Instytut Sztuki PAN

Mimo rozwoju Internetu działalność naukowca, zwłaszcza humanisty, związana jest z pracą w bibliotekach i wymaga sprawnego korzystania z jej zbiorów. Dlatego chcielibyśmy za pomocą zabawy zaprezentować młodym czytelnikom sekrety księgozbioru naukowego.

1.  Po powitaniu  krótkie wprowadzenie: co to jest biblioteka, jakie są rodzaje bibliotek, jak nazywa się najważniejsza książnica w kraju, co rozumiemy pod słowem sztuka, jakie książki są gromadzone w bibliotece Instytutu Sztuki PAN.

2.  Podział klasy na 4 grupy. Wprowadzenie w temat zajęć: ktoś podrzucił do naszego magazynu 4 książki z innych dziedzin (sport, matematyka). Teraz żąda natychmiastowego zwrotu, grożąc dużymi karami pieniężnymi. Zadaniem dzieci będzie wytropienie tych niepasujących egzemplarzy. Za każde rozwiązane zadanie dzieci dostają punkty – komplet punktów gwarantuje otrzymanie mapy, która pomoże w odnalezieniu książek w dużym magazynie.

3.  Dzieci poznają  katalog kartkowy i katalog on-line, czemu towarzyszą zabawy: poszukiwania autorów w katalogu kartkowym, porównanie, w którym katalogu szybciej odnajdziemy hasło.

4.  Dzieci poznają zasady zachowania w czytelni poprzez zabawy:  kto dłużej wytrzyma w ciszy, kalambury, rebusy, zagadki  tematycznie związane z miejscem.

5.  Dzieci poznają magazyn, w którym jest 145 tysięcy książek, i w którym one mają wytropić te podrzucone.

Lekcja pozwoli spojrzeć na fińską kulturę, w której głęboko zakorzeniona jest funkcjonalność, minimalizm i bliskość z naturą. Ukazane zostaną ikoniczne przykłady designu, z uwzględnieniem fenomenu Muminków, które z literackich postaci wyewoluowały w rozpoznawalny na całym świecie motyw graficzny i produktowy. Szczególna uwaga zostanie poświęcona koncepcji sisu, co pozwoli ukazać, w jaki sposób fińska determinacja i pragmatyzm przekładają się na tworzenie przedmiotów wyjątkowo trwałych oraz odpornych na zmieniające się trendy. Udział w zajećiach pozwoli zrozumieć, jak estetyka łączy codzienną użyteczność z bogatym dziedzictwem kulturowym. Lekcje zakończa warsztaty z malowania muminków.

Wykład stanowi analizę wzornictwa z połowy XX wieku, w którym lęk przed zagrożeniem nuklearnym przenikał się z utopijną wiarą w postęp technologiczny.

Punktem wyjścia są obiekty codziennego użytku, których wizualny język, oparty na inspirowanych kosmosem i fizyką formach, ukształtował ówczesne wyobrażenia o przyszłości. Analizie poddane zostaną projekty ukazujące, jak design tej epoki pełnił rolę oswajania społecznych niepokojów poprzez estetyzację nauki.

Udział w wydarzeniu pozwala na zrozumienie, w jaki sposób materialne dziedzictwo Ery Atomowej wpłynęło na kulturę wizualną, stając się trwałym fundamentem dla budowania futurystycznych światów w kinie science-fiction.

W Instytucie Sztuki PAN znajdują się gromadzone od 1954 r. nagrania dokumentalne polskiej pieśni i muzyki tradycyjnej. Znajdziemy tu także ocalałe z pożóg wojennych ślady ogromnych a utraconych kolekcji tworzonych od początku ubiegłego wieku. Choć w tym czasie, przez ponad 120 lat, społeczności i kultura zmieniły się a wiele praktyk odeszło w zapomnienie, praca dokumentacyjna trwa nieprzerwanie.

Na spotkaniu będzie można dowiedzieć się, kim jest współczesny etnomuzykolog i czym się zajmuje w XXI wieku. Zaprezentowane zostaną archiwalne nagrania folkloru muzycznego. Opowiemy też o kulisach pracy w terenie, o tym jak wyglądało i dziś wygląda pozyskiwanie tego typu nagrań i współpraca z muzykami. Tym razem to jednak nie my pojedziemy w teren, a twórcy ludowi przyjadą do Warszawy. Wykładowi towarzyszyć będzie bowiem występ śpiewaków, muzyków i tancerzy z Gałek koło Rusinowa, który będzie na bieżąco rejestrowany, by wzbogacić bezcenną kolekcję Instytutu Sztuki PAN.

Nie będzie przesadą stwierdzenie, że każde dziecko słyszało, kim był Jan Matejko i zna przynamniej jeden jego obraz z historii Polski, którą często widzimy jego oczami. Na zajęciach dzieci zapoznają się z jego najważniejszymi (i tymi mniej ważnymi) obrazami, a także dowiedzą o życiu malarza, jego szkolnych problemach, trudnej drodze do sławy i późniejszych sukcesach. Odpowiemy sobie też na pytanie, jaką rolę obrazy tego artysty pełniły w XIX wieku, gdy Polska była pod zaborami. Dr hab. Anna Straszewska opowie również o tym, jak artysta tworzył swoje obrazy, skąd czerpał wiedzę o przebiegu historycznych wydarzeń, dawnych strojach i co sprawia, że malowane przez niego sceny wyglądają realistycznie, a widz czuje się jakby był ich uczestnikiem. Jednym z najsłynniejszych obrazów Matejki jest Bitwa pod Grunwaldem ukończona w 1878 roku. Na zajęciach dzieci dowiedzą się jak powstawał ten obraz i kto oprócz Matejki próbował przedstawić słynną bitwę. Na zakończenie zajęć dzieci zainscenizują swoją wersję słynnej bitwy w formie żywego i aby wcielić się w biorących w niej udział rycerzy, będą malować i ozdabiać rycerskie tarcze. 

Nie będzie przesadą stwierdzenie, że każde dziecko słyszało, kim był Jan Matejko i zna przynamniej jeden jego obraz z historii Polski, którą często widzimy jego oczami. Na zajęciach dzieci zapoznają się z jego najważniejszymi (i tymi mniej ważnymi) obrazami, a także dowiedzą o życiu malarza, jego szkolnych problemach, trudnej drodze do sławy i późniejszych sukcesach. Odpowiemy sobie też na pytanie, jaką rolę obrazy tego artysty pełniły w XIX wieku, gdy Polska była pod zaborami. Dr hab. Anna Straszewska opowie również o tym, jak artysta tworzył swoje obrazy, skąd czerpał wiedzę o przebiegu historycznych wydarzeń, dawnych strojach i co sprawia, że malowane przez niego sceny wyglądają realistycznie, a widz czuje się jakby był ich uczestnikiem. Jednym z najsłynniejszych obrazów Matejki jest Bitwa pod Grunwaldem ukończona w 1878 roku. Na zajęciach dzieci dowiedzą się jak powstawał ten obraz i kto oprócz Matejki próbował przedstawić słynną bitwę. Na zakończenie zajęć dzieci zainscenizują swoją wersję słynnej bitwy w formie żywego i aby wcielić się w biorących w niej udział rycerzy, będą malować i ozdabiać rycerskie tarcze. 

W polskich hutach szkła powstawały niezwykłe instrumenty muzyczne - unikalne wytwory łączące mistrzostwo hutnicze z muzyczną ekspresją. Systematycznej dokumentacji tego zjawiska dokonał etnomuzykolog Adolf Dygacz, odkrywając 22 rodzaje szklanych instrumentów: od prostych gwizdków i piszczałek po skomplikowane harmoniki szklane. Te artefakty powstawały w czasie wolnym od pracy jako efekt hutniczej kreatywności, służąc jako zabawki, ozdoby czy instrumenty sygnałowe.

Wyjątkowym przykładem była pierwsza w Europie szklana orkiestra z duńskiego Kastrup, której amatorski zespół hutników koncertował na instrumentach własnego wyrobu. Zachowane nagrania pozwalają dziś usłyszeć unikatowe brzmienie szklanych trąb, trąbek, puzonów i althornów.

  Szklane instrumentarium stanowi zapomnianą część europejskiego dziedzictwa kulturowego, ukazuje fascynujący świat hutniczej wyobraźni. Proponowany wykład przedstawi tę niezwykłą historię, która dowodzi, że nawet najbardziej praktyczne rzemiosło może rodzić nieoczekiwane formy artystycznej ekspresji, tworząc piękne (i kruche) dzieła.