polski

Czy samochody autonomiczne to przyszłość, bez której nie damy rady, czy tylko technologiczna ciekawostka? Podczas wykładu dowiesz się, jak rozwijała się motoryzacja, co mówią statystyki wypadków i jakie przepisy regulują tę dziedzinę. Zajrzysz także „do środka” pojazdu autonomicznego, poznasz jego budowę — czujniki i strukturę oprogramowania — oraz usłyszysz o realnych problemach związanych z ich rozwojem. A to wszystko po to, by móc samodzielnie odpowiedzieć na pytanie: czy naprawdę potrzebujemy autonomicznych pojazdów?

Czy zastanawialiście się kiedyś, co sprawia, że złoża kopalin mają wartość? Nie tylko ich chemia – lecz przede wszystkim trud ich wydobycia, ryzyko i koszty, jakie ponosi górnik. Zapraszamy na warsztaty, podczas których wcielicie się w poszukiwaczy surowców w świecie Stanisława Staszica – człowieka zasłuzonego dla rozwoju polskiego przemysłu.

W drugiej dekadzie XIX wieku Staszic zorganizował na terenie Staropolskiego Okręgu Przemysłowego poszukiwania węgla i budowę hut cynku. Jego działania na zawsze zmieniły krajobraz gospodarczy regionu. My jednak spojrzymy na nie z innej perspektywy: co oznacza „ekonomia podziemna”? To nie tylko zyski, ale także koszty – odpady, zanieczyszczenia, ryzyko katastrof i trud pracy w ciasnych chodnikach.

W części warsztatowej zagramy w grę ekonomiczno- zręcznościową. Uczestnicy przy użyciu manipulatorów będą wydobywać zasoby- klocki. Każdy klocek ma swój kolor: czyste złoże, zanieczyszczona ruda, płonny urobek, toksyczne odpady… a nawet metan. Wyciągnięcie każdego z nich to nie tylko punkty, ale i konsekwencje – bo przecież eksploatacja złóż zawsze wpływa na środowisko.

Gra pokazuje, że surowce nie biorą się znikąd. Za każdym urobkiem stoi decyzja: warto ryzykować? Co zrobić z odpadami? Jak uniknąć katastrofy? I wreszcie – kto płaci prawdziwą cenę za przemysłowy rozwój?

Warsztat łączy historię techniki, ekonomię i ekologię. Nie wymagamy wcześniejszej wiedzy – wystarczy chęć do działania. Przekonajcie się, jak trudna i fascynująca jest ekonomia podziemna!

W trakcie lekcji uczestnicy dowiedzą się, czym jest nieruchomość i poznają cechy rynkowe, które wpływają na jej wartość, w szczególności określą przedmiot wyceny, zbadają dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków oraz obliczą pole powierzchni działki ewidencyjnej na podstawie współrzędnych punktów granicznych. Uczestnikom lekcji przybliżony zostanie zawód geodety oraz rzeczoznawcy majątkowego.

Jaćwingowie to tajemniczy, wojowniczy lud bałtycki zamieszkujący Suwalszczyznę we wczesnym średniowieczu. Organizowali liczne wyprawy łupieskie, budowali potężne, warowne grody. Mieli też własny system zwyczajów i obrzędów religijnych. Ich niezwykłą historię poznamy na wystawie "Jaćwieskie Eldorado" prezentującą unikatowe zabytki pochodzące z najbogatszego cmentarzyska Jaćwingów w Krukówku koło Suwałk. Prace archeologiczne na tym stanowisku, prowadzone były przez archeologów Państwowego Muzeum Archeologiznego oraz Muzeum Okręgowego w Suwałkach. Natomiast, na naszych warsztatach, z gliny odtwarzać będziemy wizerunki Jaćwieskich bogów, między innymi Perkunasa, Żeminele i innych. Prace zabierane będą do domu. Prosimy o przyniesienie kartonów na prace dzieci.

Jak w starożytności ścigano przestępców? Czy istniała policja? W jaki sposób prowadzono śledztwa? Jak gromadzono materiał dowodowy?

Członkowie projektu DigEanna odpowiedzą na te pytania sięgając do pochodzących z VI wieku p.n.e. aktów sprawy Gimillu, skorumpowanego urzędnika świątyni Eanna w
babilońskim mieście Uruk. Kariera Gimillu od lat fascynuje badaczy, którzy nie potrafią przekonująco wyjaśnić, jak oszustowi i złodziejowi udawało się przez niemal 30 lat nie tylko
unikać kary, ale wręcz zajmować kolejne intratne stanowiska.

Świątynia, w której działał Gimillu, była jedną z najważniejszych mezopotamskich instytucji sakralnych i gospodarczych. Jej archiwum obejmuje ponad 11.000 tekstów z I tysiąclecia
p.n.e., przechowywanych obecnie w licznych muzeach i kolekcjach prywatnych. Na przykładzie aktów procesu Gimillu pokażemy, w jaki sposób współczesne narzędzia humanistyki cyfrowej umożliwiają badaczom prowadzenie własnych śledztw – odnajdywanie, grupowanie i analizę rozproszonych dokumentów klinowych.

W komórkach występuje ogromna różnorodność cząsteczek – od małych jonów i metabolitów po duże białka i kwasy nukleinowe, nazywane makrocząsteczkami. Zarówno niektóre cele badawcze (coraz lepsze poznawanie białek i kwasów nukleinowych), jak i praktyczne zastosowania biotechnologiczne często wymagają uzyskania makrocząsteczek oddzielonych od innych składników komórkowych. W tym celu stosuje się różne kryteria sortowania cząsteczek. Jednym z najczęściej wybieranych jest ich wielkość. Rozdzielanie białek lub kwasów nukleinowych różniących się wielkością jest też podstawą popularnej metody ich analizy. W trakcie warsztatów zaprezentujemy trzy podstawowe metody segregacji cząsteczek ze względu na ich wielkość: 1) filtrację żelową (sączenie molekularne), wykorzystującą specjalne „sita”, przez które większe cząsteczki przepływają szybciej niż mniejsze; 2) dializę, w której do rozdzielania cząsteczek wykorzystuje się półprzepuszczalną błonę i 3) elektroforezę, w czasie której cząsteczki „ścigają się” w żelu w polu elektrycznym. Uczestnicy poznają te techniki w praktyce i będą mogli w kilkuosobowych zespołach wykonać proste procedury laboratoryjne.

Współczesna łatwość w utrwalaniu cudzej bądź własnej podobizny powoduje, że zapominamy jak czaso- i kosztochłonnym procesem, dostępnym niewielu, było niegdyś wykonanie portretu. Najczęściej w ciągu życia sporządzano jeden wizerunek, który miał za zadanie nie tylko utrwalić rysy twarzy, ale przede wszystkim opowiedzieć o statusie materialnym, pozycji społecznej oraz dokonaniach portretowanego. Przekazaniu tych treści służył uporządkowany język znaków, w ramach którego każdy gesty portretowanego, jego strój i otaczające go przedmioty miały przemyślane miejsce i konkretne znaczenie.

Na przykładzie malarskich, rzeźbiarskich i graficznych portretów pochodzących z XVI-XIX w. uczestnicy zajęć dowiedzą się m.in. jaką wymowę miało różne ułożenie rąk, z jakimi zwierzętami portretowano się najchętniej, czym wyróżniały się wizerunki dzieci oraz do czego odwoływały się najczęstsze męskie i kobiece atrybuty. 

Zdrowie człowieka jest determinowane przez czynniki środowiskowe, które mogą być odmiennie rozumiane, tzn. mówimy nie tylko o środowisku przyrodniczym, ale też społecznym i psychicznym. Te aspekty są postrzegane przez różne nauki i przez praktykę społeczną. Można te zjawiska zrozumieć wykorzystując również  nauki społeczne.

Czy wiesz, jak wyglądają drożdże i pleśnie? Czy gołym okiem można zobaczyć bakterie? Jakie znaczenie w życiu człowieka mają drobnoustroje? W czasie zajęć dowiemy się, czy należy się ich raczej obawiać czy też można je np. zjeść. Odpowiedzi na te i wiele innych pytań związanych z mikrobiologią, udzielimy w czasie naszego warsztatu. Będzie również możliwość obejrzenia drobnoustrojów rosnących w probówkach, na płytkach i pod mikroskopem (preparaty mikroskopowe).

Tabletka czy kapsułka – która zadziała szybciej? Czy wszystkie leki uwalniają substancję czynną w ten sam sposób? Podczas zajęć uczestnicy będą mieli okazję to sprawdzić, wykorzystując profesjonalną aparaturę laboratoryjną stosowaną w badaniach farmaceutycznych.

W trakcie warsztatów uczniowie zobaczą aparat do badania uwalniania substancji czynnej i przekonają się, jak naukowcy oceniają działanie różnych postaci leków. Porównamy tabletki i kapsułki, obserwując, która postać szybciej uwalnia substancję czynną oraz jakie czynniki wpływają na ten proces.

To nie będzie zwykły wykład – uczestnicy wezmą udział w eksperymencie, przeanalizują wyniki i wspólnie odpowiedzą na pytania:

• dlaczego jedne leki działają niemal natychmiast, a inne dopiero po dłuższym czasie?
• czy kapsułka zawsze działa szybciej niż tabletka?
• od czego zależy skuteczność różnych postaci leków?

Zajęcia będą miały formę warsztatów połączonych z dyskusją i pozwolą uczestnikom zajrzeć do świata nowoczesnej farmacji oraz prawdziwego laboratorium badawczego. To okazja, by zobaczyć naukę w praktyce i odkryć, co dzieje się z lekiem po jego połknięciu.

Odkrycie własnych korzeni jest niezwykłym doświadczeniem. Dzięki poszukiwaniom genealogicznym można poznać miejsca, z których pochodzili nasi przodkowie, zawody, w których pracowali czy nieznane fakty z ich życia. Informacje dotyczące przodków można przedstawić w postaci drzewa genealogicznego czy genogramu ilustrującego związki i relacje między krewnymi oraz ważne daty z życia członków rodziny.

Celem zajęć jest zapoznanie uczestników ze sposobami poszukiwania informacji o swoich przodkach, dzięki którym będą mogli przygotować swoje drzewo genealogiczne.

W trakcie warsztatów poruszone zostaną następujące zagadnienia:

• Podstawowe informacje i dokumenty niezbędne przy poszukiwaniu przodków.
• Źródła, bazy i serwisy przydatne dla genealogii oraz metody wyszukiwania w tych zasobach.
• Programy i szablony do tworzenia drzewa genealogicznego.

Zajęcia wprowadzą uczniów w fascynujący świat starożytnego Egiptu na przykładzie miasta Pathyris. Podczas lekcji dzieci poznają różne rodzaje pisma używane w starożytności – od egipskich hieroglifów i pisma demotycznego, po alfabet grecki, a także późniejsze pismo arabskie. Uczniowie dowiedzą się również, na jakich materiałach pisano w przeszłości, takich jak papirus, ostraka czy tabliczki. W części praktycznej dzieci będą miały okazję spróbować swoich sił w pisaniu – zapiszą swoje imiona lub wybrane słowa przy użyciu poznanych systemów pisma, co pozwoli im lepiej zrozumieć różnice między nimi oraz poczuć się jak starożytni pisarze.

Kolejnym elementem zajęć będzie gra edukacyjna oparta na tłumaczeniach autentycznych kontraktów z Pathyris. Uczniowie, pracując w grupach, spróbują odtworzyć wygląd mieszkańców miasta oraz zidentyfikować na planach jego zabudowę – w tym domy i inne nieruchomości będące przedmiotem umów. Poznają także charakterystyczne elementy architektury mieszkalnej, ucząc się przez zabawę i współpracę.

Aerodynamika Formuły 1 to historia ciągłej rywalizacji między kreatywnością konstruktorów a ewolucją regulaminu. Początkowo przepisy były luźne, więc pojawiały się odważne rozwiązania: samochody turbinowe, wysokie skrzydła, ruchome elementy, tunele Venturiego i samochód zasysający.

Po groźnych wypadkach przepisy zaostrzono, ale konstruktorzy nadal poszukiwali metod na granicy dopuszczalnych regulacji. Tak powstały m.in. specjalne zawory, zmyślne podnośniki, podwójne nadwozia, uginające się elementy aerodynamiczne, kreatywne sztuczki geometryczne, kanał powietrzny kierowcy, ruchome tylne skrzydło, płetwy rekina, podwójny dyfuzor, aerodynamiczna fosa, podskakiwanie aerodynamiczne i obracające się skrzydła.

Każde z tych rozwiązań miało jeden cel: zwiększyć docisk, zmniejszyć opór lub lepiej kontrolować przepływ powietrza. Formuła 1 stała się więc laboratorium nieszablonowej inżynierii, w którym granica między nowatorskim pomysłem a interpretacją przepisów bywała wyjątkowo subtelna.

W trakcie zajęć postaramy się wskazać przyczyny, dla których czasem dochodzi do naruszeń prawa lud zasad etyki w firmie. Dyskutując na przykładach zmierzymy się z niełatwym problemem nadużyć w organizacji. Rozprawimy się z kilkoma mitami: czy nieuczciwość się opłaca i czy informowanie o niej to donosicielstwo? Zastanowimy się nad pułapkami, które ujawni nam koncepcja trójkąta nadużyć. Spróbujemy wreszcie odpowiedzieć na pytanie: jak budować organizację bezpieczną i wolną od nieprawidłowości.

Warsztat naukowy, podczas którego dzieci będą miały szansę dowiedzieć się skąd nasze ciało czerpie energię niezbędną do życia. Wspólnie odbędziemy podróż do wnętrza żywych organizmów i odkryjemy mitochondria – małe, ale niezwykle ważne elektrownie komórkowe, które decydują o naszych siłach i zdrowiu. Dzięki fascynującym maszynom molekularnym ukrytym w ich wnętrzu, mitochondria produkują energię potrzebną nam do ruchu, myślenia i wzrostu. Przyjrzymy się im z bliska!

W ramach zajęć dowiemy w jaki sposób badamy elektrownie komórkowe i dlaczego ważne jest by dobrze je poznać. Pokażemy, jak naukowcy wyodrębniają mitochondria z komórek, a także zobaczymy prawdziwe, wyizolowane mitochondria! Wspólnie sprawdzimy, jak komórki wykorzystują różne cukry do wytworzenia energii oraz jak budowa mitochondriów umożliwia ich działanie. Całość pokazu odbędzie się w prawdziwym laboratorium badawczym, tak by nasi goście mogli zobaczyć, jak naukowcy pracują na co dzień. To doskonała okazja dla młodych odkrywców, by poznać sekrety działania ludzkiego ciała i dowiedzieć się co kryje się pod tajemniczym pojęciem „metabolizm”.

Warsztat odbędzie się w laboratorium badawczym i będzie miał formę prostego wprowadzenia do tematyki mitochondriów połączonego z pokazami eksperymentów. Dzieci będą miały szansę aktywnie uczestniczyć w pokazie oraz dowiedzieć się, dlaczego mitochondria są ważne dla naszego zdrowia i życia. Postaramy się również udzielić odpowiedzi na wszelkie pytania na temat funkcji komórek i ich roli w dostarczaniu energii naszemu ciału.

Nie trzeba znać biologii – wystarczy ciekawość i chęć poznania świata

Czy Antarktyka naprawdę jest największym rezerwatem przyrody na świecie? Podczas spotkania uczestnicy poznają niezwykły świat antarktycznej przyrody oraz dowiedzą się, w jaki sposób naukowcy chronią zwierzęta i środowisko polarne. W czasie multimedialnego wykładu pokazane zostaną prawdziwe zdjęcia i materiały z polskich badań terenowych prowadzonych w Antarktyce. 

Uczniowie dowiedzą się, jakie zwierzęta żyją w Antarktyce, czym różni się ochrona przyrody w Polsce i na kontynencie polarnym oraz dlaczego działalność człowieka może wpływać nawet na bardzo odległe ekosystemy. Spotkanie pokaże także, jak wygląda codzienna praca naukowców badających środowisko polarne.

W drugiej części uczestnicy odwiedzą laboratorium oraz zobaczą wykorzystywane w badaniach materiały i pamiątki z wypraw polarnych. Zaprezentowane zostaną między innymi kości wielorybów, czaszki fok oraz inne okazy związane z przyrodą Antarktyki. Uczestnicy będą mogli dowiedzieć się, jak naukowcy badają zwierzęta i przygotowują się do pracy w ekstremalnych warunkach polarnych.

Na wykładzie omówiony zostanie skład chemiczny i dobroczynny wpływ na organizm popularnych napojów. Opowiemy o tym, jak możemy walczyć ze stresem oksydacyjnym zaczynając od zawartości naszych…kubków, filiżanek i kieliszków! Czy ma to coś wspólnego z młodym wyglądem i młodością w ogóle? Przekonamy się na spotkaniu! Wykład połączony będzie z pokazem badania zdolności antyutleniających metodą z rodnikiem DPPH.

Film został przygotowany w ramach 30 Festiwalu Nauki w Warszawie. Pojęcie masy zredukowanej nie jest związane „z redukcją” masy, czyli odchudzaniem. Pojawia się ono w układach podwójnych. Przykładami takich układów są: drgania dwóch ciał na jednej sprężynie, obrót Księżyca wokół Ziemi, a dokładniej mówiąc, obrót Księżyca i Ziemi wokół wspólnego środka masy. W filmie pokazano, jak wprowadzenie pojęcia masy zredukowanej ułatwia opis różnych układów fizycznych. Film przeznaczony jest przede wszystkim dla uczniów zainteresowanych fizyką.

Lekcja skierowana do licealistów zainteresowanych neurobiologią i pracą laboratoryjną. Uczestnicy poznają podstawowe elementy budowy ośrodkowego układu nerwowego oraz zapoznają się z organizmem modelowym, jakim jest nicień Caenorhabditis elegans. W trakcie zajęć omówione zostaną neurony, astrocyty i komórki mikrogleju, a także ich rola w funkcjonowaniu układu nerwowego. Część praktyczna obejmuje samodzielne przygotowywanie preparatów mikroskopowych zawierających różne typy komórek nerwowych. Analiza przygotowanych preparatów pozwoli porównać budowę i morfologię poszczególnych komórek. Dodatkowym elementem warsztatów będzie możliwość obejrzenia skrawków mózgu różnych gatunków zwierząt i rozpoznawania charakterystycznych struktur mózgowia. Funkcjonowanie układu nerwowego bada się często z użyciem organizmów modelowych, takich jak nicień C. elegans. Podczas zajęć uczestnicy dowiedzą się, dlaczego tak prosty organizm jak nicień jest doskonałym obiektem do badań nad wieloma procesami zachodzącymi we wszystkich organizmach, takimi jak różnicowanie komórkowe, tworzenie narządów czy apoptoza. Uczestnicy warsztatów będą mieli możliwość obejrzenia hodowli nicieni C.elegans od postaci larwalnych aż do osobników dorosłych, a także samodzielnie wykonają preparaty mikroskopowe, które pozwolą zaobserwować w czasie rzeczywistym pierwsze podziały zarodka. Uczestnicy zdobędą podstawowe umiejętności laboratoryjne, nauczą się obsługi mikroskopu oraz zasad prowadzenia obserwacji mikroskopowych.

Jak małe obiekty potrafi dostrzec ludzkie oko? Co znajduje się poniżej granicy naszej widzialności i dlaczego nie jesteśmy w stanie tego zobaczyć bez specjalistycznej aparatury? Czy poznanie niewidzialnego świata może pomóc nam lepiej zrozumieć zjawiska obserwowane na co dzień?

Skaningowy mikroskop elektronowy (SEM) wykorzystuje wiązkę elektronów o bardzo małej długości fali, dzięki czemu umożliwia obserwację obiektów w skali nano. Podczas zajęć uczestnicy dowiedzą się, jakie materiały i struktury można obrazować przy użyciu SEM oraz czym mikroskopia elektronowa różni się od mikroskopii świetlnej. Wspólnie odbędziemy podróż od świata makro do nanoskali – od obserwacji niewielkich organizmów aż po hodowle komórek rozwijających się na nanowłóknach.

Czy rosyjski wyraz „магазин” oznacza to samo co polski „magazyn”? Dlaczego „,бронь” w języku rosyjskim nie znaczy „broń” w języku polskim? I czy podobnie brzmiące słowa zawsze pomagają w komunikacji? Podczas spotkania uczniowie wyruszą w językową podróż po świecie turystyki, podróży i codziennych sytuacji, w których łatwo o zabawne – a czasem bardzo kłopotliwe – nieporozumienia. Wykład pokaże, jak działają paralele leksykalne, czyli słowa podobne pod względem brzmienia lub pisowni w języku rosyjskim i polskim. Niektóre oznaczają dokładnie to samo, inne tylko częściowo pokrywają się znaczeniowo, a jeszcze inne potrafią całkowicie zmienić sens wypowiedzi. Uczestnicy poznają przykłady z języka polskiego i rosyjskiego związane z podróżowaniem, zwiedzaniem, hotelami, jedzeniem, transportem czy komunikacją. Na spotkaniu przeanalizujemy autentyczne przykłady pokazujące, że nauka języka to nie tylko gramatyka, ale również odkrywanie kultury, sposobów myślenia i pułapek komunikacyjnych. Uczniowie przekonają się, że podobieństwo słów może zarówno pomagać, jak i wprowadzać w błąd, a znajomość takich różnic jest niezwykle przydatna podczas podróży i kontaktów międzynarodowych. To propozycja dla wszystkich ciekawych świata, języków i tego, jak łatwo jedno słowo może zmienić znaczenie całej rozmowy.

W kontakcie z Policją najlepiej mieć... nie alibi, tylko wiedzę! Czy zastanawialiście się kiedyś, jakie naprawdę prawa przysługują Wam podczas legitymowania lub zatrzymania? Jak policja i prokuratura tropią przestępców i co wspólnego z łapaniem sprawców mają odciski ust czy zapachy ? Podczas tych zajęć połączymy zagadnienia prawne z fascynującym światem współczesnej kryminalistyki. Przyjrzymy się także z bliska realiom pracy organów ścigania. Co niezwykle ważne, przeanalizujemy praktyczną stronę Twoich praw i obowiązków obywatelskich. Zajęcia są doskonałą okazją dla młodzieży, aby podnieść swoją świadomość prawną i dowiedzieć się, jak bezpiecznie i świadomie reagować w sytuacjach kryzysowych.

Probiotyki są to żywe drobnoustroje, które podane w odpowiedniej ilości wywierają korzystny wpływ na zdrowie gospodarza. Jednym z podstawowych kryteriów selekcji mikroorganizmów probiotycznych, w tym bakterii jest ich zdolność do przeżycia w organizmie gospodarza. Adhezja, czyli zdolność mikroorganizmów do przylegania do śluzówki jelita umożliwia kolonizację przewodu pokarmowego, a tym samym wydłuża czas działania probiotyków i przyczynia się do poprawy równowagi mikrobiologicznej przewodu pokarmowego. Również inne cechy, takie jak oporność na niskie pH, czy sole żółciowe, wytwarzanie różnych metabolitów, w tym substancji przeciwko innym, konkurencyjnym drobnoustrojom, decydują o zdolności do przeżycia bakterii w przewodzie pokarmowym zwierząt czy ludzi. Adhezja ponadto, umożliwia mikroorganizmom i komórkom nabłonka bezpośredni kontakt co jest czynnikiem istotnym, w przypadku wielu efektów prozdrowotnych obserwowanych dla szczepów probiotycznych. W trakcie lekcji przedstawimy bakterie mlekowe, grupę drobnoustrojów, do której należy najwięcej szczepów z poznanych dotychczas bakterii probiotycznych. Pokażemy, jak wyglądają ich komórki, jak zbadać ich właściwości pod kątem zastosowań probiotycznych przy użyciu prostych testów mikrobiologicznych i biochemicznych, oraz opowiemy o badaniach probiotyków z wykorzystaniem nowoczesnych technik omicznych (genomiki, metagenomiki, transkryptomiki, proteomiki i metabolomiki).

Trasa do wycieczki będzie wiodła przez miejsca, które łączą się z tragiczną historią  warszawskiej Pragi w czasie II wojny światowej. Gdzie mieszkały Prażanki – autorki pamiętników z czasów okupacji? Jaką rolę odgrywały słynne praskie kapliczki?  Jaką historię z czasów  okupacji skrywają praskie kamienice?