Iluminacja, reż. Krzysztof Zanussi, 1973

Franciszek Retman (S. Latałło) podejmuje studia w dziedzinie fizyki. Ma wszechstronne zainteresowania, ale szuka wiedzy pewnej. Sam stanowi obiekt badań naukowych, w których godzi się brać udział dla dobra nauki i dodatkowego dochodu. Zdolny do pogłębionej refleksji, nie przechodzi łatwo ponad wyzwaniami życia. Zakłada rodzinę, z trudem godzi naukę i pracę, przechodzi kryzysy osobiste, małżeńskie, intelektualne. Jego rozwojowi towarzyszy badawcze oko kamery, wyczulone na to, co w nim uniwersalne, jak i ulotne, jednostkowe. Krzysztof Zanussi zaprojektował niezwykle oryginalną, nowofalową formę dla pełnometrażowego filmu fabularnego, odbudowując historię bohatera ujęciami o charakterze dygresji filozoficznych, medycznych, metafizycznych, onirycznych. Włączył w film żywej akcji ilustracje poglądowe pracy mózgu, faz rozwoju płodu, wykresy statystyczne, obserwacje pacjentów, zdjęcia eksperymentalne obrazujące koszmary senne, antycypacje. W ten sposób film nabrał walorów antropologicznej i filozoficznej refleksji nad losem człowieka, niezależnie od czasów, w których żyje. Poprzedził kino moralnego niepokoju, w którym bohaterowie filmów Zanussiego musieli funkcjonować w skorumpowanym środowisku. W roli głównej wystąpił Stanisław Latałło, utalentowany operator, autor efektów specjalnych i sekwencji „Święta rodzina” do filmu „Jak daleko stąd, jak blisko”. W epizodach wystąpili Agnieszka Holland, Edward Żebrowski i in. Film zdobył Grand Prix, Nagrodę FIPRESCI i Jury Ekumenicznego na festiwalu w Locarno (1973), Grand Prix w Rawennie, Nagrodę Specjalną Jury w Gdańsku (1974), Złote Grono w Łagowie (1976).