Mastaba Faraona – tajemniczy królewski grobowiec w Sakkarze (Egipt)

Mastaba Faraona to tajemniczy grobowiec, który znajduje się w południowej części Sakkary, ok. 25 km na południe od Kairu w Egipcie. Zbudował go faraon o imieniu Szepseskaf (ok. 2500 p. n.e.), ostatni władca epoki budowniczych wielkich piramid. Jego przodkowie to słynni faraonowie IV dynastii: Cheops (Chufu), Chefren (Chafre) oraz Mykerinosa (Menkaure). To właśnie ich grobowce są jedynym z siedmiu cudów świata starożytnego, jaki przetrwał do naszych czasów. Bo jak mawia stare arabskie przysłowie ludzie lękają się czasu, a czas boi się piramid!

Jednak Szepseskafa w przeciwieństwie do swoich wielkich przodków nie wzniósł swego grobowca w Gizie, lecz w Sakkarze, i nie była to piramida, lecz mastaba (po arabsku ława), rodzaj grobowca zarezerwowany podówczas dla dostojników, nie dla władców.

Czy zrobił tak dlatego, że nie było już miejsca Gizie na jego grobowiec, czy może dlatego, że chciał się uwolnić od stale rosnącego w siłę kleru boga słońca Ra? Czy w istocie za boskiego patrona wybrał Ptaha - głównego boga ówczesnej stolicy Egiptu – Memfis, które znajdowało się dokładnie naprzeciwko Sakkary? Te i inne pytania nurtują naukowców od wielu lat. Również sam grobowiec nigdy nie został dokładnie przebadany.

Szepseskaf rozpoczął budowę grobowca w pierwszym roku panowania, lecz nigdy jej nie ukończył, gdyż jego panowanie trwało prawdopodobnie zaledwie kilka lat. Jedne źródła podają, iż 4, inne, iż 7.

Niemniej, w ciągu tak krótkiego czasu udało mu się wznieść ogromną kamienną mastabę (w chwili obecnej ok. 100 m x 75 x 19 m), której budowę ukończyli jego następcy. Kim byli i dlaczego to zrobili – pozostaje również zagadką.

Od 2024 roku Mastaba Faraona jest badana przez polsko-egipską misję archeologiczną prowadzoną przez Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN i Ministerstwo Turystyki i Starożytności Arabskiej Republiki Egiptu. Już pierwsze sezony przyniosły wiele nowych danych na temat historii tego grobowca.