„Lalka" – opowieść o ludziach i zabawkach

Wykład będzie omówieniem arcypowieści Prusa zarówno w kontekście metafor, jak i realiów oraz dziejów tekstu. Autorki podejmą (m. in. za Stefanem Godlewskim, Henrykiem Markiewiczem i Wojciechem Tomasikiem) kolejną próbę "zabawy" "Lalką”, odnosząc się tym razem do motywu zabawek (zwłaszcza mechanicznych) jako figur życia społecznego w drugiej połowie XIX wieku i psychiki człowieka, którego Prus nazywa „machiną do czynów”.

Tytułowa lalka, która stanowi anegdotyczny zwornik fabuły, skłania do bliższego spojrzenia na te dziewiętnastowieczne zabawki – modne, kosztowne i bardzo popularne, ale mające także mroczną stronę. Lalka to również znak sztuczności, martwoty, zepsucia, które nierzadko charakteryzują w powieści relacje międzyludzkie i naturę świata. Bowiem, jak pokazuje słynna scena w sądzie, aby zbadać konstrukcję lalki, trzeba ją pokroić – poznanie prawdy jest zniszczeniem zabawki, czyli iluzji, którą ta symbolizuje.