Astrocyty i plastyczność mózgu

Większość komórek mózgu to nie neurony lecz komórki glejowe – astrocyty, oligodendrocyty i mikroglej. Astrocyty (komórki gwiaździste ) - to mniej więcej 1/5 komórek kory mózgowej, ale astrocyty są ogromne i zajmują aż połowę jej objętości. Uważano, że ich rolą jest wspomaganie funkcjonowania neuronów - utrzymywanie właściwego stężenia jonów wokół synapsy, usuwanie produktów przemiany materii, dostarczanie neuronom substancji do syntezy neuroprzekaźników, regulacja przepływu krwi przez mózg.

Nowe badania udowadniają, że astrocyty są także niezbędne w neuroplastyczności; ich wypustki są integralnym składnikiem większości synaps w mózgu, a obecność w synapsie pozwala na aktywny udział w plastyczności synaptycznej. Plastyczność synaptyczna zmienia siłę synapsy i jest podstawą powstawania, w procesie uczenia się, zespołów  euronalnych tworzących ślad pamięciowy. Synapsy zaangażowane w zapamiętywanie zmieniają swój kształt, a astrocyty wydzielają substancje potrzebne do tych zmian. Jeden astrocyt w ludzkim mózgu może łączyć się z aż dwoma milionami synaps, a więc modulować aktywność wielu neuronów na raz. W ciągu ostatnich dwóch lat szereg eksperymentów badających mózgi uczących się zwierząt udowodniło udział astrocytów w mechanizmach uczenia się i pamięci. Pokazano zaangażowanie astrocytów w pamięci przestrzennej potrzebnej do znalezienia nagrody. Znaleziono rolę astrocytów w stabilizacji pamięci sytuacji wywołującej strach. Co najważniejsze, okazało się, że powstawaniu neuronalnego śladu pamięciowego towarzyszy powstawanie śladu astrocytarnego, a aktywacja śladu astrocytarnego wystarcza do przywołania pamięci. Wiedza o astrocytach ulega rewolucyjnym
zmianom - nawet ich kształt nie jest gwiaździsty tylko krzaczasty - pora zrewidować sposób w jaki o astrocytach myślimy.