Wykład

Podczas prelekcji zaprezentowane zostanie historia najstarszych turkijskich tekstów literackich, jakim są inskrypcje odkryte, odczytane i zakwalifikowane jako runy tureckie w końcu XIX wieku przez Vilhelma Thomsena. Od 2025 roku dzień, w którym publicznie zostało ogłoszone to odkrycie, Komitet UNESCO ustanowił Światowym Dniem Rodziny Języków Turkijskich.

Omówione zostaną trzy stele powstałe w pierwszej połowie VIII stulecia poświęcone władcom Kaganatu Turków Błękitnych. Pokrótce przedstawiona zostanie historia powstania inskrypcji, kto, kiedy i dlaczego je sporządził, następnie historia ich odkrycia i odczytania. Zaprezentowany zostanie też sam alfabet runiczny, który był pierwszym alfabetem używanym przez ludy turkijskie.

Czy Bitcoin i inne kryptowaluty to tylko chwilowa moda, czy przyszłość finansów? W trakcie wykładu przeanalizujemy ich działanie, aktualne trendy i zastanowimy się, czy mogą zastąpić tradycyjne waluty.

Czy dorosły mózg naprawdę jest „skończony”, a liczba neuronów raz na zawsze ustalona? Jeszcze niedawno tak sądzono. Dziś wiemy, że to nieprawda – w mózgu dorosłych osobników mogą powstawać nowe komórki nerwowe. To fascynujące zjawisko nazywa się neurogenezą i całkowicie zmieniło sposób, w jaki myślimy o plastyczności mózgu, pamięci i możliwościach regeneracji układu nerwowego. Podczas wykładu przyjrzymy się temu niezwykłemu procesowi: gdzie w dorosłym mózgu rodzą się nowe neurony, jakie struktury zachowują zdolność do ich „dobudowywania” i dlaczego właśnie tam. Omówimy najważniejsze obszary neurogenne, takie jak hipokamp – struktura kluczowa dla uczenia się i pamięci – oraz inne regiony, w których odkryto komórki macierzyste układu nerwowego. Porozmawiamy także o tym, jak naukowcy badają neurogenezę. Skąd wiadomo, że w mózgu rzeczywiście pojawiły się nowe neurony? Jak można je zobaczyć? Przedstawimy współczesne metody badawcze: znakowanie dzielących się komórek, wykorzystanie markerów molekularnych, mikroskopię fluorescencyjną i techniki obrazowania, które pozwalają śledzić narodziny oraz dojrzewanie nowych komórek nerwowych. Nie zabraknie też odpowiedzi na pytania, które dotyczą każdego z nas: co wspiera neurogenezę, a co ją hamuje? Czy aktywność fizyczna, sen, nauka i dieta rzeczywiście sprzyjają powstawaniu nowych neuronów? Jak stres, przewlekłe zmęczenie czy używki wpływają na ten proces? Jeśli chcesz dowiedzieć się, jak dorosły mózg potrafi się odnawiać i jak codzienne wybory mogą wpływać na jego rozwój, zapraszamy na wykład dotyczący tego niezwykłego zjawiska.

Wyjątkowy dokument found-footage, który wciąga w świat pasji, poświęcenia i ceny, jaką trzeba za nie zapłacić. Opowiada o Włodzimierzu Puchalskim, pionierze polskiego filmu przyrodniczego, który przez ponad pół wieku uwieczniał piękno otaczającej go natury. Jego ostatnia wyprawa na Antarktydę w 1978 roku, spełnienie największego marzenia, stała się zarazem końcem jego drogi, ale i osią narracyjna do tej opowieści Film łączy archiwalne materiały Puchalskiego z bezcennymi zasobami Wytwórni Filmów Oświatowych, obejmującymi 75 lat jej istnienia oraz scen fabularyzowanych kręconych współcześnie kamerą bohatera. Twórcy pokazują nie tylko to, co udane, ale też to, co odrzucone – niedoskonałe ujęcia, błędy i momenty, które nigdy nie miały trafić na ekran. To właśnie one odsłaniają prawdziwego bohatera – człowieka, dla którego pasja była wszystkim. „Niewyraźny klekot ptaków" to nie tylko historia wielkiego filmowca, ale przede wszystkim poruszające pytanie o cenę jaką on i jego rodzina muszą za to zapłacić oraz opowieść o degradacji ludzkiej pamięci, taśmy filmowej i natury.

Pokaz filmu odbywa się w ramach specjalnego bloku filmowego Wytwórni Filmów Oświatowych.

Radon powstający z rozpadu radu występuje w środowisku naturalnie, emituje głównie promieniowanie α i w mniejszym stopniu β. W związku z tym, że jest gazem, może wydostać się ze skorupy ziemskiej do atmosfery wchodząc w skład powietrza atmosferycznego. Radon dostaje się do organizmu człowieka głównie wraz z wdychanym powietrzem atmosferycznym. Wdychana dawka tego pierwiastka zależy między innymi od jego stężenia w powietrzu,  częstości oddechów, wentylacji płuc, powierzchni wymiany gazowej w płucach i głębokości wniknięcia do  płuc promieniotwórczych cząstek. Czy radonu powninniśmy się bać? Gdzie go znaleźć? 

Lekcja będzie się składała z dwóch części. Pierwsza z nich skupi się na wiadomościach teoretycznych, druga poszerzy doświadczenie uczestników o praktyczne warsztaty/pokaz z możliwością dyskusji.

W pierwszej części zostanie przybliżona tematyka syntezy jądrowej – od wyjaśnienia samej reakcji i roli plazmy w jej przebiegu, przez techniczne warunki wykorzystania syntezy jako podstawy elektrowni przyszłości, aż po omówienie metod diagnostyki plazmy. W trakcie wykładu prowadzący będzie zachęcał uczniów do aktywnego udziału, zadawania pytań oraz wspólnej dyskusji.

W części praktycznej pokażemy jeden z wielu aspektów diagnostyki plazmy, jakim jest analiza emitowanego światła. Plazma w eksperymentach polegających na magnetycznym utrzymywaniu promieniuje zarówno w zakresie widzialnym, jak i poza nim, a analiza tego promieniowania jest jednym z podstawowych narzędzi diagnostycznych.

Wprowadzenie do części eksperymentalnej zostanie przeprowadzone na podstawie prostego eksperymentu z barwieniem płomienia solami różnych metali. Pojedyncze osoby będą mogły samodzielnie barwić płomień pod ścisłą kontrolą prowadzącego.

Właściwy eksperyment, bazujący na rurze wyładowczej, będzie bezpośrednio nawiązywał do badania emisji plazmy. Uczestnicy pod ścisłym nadzorem prowadzącego będą mogli wybierać gaz roboczy, zmieniać napięcie pomiędzy elektrodami oraz ciśnienie w rurze, tak aby uzyskać różne efekty, takie jak zmiana barwy plazmy czy charakterystyczne prążki. Dodatkowo plazma widoczna w rurze będzie mogła być następnie badana za pomocą prostego spektrometru. Podczas pokazu prowadzący będzie angażował uczniów w obserwację, zadawanie pytań i dyskusję o zaobserwowanych efektach.

Aerodynamika Formuły 1 to historia ciągłej rywalizacji między kreatywnością konstruktorów a ewolucją regulaminu. Początkowo przepisy były luźne, więc pojawiały się odważne rozwiązania: samochody turbinowe, wysokie skrzydła, ruchome elementy, tunele Venturiego i samochód zasysający.

Po groźnych wypadkach przepisy zaostrzono, ale konstruktorzy nadal poszukiwali metod na granicy dopuszczalnych regulacji. Tak powstały m.in. specjalne zawory, zmyślne podnośniki, podwójne nadwozia, uginające się elementy aerodynamiczne, kreatywne sztuczki geometryczne, kanał powietrzny kierowcy, ruchome tylne skrzydło, płetwy rekina, podwójny dyfuzor, aerodynamiczna fosa, podskakiwanie aerodynamiczne i obracające się skrzydła.

Każde z tych rozwiązań miało jeden cel: zwiększyć docisk, zmniejszyć opór lub lepiej kontrolować przepływ powietrza. Formuła 1 stała się więc laboratorium nieszablonowej inżynierii, w którym granica między nowatorskim pomysłem a interpretacją przepisów bywała wyjątkowo subtelna.

Omówienie stosowanych w przekładzie elementów nacechowanych kulturowo technik przekładowych, ilustrowane licznymi przykładami.

Podczas spotkania przedstawię klasyfikacje technik przekładowych, stosowanych w przekładzie elementów nacechowanych kulturowo, w różnych parach językowych (angielski, niemiecki, ukraiński, polski), w tym w zakresie języka prawa (cywilnego, karnego, mediacji).

Choć idea koła towarzyszy ludzkości od tysięcy lat, jego współczesna wersja wciąż się zmienia i rozwija, wykorzystując najnowsze osiągnięcia nauki i technologii. Czy zastanawiałeś się kiedyś, czy koło samochodowe można jeszcze wymyślić na nowo? A może już jedynie udoskonalić? Podczas wykładu przyjrzymy się temu, co naprawdę kryje się w kole samochodowym. Poznasz jego budowę i dowiesz się, dlaczego opona to coś znacznie więcej niż tylko kawałek gumy. Opowiemy o jego konstrukcji, która sprawia, że samochód może bezpiecznie poruszać się po drodze – w deszczu, na śniegu czy przy dużych prędkościach.

Zajrzymy również do świata produkcji. W przystępny sposób wyjaśni, jak wygląda droga od projektu do gotowego koła. Nie zabraknie też wątku badań naukowych. Dowiesz się, jak testuje się opony i koła oraz jakie parametry są najważniejsze i jak sprawdza się ich zachowanie w różnych warunkach. Opowiem o nowoczesnej aparaturze badawczej oraz o tym, jak inżynierowie analizują dane, aby poprawiać osiągi, trwałość i bezpieczeństwo.

Na koniec spojrzymy w przyszłość. Czy klasyczna opona z powietrzem ma alternatywę? Jak mogą wyglądać koła w przyszłości? Przedstawię ciekawe koncepcje i kierunki rozwoju, które pokazują, że nawet tak dobrze znany element jak koło wciąż pozostaje polem dla innowacji.

Wykład ma na celu pokazanie, że za codziennymi rozwiązaniami stoją zaawansowane badania i nietuzinkowe rozwiązania opracowywane przez inżynierów. Koło samochodowe to nie tylko część samochodu, lecz także to efekt lat pracy naukowców i konstruktorów, który realnie wpływa na bezpieczeństwo i komfort naszej podróży.

Zajęcia mają na celu uświadomienie, jakie najczęściej techniki wywierania wpływu są wykorzystywane w celu wpływania na nasze codzienne decyzje zakupowe. Podczas tych zajęć uczniowie poprzez przykłady z życia codziennego będą uczyć się rozpoznawać się manipulacje. W trudnym i konkurencyjnym środowisku handlowym, umiejętność ich identyfikacji jest niezwykle ważna dla konsumentów.

Czy zastanawialiście się kiedyś, skąd wiemy, że gdy dojdzie do skomplikowanego złamania kości, można zastosować implanty tytanowe? Skąd wiemy, że ten materiał nie spowoduje pogorszenia się stanu pacjenta? Jak ustalono, że zastosowanie szwów chirurgicznych z polimerów syntetycznych czy soczewek kontaktowych nie spowoduje lokalnego stanu zapalnego? Czy możliwe jest opracowanie materiału, który sam wie, gdzie dostarczyć lek? Aby dowiedzieć się, jakie są odpowiedzi na te i inne pytania dotyczące biomateriałów, zapraszamy na wyjątkowe spotkanie w laboratorium naukowym IPPT PAN, gdzie odkryjesz, jak powstają biomateriały pomagające leczyć choroby i regenerować tkanki! Wyjaśnimy, czym są biomateriały i jakie są ich najważniejsze właściwości.

Uczestnicy dowiedzą się, jak wygląda praca naukowca: od pierwszego pomysłu, przez tworzenie nowych materiałów, aż po ich testowanie i drogę do zastosowania w medycynie. Pokażemy, jak powstają nowoczesne biomateriały w laboratorium oraz jakie mają zastosowania – np. w dostarczaniu leków czy regeneracji tkanek.

Podczas spotkania zaprezentujemy wybrane metody badawcze wykorzystywane przez naukowców, takie jak obserwacje mikroskopowe czy testy sprawdzające wybrane właściwości materiałów. Uczestnicy zobaczą, jak bada się bezpieczeństwo i skuteczność nowych rozwiązań, zanim trafią one do lekarzy i pacjentów.

To niepowtarzalna okazja, by zajrzeć „za kulisy” świata nauki, zadać pytania badaczom i przekonać się, jak fascynująca może być droga od eksperymentu do realnej pomocy ludziom.

Zdrowie człowieka jest determinowane przez czynniki środowiskowe, które mogą być odmiennie rozumiane, tzn. mówimy nie tylko o środowisku przyrodniczym, ale też społecznym i psychicznym. Te aspekty są postrzegane przez różne nauki i przez praktykę społeczną. Można te zjawiska zrozumieć wykorzystując również  nauki społeczne.

Przedstawione zostaną możliwości wykorzystania zdjęć z dronów i satelitów do monitorowania upraw rolniczych oraz obszarów cennych przyrodniczo w różnej skali geograficznej, od pojedynczych pól uprawnych po skalę regionalną i globalną. Omówione zostaną różne typy zobrazowań, możliwości wykorzystania różnych zakresów promieniowania, jak również wskaźniki spektralne i wegetacyjne służące do oceny stanu upraw oraz zmian zachodzących w środowisku. Uczniowie dowiedzą się także, w jaki sposób nowoczesne technologie teledetekcyjne pomagają wykrywać stres roślin, suszę czy choroby upraw na różnych etapach ich rozwoju, a także monitorować zmiany środowiskowe ze szczególnym uwzględnieniem obszarów cennych przyrodniczo.

Spotkanie poświęcone będzie jednemu z najbardziej fascynujących zjawisk w nauce języków obcych: interferencji językowej, czyli wpływowi języka ojczystego na sposób, w jaki mówimy w języku obcym. Dlaczego Polacy pytają po angielsku „How to say it?”, mówią o „mobbingu”, używają słowa „meeting” zamiast „get-together”. Jakie błędy zdarzają się nawet osobom na wysokim poziomie językowym?

Podczas spotkania przyjrzymy się najczęstszym „polskim śladom” w języku angielskim — od fałszywych przyjaciół i anglicyzmów po kalki gramatyczne i kulturowe nieporozumienia. Uczestnicy dowiedzą się, dlaczego wiele błędów brzmi dla Polaków całkowicie logicznie, choć dla native speakerów bywają zabawne, dziwne lub niezrozumiałe.

W przystępnej formie pokażę, dlaczego tłumaczenie „słowo w słowo” tak często zawodzi oraz które błędy są praktycznie nieśmiertelne. Spotkanie będzie pełne autentycznych przykładów z sal lekcyjnych, internetu i codziennej komunikacji. To spotkanie dla wszystkich, którzy uczą się angielskiego, uczą innych albo po prostu interesują się tym, jak języki wpływają na nasze myślenie.

Dlaczego tak trudno przestać? Czy uzależnienie to kwestia słabej woli, czy raczej efekt zmian zachodzących w mózgu? W trakcie wykładu przyjrzymy się biologicznym mechanizmom uzależnień i spróbujemy odpowiedzieć na pytanie: co sprawia, że tak łatwo wpaść w nałóg i tak trudno się z niego wydostać?

Punktem wyjścia będzie układ nagrody i rola dopaminy w odczuwaniu przyjemności. Następnie omówimy, jak mózg adaptuje się do powtarzanej ekspozycji na substancje psychoaktywne oraz dlaczego stres i aktywacja osi podwzgórze–przysadka–nadnercza zwiększają ryzyko nawrotów. W dalszej części zobaczymy, że uzależnienie to nie tylko zmiany w komunikacji między neuronami, ale także zaburzenia metabolizmu komórek mózgu.

Szczególną uwagę poświęcimy szlakowi kynureninowemu – jednemu z głównych szlaków metabolizmu tryptofanu – oraz jego roli w regulacji stanu zapalnego, odpowiedzi na stres i funkcjonowania mózgu. Omówimy również, w jaki sposób stres oksydacyjny i dysfunkcja mitochondriów mogą wpływać na pracę komórek nerwowych i przyczyniać się do utrwalania biologicznych mechanizmów uzależnienia.

Ostatecznie zobaczymy, że uzależnienie jest złożonym zjawiskiem biologicznym, obejmującym współdziałanie wielu układów – od mechanizmów nagrody, przez stres, aż po metabolizm komórkowy. Zrozumienie tych procesów pozwala spojrzeć na uzależnienie nie tylko jak na problem behawioralny, ale także konsekwencję zmian zachodzących w mózgu.

Na wykładzie omówiony zostanie skład chemiczny i dobroczynny wpływ na organizm popularnych napojów. Opowiemy o tym, jak możemy walczyć ze stresem oksydacyjnym zaczynając od zawartości naszych…kubków, filiżanek i kieliszków! Czy ma to coś wspólnego z młodym wyglądem i młodością w ogóle? Przekonamy się na spotkaniu! Wykład połączony będzie z pokazem badania zdolności antyutleniających metodą z rodnikiem DPPH.

Jak powstają wulkany i zjawiska z nimi związane. Wulkanizm oddziaływuje na życie na Ziemi, tworząc nowe miejsca i jednocześnie niszcząc istniejące. Jak powstają wyspy wulkaniczne, nowe kontynenty oraz ekosystemy wyspowe.

Czy rosyjski wyraz „магазин” oznacza to samo co polski „magazyn”? Dlaczego „,бронь” w języku rosyjskim nie znaczy „broń” w języku polskim? I czy podobnie brzmiące słowa zawsze pomagają w komunikacji? Podczas spotkania uczniowie wyruszą w językową podróż po świecie turystyki, podróży i codziennych sytuacji, w których łatwo o zabawne – a czasem bardzo kłopotliwe – nieporozumienia. Wykład pokaże, jak działają paralele leksykalne, czyli słowa podobne pod względem brzmienia lub pisowni w języku rosyjskim i polskim. Niektóre oznaczają dokładnie to samo, inne tylko częściowo pokrywają się znaczeniowo, a jeszcze inne potrafią całkowicie zmienić sens wypowiedzi. Uczestnicy poznają przykłady z języka polskiego i rosyjskiego związane z podróżowaniem, zwiedzaniem, hotelami, jedzeniem, transportem czy komunikacją. Na spotkaniu przeanalizujemy autentyczne przykłady pokazujące, że nauka języka to nie tylko gramatyka, ale również odkrywanie kultury, sposobów myślenia i pułapek komunikacyjnych. Uczniowie przekonają się, że podobieństwo słów może zarówno pomagać, jak i wprowadzać w błąd, a znajomość takich różnic jest niezwykle przydatna podczas podróży i kontaktów międzynarodowych. To propozycja dla wszystkich ciekawych świata, języków i tego, jak łatwo jedno słowo może zmienić znaczenie całej rozmowy.

Krótka opowieść o tym, jak zmieniał i rozwijał się taniec w kulturze europejskiej, pokazująca, że jest to sztuka dla wszystkich. Spróbujemy odpowiedzieć sobie na kilka ważnych pytań, np. takich:

• Czy król mógł tańczyć?
• Kto jest primabaleriną?
• Czy tańczy się zawsze do muzyki?
• Czy jak chodzę to też tańczę?

Probiotyki są to żywe drobnoustroje, które podane w odpowiedniej ilości wywierają korzystny wpływ na zdrowie gospodarza. Jednym z podstawowych kryteriów selekcji mikroorganizmów probiotycznych, w tym bakterii jest ich zdolność do przeżycia w organizmie gospodarza. Adhezja, czyli zdolność mikroorganizmów do przylegania do śluzówki jelita umożliwia kolonizację przewodu pokarmowego, a tym samym wydłuża czas działania probiotyków i przyczynia się do poprawy równowagi mikrobiologicznej przewodu pokarmowego. Również inne cechy, takie jak oporność na niskie pH, czy sole żółciowe, wytwarzanie różnych metabolitów, w tym substancji przeciwko innym, konkurencyjnym drobnoustrojom, decydują o zdolności do przeżycia bakterii w przewodzie pokarmowym zwierząt czy ludzi. Adhezja ponadto, umożliwia mikroorganizmom i komórkom nabłonka bezpośredni kontakt co jest czynnikiem istotnym, w przypadku wielu efektów prozdrowotnych obserwowanych dla szczepów probiotycznych. W trakcie lekcji przedstawimy bakterie mlekowe, grupę drobnoustrojów, do której należy najwięcej szczepów z poznanych dotychczas bakterii probiotycznych. Pokażemy, jak wyglądają ich komórki, jak zbadać ich właściwości pod kątem zastosowań probiotycznych przy użyciu prostych testów mikrobiologicznych i biochemicznych, oraz opowiemy o badaniach probiotyków z wykorzystaniem nowoczesnych technik omicznych (genomiki, metagenomiki, transkryptomiki, proteomiki i metabolomiki).

Głównym celem zajęć jest przedstawienie roli kryminalistyki w pracy Policji i prokuratury oraz omówienie praw i obowiązków obywateli — szczególnie w przypadku zatrzymania oraz w trakcie postępowania przygotowawczego.

W wyniku zajęć uczniowie będą wiedzieli:

- Czym jest kryminalistyka i jakie nauki wykorzystuje w procesie wykrywczym;

- Jakie są rodzaje zatrzymań oraz jakie gwarancje procesowe przysługują osobie zatrzymanej;

- Jak przebiega postępowanie przygotowawcze (dochodzenie/śledztwo) aż do wniesienia aktu oskarżenia; 

- Jakie są podstawowe prawa i obowiązki podejrzanego podczas czynności procesowych; 

- Jakie techniki kryminalistyczne stosuje się do identyfikacji sprawców i dowodów (daktyloskopia, traseologia, cheiloskopia itp.); 

- Jakie taktyki przesłuchań wykorzystują organy ścigania.

Umiejętności – uczniowie będą potrafili:

- Wymienić prawa przysługujące podejrzanemu;

- Prawidłowo reagować na próbę zatrzymania, znając swoje podstawowe prawa.

Podczas zajęć uczniowie będą zapoznawali się z powyższymi instytucjami poprzez przede wszystkim następujące metody nauczania: Rozwiązywanie kazusów z gwarancji procesowych; wypełnianie protokołu zatrzymania; dopasowywanie śladów do techniki zatrzymania; rozwiązywanie kazusu z ,,7 złotymi pytaniami kryminalistyki”. Ponadto organizatorzy zajęć przewidują różne warsztatowe elementy angażujące uczniów, na przykład trenowanie pamięci i szybkiej reakcji uczniów, na przykład przez szybkie pokazanie się w sali przechodnia, którego później będą musieli opisać.

Stoimy u progu największej rewolucji energetycznej w historii. Aby zaspokoić rosnące potrzeby świata i jednocześnie chronić klimat, musimy połączyć rozwój obecnych technologii z odważnymi wizjami przyszłości.

Ewolucja i Dziedzictwo

Dzisiejsza transformacja energetyczna opiera się na sprawdzonych rozwiązaniach:

Nowoczesny atom: Energetyka jądrowa, w tym reaktory IV generacji i rozwijana fuzja termojądrowa, może zapewnić stabilne i bezemisyjne źródło energii.

Fotowoltaika nowej ery: Elastyczne ogniwa perowskitowe są wydajniejsze od klasycznych paneli i mogą pokrywać budynki, okna czy pojazdy.

Podmorskie elektrownie wodne: Turbiny wykorzystujące prądy oceaniczne pozwalają produkować czystą energię bez zajmowania terenów lądowych.

Dziedzictwo Nikoli Tesli: Powracają idee bezprzewodowego przesyłu energii oraz poszukiwania nowych źródeł energii w otaczającym środowisku.

Horyzont Jutra (Wizje Futurystyczne)

Energia z jonosfery: Badania nad wykorzystaniem potencjału elektrycznego atmosfery mogłyby zapewnić ogromne ilości energii.

Orbitalne elektrownie słoneczne (SBSP): Satelity z panelami słonecznymi poza atmosferą mogłyby przesyłać energię na Ziemię za pomocą mikrofal lub laserów.

Sztuczna fotosynteza: Systemy przekształcające CO₂ i światło słoneczne bezpośrednio w czyste paliwa, np. wodór.

Energia przyszłości będzie opierać się na inteligentnej sieci łączącej atom, oceany i technologie, które dziś brzmią jak science fiction, a jutro mogą stać się codziennością.

Prezentacja oparta jest badaniach prowadzonych nad tekstem Ŭmsik timibang (음식디미방, 飮食知味方, „Jak powinny smakować przyrządzane w domu dania”). Jest to siedemnastowieczna książka kucharska autorstwa pani Chang Kye-hyang (장계향, 張桂香, 1598–1680), zawierająca 146 przepisów na potrawy przygotowywane w gospodarstwie domowym w, położonej na wschodzie Półwyspu Koreańskiego, prowincji Kyŏngsang (경상도, 慶尙北道). Jest to jedno z najstarszych źródeł do badań nad codzienną kulturą kulinarną wczesnonowożytnej Korei, pozwalające spojrzeć na praktyki gotowania z perspektywy prywatnej, a nie dworskiej czy oficjalnej.

Celem wystąpienia jest omówienie technik kulinarnych stosowanych w XVII wieku oraz próba odpowiedzi na pytanie, w jakim stopniu można je odtworzyć na podstawie zachowanych opisów. Szczególna uwaga zostanie poświęcona nazwom potraw oraz zawartym w przepisach wskazówkom, które – mimo swojej skrótowości i odmiennych konwencji zapisu – stanowią klucz do rekonstrukcji dawnych metod przygotowywania jedzenia. Do tej pory udało się zrekonstruować około 60 potraw, co pozwala na wstępne odtworzenie repertuaru smaków i technik charakterystycznych dla tego okresu.

W prezentacji zostaną również omówione ograniczenia wynikające ze specyfiki przednowożytnych tekstów kulinarnych, takich jak brak precyzyjnych miar czy skrótowy opis czynności, a także strategie interpretacyjne stosowane w procesie rekonstrukcji. Istotnym elementem będzie także porównanie dawnych technik z praktykami współczesnymi – zarówno w kontekście ich ciągłości, jak i zmian zachodzących w kuchni koreańskiej.

Wystąpienie ma na celu przybliżenie odbiorcom, jak wyglądało codzienne gotowanie w XVII-wiecznej Korei oraz pokazanie, w jaki sposób dawne przepisy mogą być odczytywane i „ożywiane” współcześnie, stanowiąc pomost między historią a praktyką kulinarną.

Wyobraź sobie robota, który potrafi wykonywać niezwykle precyzyjne ruchy, widzi lepiej niż ludzkie oko i pomaga chirurgom operować nawet najmniejszych pacjentów. To nie jest już science fiction – to współczesna chirurgia robotyczna, która coraz śmielej wkracza do szpitali dziecięcych.

Podczas wykładu opowiemy, jak działają roboty chirurgiczne i dlaczego są tak przydatne w operacjach u dzieci. Dowiesz się, że ich ramiona potrafią wykonywać ruchy o dokładności niemożliwej do osiągnięcia ludzką ręką, a kamera 3D pozwala lekarzom zobaczyć struktury anatomiczne w ogromnym powiększeniu. Dzięki temu operacje mogą być mniej inwazyjne, a mali pacjenci szybciej wracają do zdrowia.

Przyjrzymy się też temu, jakie zabiegi najczęściej wykonuje się z pomocą robotów – od operacji układu moczowego, przez zabiegi w obrębie klatki piersiowej, aż po niektóre operacje onkologiczne. Nie zabraknie przykładów prawdziwych przypadków, które pokażą, jak wygląda praca chirurga „za sterami” robota i jakie wyzwania wiążą się z operowaniem w bardzo małej przestrzeni ciała dziecka.

Porozmawiamy również o ograniczeniach tej technologii: wysokich kosztach, konieczności specjalistycznego szkolenia oraz o tym, dlaczego roboty chirurgiczne nie zastąpią lekarzy, lecz staną się ich zaawansowanym narzędziem.

Na koniec zajrzymy w przyszłość – miniaturowe instrumenty, systemy dające chirurgowi „zmysł dotyku” oraz sztuczna inteligencja wspierająca decyzje podczas operacji to tylko część tego, co już powstaje w laboratoriach.

Wykład jest idealny dla młodzieży zainteresowanej medycyną, technologią i tym, jak te dwa światy łączą się, by ratować zdrowie najmłodszych pacjentów.