polski

Świat chemików kręci się często wokół białych proszków i przezroczystych płynów. Co jeśli nie jesteśmy pewni, co dokładnie jest w probówce? Jak sprawdzić (bez niszczenia próbki) czy udało nam się zsyntetyzować pożądany związek? A może chcemy dowiedzieć się co wchodzi w skład naszego napoju lub czy dwie substancje oddziałują ze sobą?

Nieinwazyjnych technik jest tylko kilka i jedną z nich (szeroko wykorzystywaną) jest spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego (NMR). NMR to potężne narzędzie, które umożliwia nam identyfikację związków i badanie struktur przestrzennych cząsteczek, jak również badanie oddziaływań, dyfuzji czy monitorowanie reakcji.

Spotkanie będzie podzielone na trzy części:
- krótką prezentację, w czasie której uczestnicy poznają podstawy zjawiska NMR i dowiedzą się, w jaki sposób badamy próbki ciekłe w tej technice,
- wycieczkę po laboratorium Nowych Metod Spektroskopii Magnetycznego Rezonansu Jądrowego,
- wspólną analizę widm wykorzystywanych w typowych badaniach związków organicznych za pomocą techniki NMR.

Spotkanie będzie miało formę warsztatu, poprzedzonego krótkim wprowadzeniem do idei współprojektowania technologii wspierających osoby starsze. Punktem wyjścia będzie międzynarodowy projekt EMA_FRAILTY (Horizon Europe, 2025–2028) z udziałem SGH, który łączy inteligentne technologie z codzienną samooceną zdrowia, umożliwiając wczesne wykrywanie sygnałów osłabienia i lepsze dopasowanie wsparcia do potrzeb seniorów. Jego celem jest wydłużenie okresu samodzielnego i godnego życia we własnym domu.

W części warsztatowej uczestnicy wspólnie poszukają odpowiedzi na pytanie, jak skutecznie włączać osoby starsze, ich rodziny i opiekunów w proces tworzenia takich rozwiązań – od projektowania „dla”, przez „z”, aż po „przez” seniorów. W pracy indywidualnej i grupowej powstaną konkretne pomysły na współpracę, m.in. warsztaty współprojektowania, living labs czy prototypowanie, a także sposoby pokonywania barier, takich jak kompetencje cyfrowe, zaufanie czy dostępność.

Warsztat promuje nowoczesne podejście do gerontechnologii oraz inspiruje do tworzenia rozwiązań naprawdę odpowiadających potrzebom użytkowników. Spotkanie jest otwarte dla wszystkich zainteresowanych przyszłością opieki i innowacjami społecznymi – bez względu na doświadczenie. Liczy się Twoja perspektywa jako mieszkańca, członka rodziny, opiekuna czy potencjalnego użytkownika.

Wykład został przygotowany w ramach 30 Festiwalu Nauki w Warszawie. 

Każdy z nas korzysta codziennie z urządzeń, które komunikują się z nami z pomocą wyświetlaczy ciekłokrystalicznych. Jak sama nazwa wskazuje, mają one dużo wspólnego z substancjami, które nazywamy ciekłymi kryształami. Historia ciekłych kryształów zaczęła się w 1888 roku, a historia wyświetlaczy ciekłokrystalicznych dopiero w 1964 roku.

Na wykładzie zostaną omówione właściwości ciekłych kryształów i przedstawione fizyczne podstawy działania wyświetlaczy. Wykład jest przygotowany dla wszystkich, ale szczególnie będzie interesujący dla uczniów szkół średnich zainteresowanych fizyką i technologią.

Wykład będzie zawierał także elementy pokazu/eksperymentu. 

Grypa niezmiennie stanowi olbrzymie wyzwanie zdrowotne, społeczne i ekonomiczne. Pandemia „świńskiej grypy” A/H1N1 z 2009 roku spowodowała setki milionów zakażeń i ponad 0,5 miliona zgonów. Rocznie ok. 3–5 milionów osób ciężko przechodzi grypę sezonową, a ponad 0,5 miliona umiera na skutek infekcji lub pogrypowych powikłań. Dzieje się tak pomimo dostępności szczepionek i leków przeciwko grypie. Wiele osób, zwłaszcza starszych lub z osłabionym układem odpornościowym, nie może przyjąć szczepionki lub nie uzyskuje wystarczającej ochrony poszczepiennej. Jednocześnie historia pokazuje, że nowo pojawiające się warianty wirusa mogą nabywać oporność na leki. Z tego powodu zaprzestano stosowania amantadyny, szeroko używanej przeciw grypie w latach 80. i 90., a popularny oseltamiwir był nieskuteczny wobec sezonowych szczepów cyrkulujących w latach 2007–2009.

Podczas wykładu przybliżymy molekularne mechanizmy działania i budowę wirusa grypy. Zagłębimy się w organizację genomu RNA grypy oraz szczegóły funkcjonowania jej polimerazy – białka, które powiela genom wirusa i przepisuje go na mRNA. Opowiemy, jak wirus grypy przejmuje kontrolę nad procesami komórkowymi i co oznacza, że „kradnie” 5′ cap, czyli „czapeczkę” komórkowego mRNA. Przyjrzymy się co sprawia, że grypa tak szybko mutuje i dlaczego nieustannie powstają jej nowe warianty. Wytłumaczymy także, jak powstają i co zawierają szczepionki przeciw grypie, oraz jak działają dostępne leki.

Jak pachniała dawna apteka? Czy zapach może pomagać w poznawaniu historii? I dlaczego niektóre wonie tak łatwo przywołują wspomnienia?

Podczas lekcji w Muzeum Farmacji uczestnicy i uczestniczki poznają świat zapachów związanych z dawną apteką. W otoczeniu zabytkowych moździerzy, pistli, naczyń aptecznych i butelek ze szkła uranowego przyjrzą się temu, jak przechowywano i wykorzystywano wonne surowce: zioła, przyprawy, olejki, wody zapachowe i kadzidła.

Wspólnie sprawdzimy, czym różni się zapach suszonej rośliny od zapachu olejku eterycznego, porozmawiamy o pamięci zapachowej i o tym, jak zmysły mogą pomagać w odkrywaniu muzealnej ekspozycji. Pojawią się także wątki związane z dawnymi sposobami otrzymywania zapachów oraz z rolą aromatycznych substancji w farmacji.

W części warsztatowej uczestnicy i uczestniczki stworzą własną wodę zapachową inspirowaną zapachem dawnej apteki.

Krótki wykład z długą dyskusją na tematy związane z tytułem oraz przeszłą, obecną i przyszłą sytuacją w lasach Polski.

Przeznaczony dla dorosłych i dla młodzieży zainteresowanej tematem.

Lasy w Polsce mają swoich właścicieli. Różnią się pod względem własności i stanu zainteresowania, sposobów zagospodarowania, funkcji i reżimów ochrony. Różnią się także pod względem praw i obowiązków właścicieli i zarządców. Skąd czerpać informacje o własności lasu, w których spędzamy czas, jego funkcjach i płynących z tego ograniczeniach? Ze struktury własnościowej wynika, że większość lasów należy do państwa. Są lasami publicznymi. Co z tego wynika dla nas jako społeczeństwa? Czy własność Skarbu Państwa jest tożsama z własnością lasu przez każdego z nas?

Obecne prawo pozwala na udział przedstawicieli społeczeństwa w systemie planowania i sterowania gospodarką leśną a ta możliwość staje się coraz bardziej aktualna. Istnieją przykłady ciekawych rozwiązań partycypacyjnych w procesach planistycznych związanych z planowaniem przestrzeni. Które z nich warto zaadoptować w lasach? Czego możemy jako społeczeństwo oczekiwać od zarządców lasów publicznych: dobrych praktyk, dopasowania do zmiany klimatu, retencji siedliskowej, czy może czegoś jeszcze?

Spotkanie stacjonarne kontynuujące i poszerzające temat warszawskich pomników. Szczególna uwaga zostanie skierowana na pomniki, które nie znalazły się na trasie spaceru w tym  na dzieła Torvaldsena i innych mniej znanych a dobrych artystów. Spotkanie na sali to także okazja do zobaczenia modeli pomników wykonanych z różnych materiałów (gipsowe, woskowe). Uczestnicy spotkania zobaczą także jak wygląda forma zdjęta z modelu, a jak odlew. 

Spotkanie będzie miało formę warsztatu, poprzedzonego krótkim wprowadzeniem do idei współprojektowania technologii wspierających osoby starsze. Punktem wyjścia będzie międzynarodowy projekt EMA_FRAILTY (Horizon Europe, 2025–2028) z udziałem SGH, który łączy inteligentne technologie z codzienną samooceną zdrowia, umożliwiając wczesne wykrywanie sygnałów osłabienia i lepsze dopasowanie wsparcia do potrzeb seniorów. Jego celem jest wydłużenie okresu samodzielnego i godnego życia we własnym domu.

W części warsztatowej uczestnicy wspólnie poszukają odpowiedzi na pytanie, jak skutecznie włączać osoby starsze, ich rodziny i opiekunów w proces tworzenia takich rozwiązań – od projektowania „dla”, przez „z”, aż po „przez” seniorów. W pracy indywidualnej i grupowej powstaną konkretne pomysły na współpracę, m.in. warsztaty współprojektowania, living labs czy prototypowanie, a także sposoby pokonywania barier, takich jak kompetencje cyfrowe, zaufanie czy dostępność.

Warsztat promuje nowoczesne podejście do gerontechnologii oraz inspiruje do tworzenia rozwiązań naprawdę odpowiadających potrzebom użytkowników. Spotkanie jest otwarte dla wszystkich zainteresowanych przyszłością opieki i innowacjami społecznymi – bez względu na doświadczenie. Liczy się Twoja perspektywa jako mieszkańca, członka rodziny, opiekuna czy potencjalnego użytkownika.

Kiedy myślimy o ewolucji, na myśl przychodzi Darwin i świat żywy. Mało kto jednak zdaje sobie sprawę, że minerały także mają swoją historię ewolucyjną. Nasza planeta zaczynała z zaledwie kilkudziesięcioma minerałami, a dziś znamy ich ponad 6000. Jak to możliwe?

Odpowiedź poznamy podczas wykładu, który pokaże, że nowe minerały pojawiały się na Ziemi dzięki szeregowi procesów, które stopniowo się manifestowały, tj.: krzepnięciu pierwotnej skorupy ziemskiej, różnicowaniu się magmy, utlenieniu atmosfery i mórz oraz pojawieniu się życia. Dzięki tym procesom nasza planeta wzbogacała się w kolejne minerały. Co więcej, same minerały pełnią rolę rejestratorów, przechowując zapis zmian środowiska na przestrzeni miliardów lat. Zrozumienie ich ewolucji okazuje się kluczowe dla poznania historii Ziemi.

„Mydło i kremidło” to zajęcia skierowane do uczestników powyżej 10. roku życia. Podczas warsztatów dowiemy się, z czego składają się kosmetyki oraz które składniki są naprawdę niezbędne do ich tworzenia. W trakcie zajęć będziemy własnoręcznie przygotowywać ekologiczne preparaty pozbawione konserwantów. Nasze kosmetyki będą miały krótszy termin przydatności, ale za to będą bardziej przyjazne dla skóry.

Przed stu laty, 12 maja 1926 roku rozpoczął się przewrót majowy. Marszałek Józef Piłsudski obalił konstytucyjne władze państwa i ustanowił rządy autorytarne. Nie były one zjawiskiem wyjątkowym w międzywojennej Europie. Niedemokratyczne reżimy przebierały wiele form i odcieni.

Na spotkaniu postaramy się odpowiedzieć na pytania: Co wyróżniało dyktaturę piłsudczyków? Pod jakimi względami była podobna do innych systemów autorytarnych? Jaki był jej bilans?

Dlaczego jedni dożywają setki w świetnej formie, podczas gdy inni chorują i umierają znacznie wcześniej? Czy o długości naszego życia decydują przede wszystkim geny, które odziedziczyliśmy po rodzicach, czy może codzienne wybory — sen, dieta, aktywność fizyczna, stres i środowisko, w którym żyjemy? Przez lata zastanawiano się jaką rolę odgrywają geny w długowieczności. Zastanawiano się, czy trzeba odziedziczyć takie geny od swoich rodziców żeby samemu być długowiecznym. Coraz więcej dowodów pokazuje jednak, że nawet niekorzystne predyspozycje genetyczne czy brak osób długowiecznych w rodzinie nie przekreślają naszych szans na zdrowe i długie życie. Organizm człowieka jest bowiem znacznie bardziej „plastyczny”, niż jeszcze niedawno przypuszczano. Podczas wykładu przyjrzymy się fascynującej relacji między genami a środowiskiem. Dowiemy się, kiedy oba te światy współpracują, wspierając zdrowe starzenie, a kiedy zaczynają działać przeciwko sobie. Szczególną uwagę poświęcimy epigenetyce — jednej z najbardziej fascynujących dziedzin współczesnej biologii. To właśnie ona pokazuje, że środowisko może wpływać na działanie genów niczym biologiczny regulator. Dzięki temu nawet osoby obciążone niekorzystnymi predyspozycjami genetycznymi nie są pozbawione szans na zdrowe i długie życie. Dowiecie się też czy styl życia może „wyciszać” ryzyko chorób zapisane w genach? Dlaczego stres, dieta i ruch pozostawiają ślady w naszych komórkach? I czy długowieczność jest bardziej losem, czy jednak procesem, na który realnie wpływamy każdego dnia? To opowieść o biologii starzenia, współczesnej medycynie długowieczności i o tym, że nasze geny nie są ostatecznym wyrokiem.

1. Wykład „Promieniowanie jonizujące i promieniotwórczość”

Wizytę w NCBJ warto zacząć od zrozumienia podstaw fizyki jądrowej. Omówimy takie zagadnienia jak promieniowanie jonizujące i jego własności, rozpady promieniotwórcze oraz inne podstawowe pojęcia fizyki jądrowej.

Wykład opatrzymy licznymi pokazami - zaprezentujemy m.in promieniotwórczość rozmaitych eksponatów naturalnych oraz przedmiotów domowego użytku.

2. Warsztaty z licznikami promieniowania

Poprowadzimy warsztaty polegające na badaniu własności promieniowania jonizującego. Uczestnicy w małych zespołach wykonają kilka prostych ćwiczeń z wykorzystaniem tego promieniowania.

3. Komora mgłowa

Zaprezentujemy Państwu okazałą komorę mgłową (komorę Willsona), omówimy jej działanie i wyjaśnimy pochodzenie obserwowanych śladów promieniowania.

4. Wykład „Spektroskopia, czyli jak fotony niosą informację o otaczającym nas świecie”

Oddziaływanie fotonów z atomami i cząsteczkami pozwala nam na uzyskanie różnych informacji o budowie materii – informacji które trudno uzyskać innymi sposobami – pozwalając nam „zajrzeć” na przykład do wnętrza gwiazd czy reaktorów termojądrowych, a nawet badać strukturę jądra atomowego. Podczas wykładu zostaną przedstawione różne rodzaje spektroskopii – od wysokoenergetycznych spektroskopii gamma i rentgenowskiej po niskoenergetyczne spektroskopie IR i NMR – i ich zastosowania w fizyce, chemii i medycynie.

Czy wiesz, że chemia pozwala odpowiedzieć na pytania, które dotyczą każdego z nas: jakiej jakości jest woda w kranie i czy olej, którego używamy w kuchni, jest świeży oraz bezpieczny? Podczas proponowanych zajęć uczestnicy odkryją, jak za pomocą prostych, ale niezwykle skutecznych metod chemicznych można oceniać właściwości substancji obecnych w naszym codziennym życiu. Doświadczenie łączy dwa pozornie różne zagadnienia – badanie twardości wody oraz ocenę jakości olejów – pokazując, że oba mają wspólny mianownik: analizę chemiczną opartą na miareczkowaniu. To jedna z klasycznych metod stosowanych zarówno w laboratoriach badawczych, jak i w przemyśle czy kontroli jakości żywności. Uczniowie przekonają się, że chemia nie ogranicza się do szkolnych zadań, lecz realnie wpływa na komfort życia, zdrowie oraz ochronę urządzeń domowych i środowiska. Pierwsza część zajęć dotyczy badania twardości wody, czyli oznaczania zawartości jonów wapnia i magnezu odpowiedzialnych za powstawanie m.in. tak zwanego „kamienia”. W wyniku doświadczenia uczniowie będą w stanie ocenić jej przydatność do celów domowych oraz przemysłowych. Druga część zajęć polega na oznaczeniu liczby kwasowej oleju roślinnego, która informuje o stopniu jego świeżości i trwałości.  Ilość zużytej w doświadczeniu zasady pozwala określić zawartość wolnych kwasów tłuszczowych, powstających m.in. w procesie jełczenia. Zajęcia rozwijają umiejętność obserwacji, pracy laboratoryjnej oraz pokazują praktyczne znaczenie chemii w ochronie zdrowia i środowiska. Udział w doświadczeniu to zaproszenie do świata, w którym nauka spotyka się z codziennością, a uczeń wciela się w rolę badacza analizującego jakość otaczającego go świata.

Jeśli planujesz karierę prawnika, musisz wiedzieć nie tylko, jak interpretować przepisy. Ważne jest też, aby rozumieć, w jaki sposób nowe technologie i innowacje kształtują świat prawa i biznesu. Na przykład:
- Jak chronić prawa do wynalazków i innowacji swoich klientów?
- Jak wspierać start-upy i przedsiębiorców?
- Jak unikać pułapek prawnych w umowach?
- Jakie prawa i obowiązki mają przedsiębiorcy wobec państwa?
To spotkanie będzie o świadomości prawnej w kontekście nowoczesnych technologii… i o latających samochodach! 

Choć idea koła towarzyszy ludzkości od tysięcy lat, jego współczesna wersja wciąż się zmienia i rozwija, wykorzystując najnowsze osiągnięcia nauki i technologii. Czy zastanawiałeś się kiedyś, czy koło samochodowe można jeszcze wymyślić na nowo? A może już jedynie udoskonalić? Podczas wykładu przyjrzymy się temu, co naprawdę kryje się w kole samochodowym. Poznasz jego budowę i dowiesz się, dlaczego opona to coś znacznie więcej niż tylko kawałek gumy. Opowiemy o jego konstrukcji, która sprawia, że samochód może bezpiecznie poruszać się po drodze – w deszczu, na śniegu czy przy dużych prędkościach.

Zajrzymy również do świata produkcji. W przystępny sposób wyjaśni, jak wygląda droga od projektu do gotowego koła. Nie zabraknie też wątku badań naukowych. Dowiesz się, jak testuje się opony i koła oraz jakie parametry są najważniejsze i jak sprawdza się ich zachowanie w różnych warunkach. Opowiem o nowoczesnej aparaturze badawczej oraz o tym, jak inżynierowie analizują dane, aby poprawiać osiągi, trwałość i bezpieczeństwo.

Na koniec spojrzymy w przyszłość. Czy klasyczna opona z powietrzem ma alternatywę? Jak mogą wyglądać koła w przyszłości? Przedstawię ciekawe koncepcje i kierunki rozwoju, które pokazują, że nawet tak dobrze znany element jak koło wciąż pozostaje polem dla innowacji.

Wykład ma na celu pokazanie, że za codziennymi rozwiązaniami stoją zaawansowane badania i nietuzinkowe rozwiązania opracowywane przez inżynierów. Koło samochodowe to nie tylko część samochodu, lecz także to efekt lat pracy naukowców i konstruktorów, który realnie wpływa na bezpieczeństwo i komfort naszej podróży.

 Zgłębimy świat biokatalizatorów - czyli enzymóm, bez których życie (i współczesna farmacja) nie mogłyby istnieć. Głównym obiektem badań będzie inwertaza. Sprawdzimy, czy inwertaza jest „wybredna” (specyficzność substratowa) oraz jak temperatura wpływa na jej wydajność. Wykorzystamy do tego klasyczne metody barwne oraz nowoczesną diagnostykę enzymatyczną stosowaną w laboratoriach klinicznych, łącząc tradycyjną chemię z precyzyjną spektrofotometrią.

Zajęcia łączą teorię z praktyką laboratoryjną. Głównymi celami są:

• zrozumienie specyficzności enzymatycznej,
• analiza termodynamiczna: Zbadanie wpływu temperatury na szybkość katalizy,
• opanowanie technik analitycznych: nauka klasycznych testów barwnych (próba Fehlinga) oraz nowoczesnej spektrofotometrii z wykorzystaniem enzymatycznego testu GOD-POD.

Zajęcia kształtują umiejętność krytycznej analizy i precyzji manualnej. Warsztaty to unikalna okazja do pracy z profesjonalną aparaturą i poczucia atmosfery badań akademickich.

Jaćwingowie to tajemniczy, wojowniczy lud bałtycki zamieszkujący Suwalszczyznę we wczesnym średniowieczu. Organizowali liczne wyprawy łupieskie, budowali potężne, warowne grody. Mieli też własny system zwyczajów i obrzędów religijnych. Ich niezwykłą historię poznamy na wystawie "Jaćwieskie Eldorado" prezentującą unikatowe zabytki pochodzące z najbogatszego cmentarzyska Jaćwingów w Krukówku koło Suwałk. Prace archeologiczne na tym stanowisku, prowadzone były przez archeologów Państwowego Muzeum Archeologiznego oraz Muzeum Okręgowego w Suwałkach. Natomiast, na naszych warsztatach, z gliny odtwarzać będziemy wizerunki Jaćwieskich bogów, między innymi Perkunasa, Żeminele i innych. Prace zabierane będą do domu. Prosimy o przyniesienie kartonów na prace dzieci.

Czy Antarktyka naprawdę jest największym rezerwatem przyrody na świecie? Podczas spotkania uczestnicy poznają niezwykły świat antarktycznej przyrody oraz dowiedzą się, w jaki sposób naukowcy chronią zwierzęta i środowisko polarne. W czasie multimedialnego wykładu pokazane zostaną prawdziwe zdjęcia i materiały z polskich badań terenowych prowadzonych w Antarktyce. 

Uczniowie dowiedzą się, jakie zwierzęta żyją w Antarktyce, czym różni się ochrona przyrody w Polsce i na kontynencie polarnym oraz dlaczego działalność człowieka może wpływać nawet na bardzo odległe ekosystemy. Spotkanie pokaże także, jak wygląda codzienna praca naukowców badających środowisko polarne.

W drugiej części uczestnicy odwiedzą laboratorium oraz zobaczą wykorzystywane w badaniach materiały i pamiątki z wypraw polarnych. Zaprezentowane zostaną między innymi kości wielorybów, czaszki fok oraz inne okazy związane z przyrodą Antarktyki. Uczestnicy będą mogli dowiedzieć się, jak naukowcy badają zwierzęta i przygotowują się do pracy w ekstremalnych warunkach polarnych.

Jakiej muzyki mógł słuchać Mikołaj Kopernik? Jaką muzyką witano w mieście króla? Co śpiewano w szesnastowiecznej szkole?

Tabletka czy kapsułka – która zadziała szybciej? Czy wszystkie leki uwalniają substancję czynną w ten sam sposób? Podczas zajęć uczestnicy będą mieli okazję to sprawdzić, wykorzystując profesjonalną aparaturę laboratoryjną stosowaną w badaniach farmaceutycznych.

W trakcie warsztatów uczniowie zobaczą aparat do badania uwalniania substancji czynnej i przekonają się, jak naukowcy oceniają działanie różnych postaci leków. Porównamy tabletki i kapsułki, obserwując, która postać szybciej uwalnia substancję czynną oraz jakie czynniki wpływają na ten proces.

To nie będzie zwykły wykład – uczestnicy wezmą udział w eksperymencie, przeanalizują wyniki i wspólnie odpowiedzą na pytania:

• dlaczego jedne leki działają niemal natychmiast, a inne dopiero po dłuższym czasie?
• czy kapsułka zawsze działa szybciej niż tabletka?
• od czego zależy skuteczność różnych postaci leków?

Zajęcia będą miały formę warsztatów połączonych z dyskusją i pozwolą uczestnikom zajrzeć do świata nowoczesnej farmacji oraz prawdziwego laboratorium badawczego. To okazja, by zobaczyć naukę w praktyce i odkryć, co dzieje się z lekiem po jego połknięciu.

Podczas zajęć uczniowie wcielą się w rolę młodych chemików i wykonają efektowne doświadczenia pełne kolorów i niespodzianek. Odkryją, jak przebiegają proste reakcje chemiczne, poznają reakcje kwasów, zasad i tlenków oraz działanie barwnych wskaźników chemicznych. Stworzą niezwykłe chemiczne ogrody i wykonają doświadczenia z wytrącaniem kolorowych osadów. Wszystkie eksperymenty będą bezpieczne, proste do samodzielnego wykonania i dostosowane do wieku młodych naukowców. 
 

Zdrowie człowieka jest determinowane przez czynniki środowiskowe, które mogą być odmiennie rozumiane, tzn. mówimy nie tylko o środowisku przyrodniczym, ale też społecznym i psychicznym. Te aspekty są postrzegane przez różne nauki i przez praktykę społeczną. Można te zjawiska zrozumieć wykorzystując również  nauki społeczne.

Wykład: DNA jako archiwum przeszłości - Poznamy najstarsze DNA jakie kiedykolwiek odczytaliśmy, o czym dziś możemy się dowiedzieć na podstawie tych informacji. DNA jako projekt przyszłości - GMO i CRISPR. Przykłady modyfikacji genetycznych ich znaczenia dla ludzi i środowiska.

Warsztaty: Izolacja DNA z banana/truskawki, kreator psa na podstawie kodów, którym odpowiadają określone cechy.