„Najpierw padają słowa, potem miasta”: humaniści wobec wojen narracyjnych w regionie Bałtyku

Zdaniem amerykańskiej filozofki Marthy Nussbaum „Humanistyka uczy nas widzieć więcej”, dlatego nasza dyskusja będzie oscylować wokół roli humanistyki w systemie europejskiego bezpieczeństwa i odporności Europejczyków na zagrożenia wojenne, ataki hybrydowe i dezinformację. Bezpieczeństwo europejskie nie opiera się wyłącznie na sile militarnej, infrastrukturze krytycznej czy zdolnościach odstraszania, lecz także – a często przede wszystkim –  na niewidzialnych zasobach kulturowych, ideowych i interpretacyjnych, które tworzy humanistyka. To one kształtują odporność społeczną, zdolność do rozpoznawania zagrożeń, rozumienia własnej tożsamości oraz budowania wspólnotowej spójności w obliczu presji zewnętrznych.

W tym kontekście dyskusja o sytuacji w obszarze tzw. flanki północno-wschodniej UE i NATO jest szczególnie ważna. Odwołując się z jednej strony do doświadczeń Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk oraz realizowanego Zadania Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego „Humanistyka dla bezpieczeństwa”; z drugiej strony – doświadczeń Gości z Republiki Litewskiej, zastanowimy się jak humanistyka – choć często niedostrzegalna – tworzy fundament trwalszy niż skała: ideową strukturę, która podtrzymuje europejskie bezpieczeństwo, wzmacnia odporność demokratycznych instytucji i umożliwia długotrwałe trwanie wspólnoty politycznej.

Udział wezmą: dr hab. Iwona Kurz (Wydział Polonistyki UW, Warszawa [TBC]), dr Darius Ivoška (Institute of the Lithuanian Language, Vilnius), prof. em. Elżbieta Smułkowa, dr Małgorzata Kasner (Instytut Slawistyki PAN).

Wydarzenie jest częścią Zadania Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na lata 2026–2027 „Humanistyka dla bezpieczeństwa. Projekt współpracy wzmacniającej badania slawistyczne i ich oddziaływanie na naukę oraz społeczeństwa tzw. flanki wschodniej UE i NATO”.