„Najpierw padają słowa, potem miasta”: humaniści wobec wojen narracyjnych w regionie Bałtyku

Zdaniem amerykańskiej filozofki Marthy Nussbaum „Humanistyka uczy nas widzieć więcej”, dlatego nasza dyskusja będzie oscylować wokół roli humanistyki w systemie europejskiego bezpieczeństwa i odporności Europejczyków na zagrożenia wojenne, ataki hybrydowe i dezinformację. Bezpieczeństwo europejskie nie opiera się wyłącznie na sile militarnej, infrastrukturze krytycznej czy zdolnościach odstraszania, lecz także – a często przede wszystkim –  na niewidzialnych zasobach kulturowych, ideowych i interpretacyjnych, które tworzy humanistyka. To one kształtują odporność społeczną, zdolność do rozpoznawania zagrożeń, rozumienia własnej tożsamości oraz budowania wspólnotowej spójności w obliczu presji zewnętrznych.

W tym kontekście dyskusja o sytuacji w obszarze tzw. flanki północno-wschodniej UE i NATO jest szczególnie ważna. Odwołując się z jednej strony do doświadczeń Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk oraz realizowanego Zadania Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego „Humanistyka dla bezpieczeństwa”; z drugiej strony – doświadczeń Gości z Republiki Litewskiej, zastanowimy się jak humanistyka – choć często niedostrzegalna – tworzy fundament trwalszy niż skała: ideową strukturę, która podtrzymuje europejskie bezpieczeństwo, wzmacnia odporność demokratycznych instytucji i umożliwia długotrwałe trwanie wspólnoty politycznej.

Udział wezmą:

• dr hab. Iwona Kurz, prof. ucz. – dziekana Wydziału Polonistyki UW;
• dr Darius Ivoška – dyrektor Instytutu Języka Litewskiego (Lietuvių kalbos institutas) w Wilnie;
• dr Monika Michaliszyn – letonistka, była ambasadorka RP na Łotwie, pracuje w Katedrze Językoznawstwa Ogólnego, Migowego i Bałtystyki na Wydziale Polonistyki UW;
• dr Małgorzata Kasner – zastępca dyrektora ds. ogólnych w Instytucie Slawistyki PAN.

Wydarzenie jest częścią Zadania Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na lata 2026–2027 „Humanistyka dla bezpieczeństwa. Projekt współpracy wzmacniającej badania slawistyczne i ich oddziaływanie na naukę oraz społeczeństwa tzw. flanki wschodniej UE i NATO”.