Ideologiczne i dyskursywne mechanizmy polityki historycznej w legitymizacji rosyjskiego imperializmu

Wystąpienie analizuje współczesne rosyjskie praktyki polityki historycznej jako kluczowy instrument legitymizowania działań o charakterze imperialnym. Szczególna uwaga poświęcona zostanie ideologiczno-politycznemu projektowi zakorzenionemu w rosyjskiej tradycji państwowej, który łączy elementy religijne, geopolityczne i kulturowe, tworząc spójną narrację uzasadniającą ekspansję oraz konsolidację wpływów.

W tym ujęciu historia przestaje pełnić funkcję neutralnej rekonstrukcji przeszłości, stając się narzędziem mobilizacji społecznej i kontroli dyskursu publicznego. Kluczowym elementem tej narracji jest sakralizacja polityki oraz odwołanie do koncepcji „Świętej Rusi”, w której rosyjskie prawosławie pełni rolę fundamentu tożsamości cywilizacyjnej i nośnika misji o charakterze uniwersalistycznym. W ramach tej wizji wojna i ekspansja mogą być interpretowane jako element „obrony” wspólnoty duchowej oraz realizacji historycznego posłannictwa.

Analiza obejmie również sposób, w jaki współczesna polityka historyczna redefiniuje pojęcia pamięci, tożsamości oraz wspólnoty językowej, tworząc spójny system narracyjny wykorzystywany do legitymizacji działań militarnych. W tym kontekście wojna w Donbasie oraz pełnoskalowa inwazja na Ukrainę w 2022 roku przedstawiane są w oficjalnym dyskursie jako „obrona ludności rosyjskojęzycznej” oraz „powrót do wspólnej przestrzeni historycznej”, co stanowi przykład instrumentalizacji kategorii historycznych i kulturowych.

Istotnym elementem analizowanego modelu jest także współdziałanie struktur państwowych i instytucji religijnych w procesie kształtowania jednolitego obrazu rzeczywistości społecznej, co prowadzi do wzmocnienia modelu władzy o charakterze autorytarnym. W konsekwencji polityka historyczna staje się narzędziem reprodukcji narracji imperialnej oraz mechanizmem wzmacniania kontroli ideologicznej nad społeczeństwem.