania wyrazistego, ostrego zdania na każdy z tych tematów. Jak najlepiej walczyć z pandemią? Jaką metodą można obniżyć emisje dwutlenku węgla? Jaki jest status prawny nieopublikowanego w Dzienniku Ustaw wyroku Trybunału Konstytucyjnego? Jaka jest płeć osoby z wrodzonym zespołem niewrażliwości na androgeny? Ktokolwiek zawaha się publicznie w którejkolwiek z tych kwestii, ten ryzykuje, że zostanie uznany za "jednego z tych". Tymczasem nikt z nas nie ma możliwości zadowalającego zrozumienia choćby połowy tych tematów - pozostaje więc zaufanie do autorytetów. A może po prostu powinniśmy pogodzić się z własnym poczuciem niewiedzy i nauczyć się żyć z poczuciem niepewności?

  • czw., 2021-09-23 18:00
Spotkanie festiwalowe Ludowa historia Polski

W ostatnim czasie ukazało się kilka książek o „ludowej historii Polski”, które szybko przyciągnęły uwagę wielu czytelników i stały się przedmiotem dużej liczby omówień w mediach. W naszej debacie będziemy pytać o to, czym jest ludowa historii Polski:  co ją wyróżnia na tle innych nurtów historiografii i co nowego wnosi do naszej wiedzy o przeszłości? Czy jest kontrhistorią pisaną przeciwko dotychczasowej historiografii, czy też jej uzupełnieniem? Czy przedstawia dzieje ludu w Polsce (i kto do tego ludu należał), czy też dzieje Polski pisane z perspektywy warstw ludowych? Spytamy także, jakie są jej mocne i słabe strony, oraz dlaczego tak szybko zyskała popularność.

  • pt., 2021-09-24 18:00
Spotkanie festiwalowe Internet - dawniej, teraz, w przyszłości

30 lat temu przez łącze TCP/IP wysłany został pierwszy e-mail w Polsce. Od tego wydarzenia minęło w sumie niewiele czasu, ale dzisiaj  trudno sobie wyobrazić rzeczywistość bez internetu. Innowacja techniczna, jaką była sieć internet, pociągnęła za sobą powstanie mnóstwa programów użytkowych, których funkcja w istotnej części opiera się na możliwości komunikacji przez sieć. Obecnie to właśnie te programy są utożsamiane z internetem, a sam sposób konstrukcji sieci niespecjalnie zaprząta nasze umysły. W ramach debaty spróbujemywyjasnićć, jak działa sieć , a także zastanowimy się wspólnie, jaki wpływ ma powszechne użycie sieci na życie społeczne. Spróbujemy też przewidzieć kierunki rozwoju internetu.

  • sob., 2021-09-25 17:00
Spotkanie festiwalowe Czy nauka może przekroczyć samą siebie?

 

„Czy całość to prosta suma części?”

Problem: genetycznie niewiele różnimy się od innych stworzeń. Co zatem sprawia, że jednak wyraźnie się od nich różnimy? Czy nauka może odpowiedzieć na to pytanie? Wydawało się, że jak poznamy nasz DNA i porównamy z DNA bliskich nam gatunków, znajdziemy "geny człowieczeństwa”. No i znajdujemy różnice w pewnych genach związanych z mową, mózgiem itp., ale to nie jest takie proste. Gdyby naprawdę Romulusa i Remusa wychowała wilczyca, to nie założyliby Rzymu, tylko by polowali na zające. Czy istnieje ostra granica pomiędzy ludźmi i innymi stworzeniami? Tak, ale nie znajdziemy jej w naszych genach.

„Sztuczna świadomość, albo czy robot będzie mógł się zakochać?”

 

Problem: Jak można zdefiniować świadomość i czy definicja jest nam potrzebna? Dlaczego jesteśmy świadomi? Gdzie mieści się świadomość i czy mają ją zwierzęta? Czy współczesne badania mózgu i jego modelowanie komputerowe pozwalają zrozumieć, czym jest świadomość i jak powstaje? Czy stworzymy nie tylko sztuczną inteligencję, ale i sztuczną świadomość? Czy robot będzie mógł przeżywać emocje i się zakochać?

„Czy fizyka może się obejść bez eksperymentu?”

 

Problem: Na gruncie współczesnej fizyki pojawiły się teorie, których weryfikacja doświadczalna jest fundamentalnie niemożliwa bądź nieosiągalna w obrębie wyobrażalnych technologii. Ogłoszono więc nadejście postempirycznej fizyki. Czy to wciąż fizyka, czy tylko jałowe spekulacje? A może metoda naukowa wymaga rozszerzenia?

 

 

  • ndz., 2021-09-26 17:00
Spotkanie festiwalowe Swojskość nieoswojona

 Wykład będzie poświęcony mitologii swojskości, która od kilkuset lat temu pozostaje jednym ze składników polskiej świadomości zbiorowej. W swej postaci zewnętrznej objawia się ona jako sielanka, jako idealizacja wiejskiego, krzepiącego trwania na uboczu i z dala, w istocie jednak jest zamaskowanym mechanizmem autodestrukcji, może nawet kulturowej apokalipsy.

  • pon., 2021-09-27 18:00
Spotkanie festiwalowe Wspólne DNA indoeuropejskich cywilizacji?

Niezależnie rozwijające się cywilizacje dziś znalazły się w sytuacji umożliwiającej samookreślenie się wobec siebie. W odniesieniu do Europy i Indii ułatwia to ich wspólne indoeuropejskie „DNA”. To DNA „...z pewnością możemy odnaleźć w językach, którymi się posługuje ponad dwa miliardy ludzi. Nie…..możemy uwolnić się od tej schedy jeżeli posługujemy się językiem indo-europejskim. Nie jesteśmy w stanie  zadać pytań ‘gdzie?’, ‘kiedy?’, ‘kto?’ lub ‘jak?’…….albo wyrazić naszych najbardziej podstawowych działań bez częstego odwoływania się do odziedziczonego systemu mowy, w którym nasi językowi przodkowie mieli udział 6000 lat temu.” (Mallory, J.P).

  • śr., 2021-09-29 18:00
Spotkanie festiwalowe Ludzki węch w dobie pandemii

Węch człowieka był określany jako zmysł o mniejszym znaczeniu. Jednak w związku z pandemią koronawirusa zainteresowanie ludzkim węchem uległo wyraźnemu wzrostowi. W wystąpieniu przedstawiono podstawowe informacje na temat węchu oraz różnic/podobieństw w stosunku do innych zmysłów. Szczególną uwagę poświęcono jego zaburzeniom na skutek urazów i różnych zespołów chorobowych.

  • pon., 2021-10-04 18:00
Spotkanie festiwalowe "Kim bym był, gdybym nie był obywatelem?" Dante
 
Wykład dotyczyć będzie moralności życia publicznego. Przyjmuję wyraźny podział na moralność prywatną, zawodową i obywatelską i skupiam się na tej ostatniej. Analizuję wartości i normy życia publicznego, wskazuję na genezę, a przede wszystkim na konieczność obywatelskiej edukacji.
 
  • wt., 2021-10-05 18:00
Spotkanie festiwalowe O presupozycjach w powieści dziewiętnastowiecznej

Presupozycje to termin lingwistyczny, oznaczający nieprzywołane wprost, ale konieczne tło, które usensownia wypowiedź. Kiedy mówi się: król Francji jest łysy, to przyjmujemy, że Francja jest monarchią. Kiedy w powieści dziewiętnastowiecznej mówi się o potrzebie pracy, racjonalnej gospodarce, dobru wspólnym, a nawet dobroczynności – to dla zrozumienia tych haseł nie wystarczy refleksja etyczna, można zasadnie przyjąć, że chodzi o coś więcej – o nawiązanie (świadome lub nie)  do dziewiętnastowiecznych  teorii ekonomicznych – Adama Smitha, Davida Ricarda, Jeana-Baptiste’a Saya i Simonda de Sismondiego.

  • czw., 2021-10-07 18:00
Spotkanie festiwalowe Problemy ze stałą Hubble'a

Stała Hubble'a jest jednym z fundamentalnych parametrów kosmologicznych opisujących Wszechświat i jego przyszłość. Po raz pierwszy wyznaczył ją niemal sto lat temu amerykański astronom Edwin Hubble, otrzymując wartość kilkakrotnie większą od przyjmowanej obecnie. Wykład omawia historię jej pomiarów i przedstawia związane z nimi problemy. Utrzymująca się kilkuprocentowa rozbieżność między wynikami pomiarów prowadzonych różnymi metodami urosła ostatnio do rangi jednego z najpoważniejszych problemów astronomii. Znaczący udział w jego rozwiązywaniu mają astronomowie polscy.

  • sob., 2021-10-09 18:00
Spotkanie festiwalowe Co badania na zwierzętach mogą powiedzieć nam o ludzkiej ciekawości?

Ciekawość jest zjawiskiem niejednorodnym. W zachowaniu człowieka pełni kluczową rolę w jego przystosowywaniu się do zmiennych warunków otoczenia. Czy zwierzęta współdzielą te mechanizmy i w jakim stopniu? W przedstawionych badaniach zaprezentuję jeden ze sposobów analizy tego zagadnienia.

  • pon., 2021-10-11 18:00
Spotkanie festiwalowe Podziały polityczne Polaków w XX wieku
  • wt., 2021-10-12 18:00
Spotkanie festiwalowe Czy żyjemy coraz dłużej?

Często słyszymy, że już niedługo 100 lat życia nie będzie niczym nadzwyczajnym. Czy rzeczywiście żyjemy coraz dłużej, czy po prostu lepiej leczymy choroby?  Czy można określić długość życia człowieka? Od czego zależy – genów czy tego jak żyjemy? Czy znajdziemy lek na wydłużenie życia?

 

  • śr., 2021-10-13 18:00