Mózg się sprząta kiedy śpisz

Przez większość historii neurobiologii glej był traktowany jako rodzaj biologicznego wypełniacza — stąd jego nazwa, od greckiego słowa oznaczającego klej.

Na tej lekcji uczniowie poznają funkcje komórek glejowych, o których mało się mówi, a stanowią ponad połowę komórek w mózgu.  Astrocyty budują i utrzymują barierę krew-mózg, która chroni mózg przed zakażeniem, ale utrudnia „sprzątanie mózgu”.  Czy więc z mózgu można usunąć „smieci”? Tak, gdy śpimy.

W 2012 roku grupa badawcza Maiken Nedergaard odkryła system glimfatyczny — sieć kanałów otoczonych astrocytami, przez którą mózg przepłukuje się z toksycznych produktów przemiany materii głównie podczas snu. Wśród usuniętych substancji jest beta-amyloid — białko, którego nagromadzenie wiąże się z chorobą Alzheimera. Sen przestał być czasem bezczynności. Stał się czasem sprzątania. Lekcja kończy się pytaniem, które łączy biologię z codziennym życiem: co dzieje się z mózgiem gdy chronicznie nie dosypiamy — i dlaczego odpowiedź jest poważniejsza niż nam się wydaje.

Prowadzący jest badaczem mózgu i na co dzień pracuje z komórkami glejowymi w warunkach laboratoryjnych.