Polska Akademia Nauk

Typ Tytuł Opis Dziedzina Termin
Spotkanie festiwalowe Jak ekstremalne zimno zmienia materię? Sekrety fizyki niskich temperatur

Interaktywny wykład popularnonaukowy poświęcony fascynującemu światu ekstremalnie niskich temperatur i zjawisk fizycznych, które pojawiają się w warunkach kriogenicznych. Podczas spotkania uczestnicy poznają właściwości ciekłego azotu oraz dowiedzą się, dlaczego badania prowadzone w niskich temperaturach są niezwykle ważne dla rozwoju współczesnej nauki i technologii.

W trakcie wykładu prezentowane będą efektowne doświadczenia z użyciem ciekłego azotu o temperaturze blisko −196°C. Uczestnicy odkryją, jak ekstremalnie niska temperatura zmienia własności materii - od własności mechanicznych, poprzez skraplanie gazów, aż po niezwykłe zjawiska związane z przewodnictwem elektrycznym i magnetyzmem.

Wykład ma charakter interaktywny. Uczestnicy będą aktywnie zaangażowani w doświadczenia, obserwacje i wspólne wyjaśnianie prezentowanych zjawisk fizycznych. Spotkanie pokazuje, że fizyka niskich temperatur pozwala odkrywać niezwykłe własności materii niewidoczne w naszym codziennym otoczeniu.

Zapraszamy wszystkich ciekawych świata - miłośników eksperymentów, fizyki i pokazów naukowych!

Nauki fizyczne
  • sob., 2026-09-26 15:10 do 16:45
Spotkanie festiwalowe Wystawa: Muzycy w kręgu paryskiej „Kultury”, oprowadzanie kuratorskie

Wystawa wpisuje się w obchody Roku Jerzego Giedroycia, twórcy i redaktora paryskiej „Kultury”. Ukaże ona muzyków obecnych w kręgu „Kultury”. Byli wśród nich zarówno kompozytorzy emigracyjni: Roman Palester, Andrzej Panufnik, Konstanty Regamey, jak i krajowi: Zygmunt Mycielski i Stefan Kisielewski. Utrzymywali kontakty z „Kulturą”, czego dowodem są ich publikowane na łamach pisma teksty oraz zachowana w archiwach „Kultury” korespondencja. Do tego grona dodać należy pianistów – Witolda Małcużyńskiego, który wspierał działania „Kultury” wykorzystując swą międzynarodową pozycję w świecie muzyki oraz Jana Holcmana, który wyszedł z ZSRR z Armią Andersa, po wojnie zamieszkał w USA, a w „Kulturze” zamieszczał bardzo ciekawe artykuły na tematy muzyczne.

W dotychczasowej wiedzy dotyczącej dorobku „Kultury” muzyka pozostaje na uboczu, badacze sięgają głównie do wątków politycznych i literackich. I choć rzeczywiście muzyka pozostawała na uboczu głównych zainteresowań red. Jerzego Giedroycia, wskazanie na obecność artystów muzyków (kompozytorów, pianistów) w kręgu niezależnych intelektualistów skupionych wokół najważniejszego polskiego pisma na emigracji, pozwala zwrócić uwagę na często niesłusznie pomijanych aktorów tej sieci relacji emigracyjnego świata. Znajomość z nimi pokazuje też mniej znane oblicze działalności Giedroycia, w tym także jego zainteresowanie sprawami muzyki, choć zawsze połączone z kwestiami politycznymi.

Kuratorzy:
dr hab. Beata Bolesławska-Lewandowska, prof. IS PAN
dr Michał Ceglarek, Muzeum Chopina-Narodowy Instytut Fryderyka Chopina

Obszar sztuki
  • sob., 2026-09-26 16:00 do 17:30
Spotkanie festiwalowe Co wiemy i co chcielibyśmy wiedzieć o Wszechświecie?

Astronomowie wiedzą coraz więcej o otaczającym nas Wszechświecie. Zliczyli wszystkie jasne gwiazdy w naszej Galaktyce - Drodze Mlecznej. Przy znacznie większych odległościach pojedynczych gwiazd zwykle nie widać, ale kataloguje się całe galaktyki. Taki kompletny katalog - trójwymiarowa mapa Wszechświata - również jest w zasięgu.

Teleskop Kosmiczny Jamesa Webba pomaga dostrzegać najdalsze obiekty i sięgać do epoki, gdy galaktyki dopiero powstawały. To ogromny sukces, ale cieniem kładzie się na nim brak pełnego zrozumienia, dlaczego te wszystkie obiekty poruszają się właśnie tak, jak się poruszają. Ten brak zrozumienia nadrabiamy, wprowadzając do opisu dwa byty, których nie widać: ciemną materię i ciemną energię.

W swoim wykładzie skupię się na ciemnej energii, a w szczególności na metodzie jej śledzenia, którą wykorzystuję w swoich badaniach. Opiera się ona na obserwacjach kwazarów - niezwykle jasnych jąder galaktyk zawierających supermasywne czarne dziury, które pochłaniają ogromne ilości świecącej materii.

Nauki fizyczne
  • ndz., 2026-09-27 10:00 do 11:00
Spotkanie festiwalowe Piknik Rodzinny z Gwidonem, czyli warszawskim słoniem leśnym

Na uczestników czeka moc atrakcji z niesamowitego świata skamieniałości, bursztynu, minerałów i skał i meteorytów.

Nauki biologiczne
  • ndz., 2026-09-27 10:00 do 15:00
Spotkanie festiwalowe Where Are We in the Universe: Our Cosmic Address

The talk explores our place in the cosmos - starting from the Moon and the outer reaches of the Solar System, all the way to the Oort Cloud. From there, we zoom out to the Milky Way, our neighboring Andromeda Galaxy, the Local Group, the Virgo Supercluster, and the vast Laniakea Supercluster - eventually reaching the grand scales of the cosmic web and the observable universe. The talk also highlights that our cosmic address is not just a physical location in space. It is also a reflection of where our curiosity and imagination have taken us as a species. Only about a century ago, humanity believed that the Milky Way was the entire universe. Today, we create remarkably sophisticated maps of the observable universe and study the large-scale structure of the cosmic web. In that sense, our cosmic address also traces the journey of the human mind.

Nauki fizyczne
  • ndz., 2026-09-27 11:00 do 12:00
Spotkanie festiwalowe Kondensat Bosego-Einsteina po 30 latach

Minęło 100 lat od teoretycznego odkrycia zjawiska kondensacji Bosego-Einsteina oraz 30 lat od uzyskania  kondensatu w laboratorium. Opiszę istotę zjawiska oraz  sposoby wytworzenia owego prawdziwie kwantowego stanu materii. Od momentu uzyskania tego szczególnego stanu materii przeprowadzono wiele spektakularnych doświadczeń z jego udziałem. Opiszę kilka z nich.

Nauki fizyczne
  • ndz., 2026-09-27 12:00 do 13:00
Spotkanie festiwalowe O kryptografii kwantowej

Kryptografii używamy na co dzień - wysyłając emaile, dzwoniąc, dokonując przelewu, łącząc się z internetem... Nasze dane są bezpieczne, dzięki ich zakodowaniu. Kodowanie i odkodowywanie wiadomości  wymaga z kolei tzw. klucza kryptograficznego. Klasyczne szyfry są bezpieczne, pod warunkiem, że klucz szyfrujący nie zostanie przechwycony. A jak przekazać klucz na odległość? Ten właśnie problem rozwiązuje kryptografia kwantowa, dział mechaniki kwantowej.

Podczas wykładu opowiem o podstawach kryptografii kwantowej i przedstawie najprostszy protokół wymiany klucza, tzw. BB84. Po wykładach - zapraszamy chętnych na warsztaty.

Nauki fizyczne
  • ndz., 2026-09-27 13:00 do 14:00
Spotkanie festiwalowe Chaos

Słowo „chaos” oznacza po grecku ziejącą głębię, przepaść, czeluść, ale „Chaos” był także imieniem boga (lub bogini), który w greckej mitologii był odpowiednikiem „wielkiego wybuchu”, gdyż od chaosu wziął początek cały wszechświat. Pół wieku temu chaos uzyskał przymiotnik „deterministyczny” i stał się terminem naukowym. Wydawać by się mogło, że deterministyczny chaos jest oksymoronem, to znaczy zlepkiem dwóch wzajemnie wykluczających się pojęć, ale to połączenie stanu totalnego zamętu z pełną przewidywalnością ma jednak racjonalne uzasadnienie.

Pełna przewidywalność jest rzeczywiście w deterministycznym chaosie teoretycznie osiągalna, ale za cenę, której nikt nie jest w stanie zapłacić. Dogłębne zrozumienie istoty deterministecznego chaosu stało się możliwe dzięki komputerom i dlatego ta dziedzina wiedzy rozwinęła się stosunkowo niedawno, choć pierwsze domysły na ten temat snuli uczeni już ponad sto lat temu. Komputer jest obecnie podstawowym narzędziem do badania chaosu i będzie on wykorzystany do pokazania na prostych przykładach, na czym polega deterministyczny chaos. Między innymi zostanie wyjaśniony „efekt motyla”, jeden z pierwszych przykładów deterministycznego chaosu.

Nauki matematyczne
  • ndz., 2026-09-27 14:00 do 15:00
Spotkanie festiwalowe Warsztaty z kryptografii kwantowej z użyciem protokołu BB84

Podczas warsztatów uczestnicy podejmą się wygenerowania i bezpiecznego przesyłania klucza szyfrującego, szyfrowania wiadomości oraz prób hackerskich.
Wyjaśnimy jakie są możliwości i ograniczenia kryptografii opartej na zasadach mechaniki kwantowej.

Uwaga: zakładamy wstępną wiedzę o szyfrowaniu - chętnych zapraszamy na wykład "O kryptografii kwantowej" poprzedzający warsztaty. Chętnych prosimy o wcześniejszą rejestrację: saugustynowicz@cft.edu.pl.

Nauki fizyczne
  • ndz., 2026-09-27 14:00 do 16:00
Spotkanie festiwalowe Komputery i algorytmy kwantowe

Podczas wykładu słuchacze zapoznają się z podstawowymi pojęciami dotyczącymi komputerów kwantowych oraz sposobami ich wykorzystania do przeprowadzenia obliczeń, których wydajność może znacząco przewyższać możliwości współczesnych komputerów klasycznych. Prezentacja stanowi teoretyczne wprowadzenie do części praktycznej, gdzie uczestnicy samodzielnie zaprogramują symulator komputera kwantowego oraz wykonają proste zadania obliczeniowe ilustrujące omawiane zagadnienia.
 

Nauki fizyczne
  • ndz., 2026-09-27 15:00 do 16:00
Spotkanie festiwalowe Warsztaty z programowania komputerów kwantowych

Podczas warsztatów uczestnicy poznają podstawy programowania obliczeń kwantowych z użyciem biblioteki Qiskit. W praktycznej części samodzielnie zaprogramują prosty symulator komputera kwantowego, zbudują podstawowe obwody kwantowe oraz wykonają przykładowe zadania obliczeniowe ilustrujące różnice między obliczeniami klasycznymi i kwantowymi. Warsztaty stanowią praktyczne uzupełnienie wykładu o komputerach i algorytmach kwantowych.

Uwaga: Wymagana wcześniejsza rejestracja. Mile widziana podstawowa znajomość programowania, najlepiej w Pythonie. Uczestnicy powinni mieć własne laptopy.

Nauki fizyczne
  • ndz., 2026-09-27 16:00 do 18:00

©2026 Festiwal Nauki