Nauki humanistyczne

Typ Tytuł Opis Dziedzinasortuj malejąco Termin
Spotkanie festiwalowe Pułapki językowe, w które najczęściej wpadamy

Co sprawia nam trudność w odmianie nazwisk? Jakie błędy popełniamy najczęściej przy odmianie nazwisk żeńskich? Jak sobie radzić z innymi, codziennymi problemami poprawnościowymi? Na te i wiele innych pytań związanych z poprawnością językową odpowiemy podczas naszego spotkania. Wyjaśnimy i rozwiejemy wszelkie wątpliwości.

Nauki humanistyczne
  • czw., 2019-09-26 16:30
Spotkanie festiwalowe Litewski dokument aktu unii lubelskiej z 1569 r. i jego pieczęcie

Litewski dokument aktu unii lubelskiej jest nie tylko niezwykle ważnym i istotnym dokumentem państwowym, politycznym i ustrojowym, lecz także przykładem zapomnianej już dziś umiejętności (można by nawet powiedzieć – sztuki) wystawiania dokumentów z wieloma pieczęciami. Pod dokumentem jest podwieszonych 78 pieczęci woskowych, choć profesorowie: W. A. Semkowicz i S. Kutrzeba w publikacji źródłowej Akta unji Polski z Litwą 1385–1791 wydanej przez PAU w Krakowie w 1932 r. doliczyli się tylko 77 pieczęci. Oczywiście także strona polska (w imieniu Korony Królestwa Polskiego) wystawiła swój dokument, który się do dziś nie zachował. Jeszcze przed II wojną światową wyżej wspomniani Wydawcy mogli wydać jego treść wraz z opisami pieczęci. Pod dokumentem strony polskiej podwieszono aż 140 pieczęci.

Przystawienie pieczęci było niezwykle istotne, gdyż stanowiło widoczny osobisty znak potwierdzania, czyli zgody, na treść czy postanowienia zawarte w opieczętowanym dokumencie. Wymiana opieczętowanych przez posłów i senatorów obu stron dokumentów stanowiła potwierdzenie zawartej, wynegocjowanej unii, a także była zobowiązaniem do jej przestrzegania. Co istotne, pod tymi dokumentami nie było pieczęci królewskiej. Nie była konieczna, ponieważ to stany umawiały się między sobą i zawierały unię. Król Zygmunt August 4 lipca wydał własny, osobny dokument potwierdzający unię i kilka dni później – dokumenty ją ogłaszające.

Kiedy patrzymy na ten dokument o wymiarach 72 na 45 cm (oraz 10 cm zakładki służącej do podtrzymania pieczęci) przechowywany w Archiwum Głównym Akt Dawnych (Zbiór dokumentów pergaminowych, sygn. 5627), od razu rzucają się w oczy owe pieczęcie, a dokładniej trzy ich grupy.

Nauki humanistyczne
  • sob., 2019-09-21 18:00
Spotkanie festiwalowe Białoruś znana i nieznana. Szlakiem przyrody białoruskiej i zabytków architektury

Spotkanie ma na celu przedstawienie Białorusi od strony unikalnej przyrody. W trakcie spotkania zostaną omówione rzadkie gatunki flory i fauny, parki narodowe, rezerwaty przyrody, szlaki turystyczne, największe jeziora pochodzenia lodowcowego oraz zamki i zabytki UNESCO…

Nauki humanistyczne
  • wt., 2019-09-24 17:00
Spotkanie festiwalowe Polityka wobec imigrantów muzułmańskich w Polsce - spójna czy wielogłosowa?

Polska jest coraz bardziej różnorodna pod względem kulturowym,etnicznym,religijnym.Celem prezentacji jest przedstawienie dwóch wymiarów polityki dotyczącej imigrantów z krajów muzułmańskich:narracji politycznych (to, jak dany problem jest przedstawiany przez decydentów i polityków)oraz regulacji prawnych.Te dwa aspekty są powiązane ,ale z drugiej strony różnią się, są zakorzenione w odmiennych historycznych i instytucjonalnych kontekstach.Normy prawne w zakresie podtrzymywania różnorodności kulturowej grup muzułmańskich są dość liberalne, natomiast polityka przyjmowania imigrantów z państw islamskich, zwłaszcza w sferze dyskursywnej, jest zupełnie odmienna. Co leży u podłoża tych różnic?

Nauki humanistyczne
  • sob., 2019-09-28 11:00
Spotkanie festiwalowe Język polski – język zrozumiały – język poprawny

Quiz poprawnościowy zawierający m.in. wyrazy i konstrukcje, które są  w polszczyźnie stosunkowo nowe oraz używane środowiskowo. Uczestnicy będą rozwiązywać quiz, a potem weryfikować odpowiedzi i konfrontować je z komentarzem językoznawczym.

 

Nauki humanistyczne
  • czw., 2019-09-26 17:00
Spotkanie festiwalowe Zmężniałe, nagie i rozwiązłe Spartanki, czyli o sile stereotypu

W źródłach możemy znaleźć wiele stereotypów dotyczących Spartanek.  Wśród „oskarżeń” wobec spartańskich kobiet starożytni wymieniają m.in. fakt, że nago uprawiały ćwiczenia fizyczne, prowadziły rozwiązły tryb życia oraz że rządziły mężczyznami. Niemalże dwa i pół tysiąca lat później podobnie myślimy o Spartankach. Na ile w tym wszystkim prawdy, a na ile siły stereotypu.

Nauki humanistyczne
  • pt., 2019-09-27 17:00
Spotkanie festiwalowe Dlaczego wciąż czytamy Tolkiena, czyli o pożytkach z opowiadania baśni i wymyślania języków

Próba przybliżenia fenomenu niesłabnącej popularności dzieła J. R. R. Tolkiena. Osnową wykładu są dzieje recepcji „Władcy Pierścieni”, najbardziej znanego fragmentu spuścizny oksfordzkiego profesora. Prześledzenie ewolucji sposobów odczytania tego utworu pozwala na poruszenie zagadnień kluczowych dla zrozumienia twórczości Tolkiena, takich jak: mit, pojmowany tutaj jako opowieść, która ma przywracać fundamentalny porządek rzeczy i  zaprzeczać przypadkowości ludzkiego istnienia, badanie języków naturalnych i tworzenie nowych na ich wzór, czyli fascynacja autora, z której wyrosło uniwersum Śródziemia, czas i przestrzeń jako istotne składniki kreacji świata przedstawionego ze szczególnym uwzględnieniem Tolkienowskiej kartografii oraz wątku wyprawy, karkołomne (być może tylko pozornie) zestawienie przesłania chrześcijańskiego z motywami zaczerpniętymi z przedchrześcijańskich podań mitycznych, a w końcu znaczenie biografii pisarza w interpretacji jego dzieła. Przedmiotem wykładu są też kontrowersje, które dzieliły i dzielą środowisko krytyków i czytelników,  skoncentrowane wokół pytania, czy dorobek literacki Tolkiena to jedynie kolejny produkt kultury masowej, adresowany głownie do młodych odbiorców, upraszczający anachronizm w skomplikowanej rzeczywistości kulturowej XX i XXI wieku, czy też niekonwencjonalna wykładnia etycznych i egzystencjalnych problemów współczesności i alternatywa dla  nurtów relatywizacji idei i wartości.

Nauki humanistyczne
  • wt., 2019-09-24 16:30
Spotkanie festiwalowe I ty możesz zostać archiwistą, czyli dlaczego warto tworzyć archiwa rodzinne

Proponujemy sptkanie poświęcone archiwom rodzinnym, w trakcie którego powiemy, czym jest archiwum rodzinne, jakie materiały w nim się znajdują, kto nam może pomóc w stworzeniu archiwum rodzinnego, jak można zabezpieczać dokumenty rodzinne przed zniszczeniem. Przybliżymy rówież źródła do dziejów rodzinnych, m.in. akta stanu cywilnego, ewidencję ludności, akta szkolne, akta wymiaru sprawiedliwości. Udzielimy rad, jak można prowadzić poszukiwania genealogiczne (w archiwach państwowych i kościelnych oraz w Internecie). Powiemy też, jak należy zbudować drzewo genealogiczne i czym ono się różni od tablic genealogicznych.

 

Nauki humanistyczne
  • czw., 2019-09-26 17:00
Spotkanie festiwalowe Afrykańskie Galimoto - recyklingowe pojazdy z drutu

Podczas warsztatu uczestnicy będą mieli okazję skonstruować samodzielnie Galimoto-zabawkę recyklingową z Kenii. Jest to pojazd ( samochód, riksza lub rower ) z drutu, w którym siedzi postać ubrana w kolorowe stroje. Kiedy wprowadza się koła w ruch, można zobaczyć, jak porusza on nogami.

Nauki humanistyczne
  • sob., 2019-09-28 11:00
Spotkanie festiwalowe Ugrofińskie symbole narodowe

Języki uralskie (dzielące się na ugrofińskie i samojedzkie) stanowią drugą pod względem liczebności europejską rodzinę językową. Wprawdzie spośród posługujących się nimi narodów tylko trzy mają "swoje" państwa, jednak wszystkie dysponują swoimi symbolami. Często są to oficjalne symbole utworzonych dla tych narodów (jeszcze w czasach Związku Radzieckiego) jednostek administracyjnych Federacji Rosyjskiej. W swoim bogato ilustrowanym przykładami omawianych flag i herbów wykładzie przedstawię ich historię i wzajemne powiązania między nimi, omówię także popularne wyjaśnienia ich pochodzenia, zarówno te historycznie uzasadnione, jak i później powstałe reinterpretacje, mówiące niekiedy więcej o poszczególnych narodach niż o ich symbolach.

Nauki humanistyczne
  • pt., 2019-09-27 18:00
Spotkanie festiwalowe Argumenty z równi pochyłej

Na zajęciach omówimy kilka argumentów z równi pochyłej. Postaramy się ocenić wartość omawianych argumentów, wzmocnić je i podać dla nich kontrargumenty. Zajęcia mają charakter warsztatowy.

Nauki humanistyczne
  • pt., 2019-09-27 18:00
Spotkanie festiwalowe Matematycy

Wystawa przedstawia jeden z najwspanialszych okresów w dziejach nauki polskiej, nazywany często złotą erą matematyki polskiej, czas istnienia i działalności polskiej szkoły matematycznej. Podstawowym żródłem materiałów wykorzystanych na wystawie są spuścizny matematyków w zbiorach  PAN Archiwum w Warszawie. Polska szkoła matematyczna pozostawiła po sobie blask sławy, a także ogrom wyników, które na stałe weszły do światowej matematyki.

Nauki humanistyczne
  • sob., 2019-09-28 14:00
Spotkanie festiwalowe O wspólnym pochodzeniu horrorów i kryminałów, i po co nam są gatunki?

Nie czytam kryminałów, nie lubię horrorów, a romanse są dla naiwnych… Fikcja gatunkowa jako część kultury popularnej, choć szeroko dyskutowana, wciąż nie zawsze uznawana jest godnej naukowego nad nią pochylenia. Pomijając ogromny sukces finansowy i popularny zarówno tekstów jak i filmów gatunkowych, dzieła te są świetnym źródłem materiału badawczego gdyż odzwierciedlają zarówno niedoścignione wzorce jak i oczywistości danego momentu historycznego. Podczas spotkania porozmawiamy o tym do czego służy gatunek literacki czy filmowy oraz omówimy to na przykładzie kryminałów i horrorów -- dwóch gatunków wyrastających z jednego historycznego trzonu.

Nauki humanistyczne
  • wt., 2019-09-24 17:00
Spotkanie festiwalowe O czym opowiada fotografia?

W roku 1839 po raz pierwszy oficjalnie zaprezentowano wynalazek fotografii. Technika masowej reprodukcji obrazów wpłynęła na nasze postrzeganie rzeczywistości. W tym kontekście mówi się o zwrocie wizualnym, a czasem nawet na wyrost o „cywilizacji wizualnej”. Paradoksalnie jednak, mimo swojej powszechności, medium fotografii pozostaje na marginesie refleksji zarówno w sferze publicznej, w systemie edukacji jak i naukach społecznych.

            Warsztaty rozpoczną się od krótkiego wprowadzenia podejmującego temat historii fotografii w kontekście jej społecznego oddziaływania i synergii z rozwojem mediów masowych. W czasie warsztatów przyjrzymy się również zdjęciom przyniesionym przez uczestników. Zwrócimy uwagę nie tylko na aspekt techniczny czy kompozycyjny, ale podejmiemy próbę refleksji nad znaczeniem fotografii, jej ograniczeń, czy wreszcie kwestią subiektywizmu spojrzenia i roli samego fotografa. Zastanowimy się jak na nasze postrzeganie zdjęć wpływają wszędobylskie reklamy, powszechna dostępność aparatów w postaci smarfonów, czy fenomen Instagrama, na którym konto ma już ponad miliard użytkowników, w tym ponad 20 procent Polaków powyżej 13 roku życia.

Nauki humanistyczne
  • śr., 2019-09-25 17:00
Spotkanie festiwalowe Filozofowie na temat geniuszu i oryginalności

W czasie spotkania zastanowimy się nad fenomenem geniuszu. Wydaje się, że tym co łączy postaci według różnych kanonów uznawane za genialne jest raczej to, co Ludwig  Wittgenstein nazywał ,,podobieństwem rodzinnym" niż sztywny i jasno zdefiniowany zespół cech. Nawet zaś ,,bezdyskusyjne" przymioty geniusza takie jak nowatorstwo czy oryginalność są pojęciami niezwykle niejasnymi. W naszych rozważaniach przyjrzymy się początkom estetyki filozoficznej i uwagom Immanuela Kanta na temat geniuszu, bezgranicznej wierze w moc wyobraźni i genialnego umysłu charakterystycznej dla epoki romantyzmu, wizji rewolucji naukowych przedstawionej przez Thomasa Kuhna, koncepcji metafory w ujęciu Richarda Rorty'ego oraz tezom Harolda Blooma na temat genialnej literatury. Nieustannym punktem odniesienia będzie życie i twórczość Leonarda da Vinci.

 

 

Nauki humanistyczne
  • czw., 2019-09-26 17:00
Spotkanie festiwalowe Wokół czarnej legendy jezuitów w czasach staropolskich

Wykład dotyczyć będzie genezy i powstawania "czarnej" i "białej legendy" w polskiej historiografii. Głównych autorów i  prac oraz wątków tematycznych (w tym biograficznych) w tym zakresie. W dalszej części ukazane zostaną przemiany obu wspomnianych zjawisk i nowsze konteksty badań. Wreszcie na koniec postulaty badawcze.

Nauki humanistyczne
  • wt., 2019-09-24 17:00
Spotkanie festiwalowe Białoruś znana i nieznana w ujęciu polskich vlogerów

Białoruś dla wielu Polaków wciąż pozostaję terra incognita. Bardzo rzadko ten kraj jest wybierany jako kierunek podróży. Wiedza o Białorusi i Białorusinach wśród Polaków jest uformowana głównie na stereotypach i najczęściej kojarzona jest z prezydentem tego kraju i panującym w nim systemem politycznym. Od niedawna Białorusią interesuje się kilkoro vlogerów młodego pokolenia. Ich podróże porównywane są z tak egzotycznymi krajami jak Vanuatu, Uganda czy Galapagos, choć Białoruś znajduje się raptem 260 km od stolicy Polski.

Spotkanie będzie poświęcone podróżom na Białoruś oraz tematom, które w swoich relacjach poruszają youtuberzy z Polski. Jednym z prowadzących spotkanie będzie vloger Ablert – podróżnik, pasjonat Białorusi. Youtuber podzieli się swoimi doświadczeniami i spostrzeżeniami na temat tego kraju, kultury i historii.

Nauki humanistyczne
  • pon., 2019-09-23 17:00
Spotkanie festiwalowe Czego socjobiologia może nas nauczyć o moralności? Nauki humanistyczne
  • wt., 2019-09-24 17:00
Spotkanie festiwalowe Filmowa rzeczywistośc wirtualna ( Cinematic VR )

Filmowy VR (nazywanego często  ang. cinematic VR) to zupełnie nowy rodzaj doświadczeń,możliwy dzięki pojawieniu się na rynku kamer rejestryjących stereoskopowy obraz 360  stopni. W odróżnieniu od tradycyjnego VR, generowanego komputerowo, cechuje go fotorealizm. Od klasycznego filmu różni się zaś tym, że obraz otacza widza ze wszystkich stron. Ma też pewne ograniczenia-na razie nie jest interaktywny w takim stopniu,w jakim interaktywne mogą być gry komputerowe lub tradycyne środowiska wirtualne. Czy może przydać się do nauki,terpii,szkoleń? Dzięki tzw. iluzji obecności przestrzennej  współobecności można się spodziewać pozytywnych efektów. Uczestnicy umieszczeni w centrum wydarzeń mogą zapomnieć o otaczającym ich fizycznie świecie i w pełni doświadczać świata wirtualnego. Umiejętnie zrobiony film VR to większa motywacja do eksploracji, uwaga,pamięć wpływ na postawy i zachowania.

Nauki humanistyczne
  • sob., 2019-09-28 12:00
Spotkanie festiwalowe XIX wiek i szaleństwo Polek. Maniaczki, melancholiczki i dzieciobójczynie – świadectwa i kreacje

W I poł. XIX w. polscy lekarze zaczęli zdradzać zainteresowanie chorobami umysłowymi i tworzyć w oparciu o dokonania psychiatrii francuskiej i niemieckiej (Pinel, Esquirol, Reil) typologie schorzeń psychicznych. Romantyczna psychiatria dawała nadzieję na wyleczenie obłąkanych pacjentów, bez względu na to, czy choroba była skutkiem dolegliwości psychicznych, czy fizycznych. Naukowe metody badania cierpienia psychicznego wykluczały w zasadzie głos samych chorych, których narracje były mętne, niezrozumiałe, bełkotliwe, obrazoburcze.

Kontekst psychiatryczny z jego układem kilku najważniejszych chorób umysłowych (mania, monomania, melancholia) będzie pretekstem, by przyjrzeć się konkretnym, mniej lub bardziej znanym przypadkom chorych psychicznie Polek, m.in. Barbary Ubrykówny, Celiny Mickiewiczowej, Anny Moszyńskiej i Jadwigi Lubomirskiej. Będzie to nie tylko okazja, by przywołać rzeczywistość zakładów dla obłąkanych w pierwszej połowie stulecia, lecz także usłyszeć głosy, choćby szczątkowe, samych chorych. Ich opowieści sugerują, że treść dziewiętnastowiecznego szaleństwa nosiła znamiona typowo polskie (mesjanizm, profetyzm). Wyrażała ból egzystencjalny na skutek różnych wydarzeń losowych, ale również sugerowała, że źródłem obłąkania były napięcia wywoływane nierównorzędnym statusem kobiety w rzeczywistości opartej na systemie patriarchalnym (dzieciobójczynie). 

Zwierciadłem, w którym odbiją się (auto)biograficzne świadectwa obłąkanych, stanie się ówczesna literatura piękna. Do piekła romantycznego obłędu – warszawskiego szpitala bonifratrów – zejdziemy razem z Frenofagiuszem, bohaterem opowiadania Ludwika Sztyrmera. Ile wspólnego z rzeczywistością mają romantyczne toposy kobiet obłąkanych z miłości, przeintelektualizowania i nieposkromionej "imaginacji"?

Nauki humanistyczne
  • ndz., 2019-09-29 12:00
Spotkanie festiwalowe Czy Kowalski był kowalem czy szlachcicem? Nazwiska Polaków - tajemnice i ciekawostki

Od kiedy Polacy noszą nazwiska? Jak się one zmieniały przez wieki? Czy i co mówią o noszących je osobach?

Nauki humanistyczne
  • wt., 2019-09-24 16:30
Spotkanie festiwalowe Biskupin: polskie Pompeje w świecie polityki, ideologii i kultury XX wieku

 Fenomen Biskupina, najbardziej znanego stanowiska archeologicznego w Polsce XX stulecia. Znaczenie i wpływ w wydarzeniach kulturalnych i politycznych.

Nauki humanistyczne
  • sob., 2019-09-28 12:30
Spotkanie festiwalowe Rola kontaktów językowych w kształtowaniu się współczesnych systemów terminologicznych

W wykładzie, w sposób syntetyczny, chcę zwrócić uwagę, w jaki sposób zmiany cywilizacyjne na świecie – w tym, głównie, rozwój środków komunikacji – wpływają na kontakty między językami. Jednym z głównych, chociaż nie jedynym, skutkiem tych kontaktów jest przenikanie zapożyczeń obcojęzycznych do systemów terminologicznych języków narodowych. Wykład oparty jest na wnioskach z przeprowadzonych przeze mnie badań nad anglojęzycznymi zapożyczeniami terminologicznymi w języku rosyjskim. Na ich podstawie ustaliłam m.in., że zmiany w języku i terminologii mają głęboki i zróżnicowany charakter. Zobrazowaniu tego służy m.in. podział na kontakty inter- i intralingwalne, co pokazuje, że proces zapożyczeń może zachodzić nie tylko między językami narodowymi, ale i w obrębie jednego języka, np. z jednego języka specjalistycznego do drugiego, z języka specjalistycznego do języka ogólnoliterackiego i vice versa. Wykład jest prowadzony w formie prezentacji, zawierającej materiał przykładowy.

Nauki humanistyczne
  • wt., 2019-09-24 16:30
Spotkanie festiwalowe Dlaczego warto badać komiks? Trochę o warstwie wizualnej

Komiks to jedno z ciekawszych mediów XX i XXI w. Dzięki temu, że jest on amalgamatem literatury i sztuki wizualnej, poruszana za jego pomocą tematyka może zostać przedstawiona inaczej niż robią to kino, czy książka. Co więcej, warstwa wizualna komiksu pozwala na dodanie dodatkowych warstw znaczeniowych skrytych w kadrowaniu paneli, szczegółach w rysunku, a czasem nawet całkowitym oderwaniu tekstu od rysunku. Podczas naszej prelekcji zajmiemy się komiksami, w których warstwa wizualna nie jest jedynie ilustracją do tekstu, a równoprawnym nośnikiem treści. Omówimy komiksy biograficzne takie jak Maus i Persepolis, przyjrzymy się interaktywnemu komiksowi Meanwhile, zerkniemy też na przygodowe komiksy z serii Rork czy Promethea. Nie zabraknie też miejsca dla Batmana.

Nauki humanistyczne
  • sob., 2019-09-21 15:00
Spotkanie festiwalowe Jak się nazywasz?

Warsztaty z pisania imion w językach arabskim oraz koreańskim.

Nauki humanistyczne
  • sob., 2019-09-28 15:00
Spotkanie festiwalowe Koniec świata chłopów. Tańczący jastrząb Juliana Kawalca

Julian Kawalec jest zaliczany do najwybitniejszych przedstawicieli tzw. nurtu chłopskiego w literaturze polskiej. W powieści „Tańczący jastrząb” (1964) opisuje transformację kulturową polskiego społeczeństwa po II wojnie na przykładzie losów jednostki. Bohater opowieści, Michał Toporny, przechodzi metamorfozę: z chłopa staje się mieszczaninem. Punktem wyjścia przemiany staje się nauka czytania i pisania. Awans społeczny był możliwy wskutek objęcia władzy przez komunistów i rozwoju przemysłu. Jednym z głównych elementu komunistycznego programu była elektryfikacja wsi, która, wraz z innymi czynnikami, doprowadziła do upadku tradycyjnej wiejskiej kultury. Bohater zdobywa wykształcenia i szybko pnie się po szczeblach kariery, zostając w krótkim czasie dyrektorem wielkiego przedsiębiorstwa. Literacki topos „z chłopa królem” realizuje się tutaj w świecie PRL-owskiego industrializmu. Jednak nowa, miejska tożsamość Michała Topornego nie pozwala mu na zaspokojenie wszystkich egzystencjalnych potrzeb, a pęd ku awansowi zawodowemu nie daje duchowego spełnienia. Toporny jest bohaterem tragicznym: jego życie nie może zakończyć się szczęśliwie, a jest to skutek zbłądzenia. Ironia tragiczna przejawia się w tym, że bohater dążąc do poprawienia swej kondycji doprowadza do klęski osobistej. Jednak czytelnik nie zostaje pozostawiony bez nadziei, która przybiera postać synów Topornego, starszego - „wiejskiego” i młodszego - „miejskiego”, którzy są zdolni do harmonijnego współdziałania.

Powieść przełożona na niemiecki, francuski, rumuński, ukraiński, rosyjski, bułgarski, hiszpański, fiński i litewski została również zekranizowana przez Grzegorza Królikiewicza w roku 1977.

Nauki humanistyczne
  • sob., 2019-09-28 11:00
Spotkanie festiwalowe Taciunia, „władza moja” czy „dama nudnego autoramentu”? Oktawia, żona Prusa

Oktawia z Trembińskich, młodsza kuzynka Aleksandra Głowackiego (pseud. Bolesław Prus) w wieku 24 lat została jego żoną. Ślub odbył się 14 stycznia 1875 roku w Lublinie. Doczekali razem koralowych godów. Jaką ona była żoną, a on jakim był mężem? Czy byli szczęśliwym małżeństwem?

W listach Głowacki, zwracając się do żony, używał samych serdecznych słów w rodzaju: „Najdroższa Taciuniu”, „Najukochańsza Laluniu”, „Mój miły Ptaszeczku”. A rzeczownik „Żona” w odniesieniu do Oktawii zawsze pisał wielką literą.

Ona zaś jako żona Prusa przyjmowała na siebie wiele obowiązków: archiwisty porządkującego materiały męża, doradcy i pierwszego recenzenta, któremu pisarz pokazywał swoje utwory i z którego zdaniem się liczył. Oktawia doradzała, oceniała, a nawet… cenzurowała (zachowały się ślady po kartach starannie wyciętych z notesów Prusa). Dbała też o dom, o czyste kołnierzyki do koszuli męża, o jego odpoczynek, zaś po śmierci pisarza (przeżyła go o 24 lata!) o pamiątki po nim, na których losie bardzo jej zależało (w listach do muzeum, dokąd m. in. przekazywała rzeczy pisarza podpisywała się jako: „Oktawia Głowacka (Prusowa)”).

Prus korzystał z pomocy żony, np. przy ocenie nowel w ramach konkursu jego imienia ogłoszonego przez łódzki „Rozwój”. Zwykł o niej mawiać: „Władza moja tak chce, skończone: róbmy, jak ona każe”. Wreszcie to właśnie jej zadedykował Faraona.

O pani Głowackiej krążyły też niepochlebne opinie, jak chociażby ta autorstwa Żeromskiego: „Jest to dama nudnego autoramentu, ciężko nad podziw kombinująca”. Czy rzeczywiście była kobietą „nudną” czy może „roztropną”?

Śladów Oktawii, żony Prusa wiele jest jeszcze do odkrycia.

Nauki humanistyczne
  • sob., 2019-09-28 13:00
Spotkanie festiwalowe Labirynt filozoficzny

Wszystkich, którzy chcą zadać filozofom z Instytutu Filozofii i Socjologii PAN także i inne nurtujace pytania filozoficzne oraz przedstawić im własne przemyślenia, serdecznie zapraszamy na pobłądzenie po korytarzach Pałacu Staszica. W rolę:Heraklita, Platona,Dionizego Areopagity,św.Tomasza,Kartezjusza,Husserla,Kierkegaarda,Freuda,św.Agustyna, Schopenhauera,Nitzschego,Heraklita i Arystotelesa wcielą się pracownicy naszego Instytutu.

Nauki humanistyczne
  • sob., 2019-09-28 12:00
Spotkanie festiwalowe Powojenna Polska oczami Węgrów

Jak widziano Polskę lat 1945–1960? Na spotkaniu zostaną przedstawione spostrzeżenia trzech węgierskich dziennikarzy i pisarzy, którzy odwiedzili powojenną Polskę, będącą w ciekawym okresie swoich dziejów. 

Nauki humanistyczne
  • czw., 2019-09-26 18:00
Spotkanie festiwalowe O Mazurku Dąbrowskiego na podstawie dokumentów z zasobu PAN Archiwum w Warszawie

Archiwa osobiste uczonych to doskonałe żródła historyczne. dzieje państwa i narodu znajdują swój wyraz w historii życia i działalności wybitnych jednostek. Co o "Mazurku Dąbrowskiego" mozna znaleźć w archiwach osobistych polskich uczonych ?

Nauki humanistyczne
  • sob., 2019-09-28 11:30
Spotkanie festiwalowe Z wizytą u sąsiadów

Spotkanie ma na celu zapoznać młodzież z najbliższym sąsiadem Polski – Ukrainą. Dzieci będą mogły dowiedzieć się więcej przede wszystkim o  języku, kulturze, współpracy polsko-ukraińskiej. Dodatkowym celem spotkania jest uwrażliwić na obecność osób z Ukrainy w naszym społeczeństwie, a także nauczenie tolerancji i szacunku dla inności.

W czasie spotkania pokazane będą mapy i zdjęcia – zabytków, ciekawostek, tego, co kojarzy się z Ukrainą oraz tego, o czym ludzie nie wiedzą. Zaprezentowana zostanie też współczesna kultura (głównie muzyka). 

Poza tym uczestnicy będą mieli możliwość nauczyć się kilku słów po ukraińsku, zagrać w grę, której celem będzie pokazane podobieństw z językiem polskim oraz „oswoić” się z alfabetem.

W czasie dyskusji prowadzący będą starali się odpowiedzieć z uczniami na pytanie o przyczyny przyjazdów ludzi z Ukrainy do Polski, o to, jakie problemy mogą napotkać ich rówieśnicy, a także jak można im pomóc poczuć się w Polsce jak w domu.

Nauki humanistyczne
  • pon., 2019-09-23 17:00
  • pon., 2019-09-23 18:00
Spotkanie festiwalowe Sytuacja języka niemieckiego w Polsce po 1945 roku (na podstawie relacji świadków historii)

Zgodnie z wykładnią PRL-u powojenna Polska była krajem jednolitym narodowościowo i językowo. Jednakże, mimo przesiedleń, język niemiecki pozostał wciąż żywy na przyłączonych do państwa polskiego Śląsku, Pomorzu i Mazurach. W naszym wystąpieniu opowiemy o doświadczeniach świadków historii i o losach języka niemieckiego w Polsce po 1945 roku. 

Nauki humanistyczne
  • pon., 2019-09-23 18:00
Spotkanie festiwalowe Gry i zabawy

 Zapraszamy "małych" i "dużych" zwiedzających do gier i zabaw z odległych zakątków świata. Będą to zarówno gry starożytne , np. popularna w Egipcie gra planszowa o nazwie senet, królewska gra z Ur, ​któr abyła prekursorem tryktraka​;indonezyjska makala ( congkok), ​jak i opracowane w celach adukacyjnych zabawy, które przybliżą  uczestnikom badania archeologiczne na stanowiskach w basemnie Morza Śródziemnego, w Afryce i na Bliskim Wschodzie, budowę egipskich świątyń czy piramid.

Nauki humanistyczne
  • sob., 2019-09-28 15:00
Spotkanie festiwalowe Z językiem za pan brat

Gra sprawdzająca i rozwijająca wiedzę z języka polskiego. Uczestnicy zwiedzają budynek Wydziału Polonistyki i rozwiązują kolejne zagadki językowo-varsavianistyczne.

Nauki humanistyczne
  • sob., 2019-09-21 12:00
Spotkanie festiwalowe Opowieść o Szlachetnym Inkunabule – tajemniczym herosie Westeros, Śródziemia i Hogwartu
  • Czy J. R. R. Tolkien, J. K. Rowling i G. R. R. Martin rzeczywiście wymyślili nowe uniwersa?
  • Co łączy Sama Tarly’ego z Jasiem Fasolą?
  • Dlaczego Hermiona Granger zawsze szuka odpowiedzi w bibliotece, skoro mogłaby skorzystać z Internetu?
  • Co łączy książkę z kołem?
  • Czy Inkunabuł jest bohaterem na miarę XXI wieku?
  • Dlaczego stare książki pełnią ważne role w literaturze, filmach i serialach, mimo że na oko wydają się bezużyteczne?

Podczas warsztatów padną odpowiedzi na te i inne pytania. Uczestnicy otrzymają możliwość zapoznania się z magicznymi przedmiotami minionych epok. Prym będą wiodły stare druki (czyli nawet pięćsetletnie książki!), które, choć często nie zdajemy sobie z tego sprawy, od wieków towarzyszą człowiekowi w życiu codziennym, zmieniając jedynie swoje oblicza i dostosowując się do odbiorcy. Wbrew pozorom spotykamy je nie tylko w antykwariatach i bibliotekach, gdzie teoretycznie jest ich miejsce. Spoglądają na nas milcząco z kinowego ekranu, wpraszają się na wieczory z Netflixem, HBO GO, TVP czy YouTube’em. Podczas spotkania uczestnik - współczesny człowiek, dla którego podstawowym narzędziem komunikacji, nośnikiem informacji i bohaterem dnia codziennego jest smartphone, dowie się, że, czy tego chce czy nie, stare książki i tak mają spory udział w jego życiu, bowiem inteligentnie się do niego prześlizgnęły dzięki pomocy kilku znanych osób. Porozmawiamy o woluminach droższych od IPhone’a, starszych od Draculi i rzadszych od smoków. Niektóre nawet zaszczycą nas swoją obecnością. 

Nauki humanistyczne
  • sob., 2019-09-21 12:30
Spotkanie festiwalowe Wokół Unii Lubelskiej 1569

Debata o Unii Lubelskiej i jej znaczeniu.

Nauki humanistyczne
  • sob., 2019-09-28 18:00
Spotkanie festiwalowe Współczesny teatr rosyjski

Wykład będzie poświęcony najważniejszym zjawiskom w teatrze rosyjskim. Zaprezentowane zostaną fragmenty spektakli, najważniejsze dzieła i tendencje rozwojowe. W czasie wykładu omówiony zostanie również proces rozwojowy teatru rosyjskiego.

Nauki humanistyczne
  • wt., 2019-09-24 15:00
Spotkanie festiwalowe Pokazać gąszcz historii

Historię zdarzeń, ludzi, rodzin czy narodów opowiadamy zwykle liniowo - tekstem opowieści, rodzinnej, wykładu czy podręcznika. Historia nie jest liniowa. Problemy z jej opowiedzeniem opisał wspaniale Melchior Wańkowicz w “metaopowieści” o tym, jak pisał “Monte Cassino”.

Historię można pokazać. Klasyczna mapa opisująca wyprawę Napoleona na Moskwę i tragiczny odwrót resztek Wielkiej Armii pozwala na jednym arkuszu papieru przedstawić nadzieje, trudy, walki i tragedie tej wielkiej masy ludzi a seria map Bitwy Jutlandzkiej pokazać decyzje - genialne lub błędne admirałów.

Historię możemy teraz pokazywać na interaktywnym obrazie komputerowym - w postaci prostej linii czasu i dynamicznej mapy czy statystyki. Można jednak sięgnąć głębiej i zbudować schemat, w którym da się zamknąć prawdziwe historie badań naukowych, genealogii rodu, bitwy czy sieci korporacji ale i schemat Hamleta czy Szewców Witkacego.

Taki schemat (uczenie mówiąc - ontologię) i jego interaktywną wizualizację pokażemy jako przykład nietrywialnego podejścia do problemów humanistyki cyfrowej.

Nauki humanistyczne
  • sob., 2019-09-28 09:30
Spotkanie festiwalowe Piórkiem, dłutkiem, rysikiem-artystyczne techniki graficzne-warsztaty z wykonywania linorytów

Moda i Druk .1918 rok"  Radość z odzyskania Niepodległości, z odbudowy państwowowści Polskiej zaowocowały  ożywieniem w wielu sferach politycznych, gospodarczych  społecznych , kulturowych :także w konsekwencji ożywienia życia towarzyskiego - wzrostem zainteresowania modnymi ubiorami . Zmiany w ubiorach szczególnie kobiecych wi ązały sie z emancypacja ,podjeciem  aktywnośći zawodowej ,społecznej  i politycznej a także sportowej . Stroje uległy  ogromnej transformacji - stały sie prostsze,wygodniejsze. Nauczycielki,ekspedientki, urzedniczki potrzebowały wygodnych i jednocześnie eleganckich ubiorów do pracy .Salony, Domy Mody lub projektanci ubrań wydawali własne ilustrowane czasopisma lub publikowali reklamy w wydawanej prasie kobiecej ( Bluszcz, Pani, Kłosy) Muzeu drukarstwa przygotowało pokaz ulotek reklamowych i reklam  z czasopism z własnej kolekcji. Prezentacja stanowi inspiracje do warsztatów  graficznych kaligraficznego zaprojektowania reklamy czy wykonanie linorytu inspirowanego pokazem reklam.  

Nauki humanistyczne
  • sob., 2019-09-21 12:00
Spotkanie festiwalowe Co słychać w XIX-wiecznej kamienicy? Dźwięki miasta, dźwięki historii

W czasie wykładu zastanowimy się nad dźwiękami przeszłości - jak brzmi XIX-wieczna Warszawa? Które dźwięki śmieszą, a które irytują mieszkańców miasta? Warszawska kamienica stanie się dla nas laboratorium badań nad dźwiękami historii. Na jej przykładzie zastanowimy się, jak usłyszeć przestrzeń, której już dawno nie ma.

Nauki humanistyczne
  • sob., 2019-09-21 17:00
Spotkanie festiwalowe Jak oni śpiewają? Warianty języka angielskiego w muzyce popularnej

Spotkanie dotyczyć będzie wybranych zagadnień z zakresu fonetyki języka angielskiego oraz socjolingwistyki ze szczególnym uwzględnieniem zjawiska amerykanizowania wymowy w śpiewie przez wykonawców brytyjskich. Zaprezentowane zostaną także inne tendencje stylistyczne zauważalne w anglojęzycznej muzyce popularnej, takie jak stosowanie gwary londyńskiej, czyli cockneya, zwłaszcza w nurcie punkrockowym, czy też akcentu amerykańskiego Południa, zarówno przez wykonawców brytyjskich, jak i amerykańskich. Wszystkie te zjawiska rodzić mogą pewne pytania i wątpliwości wśród uczących się języka angielskiego, wynikające z odmienności wariantu stosowanego w śpiewie w porównaniu z wymową „podręcznikową”. W trakcie spotkania przyjrzymy się omawianemu problemowi z perspektywy historii anglojęzycznej muzyki popularnej. Posłuchamy wybranych przykładów wyżej wymienionych zjawisk obecnych w śpiewie wokalistów –  od The Beatles i Davida Bowiego po Adele i Dizzeego Rascala. Następnie dokonamy analizy fonetycznej fragmentów piosenek w porównaniu z mową danego wokalisty lub wokalistki. Wreszcie spróbujemy wyjaśnić omawiane zjawisko poprzez przyjęcie perspektywy socjolingwistycznej

Nauki humanistyczne
  • wt., 2019-09-24 15:00
Spotkanie festiwalowe Lekcja czytania między wierszami. Z cenzorskich biuletynów instruktażowych z lat siedemdziesiątych

W latach 1945-1989 cenzorzy z Głównego Urzędu Kontroli Prasy Publikacji i Widowisk (GUKPPiW) pozbawiali prawa druku nie tylko teksty oceniane  jako jawnie sprzeczne z interesami PRL. Z obiegu publicznego eliminowali również  te przekazy słowne (a także graficzne: plakaty, grafiki, rysunki satyryczne, etc. ), w których dopatrywali się „niecenzuralnych” treści wyrażonych implicite, np. w postaci aluzji, metafor i znaczących niedomówień.  Do wykonywania tego zadania przygotowywano ich poprzez system szkoleń, w którym znaczącą rolę odgrywały tajne biuletyny instruktażowe. Redagowano je i kolportowano w zamkniętym obiegu, w oparciu o zakwestionowane wcześniej w Urzędzie materiały.  O kształcie  i zawartości tych fachowych periodyków można wnosić na podstawie dokumentów ze stołecznej centrali przy ulicy Mysiej 5, zachowanych  w Archiwum Akt Nowych w Warszawie. Na użytek warsztatów wybrany został z nich niewielki wycinek, obejmujący „Informacje Instruktażowe” z roku 1976 . Wykorzystano też inne archiwalia z lat 1975-78, obejmujące głównie wytyczne  z Wydziału Kultury KC PZPR oraz Książkę zapisów i zaleceń. Analiza tych źródeł  będzie próbą pokazania zależności pomiędzy lukami w przepisach wykonawczych regulujących cenzorskie kompetencje a kondycją PRL-owskiej literatury. Uczestniczy warsztatów otrzymają przesłanki do podjęcia dyskusji o funkcjonowaniu języka ezopowego w warunkach nasilenia ideologicznej presji.

Nauki humanistyczne
  • sob., 2019-09-28 14:00
Spotkanie festiwalowe Małe znaleziska o wielkim znaczeniu-tradycje gliptyczne Bliskiego Wschodu i Półwyspu Arabskiego

Warsztatom ukazującym produkcję pieczęci stemplowych, wzorowanych na zabytkach kultury Dilmum ( dzisiejszy Bahrajn, Kuwejt ) towarzyszyć będą opowieści o oklicznościach powstania tego wynalazku.. Najmłodsi uczestnicy dowiedzą się gdzie, kiedy oraz w jakim celu zaczęto produkować pierwsze pieczęcie, w jaki sposób wynalazek ten rozprzestrzenił się po starożytnym świecie i jakie było jego znaczenie w życiu codziennym.

Nauki humanistyczne
  • sob., 2019-09-28 13:00
Spotkanie festiwalowe Tajemnice H2O. Czym była, jest i będzie woda?

Na spotkaniu przedstawiona zostanie krótka historia wody. Od Talesa i innych starożytnych filozofów, którzy uważali, że woda zapoczątkowała istnienie całego wszechświata, przez odkrycia XVIII wieku, kiedy to filozofowie przyrody - ku zdziwieniu całego świata - odkryli, że woda nie jest substancją niepodzielną. Okazało się bowiem, że składa się z cząsteczek. To rewolucyjne odkrycie było możliwe dzięki wcześniejszemu odkryciu tlenu. Nowa wiedza na temat wody sprawiła, że zaczęto wykorzystywać ją w kurortach leczniczych na nowe sposoby – na większą skalę zaczęto wyjeżdżać do spa, modne stały się terapie wodą. To był czas pierwszych kąpieli w morzu i spożywania wody ze względu na jej prozdrowotne właściwości (nawet jeśli zapach i kolor na to nie wskazywały). Opowieść zakończy się na czasach współczesnych i dylematach związanych z jakością wody butelkowej i kranowej. Na koniec porozmawiamy także o zasobach wody i ich ograniczeniach. Każdy z nas jest w zbudowany przede wszystkim z wody. Odkrywanie tajemnic wody, to zatem poznawanie siebie.

Nauki humanistyczne
  • śr., 2019-09-25 17:00
Spotkanie festiwalowe „Paradoksy" nieskończoności a prawda matematyczna

Wyobraźmy sobie hotel w którym jest nieskończenie wiele (jednoosobowych) pokoi, ponumerowanych dodatnimi liczbami naturalnymi: 1,2,3, itd. i załóżmy, że wszystkie pokoje są zajęte. Taki hotel zwykło się z nie do końca jasnych powodów nazywać Hotelem Hilberta (wybitnego matematyka przełomu XIX i XX wieku). Czy nowego gościa, który zgłasza się do recepcji, trzeba odprawić z kwitkiem - tak jak należałoby zrobić, gdyby pokoi było np. 73? Okazuje się, że nie. Co więcej, jeśli do hotelu przybędzie nieskończenie wiele nowych gości, to o ile da się ich ponumerować liczbami naturalnymi, będziemy mogli zakwaterować ich wygodnie w pełnym już hotelu. Jest to możliwe dlatego, że zbiór X wszystkich gości (włączając nowo przybyłych) jest równoliczny ze zbiorem Y wszystkich pokoi hotelowych, tzn. że każdemu elementowi zbioru X (każdemu gościowi) można przypisać dokładnie jeden element zbioru Y (pokój) w taki sposób, że każdy element zbioru Y jest przypisany do dokładnie jednego elementu zbioru X. Pojęcie równoliczności, wprowadzone do matematyki przez Georga Cantora w latach siedemdziesiątych dziewiętnastego wieku, pozwala m.in. na porównywanie nieskończonych zbiorów ze względu na ich rozmiar (tzw. moc). W czasie spotkania dowiemy się, że nie wszystkie nieskończoności są sobie równe, oraz wyjaśnimy, dlaczego w hotelu Hilberta nie da się zakwaterować nowych gości, o ile ci są "ponumerowani" wszystkimi liczbami rzeczywistymi. 

Nauki humanistyczne
  • wt., 2019-09-24 17:00
Spotkanie festiwalowe Archeologia i barbarzyńcy sprzed 2 tysięcy lat

Uczestnicy zajęć dowiedzą się jak przebiegają wykopaliska archeologiczne, jakim sprzętem i narzędziami posługują się badacze? Następnie otrzymają szpachelki, pędzelki, metrówki, aby odkrywać „obiekty” i „zabytki” w zaaranżowanym wykopie. Zorientują się, do czego służy i jak działa niwelator oraz w jaki sposób wykonuje się dokumentację znalezisk. Dzieci będą eksplorować pozostałość po piecu hutniczym, a także odkrywać „artefakty” pozostawione przez mieszkańców osad hutniczych.

Odnalezione przedmioty będą stanowić inspirację do wykonania ich replik, a tym samym do zapoznania się z życiem codziennym naszych przodków. Uczestnicy zajęć spróbują posklejać odkrywane fragmenty naczyń. Znajdując fragment grzebienia poznają warsztat pracy grzebieniarza,. Ponadto będą mogli utkać krajkę na bardku, filcować czy też uszyć mieszek, co przybliży im wiedzę o ubiorze sprzed 2 tysięcy lat.

Uzupełnieniem spotkania będzie możliwość zwiedzania stałej ekspozycji "Przedświt. Mazowieckie centrum metalurgiczne z przełomu er"

Nauki humanistyczne
  • sob., 2019-09-28 11:00
Spotkanie festiwalowe Różne oblicza wandalskiego wojownika. Zbrojni z obszaru kultury przeworskiej oczami archeologa

Wykład o wandalskich wojownikach, w trakcie którego uczestnicy dowiedzą się jakimi rodzajami broni posługiwali się dawni mieszkańcy dzisiejszej Polski, jakie techniki walki były im bliskie oraz jakim dysponowali wyposażeniem i czym charakteryzował się ich ubiór. Przybliżona zostanie wiedza o roli wojowników w społeczności kultury przeworskiej dwa tysiące lat temu, o ich pozycji politycznej i ekonomicznej. Ponadto prelegent  przedstawi wierzenia i zwyczaje wojowników w świetle znalezisk archeologicznych oraz przekazów antycznych. Spotkanie będzie wzbogacone udziałem rekonstruktora oraz możliwością zwiedzenia stałej wystawy Przedświt - Mazowieckie centrum metalurgiczne z przełomu er".

Nauki humanistyczne
  • sob., 2019-09-21 16:00
Spotkanie festiwalowe Ptak feniks, wody lecznicze i karnawał kwiatów – kilka słów o węgierskim mieście Debreczyn

Węgry to nie tylko Budapeszt i Balaton, wart zwiedzania jest również Debreczyn (Debrecen), drugie co do wielkości miasto kraju, dwukrotnie w dziejach  pełniące funkcję stolicy. Położony jest on  na Nizinie Węgierskiej, niedaleko Puszty. 

Nauki humanistyczne
  • czw., 2019-09-26 16:00
Spotkanie festiwalowe Język polski nie jest trudny? Jak nauczyć cudzoziemca języka polskiego

Spotkanie pokazujące sposoby, techniki i chwyty stosowane w uczeniu języka polskiego cudzoziemców. Uczestnicy zapoznają się m.in. z przykładowymi zadaniami-ćwiczeniami (w tym proponowanymi na egzaminach państwowych z polskiego), rozwiążą je i skomentują.

Dla dorosłych i starszej młodzieży.

Nauki humanistyczne
  • śr., 2019-09-25 17:00
Spotkanie festiwalowe Obraz i słowo w renesansowej książce – portrety w katalogu dostojników polskich

Podczas wykładu zgłębimy tajemnice wyjątkowej książki – XVI-wiecznego rękopisu zawierającego portrety i biogramy arcybiskupów gnieźnieńskich oraz biskupów krakowskich (sygn. BN BOZ Cim. 5). Zastanowimy się, jak na portretach symbolicznie przedstawiono władzę i majestat dostojników, a także jak do tych wizerunków mają się towarzyszące im życiorysy. Ukażę, jak w przeszłości powstawały tak wystawne książki, i w jakich okolicznościach sporządzono tytułowy kodeks. W trakcie wykładu obejrzymy liczne reprodukcje tego unikatowego zabytku.

Nauki humanistyczne
  • śr., 2019-09-25 17:00