biologia

Serdecznie zapraszamy uczniów LICEÓW do udziału w BIO-Mikroplenerze zorganizowanym przez Wydział Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie oraz Instytut Biologii Doświadczalnej PAN im. M. Nenckiego. Celem warsztatów jest poszukiwanie inspiracji dla prac plastycznych w mikroskopowych obrazach tworzonych przez naukowców.

Uczniowie wezmą udział w pokazie różnych preparatów mikroskopowych oraz zdjęć z mikroskopii fluorescencyjnej wykonanych przez naukowców z Instytutu Nenckiego PAN. Następnie zapoznają się ze zdjęciami mikroskopowymi próbek organicznych i mineralnych, które zaprezentują pracownicy Zakładu Badań Specjalistycznych i Technik Dokumentacyjnych Wydziału Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki ASP.

W drugiej części zajęć uczestnicy wykonają własne prace wykorzystując techniki graficzne sitodruku i linorytu, inspirowane zdjęciami pokazanymi podczas wykładów. Po zakończeniu warsztatów wybrane prace będą zaprezentowane w Galerii Pracowni nr 6 na Wydziale Grafiki.

Bioróżnorodność to niezwykle istotny element ekosystemów, który zapewnia stabilność i równowagę w przyrodzie. Niestety, obecnie na świecie obserwujemy alarmujący spadek liczby gatunków – wiele z nich jest zagrożonych wyginięciem głównie z powodu działalności człowieka. Podczas spotkania uczniowie dowiedzą się, jakie zagrożenia prowadzą do wymierania zwierząt i co tak naprawdę oznacza utrata bioróżnorodności. Zastanowimy się, jak nasze codzienne wybory – to, co kupujemy, jak się przemieszczamy, jak traktujemy środowisko – wpływają na świat przyrody. Pokażemy też, że każdy z nas może pomóc – nawet małe działania mają znaczenie. To będzie czas na rozmowę, refleksję i wspólne szukanie rozwiązań. Bo jeśli chcemy, żeby Ziemia nadal była dobrym miejscem do życia – musimy zacząć działać już teraz.

Neuroprzekaźniki oraz receptory z którymi się wiążą są odpowiedzialne za funkcjonowanie naszego organizmu. Pewnie wszyscy słyszeliśmy o serotoninie, dopaminie czy noradrenalinie. Ale neuroprzekaźników jest całe mnóstwo i umożliwiają naszym ciałom poprawne funkcjonowanie. Często pewne neuroprzekaźniki kojarzą nam się z jedną funkcją, ale tak naprawdę każdy ma wiele. Dopamina poza szczęściem powiązana jest z ruchem. Serotonina pomaga regulować sen. Często, to nie sam przekaźnik jest odpowiedzialny za daną funkcję, a raczej receptor, z którym się wiąże. Podczas tej dyskusji porozmawiamy sobie o neuroprzekaźnikach i ich receptorach, oraz jak tak naprawdę wpływają na nasze codzienne funkcjonowanie.

Chód człowieka wydaje się być bardzo prostym i nieskomplikowanym ruchem. Jest to dla nas tak automatyczna czynność, że w zasadzie nie myślimy o tym, jak chodzimy. Wszystko się odmienia, gdy przytrafi nam się jakaś kontuzja. Uraz kończyny, odcisk w trakcie długiego marszu czy wrastający paznokieć mogą sprawić, że nasz chód zacznie się zmieniać a z nim praca całego ciała. Te bardziej i mniej poważne zdarzenia sprawiają, że zaczynamy skupiać się na tym, jak idziemy. W przypadku bólu nie chcemy obciążać kończyny, więc przenosimy ciężar ciała na zdrową nogę. Jeśli nasza stopa była unieruchomiona przez wiele tygodni np. w gipsie, to musimy nauczyć się chodzić od nowa. W powrocie do zdrowia pomaga nam diagnostyka i analiza chodu. W świecie nauki już od wielu lat chód jest bardzo dobrze opisany i rozłożony na konkretne fazy. Możemy analizować go za pomocą różnych sposobów. Wybrane badania pomagają fizjoterapeutom dobierać odpowiednie metody, aby przywracać prawidłowy wzorzec chodu po urazach. Na zajęciach przyjrzymy się w jaki sposób badamy chód człowieka, poznamy metody którymi posługują się fizjoterapeuci, odpowiemy na pytania kto korzysta z diagnostyki chodu, jak się ją wykonuje i komu pomaga najbardziej. Dodatkowo, zapoznamy się z tym, jak ewoluuje chód człowieka od momentu postawienia pierwszych kroków, do osiągnięcia wieku podeszłego.

Na zajęciach sprawdzimy, czy reklamy środków codziennego użytku, z którymi powszechnie spotykamy się w mediach, przedstawiają prawdziwe informacje. Zastanowimy się, czy ich działanie i skuteczność zostały rzetelnie zaprezentowane w przekazach medialnych, a następnie zweryfikujemy nasze hipotezy, posługując się metodą naukową. Będziemy ćwiczyć krytyczne myślenie i ocenę wiarygodności informacji, z którymi spotykamy się na co dzień.

Skostnienia heterotopowe to zjawisko powstawania kości w tkance miękkiej, czyli w miejscu, gdzie zazwyczaj kość nie występuje – na przykład w mięśniu. Tak utworzona tkanka kostna staje się nieproszonym gościem, zaburzającym homeostazę środowiska, w którym się pojawiła.
Zajęcia mają na celu przybliżenie uczniom zjawiska skostnień heterotopowych. Omówione zostaną mechanizmy biologiczne sprzyjające ich powstawaniu, czynniki ryzyka oraz konsekwencje zdrowotne, z którymi mierzą się osoby, u których – z powodów genetycznych lub nabytych – rozwijają się skostnienia heterotopowe.

Podczas lekcji wychowania fizycznego u ochotnika (warunkiem jest pełnoletność i dobry stan zdrowia poświadczone podpisem w oświadczeniu) określimy za pomocą urządzenia MetaMax®R2 wydatek energetyczny podczas zwyczajowego 20 - minutowego treningu (np. biegu, czy gry w piłkę). Jest to badanie nieinwazyjne wymagające wykonywania wysiłku w specjalnej dopasowanej do twarzy masce i kamizelce chroniącej podpiętą do maski głowicę mierzącą szybkość oddechów, stężenie gazów oddechowych w powietrzu wdychanym i wydychanym oraz inne jego parametry. Uwzględniając pewne stałe fizyczne program komputerowy wyliczy zużycie O2 i produkcję CO2 oraz wydatek energetyczny organizmu. Podczas ww badania chętnym uczniom (w przypadku osób niepełnoletnich wymagana zgoda rodzica) zbadamy metodą bioimpedancji (BIA) skład ciała. Następnie omówimy i zinterpretujemy wyniki ucznia-ochotnika. Uzyskane informacje wskażą jaki wpływ na wydatkowanie energii podczas treningu mają skład ciała i spożywana dieta. Zwrócimy uwagę na rolę analizy składu ciała i pomiaru (a nie wyliczania na podstawie wzorów) wydatku energetycznego zawodnika w procesie profesjonalnego treningu zmierzającego do optymalizacji osiągnięć sportowych. Ocena zmian w składzie ciała i wysiłkowych wydatkach energetycznych pozwala bowiem na zmianę sposobu żywienia, w tym stosowanych suplementów, tak by z jednej strony pokryć zapotrzebowanie organizmu na niezbędne składniki pokarmowe, a z drugiej odpowiednio planować treningi. Tylko dzięki efektywnej współpracy zawodnika i sztabu szkoleniowego, w którym poza trenerem danej dyscypliny nie może zabraknąć fizjologa i dietetyka (oraz fachowców z wielu innych dziedzin) możliwa jest znacząca poprawa wydolności organizmu i uzyskiwanie coraz lepszych wyników w sporcie zawodowym.

Zajęcia warsztatowe w formie wycieczki pieszej na trasie: Sieraków – Łomiankowska Droga – Łąki Sierakowskie – Na Miny - Stary Dąb - Sieraków Długość trasy: 8 km, czas przejścia 4 godziny.

Trasa wycieczki pozwala na poznanie najatrakcyjniejszych przyrodniczo fragmentów wschodniej części Kampinoskiego PN. Prowadzi między innymi skrajem najstarszego i zarazem największego w KPN obszaru ochrony ścisłej Sieraków. Podczas warsztatów uczestnicy, mają możliwość pracy z kartami ćwiczeń.

Omawiane zagadnienia:

• znaczenie obszarów ochrony ścisłej dla zachowania bioróżnorodności,
• rozpoznawanie podstawowych gatunków drzew i krzewów,
• typy lasów rosnących na obszarze Puszczy Kampinoskiej,
• łańcuch pokarmowy (przybliżenie pojęć: producent, konsument, destruent, piramida pokarmowa),
• przyroda w obliczu antropopresji,
• pozytywne i negatywne skutki ingerencji człowieka w krajobraz,
• elementy składowe krajobrazu i zachodzące między nimi zależności,
• typy krajobrazów: krajobraz pierwotny, naturalny, kulturowy i zdewastowany,
• estetyka i piękno krajobrazu, - korytarze ekologiczne, ich rola i znaczenie,
• znaczenie terenów otwartych dla zachowania bioróżnorodności oraz walorów krajobrazowych Puszczy Kampinoskiej.

Podczas wykładu zabiorę uczestników w podróż do wnętrza jądra komórkowego, starając się przybliżyć jego budowę oraz sposób komunikacji z cytoplazmą. Skupię się na budowie i funkcji kompleksów porów jądrowych, otoczki jądrowej, a także poszczególnych strukturalnych i funkcjonalnych domenach znajdujących się w obrębie jądra komórkowego. Opowiem o trójwymiarowej strukturze chromatyny oraz o tym, co wynika z przestrzennych interakcji chromatynowych, jak i oddziaływań chromatyny z poszczególnymi domenami jądrowymi.

Jeszcze kilka dekad temu wizja „drukowania” ludzkich organów, tkanek czy kości wydawała się zarezerwowana dla świata science fiction. Dziś jednak staje się rzeczywistością – i to w laboratoriach, szpitalach, a nawet na salach operacyjnych. Technologia druku 3D, znana również jako drukowanie addytywne, znajduje coraz szersze zastosowanie w medycynie regeneracyjnej, ortopedii, stomatologii i chirurgii rekonstrukcyjnej. W centrum uwagi znajduje się jedno z ważniejszych wyzwań współczesnej medycyny: odtwarzanie kości.
W niniejszym wykładzie Państwo zostaną zaproszeni do podróży przez najnowsze osiągnięcia i przyszłościowe wizje związane z drukiem 3D kości. Zastanowimy się, jak ta technologia może zmienić sposób leczenia urazów, rekonstrukcji po nowotworach, a nawet leczenia wrodzonych wad układu kostnego. Czy rzeczywiście nadchodzi era „kości na zamówienie”?

W naszych jelitach żyją miliardy bakterii, które tworzą tzw. mikrobiotę jelitową. Choć są mikroskopijne, mają ogromny wpływ na nasze zdrowie – pomagają trawić pokarm, produkują witaminy i wspierają odporność. Jednym z ich najważniejszych zadań jest wytwarzanie krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA), które wzmacniają barierę jelitową i regulują stan zapalny. Gdy mikrobiota jest w równowadze, jelita działają prawidłowo. Ale zła dieta, stres czy antybiotyki mogą ją zaburzyć – mówimy wtedy o dysbiozie. To może prowadzić do „nieszczelnych jelit”, przez które do organizmu przedostają się szkodliwe cząsteczki, wywołując stany zapalne, insulinooporność, a nawet otyłość. Badania pokazują, że osoby z otyłością mają inny skład mikrobioty niż osoby szczupłe – mają mniej bakterii Bacteroidetes, a więcej Firmicutes. Te różnice wpływają na to, jak organizm przyswaja energię z jedzenia. SCFA nie tylko dostarczają energii, ale też wpływają na apetyt i metabolizm tłuszczów. Nowoczesne metody, takie jak chromatografia gazowa ze spektrometrią mas (GC/MS), pozwalają dokładnie badać SCFA i lepiej rozumieć rolę mikrobioty. Dzięki temu naukowcy mogą szukać nowych sposobów leczenia chorób metabolicznych, np. przez stosowanie probiotyków czy prebiotyków, które wspierają „dobre” bakterie.

Badania kliniczne to eksperymenty naukowe prowadzone przez naukowców i lekarzy, które mają na celu sprawdzenie, czy nowe leki, terapie lub metody leczenia są bezpieczne i
skuteczne dla ludzi. Zanim jakikolwiek lek trafi do apteki, musi przejść przez wiele etapów badań – najpierw w laboratorium, potem na zwierzętach, a na końcu wśród pacjentów. Udział w badaniach klinicznych jest dobrowolny. Osoby, które się zgłaszają, nazywane są uczestnikami. Mogą to być zarówno osoby zdrowe, jak i chore – w zależności od celu badania. W przypadku dzieci i młodzieży, udział możliwy jest tylko za zgodą rodziców i po dokładnym wyjaśnieniu, na czym polega badanie. Badania kliniczne są bardzo ważne, ponieważ dzięki nim powstają nowe leki i terapie, które ratują życie i zdrowie a także poprawiają jego jakość. Jednak wiążą się też z pewnym ryzykiem – nowy lek może nie działać tak, jak oczekiwano, albo powodować skutki uboczne. Dlatego każde badanie jest dokładnie planowane, nadzorowane i zatwierdzane przez specjalne komisje etyczne i urzędy. Uczestnicy badań są pod stałą opieką lekarzy, a ich zdrowie jest dokładnie monitorowane. Dzięki ich chęci udziału i zaangażowaniu możliwy jest postęp w medycynie.

Rośliny doniczkowe to ozdoba wielu mieszkań – dodają zieleni, poprawiają nastrój i wpływają na jakość powietrza. Niestety, nie wszystkie są bezpieczne dla naszych pupili. W trakcie tej lekcji przyjrzymy się najczęstszym przypadkom zatruć kotów roślinami domowymi. Dowiemy się, które gatunki są szczególnie niebezpieczne, jakie objawy mogą sugerować zatrucie oraz jak postępować w sytuacji zagrożenia. Pokażemy również, jakie rośliny można bezpiecznie uprawiać w domu, dzieląc przestrzeń z kotem.

Lekcja ma charakter popularnonaukowy – łączy wiedzę z zakresu biologii, weterynarii i toksykologii z praktycznymi wskazówkami dla opiekunów zwierząt. Zajęcia prowadzi lekarz weterynarii z doświadczeniem dydaktycznym i klinicznym, który na co dzień zajmuje się toksykologią zwierząt towarzyszących.

Zapraszamy wszystkich miłośników zwierząt – szczególnie tych, którzy mają w domu kota lub planują go przygarnąć. To lekcja, która może uratować życie Twojemu pupilowi!

Rośliny nieodłącznie kojarzą się z kolorem zielonym, który zawdzięczają obecności chlorofilom – barwnikom odpowiedzialnym za absorpcję promieniowania świetlnego podczas fotosyntezy. Wyróżnia się kilka typów chlorofili, różniących się strukturą, co wpływa na długość pochłanianych fal świetlnych i przyjmowanych przez nie odcieni zieleni. Oprócz chlorofili, w roślinach występują także inne barwniki fotosyntetyczne, takie jak karotenoidy – pomarańczowe karoteny i żółte ksantofile, które wspomagają absorpcję światła, a także zapewniają ochronę przed nadmiarem energii. Rośliny wytwarzają także barwniki niefotosyntetyczne, odpowiedzialne za intensywne zabarwienie kwiatów, owoców oraz jesiennych liści. Do tej grupy należą antocyjany – rozpuszczalne w wodzie związki nadające roślinom odcienie od czerwieni, przez fiolet, aż po niebieski, ale i również pełniące rolę antyoksydacyjną. Choć obecne przez cały sezon, w liściach ujawniają się dopiero jesienią, gdy rozkładowi ulegają dominujące ilościowo chlorofile.

Podczas zajęć uczniowie poznają właściwości chemiczne barwników roślinnych. Wykonają rozdział barwników fotosyntetycznych metodą Krausa. Ponadto, oznaczą spektrofotometrycznie zawartość antocyjanów w materiale roślinnym. W ramach zajęć, podkreślone zostanie znaczenie barwników w podstawowych procesach fizjologicznych, ale również ich rola w strategiach, dzięki którym rośliny zwiększają swoją tolerancję na zmieniające się warunki środowiskowe.

Zapraszamy na interaktywne warsztaty, podczas których uczestnicy będą mieli okazję poznać fascynujący świat DNA – nośnika informacji genetycznej. W trakcie zajęć uczniowie dowiedzą się, czym jest kod genetyczny, jak zbudowany jest ludzki genom oraz jak przekazywane są cechy dziedziczne. Uczestnicy samodzielnie przeprowadzą proste eksperymenty izolacji DNA z owoców, poznają podstawy genetyki i odkryją, w jaki sposób naukowcy „czytają” nasze geny.

Wieloletnia, celowa selekcja hodowlana psa domowego, oparta na utrwalaniu pożądanych przez człowieka cech dziedzicznych, doprowadziła do powstania licznych ras, istotnie różniących się budową anatomiczną, cechami behawioralnymi oraz parametrami fizjologicznymi. Największe zróżnicowanie zaobserwowano w obrębie budowy czaszki, co stanowi podstawę do wyodrębnienia trzech głównych morfotypów: brachycefalicznego (krótkogłowego), mezaticefalicznego (średniogłowego) oraz dolichocefalicznego (długogłowego).

Zajęcia poświęcone będą przede wszystkim psom typu brachycefalicznego, których specyficzna budowa czaszki i tkanek miękkich doprowadziła do znacznego pogorszenia funkcjonowania organizmu. Wśród najczęściej obserwowanych patologii wymienia się m.in. zespół brachycefaliczny (BAS), obejmujący takie wady jak: zwężenie nozdrzy, wydłużone podniebienie miękkie, przerost migdałków, deformacje krtani i tchawicy, a także hemivertebra – wadę rozwojową kręgosłupa polegającą na asymetrycznym wzroście trzonów kręgów.

Podczas spotkania zostaną omówione konsekwencje antropogenicznych modyfikacji anatomicznych u psów, ich wpływ na zdrowie i dobrostan zwierząt oraz etyczny wymiar dalszego prowadzenia selekcji hodowlanej.

Łańcuchowa reakcja polimerazy, w skrócie PCR, to podstawowa technika stosowana w każdym laboratorium. Stosowana do badania i poznawania genów, do wykrywania wirusów i GMO, a także do badań genetycznych w kryminalistyce. Podczas warsztatów przedstawimy tę prostą, ale wszechstronną metodę, pozwalającą wykryć nawet śladowe ilości materiału genetycznego. Uczestnicy zajęć będą mieli okazję, aby nauczyć się pipetować i rozcieńczyć DNA do homeopatycznych stężeń, a także wykonać własnoręcznie PCR i zwizualizować wyniki poprzez elektroforezę i skanowanie pod światłem UV. Dodatkowo w czasie trwania reakcji przedstawimy krótki wykład i zajrzymy do laboratorium inżynierii genetycznej.

Spotkanie dla uczniów poświęcone będzie nowoczesnym technologiom wykorzystywanym w medycynie, ze szczególnym uwzględnieniem druku 3D i technologii elektroprzędzenia. Uczestnicy wezmą udział w wykładzie oraz warsztatach, podczas których poznają inteligentne materiały opracowywane z myślą o zastosowaniach biomedycznych. Dowiedzą się, czym są materiały inteligentne i jakie właściwości muszą posiadać, aby mogły być wykorzystywane np. w regeneracji tkanek. Zostanie przedstawiona technologia druku 3D i proces elektroprzędzenia jako narzędzia do tworzenia trójwymiarowych struktur o precyzyjnie zaprojektowanej geometrii.

Na przykładzie międzynarodowego projektu badawczego SmartPiezo (M-ERA.NET 2024) omówione zostaną konkretne zastosowania tych technologii - m.in. tworzenie wielofunkcyjnych, inteligentnych rusztowań polimerowych, które wspomagają regenerację chrząstki i tkanki kostnej. Uczniowie zobaczą, jak nowoczesna nauka łączy różne dziedziny - chemię, inżynierię materiałową i medycynę – w celu poprawy jakości życia pacjentów. Spotkanie ma na celu nie tylko przekazanie wiedzy, ale także zainspirowanie młodych ludzi do odkrywania świata nauki i technologii

Lekcja ma na celu uświadomienie uczniom, z jakimi zagrożeniami mogą się spotkać w okresie wchodzenia w dorosłe życie oraz jak świadomie i odpowiedzialnie podejmować decyzje wpływające na zdrowie psychiczne i fizyczne. W trakcie zajęć uczniowie zapoznają się z najczęstszymi czynnikami ryzyka, takimi jak przewlekły stres, stosowanie używek (papierosy, alkohol) oraz nieodpowiedzialne współżycie seksualne.

Omówione zostaną skutki przewlekłego stresu, takie jak obniżenie odporności, problemy z koncentracją, bezsenność, a także ryzyko wystąpienia poważnych chorób układu krążenia czy zaburzeń psychicznych. W dalszej części lekcji uczniowie dowiedzą się o szkodliwym wpływie papierosów i alkoholu – nie tylko w kontekście uzależnienia, ale również jako czynników rakotwórczych i przyspieszających procesy starzenia organizmu. Szczególny nacisk położony zostanie na świadomość zagrożeń związanych ze współżyciem płciowym, w tym chorób wenerycznych i możliwych powikłań związanych z antykoncepcją hormonalną.

Zajęcia mają charakter profilaktyczny i edukacyjny. Ich celem jest nie tylko przekazanie wiedzy, ale także wzbudzenie refleksji oraz zachęcenie uczniów do dbania o zdrowy styl życia, podejmowania odpowiedzialnych decyzji i rozwijania umiejętności radzenia sobie w trudnych sytuacjach życiowych.

W trakcie zajęć uczestnicy nabędą wiedzę na temat budowy, preparowania i etykietowania postaci imaginalnych owadów. Samodzielnie spreparują, oznaczą i zaetykietują jeden okaz chrząszcza. W efekcie posiądą umiejętność zakładania i prowadzenia entomologicznych kolekcji naukowych.

Dyskusja na temat istoty aktywności fizycznej w życiu człowieka z uwzględnieniem aspektów związanych z uprawianiem różnych rodzajów turystyki i rekreacji np. turystyki kwalifikowanej i aktywnej, która stanowi istotę aktywności turystycznej uprawianej w plenerze. Zwrócenie uwagi na potrzebę prozdrowotnego stylu życia, który determinuje nasze zdrowie i działa profilaktycznie. Kolejnym aspektem w turystyce jest jej wielowymiarowy interdyscyplinarny charakter i, którą można uprawiać rodzinnie wielopokoleniowo przekazując sobie wzajemnie jej wychowawcze wartości.

Przedmiot zajęć: rozwój i narodziny człowieka jako proces biologiczny, psychologiczny, społeczny i kulturowy.

Cel zajęć: przedstawienie procesu poczęcia, rozwoju i narodzin człowieka jako doskonałego zjawiska natury, zaprogramowanego w sposób perfekcyjny, pełnego emocji, wzruszeń, miłości i wysiłku.

Podczas zajęć uczestnicy zapoznają się z anatomią i fizjologią poszczególnych narządów i układów z wykorzystaniem wirtualnego stołu anatomicznego, Będą mieli możliwość interaktywnej eksploracji poszczególnych układów i powiązań pomiędzy nimi. Zostanie omówiona budowa anatomiczna poszczególnych narządów i układów, przeanalizowana ich struktura w przekrojach poprzecznych i podłużnych. Następnie uczniowie będą mogli prześledzić korzystając z interaktywnej funkcji stołu budowę i funkcjonowanie poszczególnych narządów i układów. Zajęcia zakończą się krótką dyskusją.