biologia

Przez większość historii neurobiologii glej był traktowany jako rodzaj biologicznego wypełniacza — stąd jego nazwa, od greckiego słowa oznaczającego klej.

Na tej lekcji uczniowie poznają funkcje komórek glejowych, o których mało się mówi, a stanowią ponad połowę komórek w mózgu.  Astrocyty budują i utrzymują barierę krew-mózg, która chroni mózg przed zakażeniem, ale utrudnia „sprzątanie mózgu”.  Czy więc z mózgu można usunąć „smieci”? Tak, gdy śpimy.

W 2012 roku grupa badawcza Maiken Nedergaard odkryła system glimfatyczny — sieć kanałów otoczonych astrocytami, przez którą mózg przepłukuje się z toksycznych produktów przemiany materii głównie podczas snu. Wśród usuniętych substancji jest beta-amyloid — białko, którego nagromadzenie wiąże się z chorobą Alzheimera. Sen przestał być czasem bezczynności. Stał się czasem sprzątania. Lekcja kończy się pytaniem, które łączy biologię z codziennym życiem: co dzieje się z mózgiem gdy chronicznie nie dosypiamy — i dlaczego odpowiedź jest poważniejsza niż nam się wydaje.

Prowadzący jest badaczem mózgu i na co dzień pracuje z komórkami glejowymi w warunkach laboratoryjnych.

Zmiany klimatu pozostawiają ślady, które umieją odczytać geolodzy i które pozwaląją pokazać zachodzace zmiany na przestrzeni wieków. Można określic przyczyny tych zmian, czy były natyuralne czy może powstały pod wpływem działalności człowieka.

Prowadzący zaprezentuje i omówi najważniejsze elementy budowy układu: kostnego, pokarmowego, oddechowego, sercowo-naczyniowego u różnych gatunków ptaków roślinożernych, wszystkożernych i mięsożernych z wykorzystaniem wyizolowanych elementów szkieletu i preparatów anatomicznych narządów wewnętrznych. 

Czy smartfon wspiera nasz dobrostan, czy działa przeciwko nam? Podczas interaktywnego warsztatu uczestnicy będą pracować z własnymi telefonami, by lepiej zrozumieć swoje cyfrowe nawyki i dostosować ustawienia urządzeń tak, by bardziej wspierały higienę cyfrową, koncentrację i codzienny dobrostan. Wspólnie przyjrzymy się temu, jak aplikacje i algorytmy wpływają na nasze zachowania, uwagę i emocje, a także sprawdzimy, co o użytkownikach „wiedzą” AI i popularne aplikacje. Uczestnicy poznają proste techniki mindfulness i ćwiczenia uważności, które pomagają odzyskać większą kontrolę nad korzystaniem z technologii, ograniczyć automatyczne sięganie po telefon i budować zdrowszą relację ze światem cyfrowym. Warsztat łączy psychoedukację, praktyczne ćwiczenia i autorefleksję.

Neuroprzekaźniki oraz receptory z którymi się wiążą są odpowiedzialne za funkcjonowanie naszego organizmu. Pewnie wszyscy słyszeliśmy o serotoninie, dopaminie czy noradrenalinie. Ale neuroprzekaźników jest całe mnóstwo i umożliwiają naszym ciałom poprawne funkcjonowanie. Często pewne neuroprzekaźniki kojarzą nam się z jedną funkcją, ale tak naprawdę każdy ma wiele. Dopamina poza szczęściem powiązana jest z ruchem. Serotonina pomaga regulować sen. Często, to nie sam przekaźnik jest odpowiedzialny za daną funkcję, a raczej receptor, z którym się wiąże. Podczas tej dyskusji porozmawiamy sobie o neuroprzekaźnikach i ich receptorach, oraz jak tak naprawdę wpływają na nasze codzienne funkcjonowanie.

Podczas planowanej lekcji wykorzystana będzie prezentacja, w której omówiona jest pokrótce biologia występujących w Polsce kleszczy (przede wszystkim zwyczajnego i pastwiskowego, ale także innych gatunków). Omówione są objawy najważniejszych chorób przenoszonych przez kleszcze (zapalenie mózgu i opon mózgowych oraz borelioza u ludzi, a także babeszjoza u psów). Przedstawione zostaną sposoby unikania ataku kleszczy i usuwania ich jeśli już do ataku doszło. 

Przewiduje się także oglądanie spreparowanych kleszczy i okazów żywych (jeśli uda się takowe złapać).

Czy miniaturowe laboratorium analityczne, mieszczące się na chipie, z żywymi modelami narządów wewnętrznych, to nadal science fiction? Nie, to przykład rozwiązań tworzonych dziś przez inżynierię biomedyczną. Ale czym właściwie jest ta dyscyplina naukowa? I dlaczego tak trudno jest zamknąć ją w jednej niezmiennej definicji?

Inżynieria biomedyczna powstała, łącząc różne obszary nauki: biologię, medycynę, fizykę, chemię, informatykę oraz inżynierię. Można ją porównać do kostki Rubika, której ścianki to poszczególne dyscypliny nauki, i podobnie jak tę kostkę można ją układać na niezliczone sposoby, tworząc zupełnie nowe obszary badań: od układów bionicznych  i inżynierii tkankowej, inżynierii genetycznej i komórkowej, przez telemedycynę i nanomedycynę, aż po modelowanie matematyczne procesów fizjologicznych.

Podczas wykładu przyjrzymy się, skąd wzięła się ta dyscyplina, od ilu wieków, choć nienazwana, jest uprawiana i jak w końcu wyłoniła się z cybernetyki w połowie XX wieku. Zobaczymy, skąd czerpią inspiracje naukowcy i jak pracują badacze łączący wiedzę o człowieku z różnymi technologiami. Zastanowimy się też, gdzie kończy się medycyna, a zaczyna inżynieria i czy w ogóle można dziś wyznaczyć taką granicę.

Wykład dla wszystkich, których ciekawi, jak powstają nowe technologie i jak nauka łączy pozornie odległe światy.