Dla każdego

Jak odróżnić alergię na pszenicę, nietolerancję glutenu i celiakię? Wykład porządkuje najczęstsze nieporozumienia dotyczące reakcji na gluten.

Wędrując po ścieżkach Kampinoskiego Parku Narodowego można odnieść wrażenie, że las pamięta znacznie więcej niż tylko ostatnie stulecia. To miejsce od wieków było związane z dawnymi wierzeniami, pierwszym osadnictwem i życiem ludzi, którzy żyli w rytmie natury. Wycieczka po Kampinosie poświęcona słowiańszczyźnie może stać się niezwykłą podróżą w czasie — do epoki, gdy puszcza była przestrzenią świętą, pełną duchów, opowieści i znaków odczytywanych z przyrody.

Zapraszamy na wspólną wędrówkę kampinoskimi szlakami i odkrywanie tajemnic Puszczy. Wycieczka, którą proponujemy może stać się nie tylko spacerem przyrodniczym, lecz także refleksją nad dawną relacją człowieka z naturą. Słowiańskie wierzenia przypominają bowiem, że las nie jest jedynie zasobem do wykorzystania, ale miejscem, wobec którego należy zachować pokorę, wdzięczność i szacunek.

Przebieg trasy: Roztoka parking – czerwony szlak - Posada Łubiec – żółty szlak – Babska Góra – zielony szlak – Roztoka.

Długość trasy: ok. 10 km. Czas przejścia: ok. 4,5 godzin.

Trasa wycieczki prowadzi przez jedne z najbardziej malowniczych obszarów środkowej części Puszczy Kampinoskiej – lasy, tereny podmokłe, wydmy i osady.

Omawiane zagadnienia:

• przyrodnicze uwarunkowania pierwszego osadnictwa w Puszczy Kampinoskiej,
• okrycia archeologiczne związane z pierwszym osadnictwem,
• życie w zgodzie z natura – las jako miejsce schronienia i zdobywania pożywienia,
• Puszcza Kampinoska jako miejsce święte – prasłowiańskie wierzenia,
• znaczenie drzew w dawnych wierzeniach  obrzędach,
• duchy i demony – co kryły leśne ostępy i bagna,
• Puszcza Kampinoska w rocznym cyklu natury – obrzędy, przesądy i święta,
• Co zostało z dawnych wierzeń i przesądów do dziś,
• Jak „czytać” Puszczę w kontekście prahistorii – gdzie szukać śladów minionych epok

Opowiem o tym, jak mierzymy (długości, pola, objętości), co zmierzyć łatwo, co trudno, a czego w ogóle się nie da.

W ramach warsztatów będzie można zapoznać się z symulatorem samolotu pasażerskiego Boeing 737 MAX (Laboratorium Symulatorów). Specjaliści z Zakładu Automatyki i Osprzętu Lotniczego zapoznają uczestników z zasadami budowy symulatorów, opowiedzą o pracy pilota, zapoznają z budową kokpitu współczesnego samolotu pasażerskiego.

W trakcie warsztatów będzie można także spróbować swoich sił za sterami samolotu w kabinie, będącej wierną repliką rzeczywistej kabiny.

Opowiem o grach, które zmuszają każdego grającego do oceny stopnia racjonalności innych graczy i dopasowania do tego swojej strategii. W trakcie wykładu zaproponuję uczestnikom wzięcie w nich udziału - będą nagrody!

Odkryj niezwykłą kolekcję dawnych pocztówek podczas Festiwalu Nauki!

Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych Polskiej Akademii Nauk (IKŚiO PAN) posiada największy w Polsce (i prawdopodobnie na świecie) zbiór kart pocztowych z XIX i XX w. przedstawiających świat Bliskiego Wschodu, Ziemi Świętej, Egiptu oraz szeroko pojętego Lewantu. Obecnie zbiór ten liczy około 15.000 kart pocztowych i stale się powiększa.

O niezwykłej wartości tej kolekcji stanowi nie tylko jej rozmiar i tematyka, ale przede wszystkim to, iż miejsca: ważne zabytki archeologiczne, miasta i ludzie uwiecznione na starych pocztówkach, uległy nieodwracalnej zmianie lub już nie istnieją.

Miejsca takie jak Kair, Jerozolima, Giza, Luksor i Stambuł (wówczas Konstantynopol), które dziś możemy swobodnie zwiedzać, wyglądały zupełnie inaczej ponad sto lat temu. Uległy nieodwracalnej metamorfozie, w wielu przypadkach uległy przeobrażeniom wręcz nie do poznania, niektóre zaś miejsca zniknęły.

Dzięki starym kartom pocztowym mamy tę niezwykłą okazję ujrzeć świat, który już nie istnieje.

Wykład będzie omówieniem arcypowieści Prusa zarówno w kontekście metafor, jak i realiów oraz dziejów tekstu. Autorki podejmą (m. in. za Stefanem Godlewskim, Henrykiem Markiewiczem i Wojciechem Tomasikiem) kolejną próbę "zabawy" "Lalką”, odnosząc się tym razem do motywu zabawek (zwłaszcza mechanicznych) jako figur życia społecznego w drugiej połowie XIX wieku i psychiki człowieka, którego Prus nazywa „machiną do czynów”.

Tytułowa lalka, która stanowi anegdotyczny zwornik fabuły, skłania do bliższego spojrzenia na te dziewiętnastowieczne zabawki – modne, kosztowne i bardzo popularne, ale mające także mroczną stronę. Lalka to również znak sztuczności, martwoty, zepsucia, które nierzadko charakteryzują w powieści relacje międzyludzkie i naturę świata. Bowiem, jak pokazuje słynna scena w sądzie, aby zbadać konstrukcję lalki, trzeba ją pokroić – poznanie prawdy jest zniszczeniem zabawki, czyli iluzji, którą ta symbolizuje.

Ten agent porusza się z prędkością światła i potrafi błyskawicznie współpracować z partnerem na dowolną odległość. Dlatego fizycy wysyłają go na misje wszędzie tam, gdzie konieczne jest wykonanie zadania niemożliwego nawet dla najpotężniejszego klasycznego komputera.

Podczas wykładu prześledzimy akta personalne tej niezwykłej cząstki i odkryjemy, jakie kwantowe supermoce posiada. Następnie przyjrzymy się brawurowym operacjom specjalnym, w których z powodzeniem brał udział wraz ze swoimi partnerami.

Spacer entomologiczny, poprzedzony wstępem teoretycznym o celach i podstawowych metodach badań owadów. 

Podróżowanie w XXI wieku jest niemal naturalną aktywnością wszystkich grup społecznych i wiekowych. Wyjazdy na wakacje, wycieczki są czynnością zalgorytmizowaną, korzystamy z dobrodziejstw rozwoju technologicznego – łatwe rezerwowanie noclegów, kupowanie biletów na podróż i na zwiedzanie itd.

Natomiast w czasach przedinternetowych, bez telefonów komórkowych, gdy nie w każdym domu był telefon stacjonarny, gdy obowiązywały wizy do wszystkich niemal krajów i nie każdy obywatel mógł dostać paszport, a bilety na pociągi zagraniczne rezerwowało się przez specjalne biura - podróże zagraniczne były dość skomplikowaną operacją. Nie mniej skomplikowana była organizacja wypoczynku w kraju.

A jednak – turystyka rozwijała się na przekór trudnościom logistycznym: w siermiężnych niekiedy warunkach, miłośnicy gór, morza, zagranicznych wojaży starali się realizować swoje pasje. Praktyki i zwyczaje czasów PRL nadal fascynują. Jakie były wówczas typowe pamiątki z podróży? Pokażemy. A do rytuałów turystycznych należało wysyłanie widokówek i kartek pocztowych do rodzin, przyjaciół, znajomych.

Gra edukacyjna „Podróż marzeń” pokaże nam, z jakimi trudnościami mierzyli się dziadkowie współczesnego młodego pokolenia, jak radzili sobie z ograniczeniami. Każdy uczestnik, po losowaniu miejsca wyjazdu, przejdzie przez kolejne stanowiska, by dotrzeć do celu podróży i przygotuje kartkę-kolaż z pozdrowieniami z wakacji.

Stroje wakacyjne nie są wymagane, ostatni etap to działania kreatywne – tworzymy własną pamiątkową kartkę. Pamiętajmy, że najmłodszym uczestnikom trzeba będzie pomóc w pisaniu pozdrowień.

Stanowiska będą otwarte przez dwie godziny, w trakcie których można odwiedzać nasze „biuro podróży”, całość przygody przewidziana jest na ok. 20-30 minut.

Podczas spotkania będą prowadzone zajęcia praktyczne z programowania prostych gier na konsolkach retro. Uczestnicy poznają podstawy tworzenia gry, obsługi przycisków, wyświetlania grafiki na ekranie oraz działania mikrokontrolera.

Warsztaty odbędą się w w sali komputerowej, tak aby każdy uczestnik, lub para uczestników, mogła samodzielnie pracować przy stanowisku komputerowym. Celem zajęć będzie pokazanie, jak z podstawowych komponentów można stworzyć działający układ i zrozumienie jego działania.

Linki do podobnych zajęć robionych przez nas wcześniej:

https://www.facebook.com/kn.zrobtosam/posts/pfbid02fpNYjXwG66Akox7qaX2aJpAC7GwjgRM7ywFJdC7D8Gp9Twuu87xgGvMkAGFcY3gvl?rdid=SokSsJaBV0oyr1kJ

https://www.facebook.com/share/p/1Bs6tTUXuM/

https://www.facebook.com/share/p/1J1Q3iLydP/

Podczas zajęć zostaną przedstawione istniejące rozwiązania robotów-telemanipulatorów chirurgicznych i medycznych stosowane w praktyce medycznej oraz nowe koncepcje takich robotów, a także doświadczenia własne autora z zakresu projektowania i konstrukcji manipulatorów do zastosowań w medycynie.

Zostanie zaprezentowane spektakularne zastosowanie robotów chirurgicznych wykorzystywanych do minimalnie inwazyjnych operacji serca, tzw. by-passów w chorobie niedokrwiennej serca. Najbardziej znane roboty dla chirurgii to AESOP i ZEUS oraz daVinci produkcji USA. Przedstawiona zostanie typowa procedura stosowana w chirurgii z użyciem robota-telemanipulatora, w którym narzędzia są sterowane zdalnie, zaś kamera endowizyjna, przekazująca obraz operowanego miejsca, jest sterowana głosem. Stosowana jest tu technika endoskopowa, w której wprowadza się do ciała pacjenta narzędzia laparoskopowe zamocowane do ramion robota i specjalny układ optyczny - obrazowód z kamerą i źródłem światła. Ramiona robota kopiują ruchy rąk chirurga, ale są o wiele precyzyjniejsze, ponieważ drżenie rąk chirurga nie przenosi się na robota.

Ta nowa technika stała się obecnie bardzo atrakcyjna i dynamicznie się rozwija, brak jeszcze jednolitych standardów technicznych i projektowo-konstrukcyjnych w tym zakresie, i wiele zagadnień czeka nadal na rozwiązania. Można je uzyskać na drodze analizy odpowiednio sformułowanych modeli, uwzględniających specyfikę podejmowanych zagadnień z pogranicza anatomii, medycyny, biomechaniki i inżynierii medycznej – opisane zostaną nowatorskie metody projektowania i konstruowania innowacyjnych rozwiązań manipulatorów do zastosowania w medycynie.

Część ataków na systemy informatyczne wymaga bardzo dobrej znajomości kryptografii lub użytych technologii. Część natomiast jest pomysłowa, ale prosta do zrozumienia - i o takich atakach będę opowiadał. 

Na wykładzie dowiecie się, jak można było dowiedzieć się, gdzie mieszka wybrany użytkownik aplikacji randkowej, jak pobrać wszystkie adresy e-mail użytkowników systemu i jak można było podglądać dane i informacje o zamówieniach klientów znanego sklepu internetowego.

Zanim wyruszymy w podróż przez historię energii jądrowej, wyjaśnimy najczęściej mylone pojęcia związane z promieniotwórczością. Zaczniemy od pierwszych wypadków związanych z promieniotwórczością - z czasów, gdy poznawano jej naturę i intensywnie poszukiwano potencjalne zastosowania. Nieprzypadkowo będzie to okres drugiej wojny światowej i badań prowadzonych w nazistowskich Niemczech.

Następnie przejdziemy do pierwszego udanego uruchomienia reaktora jądrowego oraz historii programu Manhattan. Dalej czeka nas opowieść o wypadkach, awariach i katastrofach - zarówno tych najbardziej znanych, jak i mniej obecnych w powszechnej świadomości: Three Mile Island, Kysztym, Prypeć i Czarnobyl, Fukushima…

Porozmawiamy o zdarzeniach będących skutkiem błędów, nieprzewidzianych okoliczności, ale też o incydentach wywołanych celowo. Wspomnimy również o niebezpiecznych eksperymentach prowadzonych w ramach programu Manhattan.

Na zakończenie poznamy niemal anegdotyczną, a jednak prawdziwą historię amerykańskiego nastolatka, który postanowił zbudować reaktor jądrowy… w szopie za domem.

Współczesna chemia coraz częściej opiera się na komputerowym modelowaniu świata atomów i cząsteczek. Dzięki dynamicznemu rozwojowi metod obliczeniowych możliwe staje się dziś przewidywanie wyników eksperymentów jeszcze przed ich przeprowadzeniem w laboratorium. Tego rodzaju podejście pozwala nie tylko lepiej rozumieć naturę materii, lecz także projektować nowe związki chemiczne, materiały i procesy technologiczne. Aby jednak komputerowy obraz rzeczywistości był możliwie wierny światu fizycznemu, konieczne jest stosowanie szeregu postulatów, modeli, zasad oraz przybliżeń, które stanowią fundament współczesnej chemii kwantowej i obliczeniowej.

Punktem wyjścia wykładu będą rozważania nad budową atomu oraz krytyczne spojrzenie na uproszczone modele i intuicyjne wyobrażenia, które często wynosimy ze szkolnej edukacji. Spróbujemy odpowiedzieć na pytanie, dlaczego klasyczne obrazy elektronów krążących wokół jądra są jedynie wygodnym przybliżeniem i w jaki sposób mechanika kwantowa zmienia nasze rozumienie mikroświata. Następnie wkroczymy w obszar chemii kwantowej, poznając jej najważniejsze postulaty oraz podstawowe pojęcia wykorzystywane do opisu atomów i cząsteczek.

W dalszej części wykładu poruszony zostanie problem ścisłych rozwiązań równań opisujących układy wielocząstkowe. Zobaczymy, dlaczego dokładne rozwiązanie takich problemów jest w praktyce niemal niemożliwe oraz jakie strategie pozwalają skutecznie przybliżać się do poprawnych wyników. Omówione zostaną najważniejsze rodzaje przybliżeń i ich znaczenie dla współczesnych badań chemicznych.

Na zakończenie odbędziemy podróż po podstawowych metodach chemii obliczeniowej wykorzystywanych we współczesnej nauce. Poznamy najprostsze praktyczne narzędzia służące do modelowania struktury i właściwości cząsteczek oraz zobaczymy, w jaki sposób teoria i obliczenia komputerowe wspierają dziś pracę chemików w laboratoriach badawczych.

Podczas spotkania będą prowadzone zajęcia praktyczne z programowania prostych gier na konsolkach retro. Uczestnicy poznają podstawy tworzenia gry, obsługi przycisków, wyświetlania grafiki na ekranie oraz działania mikrokontrolera.

Warsztaty odbędą się w w sali komputerowej, tak aby każdy uczestnik, lub para uczestników, mogła samodzielnie pracować przy stanowisku komputerowym. Celem zajęć będzie pokazanie, jak z podstawowych komponentów można stworzyć działający układ i zrozumienie jego działania.

Linki do podobnych zajęć robionych przez nas wcześniej:

https://www.facebook.com/kn.zrobtosam/posts/pfbid02fpNYjXwG66Akox7qaX2aJpAC7GwjgRM7ywFJdC7D8Gp9Twuu87xgGvMkAGFcY3gvl?rdid=SokSsJaBV0oyr1kJ

https://www.facebook.com/share/p/1Bs6tTUXuM/

https://www.facebook.com/share/p/1J1Q3iLydP/

W okresie ostatniego zlodowacenia, przez ponad 100 tysięcy lat, w Europie panowały warunki diametralnie różne od współczesnych. Przez większość czasu dużą jej część zajmowała sucha, bezdrzewna tundra zamieszkiwana przez gatunki przystosowane do takiego środowiska - większe, takie jak mamuty, hieny jaskiniowe czy nosorożce włochate oraz mniejsze, na przykład norniki wąskogłowe lub obrożniki tundrowe. O ich historii możemy dowiedzieć się z kości odnajdowanych przez paleontologów, a jeszcze więcej, badając DNA zachowane w tych kościach. Badania kopalnego DNA, czyli DNA odczytanego z kości dawno nieżyjących organizmów, w ciągu ostatnich 20 lat zrewolucjonizowały naszą wiedzę o gatunkach żyjących w epoce lodowcowej, ich pochodzeniu, migracjach i reakcjach na dawne zmiany klimatu. Tak więc, jeżeli jesteście ciekawi, dokąd chadzały mamuty, czy hieny jaskiniowe znały swoich afrykańskich krewnych lub czy obrożniki emigrowały z Europy – zapytajcie genetyka!

Coraz więcej osób dobrowolnie rezygnuje, z niektórych technologicznych wygód: usuwa media społecznościowe, wraca do telefonów bez Internetu, wyłącza aplikacje albo celowo znika z sieci na całe dni. Dlaczego ludzie odłączają się od technologii w świecie, który oczekuje stałej dostępności?

W czasie wykładu opowiem o wynikach własnych badań dotyczących świadomego ograniczania technologii i pokażę, że bycie offline przestaje być ekscentrycznym gestem, a staje się sposobem radzenia sobie z przebodźcowaniem i próbą odzyskania kontroli nad własnym życiem.

Serdecznie zapraszam na nasze spotkanie.

Aerodynamika Formuły 1 to historia ciągłej rywalizacji między kreatywnością konstruktorów a ewolucją regulaminu. Początkowo przepisy były luźne, więc pojawiały się odważne rozwiązania: samochody turbinowe, wysokie skrzydła, ruchome elementy, tunele Venturiego i samochód zasysający.

Po groźnych wypadkach przepisy zaostrzono, ale konstruktorzy nadal poszukiwali metod na granicy dopuszczalnych regulacji. Tak powstały m.in. specjalne zawory, zmyślne podnośniki, podwójne nadwozia, uginające się elementy aerodynamiczne, kreatywne sztuczki geometryczne, kanał powietrzny kierowcy, ruchome tylne skrzydło, płetwy rekina, podwójny dyfuzor, aerodynamiczna fosa, podskakiwanie aerodynamiczne i obracające się skrzydła.

Każde z tych rozwiązań miało jeden cel: zwiększyć docisk, zmniejszyć opór lub lepiej kontrolować przepływ powietrza. Formuła 1 stała się więc laboratorium nieszablonowej inżynierii, w którym granica między nowatorskim pomysłem a interpretacją przepisów bywała wyjątkowo subtelna.

Podczas pokazu będzie można zobaczyć roboty przemysłowe "na żywo". Są to jedne z najnowocześniejszych urządzeń aktualnie stosowanych w światowym przemyśle. Zaprezentujemy, jakie zadania mogą wykonywać roboty w warunkach pracy przemysłowej i w jakim stopniu mogą wyręczyć ludzi. Opowiemy także o istotnych zagadnieniach bezpieczeństwa pracy z robotami.

Jeśli chcecie przeżyć niesamowitą przygodę pełną wrażeń, kolorów, wybuchów i efektów specjalnych, to zapraszamy Was na Przygodę z chemią. Przekonacie się, że spotkania z chemią to nie tylko pokazy ciekawych i widowiskowych doświadczeń, ale również niepowtarzalna okazja do zabawy w małego chemika, bo część doświadczeń będziecie mogli wykonać samodzielnie!

Zapewnimy Wam niezapomniane wrażenia, nasza lokomotywa zabierze Was w magiczny świat chemii, żebyście mogli na własne oczy zobaczyć erupcję wulkanu, fontannę światła, wodny wybuch, łańcuch ognia a nawet flarę, którą odpalimy dla Was przy użyciu wody. Pokażemy Wam świat w ultrafiolecie, nasze chemiczne latarki wskażą Wam właściwy kierunek, abyście mogli zgłębić tajemnice perfum i posiąść tajniki zamiany „wody” w superlepką ciecz, a także ożywienia piany. Nasz sympatyczny atrament pozwoli Wam napisać ukrytą wiadomość do przyjaciela, którego będziecie mogli ostrzec przed rykiem groźnego niedźwiedzia i wściekłą spiralą świetlną. Zasadzicie chemiczny ogród, zrobicie własne mydełko, a może nawet uda Wam się oswoić chemiczne świetliki!

To wszystko i wiele więcej czeka Was na Przygodzie z chemią.

Odkryj Faraonów znad Wisły podczas Festiwalu Nauki!

Wystawę przygotowali pracownicy Instytutu Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN: mgr Małgorzata Radomska oraz mgr Piotr Sójka. 

Prof. Leszek Zinkow opowie, jak motywy starożytnego Egiptu przenikały do polskiej sztuki od XIX wieku do dziś i jak architektura, malarstwo, rzeźba, moda, design i popkultura tworzą niezwykły dialog z cywilizacją faraonów, odsłaniając bogactwo inspiracji, symboli i znaczeń obecnych w różnych epokach oraz kontekstach.

Archeogenomika – dziedzina nauki, która zajmuje się odczytywaniem informacji genetycznej ze szczątków ludzkich sprzed wieków, jest coraz szerzej wykorzystywana w badaniach nad przeszłością. Z jednej strony pozwala ona na poznanie cech charakteryzujących konkretne osoby i grupy, np. poprzez identyfikację różnic między garniturem genetycznym neandertalczyków i ludzi współczesnych i idących za nimi różnic fizjologicznych, morfologicznych czy nawet behawioralnych; czy skłonności do chorób serca lodowej mumii z Tyrolu. Z drugiej zaś umożliwia śledzenie zmian sygnału genetycznego w czasie i przestrzeni świadczącego o intensywności i kierunkach mobilności ludzi w wybranym czasie i miejscu, np. ekspansję z Bliskiego Wschodu ludów rolniczych niosących tzw. „rewolucję neolityczną”.

Wraz z rosnącym szybko zasobem danych archeogenetycznych jesteśmy w stanie z coraz większą precyzją wyznaczać wynikające z wzajemnego przepływu genów powiązania między żyjącymi dawno społecznościami, wskazywać kiedy, skąd i dokąd przemieszczały się większe grupy ludności, wykrywać przypadki dalszych i bliższych migracji poszczególnych osobników, odtwarzać poziom pokrewieństwa, a nawet całe drzewa rodowe, osób pochowanych na dawnych cmentarzyskach, a nawet odnajdywać krewnych pochowanych setki kilometrów od siebie nawzajem.

Badania genetyczne historycznych i prehistorycznych populacji budzą szerokie zainteresowanie, a ich znaczenie zostało docenione przez komisję noblowską, która w 2022 roku uhonorowała nagrodą w kategorii fizjologii i medycyny profesora Svante Pääbo – jednego z ojców archeogenomiki.

Podczas wykładu, postaram się przybliżyć metody i możliwości, ale też ograniczenia, badań nad pradawnymi genomami oraz odpowiedzieć na nurtujące Państwa pytania.

Wykład podejmuje klasyczny filozoficzny problem innych umysłów w nowym kontekście gwałtownego rozwoju sztucznej inteligencji. Skoro nie mamy bezpośredniego dostępu do cudzego umysłu, to na jakiej podstawie sądzimy, że ktoś naprawdę myśli, czuje i rozumie - a nie tylko symuluje te procesy? W epoce zaawansowanych modeli językowych granica między człowiekiem a automatem staje się coraz mniej oczywista. Czy pewnego dnia ta granica przestanie mieć jakiekolwiek znaczenie?