Wykład

Czy zastanawialiście się kiedyś, jak geolodzy ustalają relacje wiekowe pomiędzy odległymi formacjami skalnymi? Jest na to kilka sposobów, ale jednym z najważniejszych jest biostratygrafia. Geolodzy wykorzystują do tego celu skamieniałości zwierząt i roślin. Na warsztatach dowiecie się, jak powstała tabela stratygraficzna, czyli swoisty kalendarz dziejów Ziemi. Będziecie mieli też okazję do obejrzenia z bliska  najważniejszych skamieniałości przewodnich, jak trylobity i amonity. Zapraszamy do wspólnej podróży w czasie.

Imiesłowy w języku polskim mają praktyczne zastosowanie. Imiesłowy przysłówkowe nie tylko pozwalają wskazać następstwo czasowe, ale też zastosowanie konstrukcji z imiesłowowym równoważnikiem zdania pozwala często uniknąć błędów stylistycznych polegających na powtórzeniu tych samych konstrukcji składniowych. Pomimo niewątpliwie ważnych zastosowań praktycznych zdarza się, że wykorzystanie imiesłów wzbudza wątpliwości użytkowników języka, szczególnie na etapie edukacji w szkole podstawowej. W ramach lekcji zostanie przedstawiony podział imiesłowów, sposób ich tworzenia a także funkcjonalne wykorzystanie z uwzględnieniem typów zadań pojawiających się na egzaminie ósmoklasisty.

Podczas warsztatów uczniowie zapoznają się z zasadami organizacji oraz zakresem pomiarów i obserwacji pogodowych prowadzonych na stacji meteorologicznej (w ogródku meteorologicznym Zakładu Klimatologii WGSR UW). Zostaną także omówione podstawy organizacji własnej sieci meteorologicznych pomiarów terenowych. Przedstawione zostaną różne metody pomiarów i obserwacji terenowych, zależne od celu badania, liczby obserwatorów i sprzętu. Omówiona zostanie metoda pomiarów stacjonarnych i marszrutowa. Uczniowie poznają m.in. zasady wyboru punktów pomiarowych, określenia terminów wykonywania pomiarów. Zapoznają się ze sprzętem służącym do pomiarów, nauczą się jego obsługi. Uczestnicy warsztatów wykonają samodzielnie pomiary i obserwacje.  Poznają także zasady notacji wyników pomiarów i obserwacji, a także ich wstępnego opracowania. Podjęta zostanie także próba interpretacji uzyskanych wyników.

The ancient Egyptian hieroglyphic system emerged as a part of a long tradition of image use (graphic communication) in the Nile Valley. The images most often found on objects like pottery, cosmetique palettes, combs, knives etc were a functional part of these objects that themselves were pragmatic constituents of tombs and chapels. They fulfilled ritual purposes of communication between the divine and society and were only meaningful in their contexts.

This practical approach to images and decorated objects formed the background to the earliest writing and it is the most significant way in which it differs from the modern understanding of 'art'. Early writing by no means had a central role in society as it has today but it was just another element of expressing meaning in a graphic form. Its close relation to images was not only underlined by the fact that its signs show objects of the world but also that it appears in a complementary function to other images.

The presentation will show the relations between the hieroglyphic system and images and their pragmatic understanding in ancient Egyptian society.

Życie przeniosło się z ,,realu” do świata wirtualnego. W związku z publikowanymi treściami przez korzystających z Internetu coraz częściej dochodzi do naruszenia dób osobistych. Celem lekcji będzie przedstawienie uczestnikom katalogu dóbr osobistych oraz dostępnych środków przysługujących w przypadku, gdy dojdzie do ich naruszenia. Kodeks cywilny staje się zatem orężem w walce o sprawiedliwość.

Wystąpienie poświęcone będzie relacjom polsko-tureckim ujmowanym w perspektywie historycznej, kulturowej i symbolicznej. Punktem wyjścia stanie się powiedzenie „Kiedy Turek napoi konia w Wiśle”, obecne w polskiej pamięci historycznej jako znak spotkania dwóch światów – Europy Środkowej i Orientu – oraz wielowiekowych kontaktów między Rzecząpospolitą a Imperium Osmańskim. Turcja zostanie ukazana jako przestrzeń pogranicza – mentalnego, kulturowego i geopolitycznego – pomiędzy Wschodem a Zachodem, tradycją a nowoczesnością. Taka kondycja rodzi specyficzne doświadczenie określane tureckim pojęciem „hüzün”, oznaczającym melancholię wynikającą z poczucia historycznej utraty i cywilizacyjnego rozdarcia. Wystąpienie podejmie także problem uproszczonego postrzegania Turcji przez Zachód, który często redukuje ją do egzotycznego stereotypu. Przywołane zostanie również proroctwo Wernyhory o wyzwoleniu Polski, symbolicznie związane z motywem „tureckich koni pijących wodę z Wisły”. Omówione zostaną także związki językowe i kulturowe między Polską a Turcją, widoczne m.in. w obecności turcyzmów w języku polskim oraz wpływach orientalnych w kulturze sarmackiej. Zakończenie poświęcone będzie postaci Jerzego Franciszka Kulczyckiego i legendzie o sprowadzeniu kawy do Europy po odsieczy wiedeńskiej dokonanej przez Jana III Sobieskiego, a także losom Polaków służących u Sułtana jako świadectwu wielowiekowych relacji obu narodów. Istotnym uzupełnieniem będą sylwetki konwertytów i emigrantów politycznych, takich jak polscy Tatarzy oraz przedstawiciele szlachty i żołnierze Rzeczypospolitej osiadający w Imperium Osmańskim, którzy przyjmowali islam i pełnili funkcje wojskowe oraz dyplomatyczne na dworze sułtańskim, tworząc unikalne biografie „pomiędzy światami”.

Wykład będzie poświęcony istocie gospodarki o obiegu zamkniętym, ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia nauk o Ziemi, jej zasobów oraz ich ograniczoności. Gospodarka o obiegu zamkniętym stanowi odpowiedź na wyzwania związane z nadmierną eksploatacją zasobów naturalnych i ma na celu ograniczenie jej negatywnych skutków.

Historyczna siedziba Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk to jedna z najbardziej znanych budowli polskiego klasycyzmu, można ją nazwać ikoną warszawskiej architektury, a splendoru i atrakcyjności dodaje gmachowi nie tylko szacowne otoczenie, lecz także wzniesiony, niemal w tym samym czasie co pałac, pomnik Kopernika, ustawiony na osi głównego wejścia.

Gmach powstał dzięki ogromnemu zaangażowaniu i determinacji prezesa TWPN Stanisława Staszica, a przede wszystkim dzięki jego hojności, dlatego z czasem, na pewno jeszcze przed połową XIX wieku, zaczęto używać zwyczajowo określenia „pałac Staszica”. Dwustuletnie powikłane dzieje gmachu kilkukrotnie niszczonego i poddawanego przebudowom, o wielokrotnie zmieniającej się funkcji, trwale zapisały się w dziejach Warszawy, stając się zarazem i świadkiem, i ilustracją zachodzących przemian.

Na spotkaniu dowiemy się, w jaki sposób podróżowano w dawnej Galicji. Prześledzimy mapy dawnych gościńców, dowiemy się o niedogodnościach podróży karetą, konieczności przekraczania nowych zaborczych granic oraz trudności w zdobyciu paszportu i wizy.

Wiek XIX jest nazywany wiekiem pary, dlatego zajrzymy na galicyjskie dworce, sprawdzimy jak najszybciej dojechać ze Lwowa do Wiednia koleją żelazną oraz którego miejsca w wagonie lepiej nie wybierać.

Koniec wieku to początek ery motoryzacji. Zobaczymy, jak wyglądały pierwsze automobile, gdzie nimi można było jeździć.

Spotkanie, poświęcone dyskusji o szeroko pojmowanych kresach, czyli wschodnim pograniczu polsko-białorusko-ukraińskim, a dokładniej mówiąc o regionie Podlasia i Polesia. Wspólna debata o tych ziemiach, pozwoli zrozumieć niezwykle skomplikowane dzieje podlaskich i poleskich terenów, historie tutejszego osadnictwa, kulturowe wartości i społeczne tradycje pogranicznych obszarów, lokalny język, wraz z funkcjonującymi tutaj dialektami, występujące tu Kościoły i wyznania, czy wreszcie granice administracyjne i kulturowe omawianych regionów Polski. Uczestnicy spotkania poznają zarówno kresowe zwyczaje obrzędowości dorocznej i rodzinnej (np. tradycje Bożego Narodzenia, Wielkanocy, Wniebowzięcia NMP, czy też chrztu, wesela i pogrzebu), niepowtarzalny język i charakterystyczną gwarę lokalnej ludności, ich kulturę, a także religię. Na spotkaniu zaprezentowane zostaną zarówno dawne tradycyjne pieśni – wykonywane w kilku słowiańskich językach (m.in. przez śpiewaczkę ludową Olgę Pawluczuk z nadbużańskiej wsi Bubel Łukowiska), jak i sama autentyczna mowa, bądź też gwara rdzennych mieszkańców regionu (autochtonów), będąca swego rodzaju mieszaniną języka dawnych Rusinów i osadzających się na tych ziemiach Polaków. Zwrócona zostanie również uwaga na kontekst kultury materialnej, w którym szczególnym wyróżnikiem danego obszaru może być charakterystyczna drewniana zabudowa, wraz z rozmieszczeniem domostw i poszczególnych budynków gospodarczych, a także specyficzny dla wybranych regionów strój. Tym samym, spotkanie i towarzysząca mu dyskusja ukaże najbardziej reprezentatywne przykłady różnorodnych wartości kultury duchowej i materialnej, stanowiące „kulturową wizytówkę regionu”.

Wykład został przygotowany w ramach 30 Festiwalu Nauki w Warszawie. 

Każdy z nas korzysta codziennie z urządzeń, które komunikują się z nami z pomocą wyświetlaczy ciekłokrystalicznych. Jak sama nazwa wskazuje, mają one dużo wspólnego z substancjami, które nazywamy ciekłymi kryształami. Historia ciekłych kryształów zaczęła się w 1888 roku, a historia wyświetlaczy ciekłokrystalicznych dopiero w 1964 roku.

Na wykładzie zostaną omówione właściwości ciekłych kryształów i przedstawione fizyczne podstawy działania wyświetlaczy. Wykład jest przygotowany dla wszystkich, ale szczególnie będzie interesujący dla uczniów szkół średnich zainteresowanych fizyką i technologią.

Wykład będzie zawierał także elementy pokazu/eksperymentu. 

Grypa niezmiennie stanowi olbrzymie wyzwanie zdrowotne, społeczne i ekonomiczne. Pandemia „świńskiej grypy” A/H1N1 z 2009 roku spowodowała setki milionów zakażeń i ponad 0,5 miliona zgonów. Rocznie ok. 3–5 milionów osób ciężko przechodzi grypę sezonową, a ponad 0,5 miliona umiera na skutek infekcji lub pogrypowych powikłań. Dzieje się tak pomimo dostępności szczepionek i leków przeciwko grypie. Wiele osób, zwłaszcza starszych lub z osłabionym układem odpornościowym, nie może przyjąć szczepionki lub nie uzyskuje wystarczającej ochrony poszczepiennej. Jednocześnie historia pokazuje, że nowo pojawiające się warianty wirusa mogą nabywać oporność na leki. Z tego powodu zaprzestano stosowania amantadyny, szeroko używanej przeciw grypie w latach 80. i 90., a popularny oseltamiwir był nieskuteczny wobec sezonowych szczepów cyrkulujących w latach 2007–2009.

Podczas wykładu przybliżymy molekularne mechanizmy działania i budowę wirusa grypy. Zagłębimy się w organizację genomu RNA grypy oraz szczegóły funkcjonowania jej polimerazy – białka, które powiela genom wirusa i przepisuje go na mRNA. Opowiemy, jak wirus grypy przejmuje kontrolę nad procesami komórkowymi i co oznacza, że „kradnie” 5′ cap, czyli „czapeczkę” komórkowego mRNA. Przyjrzymy się co sprawia, że grypa tak szybko mutuje i dlaczego nieustannie powstają jej nowe warianty. Wytłumaczymy także, jak powstają i co zawierają szczepionki przeciw grypie, oraz jak działają dostępne leki.

Krótki wykład z długą dyskusją na tematy związane z tytułem oraz przeszłą, obecną i przyszłą sytuacją w lasach Polski.

Przeznaczony dla dorosłych i dla młodzieży zainteresowanej tematem.

Lasy w Polsce mają swoich właścicieli. Różnią się pod względem własności i stanu zainteresowania, sposobów zagospodarowania, funkcji i reżimów ochrony. Różnią się także pod względem praw i obowiązków właścicieli i zarządców. Skąd czerpać informacje o własności lasu, w których spędzamy czas, jego funkcjach i płynących z tego ograniczeniach? Ze struktury własnościowej wynika, że większość lasów należy do państwa. Są lasami publicznymi. Co z tego wynika dla nas jako społeczeństwa? Czy własność Skarbu Państwa jest tożsama z własnością lasu przez każdego z nas?

Obecne prawo pozwala na udział przedstawicieli społeczeństwa w systemie planowania i sterowania gospodarką leśną a ta możliwość staje się coraz bardziej aktualna. Istnieją przykłady ciekawych rozwiązań partycypacyjnych w procesach planistycznych związanych z planowaniem przestrzeni. Które z nich warto zaadoptować w lasach? Czego możemy jako społeczeństwo oczekiwać od zarządców lasów publicznych: dobrych praktyk, dopasowania do zmiany klimatu, retencji siedliskowej, czy może czegoś jeszcze?

Spotkanie stacjonarne kontynuujące i poszerzające temat warszawskich pomników. Szczególna uwaga zostanie skierowana na pomniki, które nie znalazły się na trasie spaceru w tym  na dzieła Torvaldsena i innych mniej znanych a dobrych artystów. Spotkanie na sali to także okazja do zobaczenia modeli pomników wykonanych z różnych materiałów (gipsowe, woskowe). Uczestnicy spotkania zobaczą także jak wygląda forma zdjęta z modelu, a jak odlew. 

Jak to się stało, że koreańskie seriale, japońskie anime i azjatyckie aplikacje zdominowały globalną popkulturę, rzucając wyzwanie Hollywood?

Podczas spotkania przyjrzymy się fenomenowi soft power, czyli temu, jak państwa Azji Wschodniej przekuwają swoją kulturę i nowoczesne technologie w potężne narzędzia międzynarodowego wpływu. Dowiemy się, dlaczego tamtejsza branża rozrywkowa podbija serca zachodnich odbiorców i co to oznacza dla przyszłości globalnego układu sił.

Multi-dimensional scaling, unsupervised learning, principal component analysis, RNA folding - have you ever heard these terms? If not, don’t worry! In this lecture, we’ll explore what they mean together, and what plotting dots on graph paper and matching pairs of brackets have to do with predicting the intricate 3D shapes of structured RNA molecules.

In the era of AlphaFold, even AI struggles to crack the mystery of ribonucleic acid, one of the trickiest biological macromolecules. Its sequence is written in just four letters - A, U, G, and C - yet it folds into an astonishing variety of shapes. We’ll discover how computational algorithms help us unravel the nature of RNA, take a look at the building blocks of its 3D structure, and step into the shoes of RNA structure predictors.

Przed stu laty, 12 maja 1926 roku rozpoczął się przewrót majowy. Marszałek Józef Piłsudski obalił konstytucyjne władze państwa i ustanowił rządy autorytarne. Nie były one zjawiskiem wyjątkowym w międzywojennej Europie. Niedemokratyczne reżimy przebierały wiele form i odcieni.

Na spotkaniu postaramy się odpowiedzieć na pytania: Co wyróżniało dyktaturę piłsudczyków? Pod jakimi względami była podobna do innych systemów autorytarnych? Jaki był jej bilans?

Dlaczego jedni dożywają setki w świetnej formie, podczas gdy inni chorują i umierają znacznie wcześniej? Czy o długości naszego życia decydują przede wszystkim geny, które odziedziczyliśmy po rodzicach, czy może codzienne wybory — sen, dieta, aktywność fizyczna, stres i środowisko, w którym żyjemy? Przez lata zastanawiano się jaką rolę odgrywają geny w długowieczności. Zastanawiano się, czy trzeba odziedziczyć takie geny od swoich rodziców żeby samemu być długowiecznym. Coraz więcej dowodów pokazuje jednak, że nawet niekorzystne predyspozycje genetyczne czy brak osób długowiecznych w rodzinie nie przekreślają naszych szans na zdrowe i długie życie. Organizm człowieka jest bowiem znacznie bardziej „plastyczny”, niż jeszcze niedawno przypuszczano. Podczas wykładu przyjrzymy się fascynującej relacji między genami a środowiskiem. Dowiemy się, kiedy oba te światy współpracują, wspierając zdrowe starzenie, a kiedy zaczynają działać przeciwko sobie. Szczególną uwagę poświęcimy epigenetyce — jednej z najbardziej fascynujących dziedzin współczesnej biologii. To właśnie ona pokazuje, że środowisko może wpływać na działanie genów niczym biologiczny regulator. Dzięki temu nawet osoby obciążone niekorzystnymi predyspozycjami genetycznymi nie są pozbawione szans na zdrowe i długie życie. Dowiecie się też czy styl życia może „wyciszać” ryzyko chorób zapisane w genach? Dlaczego stres, dieta i ruch pozostawiają ślady w naszych komórkach? I czy długowieczność jest bardziej losem, czy jednak procesem, na który realnie wpływamy każdego dnia? To opowieść o biologii starzenia, współczesnej medycynie długowieczności i o tym, że nasze geny nie są ostatecznym wyrokiem.

1. Wykład „Promieniowanie jonizujące i promieniotwórczość”

Wizytę w NCBJ warto zacząć od zrozumienia podstaw fizyki jądrowej. Omówimy takie zagadnienia jak promieniowanie jonizujące i jego własności, rozpady promieniotwórcze oraz inne podstawowe pojęcia fizyki jądrowej.

Wykład opatrzymy licznymi pokazami - zaprezentujemy m.in promieniotwórczość rozmaitych eksponatów naturalnych oraz przedmiotów domowego użytku.

2. Warsztaty z licznikami promieniowania

Poprowadzimy warsztaty polegające na badaniu własności promieniowania jonizującego. Uczestnicy w małych zespołach wykonają kilka prostych ćwiczeń z wykorzystaniem tego promieniowania.

3. Komora mgłowa

Zaprezentujemy Państwu okazałą komorę mgłową (komorę Willsona), omówimy jej działanie i wyjaśnimy pochodzenie obserwowanych śladów promieniowania.

4. Wykład „Spektroskopia, czyli jak fotony niosą informację o otaczającym nas świecie”

Oddziaływanie fotonów z atomami i cząsteczkami pozwala nam na uzyskanie różnych informacji o budowie materii – informacji które trudno uzyskać innymi sposobami – pozwalając nam „zajrzeć” na przykład do wnętrza gwiazd czy reaktorów termojądrowych, a nawet badać strukturę jądra atomowego. Podczas wykładu zostaną przedstawione różne rodzaje spektroskopii – od wysokoenergetycznych spektroskopii gamma i rentgenowskiej po niskoenergetyczne spektroskopie IR i NMR – i ich zastosowania w fizyce, chemii i medycynie.

Na tej lekcji odkryjemy, czym naprawdę są negocjacje i dlaczego towarzyszą nam znacznie częściej, niż się wydaje. Pokażemy, jak dzięki skutecznej komunikacji, trafnym argumentom i przemyślanym strategiom można dochodzić do porozumienia bez zbędnych konfliktów. Poznasz kluczowe pojęcia, którymi posługują się profesjonalni negocjatorzy, oraz różne style negocjacji – wraz z ich praktycznym zastosowaniem. Porozmawiamy także o tym, jak rozpoznawać manipulacje i skutecznie się przed nimi bronić, oraz czy „wygrana za wszelką cenę” zawsze oznacza prawdziwy sukces. Na zakończenie zastanowimy się, czy istnieje coś takiego jak idealny negocjator i jakie kompetencje warto rozwijać, aby nim zostać.

Czy samochody autonomiczne to przyszłość, bez której nie damy rady, czy tylko technologiczna ciekawostka? Podczas wykładu dowiesz się, jak rozwijała się motoryzacja, co mówią statystyki wypadków i jakie przepisy regulują tę dziedzinę. Zajrzysz także „do środka” pojazdu autonomicznego, poznasz jego budowę — czujniki i strukturę oprogramowania — oraz usłyszysz o realnych problemach związanych z ich rozwojem. A to wszystko po to, by móc samodzielnie odpowiedzieć na pytanie: czy naprawdę potrzebujemy autonomicznych pojazdów?

Zdrowie człowieka jest determinowane przez czynniki środowiskowe, które mogą być odmiennie rozumiane, tzn. mówimy nie tylko o środowisku przyrodniczym, ale też społecznym i psychicznym. Te aspekty są postrzegane przez różne nauki i przez praktykę społeczną. Można te zjawiska zrozumieć wykorzystując również  nauki społeczne.

1. Wykład „Promieniowanie jonizujące i promieniotwórczość”

Wizytę w NCBJ warto zacząć od zrozumienia podstaw fizyki jądrowej. Omówimy takie zagadnienia jak promieniowanie jonizujące i jego własności, rozpady promieniotwórcze oraz inne podstawowe pojęcia fizyki jądrowej.

Wykład opatrzymy licznymi pokazami - zaprezentujemy m.in promieniotwórczość rozmaitych eksponatów naturalnych oraz przedmiotów domowego użytku.

2. Warsztaty z licznikami promieniowania

Poprowadzimy warsztaty polegające na badaniu własności promieniowania jonizującego. Uczestnicy w małych zespołach wykonają kilka prostych ćwiczeń z wykorzystaniem tego promieniowania.

3. Komora mgłowa

Zaprezentujemy Państwu okazałą komorę mgłową (komorę Willsona), omówimy jej działanie i wyjaśnimy pochodzenie obserwowanych śladów promieniowania.

4. Wykład „Spektroskopia, czyli jak fotony niosą informację o otaczającym nas świecie”

Oddziaływanie fotonów z atomami i cząsteczkami pozwala nam na uzyskanie różnych informacji o budowie materii – informacji które trudno uzyskać innymi sposobami – pozwalając nam „zajrzeć” na przykład do wnętrza gwiazd czy reaktorów termojądrowych, a nawet badać strukturę jądra atomowego. Podczas wykładu zostaną przedstawione różne rodzaje spektroskopii – od wysokoenergetycznych spektroskopii gamma i rentgenowskiej po niskoenergetyczne spektroskopie IR i NMR – i ich zastosowania w fizyce, chemii i medycynie.

Internet daje ogromne możliwości, ale każdego dnia użytkownicy sieci stają się też celem cyberprzestępców, manipulacji i wyłudzeń danych. Podczas godzinnych zajęć uczestnicy poznają najczęstsze zagrożenia występujące w Internecie oraz dowiedzą się, jak skutecznie chronić swoje urządzenia, konta i prywatność. Uczniowie nauczą się rozpoznawać podejrzane wiadomości i strony internetowe, tworzyć silne hasła oraz bezpiecznie korzystać z Internetu i mediów społecznościowych. Zajęcia będą oparte na praktycznych przykładach z życia codziennego, pokazujących, jak łatwo można paść ofiarą cyberataku i jak prostymi metodami zwiększyć swoje bezpieczeństwo w sieci. Uczestnicy przekonają się, że cyberbezpieczeństwo nie wymaga specjalistycznej wiedzy informatycznej, lecz świadomych nawyków i krytycznego myślenia.